Digha Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]

The Pali is transliterated as IAST Unicode (āīūṃṅñṭḍṇḷ). Alternatives:
[ ASCII (aiumnntdnl) | Mobile (āīūŋńñţđņļ) | Velthuis (aaiiuu.m'n~n.t.d.n.l) ]

 

Dīgha Nikāya

Sutta 16

Mahā-Parinibbāna Suttantaɱ

Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series

 


 

[1][stor][pts][than][bs][wrrn] Evaɱ Me Sutaɱ.|| ||

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Rājagahe viharati Gijjhakūṭe pabbate.|| ||

Tena kho pana samayena rājā Māgadho Ajātasattu Vedehīputto Vajjī abhiyātu-kāmo hoti.|| ||

So evam āha:|| ||

"Ahaɱ hi ime Vajjī evaɱ-mahiddhike evaɱ-mahānubhāve,||
ucchejjhāmi Vajjī||
vināsessāmi Vajjī||
anaya-vyasanaɱ āpādessāmi Vajjī" ti.|| ||

2. Atha kho rājā Māgadho Ajātasattu Vedehi-putto Vassakāraɱ brāhmaṇaɱ Magadha-mahā-mattaɱ āmantesi:|| ||

"Ehi tvaɱ brāhmaṇa, yena Bhagavā ten'upasaŋkama.|| ||

Upasaŋkamitvā mama vacanena Bhagavato pāde sirasā vandāhi,||
appābādhaɱ||
appātaŋkaɱ||
lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ puccha:|| ||

'Rājā bhante, Māgadho Ajātasattu Vedehi-putto Bhagavato pāde sirasā vandati,||
appābādhaɱ||
appātaŋkaɱ||
lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ pucchatī" ti.|| ||

Evaɱ ca vadehi:|| ||

"Rājā bhante, Māgadho Ajātasattu Vedehi-putto Vajjī abhiyātu-kāmo.|| ||

So evam āha:

'Ahaɱ hi ime Vajjī evaɱ-mahiddhike||
evaɱ-mahānubhāve,||
ucchejjhāmi Vajjī,||
vināsessāmī Vajjī,||
anaya- [73] vyasanaɱ āpādessāmī Vajjī'" ti.|| ||

Yathā ca te Bhagavā vyākaroti,||
taɱ sādhunaɱ uggahetvā mama āroceyyāsi||
na hi Tathāgatā vitathaɱ bhaṇantī" ti.|| ||

3. "Evaɱ bho" ti kho Vassakāro brāhmaṇo Magadha-mahā-matto rañño Māgadhassa Ajātasattussa Vedehi-puttassa paṭissutvā,||
bhaddāni bhaddāni yānāni yojāpetvā,||
bhaddaɱ yānaɱ abhirūhitvā,||
bhaddehi bhaddehi yānehi Rājagahamhā niyyāsi,||
yena Gijjhakūṭo pabbato tena pāyāsi,||
yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattiko va yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavatā saddhiɱ sammodi.|| ||

Sammodanīyaɱ kathaɱ sārānīyaɱ vītisāretvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho Vassakāro brāhmaṇo Magadha-mahā-matto Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"Rājā bho Gotama, Māgadho Ajātasattu Vedehi-putto bhoto Gotamassa pāde sirasā vandati||
appābādhaɱ||
appātaŋkaɱ||
lahuṭṭhānaɱ balaɱ phāsu-vihāraɱ pucchati.|| ||

Rājā bho Gotama, Māgadho Ajātasattu Vedehi-putto Vajjī abhiyātu-kāmo.|| ||

So evam āha:|| ||

'Ahaɱ hi ime Vajjī evaɱ-mahiddhike||
evaɱ-mahānubhāve,||
ucchejjhāmi Vajjī,||
vināsessāmi Vajjī||
anaya-vyasanaɱ āpādessāmi Vajjī'" ti.|| ||

4. Tena kho pana samayena āyasmā Ānando Bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti.|| ||

Bhagavantaɱ vījayamāno.|| ||

Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi:|| ||

"Kinti te Ānanda,||
sutaɱ: Vajjī abhiṇhasannipātā sannipātabahulā" ti?|| ||

"Sutamme taɱ bhante,||
Vajjī abhiṇhasannipātā sannipātabahulā" ti.|| ||

"Yāvakīvañ ca Ānanda,||
Vajjī abhiṇhasannipātā sannipātabahulā bhavissanti vuddhiyeva 2 Ānanda,||
Vajjīnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni."(1)|| ||

"Kinti te Ānanda,||
[74] sutaɱ: Vajjī samaggā sannipātanti,||
samaggā vuṭṭhahanti,||
samaggā Vajjīkarakaṇīyāni karontī" ti?|| ||

"Sutamme taɱ bhante,Vajjī samaggā sannipatanti,samaggā vuṭṭhahanti,samaggā Vajjīkaraṇīyāni karontī" ti.|| ||

"Yāvakīvañ ca Ānanda,||
Vajjī samaggā sannipatissanti,||
samaggā vuṭṭhahi'ssanti,||
samaggā Vajjikaraṇīyāni karissanti,||
vuddhiyeva Ānanda Vajjīnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni." (2)|| ||

"Kinti te Ānanda sutaɱ: Vajjī apaññattaɱ na paññapenti,||
paññattaɱ na samucchindanti,||
yathāpaññatte porāṇe Vajjidhamme samādāya vattantīti?"|| ||

"Sutamme taɱ bhante,||
Vajjī apaññattaɱ na paññapenti,||
paññattaɱ na samucchindanti,||
yathāpaññatte porāṇe Vajjidhamme samādāya vattanti" ti.|| ||

