Anguttara Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]

The Pali is transliterated as IAST Unicode (āīūṃṅñṭḍṇḷ). Alternatives:
[ ASCII (aiumnntdnl) | Mobile (āīūŋńñţđņļ) | Velthuis (aaiiuu.m'n~n.t.d.n.l) ]

 

Aŋguttara Nikāya
Chakkanipata
VI. Mahā Vagga

Sutta 62

Purisindriyañāna Suttaɱ

Adapted from the 1995 edition of the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series and proofed against, and mostly resolved to the Pali Text Society Anguttara-Nikaya edited by Prof. E. Hardy, Ph.D., D.D.

 


 

[1][pts] EVAṂ ME SUTAṂ|| ||

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Kosalesu cārikaɱ caramāno mahatā bikkhūsaŋghena saddhiɱ yena Daṇḍakappakaɱ nāma Kosalānaɱ nigamo tad avasari.|| ||

Atha kho Bhagavā maggā okkamma aññatarasmiɱ rukkhamūle paññatte āsane nisidi,||
te ca bhikkhū Daṇḍakappakaɱ pavisiɱsu āvasathaɱ pariyesituɱ.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando sambahulehi bhikkhuhi saddhiɱ yena Aciravatī nadī ten'upasaŋkami gattāni parisiñcituɱ.|| ||

Aciravatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno.|| ||

2. Atha kho aññataro bhikkū yanāyasmā Ānando ten'upasaŋkami.|| ||

Upaŋkamitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ etad avoca:|| ||

"Kiɱ nu ko āvuso Ānanda sabbaɱ cetaso samannāharitvā nu kho Devadatto Bhagavatā vyākato|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

udāhu kenaci deva pariyāyenā" ti?|| ||

"Evaɱ kho pan'etaɱ āvuso Bhagavatā vyākatan" ti.|| ||

3. Atha ko āyasmā Ānando yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisidi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"Idhāhaɱ bhante sambahulehi bhikkhūhī saddhiɱ yena Aciravatī nadī ten'upasaŋkamiɱ gattāni parisiñcituɱ.|| ||

Aciravatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiɱ gattāni pubbāpaya- [403] māno.|| ||

Atha kho bhante aññataro bhikkhū yenāhaɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā maɱ etad avoca:|| ||

'Kiɱ nu kho āvuso Ānanda sabbaɱ cetaso samannāharitvā nu kho Devadatto Bhagavatā vyākato:|| ||

"Apāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho, ti,

udāhu kenaci deva pariyāyenā" ti?|| ||

Evaɱ vutte ahaɱ bhante taɱ bhikkhu etad avocaɱ:|| ||

'Evaɱ ko pan'etaɱ āvuso Bhagavatā vyākatan' ti."|| ||

"So vā kho Ānanda bhikkhū navo bhavissati acirapabbajito,||
thero vā pana bālo avyātto.|| ||

Kathaɱ hi nāma yaɱ mayā ekaɱsena vyākataɱ,||
tattha dvejjhaɱ āpajjissati?|| ||

Nāhaɱ Ānanda aññaɱ ekapuggalam pi samanupassāmi,||
yo evaɱ mayā sabbaɱ cetaso samannāharitvā vyākato,||
yathayidaɱ Devadatto.|| ||

Yāvakivañ cāhaɱ Ānanda Devadattassa vālaggakoṭinittuddanamattam pi sukkaɱ dhammaɱ addasaɱ,||
n'eva tāvāhaɱ Devadattaɱ vyākāsiɱ:|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

Yato ca ko ahaɱ Ānanda Devadattassa vālaggakoṭinittuddanamattam pi sukkaɱ dammaɱ na addasaɱ,||
athāhaɱ Devadattaɱ vyākāsiɱ:|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

Yato ca kho ahaɱ Ānanda Devadattassa vālaggakoṭinittuddanamattam pi sukkaɱ dhammaɱ na addasaɱ,||
athāhaɱ Devadattaɱ vyākāsiɱ:|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda guthakūpo sādhikaporiso pūro guthassa samatittiko,||
tatra puriso sasīsako nimuggo assa.|| ||

