Digha Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]

The Pali is transliterated as IAST Unicode (āīūṃṅñṭḍṇḷ). Alternatives:
[ ASCII (aiumnntdnl) | Mobile (āīūŋńñţđņļ) | Velthuis (aaiiuu.m'n~n.t.d.n.l) ]

 

Dīgha Nikāya

Sutta 15

Mahā-Nidāna Suttantaɱ

Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series

 


[55]

[55] [1][wrrn][pts][wp][ati][bd] Evaɱ me sutaɱ.

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Kurūsu viharati,||
Kammāsadammaɱ nāma Kurūnaɱ nigamo.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando yena Bhagavā ten'upasaŋkami,||
upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"Acchariyaɱ bhante, abbhutaɱ bhante,||
yāva gambhīro cāyaɱ bhante,||
paṭicca-samuppādo gambhīravabhāso ca.|| ||

Atha ca pana me uttānakuttānako viya khāyatī" ti.|| ||

[2][wrrn][pts][wp][ati][bd] "Mā h'evaɱ Ānanda avaca,||
mā h'evaɱ Ānanda avaca.|| ||

Gambhīro cāyaɱ Ānanda paṭicca-samuppādo gambhīrāvabhāso ca.|| ||

Etassa Ānanda dhammassa ananubodhā appaṭivedhā evam ayaɱ pajā tantākulaka-jātā gu'āguṇḍika-jātā muñja-babbaja-bhūtā apāyaɱ duggatiɱ vinipātaɱ saɱsāraɱ nātivattati.|| ||

[3][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Atthi idappaccayā jarā-maraṇan'? ti||
iti puṭṭhena satā Ānanda,||
'Atthī' ti'ssa vacanīyaɱ."|| ||

"'Kim paccayā jarā-maraṇan'? ti||
iti ce vadeyya,||
'Jāti-paccayā jarā-maraṇan' ti||
icc assa vacanīyaɱ."|| ||

"'Atthi idappaccayā jātī'? ti||
iti puṭṭhena satā Ānanda,||
'Atthī' ti'ssa vacanīyaɱ."|| ||

"'Kim paccayā jātī'? ti||
iti ce vadeyya, 'Bhavapaccayā jātī' ti||
icc assa vacanīyaɱ."|| ||

"'Atthi idappaccayā bhavo'? ti||
iti puṭṭhena satā Ānanda,||
'Atthī' ti.'ssa vacanīyaɱ."|| ||

"'Kim paccayā bhavo'? ti||
iti ce vadeyya,||
'Upādānapaccayā bhavo' ti||
icc assa vacanīyaɱ."|| ||

"'Atthi idappaccayā upādānan'? ti||
iti puṭṭhena satā Ānanda,||
'Atthī' ti'ssa vacanīyaɱ.|| ||

"'Kim paccayā upādānan'? ti||
iti ce vadeyya,||
'Taṇhāpaccayā upādānan' ti||
icc assa vacanīyaɱ.|| ||

"'Atthi idappaccayā taṇhā'? ti||
iti puṭṭhena satā Ānanda||
'Atthī' ti'ssa vacanīyaɱ.|| ||

'Kim paccayā taṇhā'? ti||
iti ce vadeyya,||
'Vedanāpaccayā taṇhā' ti||
icc assa vacanīyaɱ.|| ||

"'Atthi idappaccayā vedanā'? ti||
iti puṭṭhena satā Ānanda||
'Atthī' ti'ssa vacanīyaɱ.|| ||

'Kim paccayā vedanā'? ti||
iti ce vadeyya,||
'Phassapaccayā vedanā' ti||
icc assa vacanīyaɱ.|| ||

"'Atthi idappaccayā phasso'? ti||
iti puṭṭhena satā Ānanda||
'Atthī' ti'ssa vacanīyaɱ.|| ||

'Kim paccayā phasso'? ti||
iti ce vadeyya,||
'Nāma-rūpapaccayā phasso' ti||
icc assa vacanīyaɱ.|| ||

"'Atthi idappaccayā nāma-rūpan'? ti||
iti puṭṭhena satā Ānanda||
'Atthī' ti'ssa vacanīyaɱ.