"Yāvakīvañ ca Ānanda Vajjī apaññattaɱ na paññapessanti,||
paññattaɱ na samucchindissanti,||
yathāpaññatte porāṇe Vajjidhamme samādāya vattissanti,||
vuddhiyeva Ānanda Vajjīnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni. (3)|| ||

Kinti te Ānanda sutaɱ: Vajjī ye te Vajjīnaɱ Vajjimahallakā,||
te sakkaronti garukaronti1 mānenti pūjenti,||
tesañca sotabbaɱ maññantīti?"|| ||

"Sutamme taɱ bhante,||
Vajjī ye te Vajjīnaɱ Vajjimahallakā,||
te sakkaronti garukaronti mānenti pūjenti,||
tesañca sotabbaɱ maññantī" ti.|| ||

"Yāvakīvañ ca Ānanda Vajji ye te Vajjīnaɱ Vajjimahallakā,||
te sakkarissanti garukarissanti mānessanti pūjessanti,||
tesañca sotabbaɱ maññissanti,||
vuddhiyeva Ānanda Vajjīnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni." (4)|| ||

"Kinti te Ānanda sutaɱ: Vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo tā na okkassa pasayha vāsentī" ti?|| ||

"Sutamme taɱ bhante,||
Vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo,||
tā na okkassa pasayha vāsenti" ti.|| ||

"Yāvakīvañ ca Ānanda Vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo,||
tā na okkassa pasayha vāsessanti,||
vuddhiyeva Ānanda Vajjīnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni." (5)|| ||

"Kinti te Ānanda sutaɱ: Vajjī yāni tāni Vajjīnaɱ Vajjicetiyāni abbhantarāni c'eva bāhirāni ca,||
tāni sakkaronti garukaronti mānenti pūjenti,||
tesañca dinnapubbaɱ katapubbaɱ dhammikaɱ baliɱ no parihāpentī" ti?|| ||

[75] "Sutamme taɱ bhante,||
Vajjī yāni tāni Vajjīnaɱ Vajjicetiyāni abbhantarāni c'eva bāhirāni ca,||
tāni sakkaronti garukaronti mānenti pūjenti,||
tesañca dinnapubbaɱ katapubbaɱ dhammikaɱ baliɱ no parihāpenti" ti.|| ||

"Yāvakīvañ ca Ānanda Vajjī yāni tāni Vajjīnaɱ Vajjicetiyāni abbhantarāni c'eva bāhirānica,||
tāni sakkarissanti garukarussanti mānessanti pūjessanti,||
tesañca dinnapubbaɱ katapubbaɱ dhammikaɱ baliɱ no parihāpessanti,||
vuddhiyeva Ānanda Vajjīnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni." (6)|| ||

"Kinti te Ānanda sutaɱ: Vajjīnaɱ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇagutti susaɱvihitā: kinni anāgatā ca arahanto vijitaɱ āgaccheyyuɱ,||
āgatā ca arahanto vijite phāsuɱ vihareyyunti?"|| ||

"Sutamme taɱ bhante Vajjīnaɱ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇagutti susaɱvihitā: kinti anāgatā ca arahanto vijitaɱ āgaccheyyuɱ,||
āgatā ca arahanto vijite phāsuɱ vihareyyunti."|| ||

"Yāvakīvañ ca Ānanda Vajjīnaɱ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇatutti susaɱvihitā bhavissanti: kinti anāgatā ca arahanto vijitaɱ āgaccheyyuɱ,||
āgatā ca arahanto vijite phāsuɱ vihareyyunti,||
vuddhiyeva Ānanda Vajjīnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihānī'ti." (7)|| ||

5. Atha kho Bhagavā Vassakāraɱ brāhmaṇaɱ Magadha-mahā-mattaɱ āmantesi:|| ||

"Ekam idāhaɱ brāhmaṇa samayaɱ Vesāliyaɱ viharāmi sārandade cetiye.|| ||

Tatrāhaɱ Vajjīnaɱ ime satta aparihāniye dhamme desesiɱ.|| ||

Yāvakīvañ ca brāhmaṇa ime satta aparihāniyā dhammā Vajjīsu ṭhassanti,||
imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu Vajjī sandississanti,||
vuddhiyeva brāhmaṇa Vajjīnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihānī" ti.|| ||

(Iti Vajjīnaɱ satta aparihāniyā dhammā.)|| ||

6. Evaɱ vutte Vassakāro brāhmaṇo Magadha-mahā-matto Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"Ekamekenā pi bho Gotama aparihāniyena dhammena samannāgatānaɱ Vajjīnaɱ vuddhiyeva pāṭikaŋkhā no [76] parihāni,||
ko pana vādo sattahi aparihāniyehi dhammehi,||
akaraṇīyā'ca,||
bho Gotama Vajjī raññā māgadhena Ajātasattunā Vedehi-puttena yad idaɱ yuddhassa,||
aññatra upalāpanāya aññatra mithubhedā.|| ||

"Bhanda ca'dāni mayaɱ bho Gotama gacchāma,||
bahukiccā mayaɱ bahukaraṇīyā" ti.|| ||

"Yassa'dāni tvaɱ brāhmaṇa kālaɱ maññasī" ti.|| ||

Atha kho Vassakāro brāhmaṇo Magadha-mahā-matto Bhagavato bhāsitaɱ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāy āsanā pakkāmi.|| ||