Tassa koci-d-eva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo tamhā guthakūpā uddharitukāmo,||
so taɱ gūthakūpaɱ samantānuparigacchanto na passeyya tassa purisassa vālaggakoṭinittuddanamattam pi guthena amakkhitaɱ,||
yattha [404] taɱ gahetvā uddhareyya.|| ||

Evam eva kho ahaɱ Ānanda yato Devadattassa vālaggakoṭinittuddanamattam pi sukkaɱ dhammaɱ na addasaɱ,||
athāhaɱ Devadattaɱ vyākāsiɱ:|| ||

'Āpāyiko Devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho' ti.|| ||

 


 

"Sace tumhe Ānanda suṇeyyātha Tathāgatassa purisinadriyañāṇāni vibhajantassā" ti?|| ||

"Etassa Bhagavā kālo,||
etassa Sugata kālo,||
yaɱ Bhagavā purisindriyañāṇāni vibhajeyya,||
Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī" ti.|| ||

"Tenah'Ānanda,||
suṇāhi||
sādhukaɱ manasikarohi,||
bhāsissāmi" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti||
kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Bhagavā etad avoca:|| ||

3. "Idhāhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā,||
akusalā dhammā sammukhībhūtā,||
atthi ca khavāssa kusalamūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tamhā tassa kusala kusalaɱ pātubhavissati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihānadhammo bhavissatī' ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda,||
bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda|| ||

'Imāni bījāni vuḍḍhiɱ virūḷhiɱ vepullaɱ āpajjissanti' ti?|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda,||
idh'ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

"Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi [405] dhammā akusalā pi dhammā" ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā,||
akusalā dhammā sammukhībhūtā,||
atthi ca khavāssa kusalamūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tamhā tassa kusala kusalaɱ pātubhavissati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihānadhammo bhavissatī' ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisindriyañāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

4. Idha panāhaɱ Ānanda,||
ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi.|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto pericca pajānāmi.|| ||

'Imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā,||
kusalā dhammā sammukhībhūtā,||
atti ca khavassa akusalamūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tamhā tassa akusala akusalaɱ pātubhavissati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ parihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradānī sukhasayitāni puthusīlāya nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvā Ānanda:|| ||

'Na yimāni bījāni vuddhiɱ viruḷhiɱ vepullaɱ āpajjassantī' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ eva cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto pericca pajānāmi.|| ||

'Imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā,||
kusalā dhammā sammukhībhūtā,||
atti ca khavassa akusalamūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tamhā tassa akusala akusalaɱ pātubhavissati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo [406] āyatiɱ parihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisindriyañāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

5. Idha panāhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā" ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'N'atthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittuddanamatto pi sukko dhammo||
samannāgato'yaɱ puggalo ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi,||
kāyassa bhedā param maraṇā apāyaɱ duggatiɱ vinipātaɱ nirayaɱ upapajjissatī' ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda bījāni khaṇaḍāni pūtīni vātātapahatāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Na yimāni bījāni vuḍḍhiɱ virūḷhiɱ vepullaɱ āpajjissantī' ti?"|| ||

"Evam ha bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā" ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'N'atthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittuddanamatto pi sukko dhammo||
samannāgato'yaɱ puggalo ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi,||
kāyassa bhedā param maraṇā apāyaɱ duggatiɱ vinipātaɱ nirayaɱ upapajjissatī' ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisindriyañāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti."|| ||

 


 

Evaɱ vutte āyasmā Ānando Bagavantaɱ etad avoca:|| ||

[407] "Sakkā nu kho bhante imesaɱ tiṇṇaɱ puggalānaɱ apare pi tayo puggalā sappaṭibhāgā paññāpetun" ti?|| ||

"Sakkā Ānandā" ti Bhagava avoca:|| ||

6. "Idhāhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggala evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imsa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā,||
akusalā dhammā sammukhībhūtā,||
atthi ca khvāssa kusalamulaɱ asamucchinnaɱ,||
tam pi sabbena sabbaɱ samugghātaɱ gacchati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ parihānadhammo bhavissati' ti.|| ||