'Kim paccayā nāma-rūpan'? ti||
iti ce vadeyya,||
'Viññāṇapaccayā Nāma-rūpan' ti||
icc assa vacanīyaɱ.|| ||

"'Atthi idappaccayā viññāṇan'? ti||
iti puṭṭhena satā Ānanda||
'Atthī' ti'ssa vacanīyaɱ.|| ||

'Kim paccayā viññāṇan'? ti||
iti ce vadeyya,||
'Nāma-rūpapaccayā viññāṇan' ti||
icc assa vacanīyaɱ.|| ||

Iti kho Ānanda nāma-rūpa-paccayā viññāṇaɱ,||
viññāṇa-paccayā nāma-rūpaɱ,||
Nāma-rūpa-paccayā phasso,||
phassa-paccayā vedanā,||
vedanā-paccayā taṇhā,||
taṇhā-paccayā upādānaɱ,||
upādāna-paccayā bhavo,||
bhava-paccayā jāti,||
jāti-paccayā jarā-maraṇaɱ||
soka-parideva-dukkhadomanassūpāyāsā sambhavanti.|| ||

Evam etassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.|| ||

[4][wrrn][pts][wp][ati][bd] 'Jāti-paccayā jarā-maraṇan'||
ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ,||
tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ yathā jāti-paccayā jarā-maraṇaɱ.|| ||

Jāti va hi Ānanda nābhavissa sabbena sababaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici seyyathīdaɱ devānaɱ vā devattāya,||
Gandhabbānaɱ vā gandhabbattāya,||
yakkhānaɱ vā yakkhattāya,||
bhūtānaɱ vā bhūtattāya,||
manussānaɱ vā manussattāya,||
catuppadānaɱ vā catuppadattāya,||
pakkhinaɱ vā pakkhittāya,||
siriɱsapānaɱ vā siriɱsapattāya,||
tesaɱ tesaɱ va hi Ānanda sattānaɱ tathattāya jāti nābhavissa,||
sabbaso jātiyā asati jāti-nirodhā api nu kho jarā-maraṇaɱ paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante".|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu||
etaɱ nidānaɱ||
esa samudayo||
esa paccayo jarā-maraṇassa||
yadidaɱ jāti".|| ||

[5][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Bhava-paccayā jātī'||
ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ,||
tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ yathā bhava-paccayā jāti.|| ||

Bhavo va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici seyyathīdaɱ:||
kāma-bhavo||
rūpa-bhavo||
arūpa-bhavo, vā||
sabbaso bhave asati bhava-nirodhā api nu kho jāti paññāyethā?' ti.|| ||

"Noh'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu||
etaɱ nidānaɱ||
esa samudayo||
esa paccayo jātiyā||
yadidaɱ bhavo."|| ||

[6][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Upādāna-paccayā bhavo' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ: yathā upādāna-paccayā bhavo. Upādānaɱ va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci [58] kimhici seyyathīdaɱ: kāmūpadānaɱ vā diṭṭhūpadānaɱ vā sīlabbatūpādānaɱ vā attavādūpādānaɱ vā - sabbaso upādāne asati upādānanirodhā api nu kho bhavo papaññāyethā?' ti.|| ||

"Noh'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo bhavassa yadidaɱ upādānaɱ."|| ||

[7][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Taṇhā-paccayā upādānan' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ: yathā taṇhā-paccayā upādānaɱ. Taṇhā va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici - seyyathīdaɱ: rūpa-taṇhā sadda-taṇhā gandha-taṇhā rasa-taṇhā phoṭṭhabba-taṇhā dhamma-taṇhā sabbaso taṇhāya asati taṇhā-nirodhā api nu kho upādānaɱ paññāyethā?' ti.|| ||

"Noh'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo upādānassa yadidaɱ taṇhā."|| ||

[8][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Vedanā-paccayā taṇhā' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ yathā vedanā-paccayā taṇhā. Vedanā va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici - seyyathīdaɱ cakkhu-samphassajā vedanā sota-samphassajā vedanā ghāna-sampassajā vedanā kāya-samphassajā vedanā mano-samphassajā vedanā, sabbaso vedanāya asati vedanā-nirodhā api nu kho taṇhā paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo taṇhāya yadidaɱ vedanā."|| ||

[9][pts][wp][ati][bd] Iti kho Ānanda vedanaɱ paṭicca taṇhā, taṇhaɱ paṭicca pariyesanā, pariyesanaɱ paṭicca lābho, lābhaɱ paṭicca vinicchayo, vinicchayaɱ paṭicca chanda-rāgo, chanda-rāgaɱ paṭicca ajjhosānaɱ, ajjhosānaɱ paṭicca pariggaho, pariggahaɱ paṭicca macchariyaɱ, macchariyaɱ [59] paṭicca ārakkho, ārakkhādhikaraṇaɱ paṭicca daṇḍādāna satthā-dāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaɱtuvaɱ-pesuñña-musā-vādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.|| ||

[10][pts][wp][ati][bd] Ārakkhādhikaraṇaɱ daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaɱtuva-pesuñña-musā-vādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavantī' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ yathā ārakkhādhikaraṇaɱ daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaɱ-pesiñña-musā-vādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. Ārakkho va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, sabbaso ārakkhe asati ārakkha-nirodhā api nu kho daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaɱ-pesuñña-musā-vādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhaveyyunti?.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaɱtuva-pesuñña-musā-vādānaɱ anekesaɱ pāpakānaɱ akusalānaɱ dhammānaɱ sambhavāya yadidaɱ ārakkho.|| ||