7. Atha kho Bhagavā acirapakkante vassakāre brāhmaṇe magadhamahāmatte āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: "gaccha tvaɱ Ānanda,||
yāvatikā bhikkhū Rājagahaɱ upanissāya viharanti,||
te sabbe upaṭṭhānasālāyaɱ sannipātehī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā yāvatikā bhikkhū Rājagahaɱ upanissāya viharanti,||
te sabbe upaṭṭhānasālāyaɱ sannipātetvā yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ aṭṭhāsi.|| ||

Eka-m-antaɱ ṭhito kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca: "sannipātito bhante bhikkhusaŋgho.|| ||

Yassa'dāni bhante Bhagavā kālaɱ maññatī" ti.|| ||

8. Atha kho Bhagavā uṭṭhāy āsanā yena upaṭṭhānasālā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā paññatte āsane nisīdi.|| ||

Nisajja kho Bhagavā bhikkhū āmantesi "satta vo bhikkhave aparihāniye dhamme desessāmi.|| ||

Taɱ suṇātha,||
sādhukaɱ manasikarotha,||
bhāsissāmī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho te bhikkhū Bhagavato paccassosuɱ.|| ||

Bhagavā etad avoca:|| ||

"Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhu abhiṇhasannipātā sannipātabahulā bhavissanti,||
vuddhiyeva bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(1) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū samaggā sannipatissanti samaggā vuṭṭhahi'ssanti samaggā saŋghakaraṇīyāni [77] karissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni. || ||

(2) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhu apaññattaɱ na paññapessanti,||
paññattaɱ na samucchindissanti,||
yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(3) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saŋghapitaro saŋghaparināyakā3,||
te sakkarissanti garukarissanti mānessanti pūjessanti,||
tesañca sotabbaɱ maññissanti,||
vuddhiyeva bhikkhu bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(4) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū uppannāya taṇhāya ponobhavikāya na vasaɱ gacchanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(5) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū āraññakesu senāsanesu sāpekkhā bhavissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(6) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū paccattaɱ yeva satiɱ upaṭṭhapessanti,||
'kinti anāgatā ca pesalā sabrahmacārī āgaccheyyuɱ,||
āgatā ca pesalā sabrahmacārī phāsuɱ vihareyyunti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(7) Yāvakīvañ ca bhikkhave ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti,||
imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

19. Apare pi vo bhikkhave satta aparihāniye dhamme desessāmi.|| ||

Taɱ suṇātha,||
sādhukaɱ manasikarotha,||
bhāsissāmī" ti.|| ||

Evaɱ bhante' ti kho te bhikkhū Bhagavato paccassosuɱ.|| ||

Bhagavā etad avoca:|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū na kammārāmā [78] bhavissanti na kammaratā na kammārāmataɱ anuyuttā,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(1) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū na bhassārāmā bhavissanti na bhassaratā na bhassārāmataɱ anuyuttā,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(2) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū na niddārāmā bhavissanti na niddrāratā na niddārāmataɱ anuyuttā,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(3) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū na saŋgaṇikārāmā bhavissanti na saŋgaṇikāratā na saŋgaṇikārāmataɱ anuyuttā,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(4) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū na pāpicchā bhavissanti na pāpikānaɱ icchānaɱ vasaɱ gatā,||
vuddhiyeva bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(5) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū na pāpamittā bhavissanti na pāpasahāyā na pāsampavaŋkā,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(6) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū na oramattakena visesādhigamena antarā vosānaɱ āpajjissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

(7) Yāvakīvañ ca bhikkhave ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti,||
imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhu sandissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

3. Apare pi satta aparihāniyā dhammā|| ||

10. Apare pi vo bhikkhave satta aparihāniye dhamme desessāmi.|| ||

Taɱ suṇātha,||
sādhukaɱ manasi karotha,||
bhāsissāmī ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho te bhikkhū Bhagavato paccassosuɱ.|| ||

Bhagavā etad avoca:|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū saddhā bhavissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū hirimā bhavissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū ottappī bhavissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū bahussutā [79] bhavissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū āraddhaviriyā bhavissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū upaṭṭhitasatī bhavissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū paññavanto bhavissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti,||
imesu sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

4. Apare pi satta aparihāniyā dhammā|| ||

11. Apare pi vo bhikkhave satta aparihāniye dhamme desessāmi.|| ||

Taɱ suṇātha,||
sādhukaɱ manasikarotha,||
bhāsissāmī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho te bhikkhū Bhagavato paccassosuɱ.|| ||

Bhagavā etad avoca:|| ||

"Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū satisambojjhaŋgaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū dhammavicayasambojjhaŋgaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū viriyasambojjhaŋgaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū pītisambojjhaŋgaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū passaddhisambojjhaŋgaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhūsamādhisambojjhaŋgaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū upekkhāsambojjhaŋgaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti,||
imesu ca aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

12. Apare pi vo bhikkhave satta aparihāniye dhamme desessāmi.|| ||

Taɱ suṇātha,||
sādhukaɱ manasikarotha,||
bhāsissāmī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho te bhikkhū Bhagavato paccassosuɱ.|| ||

Bhagavā etad avoca:|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū anicca-saññaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū anatta-saññaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū asubha-saññaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū ādīnava-saññaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū pahāna-saññaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū virāga-saññaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū nirodha-saññaɱ bhāvessanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

[80] yāvakīvañca bhikkhave ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti,||
imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandissanti vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā no parihāni.|| ||

13. Apare bhikkhave cha aparihāniye dhamme desessāmi.|| ||

Taɱ suṇātha,||
sādhukaɱ manasikarotha,||
bhāsissāmī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho te bhikkhū Bhagavato paccassosuɱ.|| ||