Seyyāthā pi Ānanda aŋgārāni ādittāni sampajjalitāni sajotibhūtāni puthusilāya nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Na yimāni aŋgārāni vuddhiɱ virūḷhiɱ vepullaɱ āpajjissantī' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Seyyathā pi vā pan'Ānanda sāyaṇhasamayaɱ sūriye ogacchante;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Āloko antaradhāyissati,||
andhakāro pātubhavissati' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Seyyathā pi vā pan'Ānanda abhidose aḍḍharattaɱ bhattakālasamaye;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Āloko antarahito andhakāro pātubhūto' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ eva cetasā ceto paricca jānāmi:|| ||

'Imsa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā,||
akusalā dhammā sammukhībhūtā,||
atthi ca khvāssa kusalamulaɱ asamucchinnaɱ,||
tam pi sabbena sabbaɱ samugghātaɱ gacchati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ parihānadhammo bhavissati' ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda [408] Tathāgatassa purisindriyañāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti."|| ||

7. Idha panāhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā kusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā,||
kusalā dhammā sammukhībhūtā,||
atthi ca khvāssa akusalamūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tam pi sabbena sabbaɱ samugghataɱ gacchati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda aŋgārāni ādittāni sampajjalitāni sajotibhūtāni sukkhe tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Imāni aŋgārāni vuḍḍhiɱ virūḷhiɱ vepullaɱ āpajjissanti' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Seyyathā pi vā pan'Ānanda rattiyā paccūsa-samayaɱ sūriye uggacchante;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Andhakāro antaradhāyissati,||
āloko pātubhavissatī' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Seyyathā pi vā pan'Ānanda abhidose majjhantike bhattakālasamaye;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Andhakāro antarahito,||
āloko pātubhūto' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā kusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā,||
kusalā dhammā sammukhībhūtā,||
atthi ca khvāssa akusalamūlaɱ asamucchinnaɱ,||
tam pi sabbena sabbaɱ samugghataɱ gacchati.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisindriyañāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti."|| ||

8. Idha panāhaɱ Ānanda ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'N'atthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittuddanamatto pi akusalo dhammo,||
samannāgato'yaɱ puggalo ekantasukkehi anavajjehi dhammehi,||
diṭṭhe va dhamme parinibbāyissatī' ti.|| ||

Seyyathā pi Ānanda aŋgarāni sītāni nibbūtāni sukkhe tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nikkhittāni;||
jāneyyāsi tvaɱ Ānanda:|| ||

'Na yimāni aŋgārānī vuḍḍhiɱ viruḷhiɱ vepullaɱ apajjissanti' ti?"|| ||

"Evaɱ bhante."|| ||

"Evam eva kho ahaɱ Ānanda idh'ekaccaɱ puggalaɱ evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Imassa kho puggalassa vijjamānā kusalā pi dhammā akusalā pi dhammā' ti.|| ||

Tam enaɱ aparena samayena evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'N'atthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittuddanamatto pi akusalo dhammo,||
samannāgato'yaɱ puggalo ekantasukkehi anavajjehi dhammehi,||
diṭṭhe va dhamme parinibbāyissatī' ti.|| ||

Evam ayaɱ puggalo āyatiɱ aparihāna dhammo bhavissatī" ti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa purisindriyañāṇaɱ cetasā ceto paricca viditaɱ hoti.|| ||

Evam pi kho Ānanda Tathāgatassa āyatiɱ dhamma samuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti."|| ||

Tatr'Ānanda ye te purimā tayo puggalā,||
tesaɱ tiṇṇaɱ puggalānaɱ eko aparihānadhammo,||
eko parihānadhammo,||
eko apāyiko nerayiko.|| ||

Tatr'Ānanda ye'me pacchimā tayo puggalā,||
imesaɱ tiṇṇaɱ puggalānaɱ eko parihānadhammo,||
eko aparihānadhammo,||
eko parinibbānadhammo ti.|| ||

 


Contact:
E-mail
Copyright Statement   Webmaster's Page