[11][pts][wp][ati][bd] "'Macchariyaɱ paṭicca ārakkho' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ yathā macchariyaɱ paṭicca ārakkho. Macchariyaɱ va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, sabbaso macchariye asati macchariya-nirodhā api nu kho ārakkho paññāyethāti?|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo ārakkhassa yadidaɱ macchariyaɱ.|| ||

[12][pts][wp][ati][bd] "'Pariggahaɱ paṭicca macchariyan' ti.iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ, yathā pariggahaɱ paṭicca macchariyaɱ. [60] Pariggaho va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, sabbaso pariggahe asati pariggaha-nirodhā api nu kho macchariyaɱ paññāyethā" ti?|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo macchariyassa yadidaɱ pariggaho.|| ||

[13][pts][wp][ati][bd] "'Ajjhosānaɱ paṭicca pariggaho' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ, yathā ajjhosānaɱ paṭicca paṭiggaho. Ajjhosānaɱ va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, sabbaso ajjhosāne asati ajjhosāna-nirodhā api nu kho pariggaho paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo pariggahassa, yadidiɱ ajjhosānaɱ."|| ||

[14][pts][wp][ati][bd] "'Chanda-rāgaɱ paṭicca ajjhosānan" ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ, yathā chanda-rāgaɱ paṭicca ajjhosānaɱ. Chanda-rāgo va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, sabbaso chanda-rāge asati chanda-rāga-nirodhā api nu kho ajjhosānaɱ paññāyethā?' ti."|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo ajjhosānassa, yadidaɱ chanda-rāgo."|| ||

[15][pts][wp][ati][bd] "'Vinicchayaɱ paṭicca chanda-rāgo' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ, yathā vinicchayaɱ paṭicca chanda-rāgo. Vinicchayo va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, sabbaso vinicchaye asati vinicchaya-nirodhā api nu kho chanda-rāgo paññāyethā?' ti.|| ||

[61] "No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo chanda-rāgassa, yadidaɱ vinicchayo."|| ||

[16][pts][wp][ati][bd] "'Lābhaɱ paṭicca vinicchayo' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ, yathā lābhaɱ paṭicca vinicchayo. Lābho va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, sabbaso lābhe asati lābha-nirodhā api nu kho vinicchayo paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante"|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo vinicchayassa, yadidaɱ lābho."|| ||

[17][pts][wp][ati][bd] "'Pariyesanaɱ paṭicca lābho' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ, yathā pariyesanaɱ paṭicca lābho. Pariyesanā va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, sabbaso pariyesanāya asati pariyesanā-nirodhā api nu kho lābho paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo lābhassa yadidaɱ pariyesanā."|| ||

[18][pts][wp][ati][bd] "'Taṇhaɱ paṭicca pariyesanā' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ, yathā taṇhaɱ paṭicca pariyesanā. Taṇhā va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, seyyathīdaɱ kāma-taṇhā bhava-taṇhā vibhava-taṇhā, sabbaso taṇhā asati taṇhā-nirodhā api nu kho pariyesanā paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih' Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo pariyesanāya yadidaɱ taṇhā.|| ||

"Iti kho Ānanda ime dve dhammā dvayena vedanāya eka-samosaraṇā bhavanti."|| ||

[62][19][wrrn][pts][wp][ati][bd] "Phassa-paccayā vedanā' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ yathā phassa-paccayā vedanā. Phasso va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ kassaci kimhici, seyyathīdaɱ cakkhu-samphasso sota-samphasso ghāna-samphasso jivhā-samphasso kāya-samphasso mano-samphasso, sabbaso phasse asati phassa-nirodhā api nu kho vedanā paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo vedanāya yadidaɱ phasso."|| ||

[20][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Nāma-rūpa-paccayā phasso' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ yathā Nāma-rūpa-paccayā phasso. Ye hi Ānanda ākārehi yehi liŋgehi yehi nimittehi yehi uddesehi nāma-kāyassa paññatti hoti, tesu ākāresu tesu liŋgesu tesu nimittesu tesu uddesesu asati api nu kho rūpa-kāye adhivacana-samphasso paññāyethā' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Ye hi Ānanda ākārehi yehi liŋgehi yehi nimittehi yehi uddesehi rūpa-kāyassa paññatti hoti, tesu ākāresu tesu liŋgesu tesu nimittesu tesu uddesesu asati, api nu kho nāma-kāye paṭigha-samphasso paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Ye hi Ānanda ākārehi yehi liŋgehi yehi nimittehi yehi uddesehi nāma-kāyassa ca rūpa-kāyassa ca paññatti hoti, tesu ākāresu tesu liŋgesu tesu nimittesu tesu uddesesu asati, api nu kho adhivacana-samphasso vā paṭigha-samphasso vā paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Ye hi Ānanda ākārehi yehi liŋgehi yehi nimittehi yehi uddesehi nāma-rūpassa paññatti hoti, tesu ākāresu tesu liŋgesu tesu nimittesu tesu uddesesu asati, api nu kho phasso paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo phassassa, yadidaɱ nāma-rūpaɱ.|| ||