Bhagavā etad avoca:|| ||

"Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū metataɱ kāyakammaɱ paccupaṭṭhāpessanti sabrahmacārīsu āvī c'eva raho ca,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

(1)Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū mettaɱ vacīkammaɱ paccupaṭṭhāpessanti sabrahmacārīsu āvī c'eva raho ca,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

(2) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū mettaɱ manokammaɱ paccupaṭṭhāpessanti sabrahmacārīsu āvī c'eva raho ca,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

(3) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi,||
tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī1 bhavissanti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

(4) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhū yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññūppasatthāni1 aparāmaṭṭhāni samādhisaɱvattanikāni,||
tathārūpesu sīlesu sīlasāmaññagatā viharissanti sabrahmacārīhi āvī c'eva raho ca,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni.|| ||

(5) Yāvakīvañ ca bhikkhave bhikkhūnaɱ yāyaɱ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammādukkhakkhayāya,||
tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagatā viharissanti sabrahmacārīhi āvī c'eva raho ca bhikkhave vuddhiyeva bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihāni. (6)|| ||

[81] yāvakīvañca bhikkhave ime cha aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti,||
imesu ca chasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandissanti,||
vuddhiyeva bhikkhave bhikkhūnaɱ pāṭikaŋkhā,||
no parihānī" ti.|| ||

(Bhikkhūnaɱ dhammīkathā:)|| ||

14. Tatra sudaɱ Bhagavā Rājagahe viharanto Gijjhakūṭe pabbate etad eva bahulaɱ bhikkhūnaɱ dhammiɱ kathaɱ karoti:|| ||

"Iti sīlaɱ,||
iti samādhi,||
iti paññā.|| ||

Sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaɱso.|| ||

Samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaɱsā.|| ||

Paññāparibhāvitaɱ cittaɱ samma-d-eva āsavehi vimuccati,||
seyyathīdaɱ2: kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavā" ti.|| ||

15. Atha kho Bhagavā Rājagahe yathābhirattaɱ viharitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: āyāmĀnanda yena Ambalaṭṭhikā ten'upasaŋkamissāmāti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena Ambalaṭṭhikā tadavasari tatra sudaɱ Bhagavā Ambalaṭṭhikāyaɱ viharati Rājāgārake.|| ||

Tatra pi sudaɱ Bhagavā Ambalaṭṭhikāyaɱ viharanto Rājāgārake etad eva bahulaɱ bhikkhūnaɱ dhammiɱ kathaɱ karoti:|| ||

"Iti sīlaɱ,||
iti samādhi,||
iti paññā sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaɱso.|| ||

Samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaɱsā.|| ||

Paññāparibhāvitaɱ cittaɱ samma-d-eva āsavehi vimuccati,||
seyyathīdaɱ: kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavā" ti.|| ||

16. Atha kho Bhagavā Ambalaṭṭhikāyaɱ yathābhirattaɱ viharitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi 'āyamĀnanda,||
yena nālandā ten'upasaŋkamissāmā' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena nālandā tadavasari.|| ||

Tatra sudaɱ Bhagavā nālandāyaɱ viharati pāvārikAmbavane.|| ||

(Sāriputta sīhanādo.)|| ||

17. Atha kho āyasmā Sāriputto yena Bhagavā tenusapasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā [82] eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho āyasmā Sāriputto Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

'Evaɱ pasanno ahaɱ bhante Bhagavatī: na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo Bhagavatā bhiyyo'bhiññataro1 yad idaɱ sambodhiyanti.|| ||

" Uḷārā kho te ayaɱ Sāriputta āsabhī vācā2 bhāsitā,||
ekaɱso gahito,||
sīhanādo nadito:|| ||

"Evaɱ pasanno ahambhante Bhagavati: na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā Bhagavatā bhiyyo'bhiññataro yad idaɱ sambodhiyanti."|| ||

Ninte Sāriputta ye te ahesuɱ.|| ||

Atītamaddhānaɱ arahanto Sammā-sambuddhā,||
sabbe te Bhagavanto cetasā ceto paricca viditā: evaɱsīlā te Bhagavanto ahesuɱ iti pi,||
evaɱdhammā - evaɱpaññā - evaɱ vihārī - evaɱ vimuttā te Bhagavanto ahesuɱ iti pī ti?|| ||

"No h'etaɱ bhante."|| ||

Kim pana te Sāriputta ye te bhavissanti anāgatam addhānaɱ arahanto Sammā-sambuddhā,||
sabbe te Bhagavanto cetasā ceto paricca viditā: evaɱsīlā te Bhagavanto bhavissanti iti pi,||
evaɱdhammā - evaɱpaññā - evaɱvihārī - evaɱvimuttā te Bhagavanto bhavissanti iti pī" ti?|| ||

"No h'etaɱ bhante".|| ||

Kim pana te1 Sāriputta ahaɱ etarahi arahaɱ Sammā-sambuddho cetasā ceto paricca vidito: evaɱsīlo Bhagavā iti pi,||
evaɱdhammo - evaɱpañño - evaɱvihārī - evaɱvimutto Bhagavā iti pī ti?|| ||

"No h'etaɱ bhante".|| ||

Ettha hi te Sāriputta atītānāgatapaccuppannesu arahantesu Sammā-sambuddhesu cetopariyañāṇaɱ3 n'atthi.|| ||