[21][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Viññāṇa-paccayā nāma-rūpan' ti iti kho pan'etaɱ [63] vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ, yathā viññāṇa-paccayā nāma-rūpaɱ. Viññāṇaɱ va hi Ānanda mātu kucchiɱ na okkamissatha, api nu kho nāma-rūpaɱ mātu kucchismiɱ samuccissathā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Viññāṇaɱ va hi Ānanda mātu kucchiɱ okkamitvā vokkamissatha, api nu kho nāma-rūpaɱ itthattāya abhinibbattissathā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante".|| ||

"Viññāṇaɱ va hi Ānanda daharass'eva sato vocchijjissatha kumārakassa vā kumārikāya vā, api nu kho nāma-rūpaɱ vuddhiɱ virū'hiɱ vepullaɱ āpajjissathā ' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

'Tasmāt ih'Ānanda es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo nāma-rūpassa, yadidaɱ viññāṇaɱ."|| ||

[22][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Nāma-rūpa-paccayā viññāṇan' ti iti kho pan'etaɱ vuttaɱ, tad Ānanda iminā p'etaɱ pariyāyena veditabbaɱ, yathā nāma-rūpa-paccayā viññāṇaɱ. Viññāṇaɱ va hi Ānanda nāma-rūpe patiṭṭhaɱ na labhi'ssatha, api nu kho āyati jāti-jarā-maraṇaɱ dukkha-samudaya-sambhavo paññāyethā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda, es'eva hetu etaɱ nidānaɱ esa samudayo esa paccayo viññāṇassa, yadidaɱ nāma-rūpaɱ."|| ||

"Ettāvatā kho Ānanda jāyetha vā jīyetha vā mīyetha vā cavetha vā upapajjetha vā, ettāvatā adhivacana-patho, ettāvatā nirutti-patho, ettāvatā paññatti-patho, ettāvatā paññāvacaraɱ, ettāvatā vaṭṭaɱ vattati, [64] itthattaɱ paññapanāya, yadidaɱ nāma-rūpaɱ saha viññāṇena [aññamaññaɱ paccayatāya vattati].' ti."|| ||

[23][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Kittāvatā ca Ānanda attānaɱ paññapento paññapeti? Rūpiɱ vā hi Ānanda parittaɱ attānaɱ paññapento, paññapeti 'Rūpī me paritto attā' ti. Rūpiɱ vā hi Ānanda anantaɱ attānaɱ paññapento, paññapeti 'Rūpī me ananto attā' ti. 'Arūpiɱ vā hi Ānanda parittaɱ attānaɱ paññapento, paññapeti 'Arūpī me paritto attā' ti; arūpiɱ vā hi Ānanda anantaɱ attānaɱ paññapento, paññapeti 'Arūpī me ananto attā' ti.|| ||

[24][pts][wp][ati][bd] "Tatr'Ānanda yo so rūpiɱ parittaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, etarahi vā so rūpiɱ parittaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, tattha bhāviɱ vā so rūpiɱ parittaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, "Atathaɱ vā pana santaɱ tathattāya upakappessāmī" ti iti vā pan'assa hoti. Evaɱ santaɱ kho Ānanda rūpiɱ parittattānudiṭṭhi anusetīti icc ālaɱ vacanāya.|| ||

"Tatr'Ānanda yo so rūpiɱ anantaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, etarahi vā so rūpiɱ anantaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, tattha bhāviɱ vā so rūpiɱ anantaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, "Atathaɱ vā pana santaɱ tathattāya upakappessāmī" ti iti vā pan'assa hoti. Evaɱ santaɱ kho Ānanda rūpiɱ anattattānudiṭṭhi anusetīti icc ālaɱ vacanāya.|| ||

"Tatr'Ānanda yo so arūpiɱ parittaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, etarahi vā so arūpiɱ parittaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, tattha bhāviɱ vā so arūpiɱ parittaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, "Atathaɱ vā pana santaɱ tathattāya upakappessāmī" ti iti vā pan'assa hoti. Evaɱ santaɱ kho Ānanda arūpiɱ parittattānudiṭṭhi anusetīti icc ālaɱ vacanāya.|| ||

"Tatr'Ānanda yo so arūpiɱ anantaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, etarahi vā so arūpiɱ anantaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, tattha bhāviɱ vā so arūpiɱ anantaɱ attānaɱ paññapento paññapeti, "Atathaɱ vā pana santaɱ tathattāya upakappessāmī" ti iti vā [65] pan'assa hoti. Evaɱ santaɱ kho Ānanda arūpiɱ anattattānudiṭṭhi anusetīti icc ālaɱ vacanāya.|| ||

Ettāvatā kho Ānanda attānaɱ paññapento paññapeti.|| ||

[25][pts][wp][ati][bd] "Kittāvatā ca Ānanda attānaɱ na paññapento na paññapeti?|| ||

Rūpiɱ vā hi Ānanda parittaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti 'Rūpī me paritto attā' ti; rūpiɱ vā hi Ānanda anantaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti 'Rūpī me ananto attā' ti; arūpiɱ vā hi Ānanda parittaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti 'Arūpī me paritto attā' ti; arūpiɱ vā hi Ānanda anantaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti 'Arūpī me ananto attā' ti.|| ||

[26][pts][wp][ati][bd] "Tatr'Ānanda yo so rūpiɱ parittaɱ attānaɱ na paññapento, na paññapeti, etarahi vā so rūpiɱ parittaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviɱ vā so rūpiɱ parittaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, "Atathaɱ vā pana santaɱ tathattāya upakappessāmī' ti iti vā pan'assa na hoti. Evaɱ santaɱ kho Ānanda rūpiɱ parittattānudiṭṭhi nānusetīti icc ālaɱ vacanāya.|| ||

"Tatr'Ānanda, yo so rūpiɱ anantaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, etarahi vā so rūpiɱ anantaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviɱ vā so rūpiɱ anantaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, 'Atathaɱ vā pana santaɱ tathattāya upakappessāmī' ti iti vā pan'assa na hoti. Evaɱ santaɱ kho Ānanda rūpiɱ anattattānudiṭṭhi nānusetīti icc ālaɱ vacanāya.|| ||

"Tatr'Ānanda, yo so arūpiɱ parittaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, etarahi vā so arūpiɱ parittaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviɱ vā so arūpiɱ parittaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, 'Atathaɱ vā pana santaɱ tathattāya upakappessāmī' ti iti vā pan'assa na hoti. Evaɱ santaɱ kho Ānanda arūpiɱ parittattānudiṭṭhi nānusetīti icc ālaɱ vacanāya.|| ||

"Tatr'Ānanda, yo so arūpiɱ anantaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, etarahi mā so arūpiɱ anantaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviɱ vā so arūpiɱ anantaɱ attānaɱ na paññapento na paññapeti, 'Atathaɱ vā pana santaɱ tathattāya upakappessāmī'ti iti vā pan'assa [66] na hoti. Evaɱ santaɱ kho Ānanda, arūpiɱ anattattānudiṭṭhi nānusetīti icc ālaɱ vacanāya.|| ||

Ettāvatā kho Ānanda attānaɱ na paññapento na paññapeti.|| ||

[27][pts][wp][ati][bd] "Kittāvatā ca Ānanda attānaɱ samanupassamāno samanupassati?|| ||

Vedanaɱ vāhi Ānanda attānaɱ samanupassamāno samanupassati. 'Vedanā me attā' ti. 'Na h'eva kho me vedanā attā, appaṭisaɱvedano me attā' ti, iti vā hi Ānanda attānaɱ samanupassamāno samanupassati. 'Na h'eva kho me vedanā attā, no pi appaṭisaɱvedano me attā, attā me vedayati vedanā-dhammo hi me attā' ti iti vā hi Ānanda, attānaɱ samanupassamāno samanupassati.|| ||

[28][wrrn][pts][wp][ati][bd] Tatr'Ānanda, yo so evam āha 'Vedanā, me attā' ti, so evam assa vacanīyo 'Tisso kho imā āvuso vedanā, sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkha-m-asukhā vedanā. Imāsaɱ tvaɱ tissannaɱ vedanānaɱ katamaɱ attato samanupassasī?' ti.|| ||

Yasmiɱ Ānanda samaye sukhaɱ vedanaɱ vedeti, n'eva tasmiɱ samaye dukkhaɱ vedanaɱ vedeti, na adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vedeti, sukhaɱ yeva tasmiɱ samaye vedanaɱ vedeti. Yasmiɱ Ānanda, samaye dukkhaɱ vedanaɱ vedeti, n'eva tasmiɱ samaye sukhaɱ vedanaɱ vedeti, na adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vedeti, dukkhaɱ yeva tasmiɱ samaye vedanaɱ vedeti. Yasmiɱ Ānanda, samaye adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vedeti, n'eva tasmiɱ samaye sukhaɱ vedanaɱ vedeti, na dukkhaɱ vedanaɱ vedeti, adukkha-m-asukhaɱ yeva tasmiɱ samaye vedanaɱ vedeti.|| ||