Atha kiñcarahi te ayaɱ Sāriputta u'ārā [83] āsahī vācā bhāsitā,||
ekaɱso gahito,||
sīhanādo nadito: 'evaɱ pasanno ahaɱ bhante Bhagavati na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā Bhagavatā4 bhiyye'bhiññataro yad idaɱ sambodhiyanti?"|| ||

18. Na kho pan'etaɱ bhante atītānāgatapaccuppannesu arahantesu Sammā-sambuddhesu cetopariyañāṇaɱ atthi.|| ||

Api ca kho me bhante dhammanvayo vidito:|| ||

Seyyathā pi bhante rañño paccantimaɱ nagaraɱ da'huddāpaɱ daḷhapākāratoraṇaɱ ekadvāraɱ,||
tatr'assa dovāriko paṇḍito vyatto medhāvī aññātānaɱ nivāretā ñātānaɱ pavesetā,||
so tassa sāmantā anupariyāyapathaɱ anukkamamāno na passeyya pākārasandhiɱ vā pākāravivaraɱ vā antamaso bi'āranissakkanamattam pi,||
tassa evam assa: ye keci o'ārikā pāṇā imaɱ nagaraɱ pavisanti vā nikkhamanti vā sabbe te iminā'va dvārena pavisanti vā nikkhamanti vā'ti,||
evam eva kho me bhante dhammanvayo vidito: ye te bhante ahesuɱ atītam addhānaɱ arahanto Sammā-sambuddhā,||
sabbe te Bhagavanto pañcanīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe,||
catusu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā,||
sattasambojjhaŋge yathābhūtaɱ bhāvetvā anuttaraɱ sammāsambodhiɱ abhisambujjhiɱsu,||
ye pi te bhante bhavissanti anāgatam addhānaɱ arahanto Sammā-sambuddho,||
sabbe te Bhagavanto pañcanīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe,||
catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā,||
sattasambojjhaŋge yathābhūtaɱ bhāvetvā anuttaraɱ sammāsambodhiɱ abhisambujdhi'ssanti,||
Bhagavā'pi bhante etarahi arahaɱ Sammā-sambuddho pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe,||
catusu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto,||
sattasambojdhaŋge yathābhūtaɱ|| ||

Bhāvetvā anuttaraɱ sammāsambodhiɱ abhisambuddho'ti,|| ||

19.Tatra pi sudaɱ Bhagavā nālandāyaɱ viharanto [84] pāvārikAmbavane etad eva bahulaɱ bhikkhunaɱ dhammiɱ kathaɱ karoti:|| ||

"Iti sīlaɱ,||
iti samādhi,||
iti paññā,||
sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaɱso: samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaɱsā.|| ||

Paññāparibhāvitaɱ cittaɱ samma-d-eva āsavehi vimuccati seyyathīdaɱ: kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavā" ti.|| ||

20. Atha kho Bhagavā nālandāyaɱ yathābhirattaɱ viharitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi:|| ||

"Āyām Ānanda yena pāṭaligāmo ten'upasaŋkamissāmāti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena pāṭaligāmo tadavasari.|| ||

Assosuɱ kho pāṭaligāmiyā upāsakā 'Bhagavā kira pāṭaligāmaɱ anuppatto ti,||
atha kho pāṭaligāmiyā upāsakā yena Bhagavā ten'upasaŋkamiɱsu,||
upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdiɱsu.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinnā kho pāṭaligāmiyā upāsakā Bhagavantaɱ etad avocuɱ:|| ||

"Adhivāsetu no bhante Bhagavā āvasathāgāranti.|| ||

Adhivāsesi Bhagavā tuṇhībhāvena,|| ||

21. Atha kho pāṭaligāmiyā upāsakā Bhagavato adhivāsanaɱ viditvā uṭṭhāy āsanā Bhagavantaɱ abhivādetvā padakkhīṇaɱ katvā yena āvasathāgāraɱ ten'upasaŋkamiɱsu.|| ||

Upasaŋkamitvā sabbasanthariɱ āvasathāgāraɱ santharitvā āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaɱ patiṭṭhapetvā telappadīpaɱ āropetvā yena Bhagavā ten'upasaŋkamiɱsu.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ aṭṭhaɱsu.|| ||

Eka-m-antaɱ ṭhitā kho pāṭaligāmiyā upāsakā Bhagavantaɱ etad avocuɱ:|| ||

"Sabbasattharisanthataɱ bhante āvasathāgāraɱ,||
āsanāni paññattāni,||
udakamaṇiko patiṭṭhāpito,||
telappadīpo āropito,||
yassa'dāni bhante Bhagavā kālaɱ maññatī" ti.|| ||

22. [85] atha kho Bhagavā sāyaṇhasamayaɱ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiɱ bhikkhu-saŋghena yena āvasathāgāraɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā pāde pakkhāletvā āvasathāgāraɱ pavisitvā majjhimaɱ thambhaɱ nissāya puratthābhimukho nisīdi.|| ||

Bhikkhusaŋgho pi kho pāde pakkhāletvā - āvasathāgāraɱ pavisitvā pacchimaɱ bhittiɱ nissāya puratthābhimukho nisīdi Bhagavantaɱ yeva purakkhatvā.|| ||

Pāṭaligāmiyā pi kho upāsakā pāde pakkhāletvā āvasathāgāraɱ pivisitvā puratthimaɱ bhittiɱ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiɱsu Bhagavantaɱ yeva purakkhatvā.|| ||

(Pāṭaligāmiyānaɱ upāsakānaɱ ovādo:)|| ||

23. Atha kho Bhagavā pāṭaligāmiye upāsake āmantesi.|| ||

Pañc'ime gahapatayo ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā.|| ||

Katame pañca?|| ||

Idha gahapatayo dussīlo sīlavipanno pamādādhikaraṇaɱ mahatiɱ bhogajāniɱ nigacchati.|| ||