[29][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Sukhā pi kho Ānanda, vedanā aniccā saŋkhatā paṭiccasamuppannā khaya-dhammā vaya-dhammā virāga-dhammā nirodha-dhammā. Dukkhā pi kho Ānanda vedanā aniccā saŋkhatā paṭiccasamuppannā khaya-dhammā [67] vaya-dhammā virāga-dhammā nirodha-dhammā. Adukkha-m-asukhā pi kho Ānanda vedanā aniccā saŋkhatā paṭiccasamuppannā khaya-dhammā vaya-dhammā virāga-dhammā nirodha-dhammā. Tassa sukhaɱ vedanaɱ vediyamānassa 'Eso me attā' ti hoti, tassā yeva sukhāya vedanāya nirodhā 'Vyāgā me attā' ti hoti. Dukkhaɱ vedanaɱ vediyamānassa 'Eso me attā' ti hoti, tassā yeva dukkhāya vedanāya nirodhā 'Vyāgā me attā' ti hoti. Adukkha-m-asukhaɱ vedanaɱ vediyamānassa 'Eso me attā' ti hoti, tassā yeva adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā 'Vyaggo me attā' ti hoti.|| ||

Iti so diṭṭhe va dhamme aniccaɱ sukha-dukkhaɱ vokiṇṇaɱ uppāda-vaya-dhammaɱ attānaɱ samanupassamāno samanupassati yo so evam āha 'Vedanā me attā' ti. Tasmāt ih'Ānanda, etena p'etaɱ nakkhamati 'Vedanā me attā' ti samanupassituɱ.|| ||

[30][wrrn][pts][wp][ati][bd] "Tatr'Ānanda, yo so evam āha 'Na h'eva kho me vedanā attā, appaṭisaɱvedano me attā' ti, so evam assa vacanīyo 'Yattha pan'āvuso sabbaso vedayitaɱ n'atthi, api nu kho tattha Asmīi' ti.iyā' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda, etena p'etaɱ nakkhamati 'Na h'eva kho me vedanā attā, appaṭisaɱvedano me attā' ti samanupassituɱ.|| ||

[31][wrrn][pts][wp][ati][bd] Tatr'Ānanda, yo so evam āha 'Na h'eva kho me vedanā attā, no pi appaṭisaɱvedano me attā, attā me vedeti, vedanā-dhammo hi me attā' ti, so evam assa vacanīyo: 'Vedanā ca hi āvuso sabbena sabbaɱ sabbathā sabbaɱ aparisesā nirujjheyyuɱ, sabbaso vedanāya asati vedanā-nirodhā api nu kho tattha 'Ayam aham asmī' ti.iyā?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tasmāt ih'Ānanda, etena p'etaɱ nakkhamati ' Na h'eva [68] kho me vedanā attā, no pi appaṭisaɱvedano attā, attā me vedayati, vedanā-dhammo hi me attā' ti samanupassituɱ."|| ||

[32][wrrn][pts][wp][ati][bd] "'Yato kho Ānanda, bhikkhu n'eva vedanaɱ attānaɱ samanupassati, no pi appaṭisaɱvedanaɱ attānaɱ samanupassati, no pi 'Attā me vedayati, vedanā-dhammo hi me attā' ti samanupassati, so evaɱ asamanupassanto na kiñci loke upādiyati, anupādiyaɱ na paritassati, aparitassaɱ paccattaɱ yeva parinibkhāyati. "Khīṇā jāti, vusitaɱ brahmacariyaɱ, kataɱ karaṇīyaɱ, nāparaɱ itthattāyā' ti pajānāti.|| ||

"Evaɱ vimutta-cittaɱ kho Ānanda, bhikkhuɱ yo evaɱ vadeyya 'Hoti Tathāgato param maraṇā' ti, i' ti.sa diṭṭhi tad akallaɱ. 'Na hoti Tathāgato param maraṇā' ti, i' ti.sa diṭṭhi tad akallaɱ. 'Hoti ca na ca hoti Tathāgato param maraṇā' ti, i' ti.sa diṭṭhi tad akallaɱ. 'N'eva hoti na na hoti Tathāgato param maraṇā' ti, i' ti.sa diṭṭhi tad akallaɱ. Taɱ kissa hetu? Yāvatā'Ānanda adhivacanaɱ, yāvata adhivacana-patho, yāvatā nirutti yāvatā nirutti-patho, yāvatā paññatti, yāvatā paññatti-patho, yāvatā paññā yāvatā paññāvacaraɱ, yāvatā vaṭṭaɱ yāvatā vaṭṭati tad abhiññā vimutto bhikkhu tad abhiññā vimutto bhikkhu na jānāti na passati i' ti.sa diṭṭhi tad akallaɱ.|| ||