Ayaɱ paṭhamo ādīnavo dussīlassa sīlaɱ vipattiyā.|| ||

Puna ca paraɱ gahapatayo dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati.|| ||

Ayaɱ dutiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.|| ||

Puna ca paraɱ gahapatayo dussīlo sīlavipanno yaññadeva parisaɱ upasaŋkamati yadi khattiyaparisaɱ yadi brāhmaṇaparisaɱ yadi gahapatiparisaɱ yadi samaṇaparisaɱ,||
avisārado upasaŋkamati maŋkubhūto.|| ||

Ayaɱ tatiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.|| ||

Puna ca paraɱ gahapatayo dussīlo sīlavipanno sammū'ho kālaɱ karoti.|| ||

Ayaɱ catuttho ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.|| ||

Puna ca paraɱ gahapatayo dussīlo sīlavipanno kāyassa bhedā param maraṇā apāyaɱ duggatiɱ vinipātaɱ Nirayaɱ upapajjati.|| ||

Ayaɱ pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.|| ||

Ime kho gahapatayo pañca ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā.|| ||

24. [86] Pañcime gahapatayo ānisaɱsā sīlavato sīlasampadāya.|| ||

Katame pañca?|| ||

Idha gahapatayo sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaɱ mahantaɱ bhogakkhandhaɱ adhigacchati.|| ||

Ayaɱ paṭhamo ānisaɱso sīlavato sīlasampadāya.|| ||

Puna ca paraɱ gahapatayo sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati.|| ||

Ayaɱ dutiyo ānisaɱso sīlavato sīlasampadāya.|| ||

Puna ca paraɱ gahapatayo sīlavā sīlasampannā yaññadeva parisaɱ upasaŋkamati yadi khattiyaparisaɱ yadi brāhmaṇaparisaɱ yadi gahapatiparisaɱ yadi samaṇaparisaɱ,||
visārado upasaŋkamati amaŋkubhūto.|| ||

Ayaɱ tatiyo ānisaɱso sīlavato sīlasampadāya.|| ||

Puna ca paraɱ gahapatayo sīlasampanno asammu'ho kālaɱ karoti.|| ||

Ayaɱ catuttho ānisaɱso sīlavato sīlasampadāya.|| ||

Puna ca paraɱ gahapatayo sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā param maraṇā sugatiɱ saggaɱ lokaɱ upapajjati.|| ||

Ayaɱ pañcamo ānisaɱso sīlavato sīlasampadāya.|| ||

"Ime kho gahapatayo pañca ānisaɱso sīlavato sīlasampadāyā" ti.|| ||

25. Atha kho Bhagavā pāṭaligāmiye upāsake bahudeva rattiɱ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā uyyojesi "abhikkantā kho gahapatayo ratti yassa'dāni tumhe kālaɱ maññathā" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho pāṭaligāmiyā upāsakā Bhagavato paṭissutvā uṭṭhāy āsanā Bhagavantaɱ abhivādetvā padakkhiṇaɱ katvā pakkamiɱsu.|| ||

Atha kho Bhagavā acirapakkantesu pāṭaligāmiyesu upāsakesu suññāgāraɱ pāvisi.|| ||

(Pāṭalīnagaramāpanaɱ)|| ||

26. Tena kho pana samayena sunīdhavassakārā magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraɱ māpenti Vajjīnaɱ paṭibāhāya.|| ||

Tena kho pana samayena sambahulā [87] devatāyo sahassasahasseva pāṭaligāme vatthūni parigaṇhanti.|| ||

Yasmiɱ padese mahesakkhā devatā vatthūni parigaṇhanti,||
mahesakkhānaɱ tattha raññaɱ rāja-mahāmattānaɱ cittāni namanti nivesanāni māpetuɱ.|| ||

Yasmiɱ padese majjhimā devatā vatthūni parigaṇhanti,||
majjhimānaɱ tattha raññaɱ rāja-mahāmattānaɱ cittāni namanti nivesanāni māpetuɱ.|| ||

Yasmiɱ padese nīcā devatā vatthūni parigaṇhanti,||
nīcānaɱ tattha raññaɱ rāja-mahāmattānaɱ cittāni namanti nivesanāni māpetuɱ.|| ||

27. Addasā kho Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tā devatāye sahassasahasseva pāṭaligāme vatthūni parigaṇhantiyo.|| ||

Atha kho Bhagavā rattiyā paccūsa-samayaɱ paccuṭṭhāya āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: konu kho3 Ānanda pāṭaligāme nagaraɱ māpentī" ti?|| ||

"Sunīdhavassakārā bhante magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraɱ māpenti Vajjīnaɱ paṭibāhāyā" ti.|| ||

28. Seyyathā pi Ānanda devehi Tāvatiɱsehi saddhiɱ mantetvā evam eva kho Ānanda sunīdhavassakārā magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraɱ māpenti Vajjīnaɱ paṭibāhāya.|| ||

Idhāhaɱ Ānanda addasaɱ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sambahulā devatāyo sahassasahasseva pāṭaligāme vatthūni parigaṇhantiyo.|| ||

Yasmiɱ Ānanda padese mahesakkhā devatā vatthūni parigaṇhanti,||
mahesakkhānaɱ tattha raññaɱ rāja-mahāmattānaɱ cittāni namanti nivesanāni māpetuɱ.|| ||

Yasmiɱ padese majjhimā devatā vatthūni parigaṇhanti,||
majjhimānaɱ tattha raññaɱ rāja-mahāmattānaɱ cittāni namanti nivesanāni māpetuɱ.|| ||

Yasmiɱ padesā nīcā devatā vatthūni parigaṇhanti,||
nīcānaɱ tattha raññaɱ rāja-mahāmattānaɱ cittāni namanti nivesanāni māpetuɱ.|| ||

Yāvatā Ānanda ariyaɱ āyatanaɱ yāvatā vaṇippatho1 idaɱ agganagaraɱ bhavissati pāṭaliputtaɱ puṭabhedanaɱ.|| ||

[88] Pāṭaliputtassa kho Ānanda tayo antarāyā bhavissanti: aggito vā udakato vā mithubhedā vāti.|| ||

29. Atha kho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā yena Bhagavā ten'upasaŋkamiɱsu.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavatā saddhiɱ sammodiɱsu.|| ||

Sammodanīyaɱ kathaɱ sārānīyaɱ vītisāretvā eka-m-antaɱ aṭṭhaɱsu.|| ||

Eka-m-antaɱ ṭhitā kho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā Bhagavantaɱ etad avocuɱ: "adhivāsetu no bhavaɱ Gotamo ajjatanāya bhattaɱ saddhiɱ bhikkhusaŋghenā" ti.|| ||

Adhivāsesi Bhagavā tuṇhībhāvena.|| ||

30. Atha kho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā Bhagavato adhivāsanaɱ viditvā yena sako āvasatho ten'upasaŋkamiɱsu.|| ||

Upasaŋkamitvā sake āvasathe paṇītaɱ khādanīyaɱ bhojanīyaɱ paṭiyādāpetvā Bhagavato kālaɱ ārocāpesuɱ.|| ||

'Kālo bho Gotama niṭṭhitaɱ bhattan' ti.|| ||

31. Atha kho Bhagavā pubbaṇhasamayaɱ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiɱ bhikkhu-saŋghena yena sunīdhavassakārānaɱ magadhamahāmattānaɱ āvasatho ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā paññatte āsane nisīdi.|| ||

Atha kho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā Buddhapamukhaɱ bhikkhu-saŋghaɱ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesuɱ sampavāresuɱ.|| ||

32. Atha kho sunīdhavassakārā magadhamahāmattā Bhagavantaɱ bhuttāviɱ onītapattapāṇiɱ aññataraɱ nīcaɱ āsanaɱ gahetvā eka-m-antaɱ nisidiɱsu.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinne kho sunīdhavassakāre magadhamahāmatte Bhagavā imāhi gāthāhi anumodi:|| ||

Yasmiɱ padese kappeti vāsaɱ paṇḍitajātiyo,||
sīlavantettha bhojetvā saññate brahmacārayo|| ||

Yā tattha devatā āsuɱ tāsaɱ dakkhiṇamādise.|| ||

Tā pūjitā pūjayanti mānitā mānayanti naɱ,|| ||

[89] tato naɱ anukampanti mātā puttaɱ'ca orasaɱ|| ||

Devatānukampito poso sadā bhadrāni passatī' ti.|| ||

Atha kho Bhagavā sunīdhavassakāre magadhamahāmatte imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāy āsanā pakkāmi.|| ||

33. Tena kho pana samayena sunīdhavassakārā magadhamahāmattā Bhagavantaɱ piṭṭhīto piṭṭhito anubandhā honti.|| ||

'Yenajja Samaṇo Gotamo dvārena nikkhamissati,||
taɱ Gotamadvāraɱ nāma bhavissati.|| ||

Yena titthena gaŋgaɱ nadiɱ tarissati,||
taɱ Gotamatitthaɱ nāma bhavissatī' ti.|| ||

Atha kho Bhagavā yena dvārena nikkhakami,||
taɱ Gotamadvāraɱ nāma ahosi.|| ||

Atha kho Bhagavā yena gaŋgā nadī ten'upasaŋkami.|| ||

Tena kho pana samayena gaŋgā nadī pūrā hoti samātittikā kākapeyyā.|| ||

Appekacce manussā nāvaɱ pariyesanti,||
appekacce uempaɱ pariyesanti,||
appekacce kullaɱ bandhanti orā pāraɱ gantukāmā atha kho Bhagavā seyyathā pi nāma balavā puriso sammiñjitaɱ vā bāhaɱ pasāreyya,||
pasāritaɱ vā bāhaɱ sammiñjeyya,||
evam eva gaŋgāya nadiyā orimatīre antarahito pārimatīre paccuṭṭhāsi saddhiɱ bhikkhu-saŋghena.|| ||

Addasā kho Bhagavā te manusse appekacce nāvaɱ pariyesante appekacce uempaɱ pariyesante,||
appekacce kullaɱ bandhante orā pāraɱ gantukāme.|| ||

Atha kho Bhagavā etam atthaɱ viditvā tāyaɱ velāyaɱ imaɱ udānāɱ udānesi:|| ||

"Ye taranti aṇṇavaɱ saraɱ|| ||

Setuɱ katvāna visajja pallalāni,|| ||

Kullaɱ hi jano pabandhati|| ||

Tiṇṇā medhāvino janā'ti."|| ||

Paṭhamabhāṇavāraɱ|| ||

(Ariyasacca paṭivedhakathā)|| ||

34. [90] atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: 'āyamĀnanda yena koṭigāmo ten'upasaŋkamissāmā' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti.|| ||

Kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena koṭigāmo tadavasari.|| ||