[33][pts][wp][ati][bd] "Satta kho imā Ānanda, viññāṇaṭṭhitiyo, dve āyatanāni. Katamā satta?|| ||

Sant'Ānanda sattā nānātta-kāyā [69] nānatta-saññino seyyathā pi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaɱ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.|| ||

"Sant'Ānanda, sattā nānatta-kāyā ekatta-saññino seyyathā pi devā Brahma-kāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaɱ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.|| ||

Sant'Ānanda, sattā ekatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi devā Subhakiṇhā. Ayaɱ catutthā1 viññāṇaṭṭhiti.|| ||

"Sant'Ānanda, sattā sabbaso rūpa-saññānaɱ samatikkamā paṭigha-saññānaɱ atthaŋgamā nānatta-saññānaɱ amanasi-kārā 'Ananto ākāso' ti Ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaɱ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.|| ||

"Sant'Ānanda, sattā sabbaso Ākāsānañcāyatanaɱ samatikkamma 'Anantaɱ viññāṇan' ti Viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaɱ chaṭṭhā viññāṇaṭṭhiti.|| ||

"Sant'Ānanda, sattā sabbaso Viññāṇañcāyatanaɱ samatikkamma 'N'atthi kiñcī' ti Ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaɱ sattamī viññāṇaṭṭhiti.|| ||

Asaññasattāyatanaɱ, n'evasaññā-nāsaññāyatanam eva dutiyaɱ.|| ||

[34][pts][wp][ati][bd] "Tatr'Ānanda, yāyaɱ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti nānatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā, yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassā ca samudayaɱ pajānāti, tassā ca atthaŋgamaɱ pajānāti, tassā ca assādaɱ pajānāti, tassā ca ādīnavaɱ pajānāti, tassā ca nissaraṇaɱ pajānāti, kallaɱ nu kho tena tad abhinanditun?" ti.|| ||

[70] "No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tatr'Ānanda, yāyaɱ dutiyā viññāṇaṭṭhiti nānattakāyā ekattasaññino seyyathā pi devā Brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā, yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassā ca samudayaɱ pajānāti, tassā ca atthaŋgamaɱ pajānāti, tassā ca assādaɱ pajānāti, tassā ca ādīnavaɱ pajānāti, tassā ca nissaraṇaɱ pajānāti, kallaɱ nu kho tena tad abhinanditun?' ti.|| ||

"Tatr'Ānanda, yāyaɱ tatiyā viññāṇaṭṭhiti ekattakāyā nānattasaññino seyyathā pi devā Ābhassarā, yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassā ca samudayaɱ pajānāti, tassā ca atthaŋgamaɱ pajānāti, tassā ca assādaɱ pajānāti, tassā ca ādīnavaɱ pajānāti, tassā ca nissaraṇaɱ pajānāti, kallaɱ nu kho tena tadabhinanditun?' ti.|| ||

"Tatr'Ānanda, yāyaɱ catutthā viññāṇaṭṭhiti ekattakāyā ekattasaññino seyyathā pi devā Subhakiṇṇā, yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassā ca samudayaɱ pajānāti, tassā ca atthaŋgamaɱ pajānāti, tassā ca assādaɱ pajānāti, tassā ca ādīnavaɱ pajānāti, tassā ca nissaraṇaɱ pajānāti, kallaɱ nu tena tadabhinanditun?' ti.|| ||

"Tatr'Ānanda, yāyaɱ pañcamā viññāṇaṭṭhiti sabbaso rūpa-saññānaɱ samatikkamā paṭigha-saññānaɱ atthaŋgamā nānattasaññānaɱ amanasi-kārā 'ananto ākāso'ti Ākāsānañcāyatanūpagā. Yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassā ca samudayaɱ pajānāti, tassā ca atthaŋgamaɱ pajānāti, tassā ca assādaɱ pajānāti, tassā ca ādīnavaɱ pajānāti, tassā ca nissaraṇaɱ pajānāti, kallaɱ nu kho tena tad abhinanditun?' ti.|| ||

"Tatr'Ānanda, yāyaɱ chaṭṭhā viññāṇaṭṭhiti sabbaso Ākāsānañcāyatanaɱ samatikkamma anantaɱ viññāṇa'nti Viññāṇañcāyatanūpagā, yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassā ca samudayaɱ pajānāti, tassā ca atthaŋgamaɱ pajānāti, tassā ca assādaɱ pajānāti, tassā ca ādīnavaɱ pajānāti, tassā ca nissaraṇaɱ pajānāti, kallaɱ nu kho tena tad abhinanditun?' ti.|| ||

"Tatr'Ānanda, yāyaɱ sattamā viññāṇaṭṭhiti sabbaso Viññāṇañcāyatanaɱ samatikkamma 'N'atthi kiñci' ti Ākiñcaññāyatanūpagā, yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassā ca samudayaɱ pajānāti, tassā ca atthaŋgamaɱ pajānāti, tassā ca assādaɱ pajānāti, tassā ca ādīnavaɱ pajānāti, tassā ca nissaraṇaɱ pajānāti, kallaɱ nu tena tad abhinanditun?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tatr'Ānanda, yam idaɱ Asañña-sattāyatanaɱ, yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassa ca samudayaɱ pajānāti, tassa ca atthaŋgamaɱ pajānāti, tassa ca assādaɱ pajānāti, tassa ca ādīnavaɱ pajānāti, tassa ca nissaraṇaɱ pajānāti, kallaɱ nu kho tena tad abhinanditun?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Tatr'Ānanda, yam idaɱ n'evasaññā-nāsaññāyatanaɱ, yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassa ca samudayaɱ pajānāti, tassa ca atthaŋgamaɱ pajānāti, tassa ca assādaɱ pajānāti, tassa ca ādīnavaɱ pajānāti, tassa ca nissaraṇaɱ pajānāti, kallaɱ nu kho tena tad abhinanditun?' ti.|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

"Yato kho Ānanda, bhikkhu imāsañ ca sattannaɱ viññāṇaṭṭhitinaɱ imesañ ca dvinnaɱ āyatanānaɱ samudayañ ca atthaŋgamañ ca assādañ ca ādīnavañ ca nissaraṇañ ca yathābhūtaɱ viditvā anupādā vimutto hoti, ayaɱ vuccati Ānanda, bhikkhu paññā-vimutto.|| ||

[35][pts][wp][ati][bd] "Aṭṭha kho ime Ānanda vimokkhā. Katame aṭṭha?|| ||

Rūpī rūpāni passati. Ayaɱ paṭhamo vimokkho.|| ||

Ajjhattaɱ arūpa-saññī bahiddhā rūpāni passati. Ayaɱ dutiyo vimokkho.|| ||

[71] Subhan't'eva adhimutto hoti. Ayaɱ tatiyo vimokkho.|| ||

Sabbaso rūpa-saññānaɱ samatikkamā paṭigha-saññānaɱ atthaŋgamā nānatta-saññānaɱ amanasi-kārā 'Ananto ākāso' ti Ākāsānañcāyatanaɱ upasampajja viharati. Ayaɱ catuttho vimokkho.|| ||

Sabbaso Ākāsānañcāyatanaɱ samatikkamma 'Anantaɱ viññāṇan' ti Viññāṇañcāyatanaɱ upasampajja viharati. Ayaɱ pañcamo vimokkho.|| ||

Sabbaso Viññāṇañcāyatanaɱ samatikkamma 'N'atthi kiñcī' ti Ākiñcaññāyatanaɱ upasampajja viharati. Ayaɱ chaṭṭho vimokkho,|| ||

Sabbaso Ākiñcaññāyatanaɱ samatikkamma n'evasaññā-nāsaññāyatanaɱ upasampajja viharati. Ayaɱ sattamo vimokkho.|| ||

Sabbaso n'evasaññā-nāsaññāyatanaɱ samatikkamma saññā-vedayita-nirodhaɱ upasampajja viharati. Ayaɱ aṭṭhamo vimokkho.|| ||

Ime kho Ānanda, aṭṭha vimokkhā.|| ||

[36][pts][wp][ati][bd] "Yato kho Ānanda, bhikkhu ime aṭṭha vimokkhe anulomam pi samāpajjati, paṭilomam pi samāpajjati, anuloma-paṭilomam pi samāpajjati, yatth'icchakaɱ yad'icchakaɱ yāvad'icchakaɱ samāpajjati pi vuṭṭhāti pi, āsavānañ ca khayā anāsavaɱ ceto-vimuttiɱ paññā-vimuttiɱ diṭṭhe va dhamme sayaɱ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, ayaɱ vuccat Ānanda, bhikkhu ubhato-bhāga-vimutto, imāya ca Ānanda ubhato-bhāga-vimuttiyā aññā ubhato-bhāga-vimutti uttarītarā vā paṇītatarā vā n'atthi" ti.|| ||

Idama voca Bhagavā. Attamano āyasmā Ānando Bhagavato bhāsitaɱ abhinandīti.|| ||

Mahānidānasuttaɱ niṭṭhitaɱ dutiyaɱ.|| ||


Contact:
E-mail
Copyright Statement   Webmaster's Page