Tatrasudaɱ Bhagavā koṭigāme viharati.|| ||

Tatra kho Bhagavā bhikkhū āmantesi:|| ||

Catunnaɱ bhikkhave ariyasaccānaɱ ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañc'eva tumhākañca.|| ||

Katamesaɱ catunnaɱ?|| ||

Dukkhassa bhikkhave ariyasaccassa ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañc'eva tumhākañca.|| ||

Dukkha-samudayassa bhikkhave ariyasaccassa ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañc'eva tumhākañca.|| ||

Dukkha-nirodhassa bhikkhave ariyasaccassa ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañc'eva tumhākañca.|| ||

Dukkha-nirodhagāminiyā paṭipadāya bhikkhave ariyasaccassa ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañc'eva tumhākañca.|| ||

Ta-y-idaɱ,||
bhikkhave,||
dukkhaɱ ariyasaccaɱ anubuddhaɱ paṭividdhaɱ dukkhasamudayo ariyasaccaɱ anubuddhaɱ paṭividdhaɱ.|| ||

Dukkha-nirodho ariyasaccaɱ anubuddhaɱ paṭividdhaɱ.|| ||

Dukkha-nirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaɱ anubuddhaɱ paṭividdhaɱ.|| ||

Ucchinnā bhavataṇhā,||
khīṇā bhavanetti.|| ||

N'atthidāni punabbhavo' ti.|| ||

Idam avoca Bhagavā.|| ||

Idaɱ vatthā sugato athāparaɱ etad avoca satthā:|| ||

[91] catunnaɱ ariyasaccānaɱ yathābhūtaɱ adassanā|| ||

Saɱsitaɱ3 dīgham addhānaɱ tāsu tāsveva jātisu|| ||

Tāni etāni diṭṭhāni bhavanetti samūhatā,|| ||

Ucchinnaɱ mūlaɱ dukkhassa n'atthidāni punabbhavo' ti.|| ||

35. Tatra pi sudaɱ Bhagavā koṭigāme viharanto etad eva bahulaɱ bhikkhūnaɱ dhammiɱ kathaɱ karoti:|| ||

"Iti sīlaɱ,||
iti samādhi,||
iti paññā sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaɱso.|| ||

Samādhiparibhāvitā paññā mahapphalāhoti mahānisaɱsā.|| ||

Paññāparibhāvitaɱ cittaɱ samma-d-eva āsavehi vimuccati,||
seyyathīdaɱ: kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavā" ti.|| ||

Dhammādāsa dhamma-pariyāyo|| ||

36. Atha kho Bhagavā koṭigāme yathābhirattaɱ viharitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi:|| ||

"Āyām Ānanda yena nādikā ten'upasaŋkamissāmā" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena nādikā tadavasari.|| ||

Tatra pi sudaɱ Bhagavā nādike viharati giñjakāvasathe.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

Sāḷho nāma bhante bhikkhu nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo?|| ||

Nandā nāma bhante bhikkhunī nādike kālakatā.|| ||

Tassā kā gati,||
ko abhisamparāyo?|| ||

[92] Sudatto nāma bhante upāsako nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo?|| ||

Sujātā nāma bhante upāsikā nādike kālakatā.|| ||

Tassā kā gati,||
ko abhisamparāyo?|| ||

Kakudho nāma bhante upāsako nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo?|| ||

Kāliŋgo nāma bhante upāsako nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo.|| ||

Nikaṭo nāma bhante upāsako nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo? Kaṭissabho nāma bhante upāsako nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo?|| ||

Tuṭṭho nāma bhante upāsako nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo?|| ||

Santuṭṭho nāma bhante upāsako nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo?|| ||

Bhaddo nāma bhante upāsako nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo?|| ||

Subhaddo nāma bhante upāsako nādike kālakato.|| ||

Tassa kā gati,||
ko abhisamparāyo" ti?|| ||

37. Sāḷho Ānanda bhikkhu āsavānaɱ khayā anāsavaɱ cotovimuttiɱ paññā-vimuttiɱ diṭṭh'evadhammesayaɱabhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.|| ||

Nandā Ānanda bhikkhunī pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyinī anāvattidhammā tasmā lokā.|| ||

Sudatto Ānanda upāsako tiṇṇaɱ saññojanānaɱ parikkhayā rāgadosamohānaɱ tanuttā sakadāgāmi sakideva imaɱ lokaɱ āganatvā dukkhassantaɱ karissati.|| ||

Sujātā Ānanda upāsikā tiṇṇaɱ saññojanānaɱ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā.|| ||

Kakudho nāma Ānanda upāsako pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.|| ||

Kāliŋgo Ānanda upāsako pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.|| ||

Nikaṭo Ānanda upāsako pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.|| ||

Kaṭissabho Ānanda upāsako pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.|| ||

Tuṭṭho Ānanda upāsako pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.|| ||

Santuṭṭho Ānanda upāsako pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.|| ||

Bhaddo Ānanda upāsako pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.|| ||

Subhaddo Ānanda upāsako pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā [93] lokā.|| ||

Paropaññāsaɱ Ānanda nādike upāsakā kālakatā pañcannaɱ orambhāgiyānaɱ saññojanānaɱ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā.|| ||

Sādhikā navuti Ānanda nādike upāsakā kālakatā tiṇṇaɱ saññojanānaɱ parikkhayā rāgadosamohānaɱ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaɱ lokaɱ āgantvā dukkhassantaɱ karissanti.|| ||

Sātirekāni Ānanda pañca satāni nādike upāsakā kālakatā tiṇṇaɱ saññojanānaɱ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā.|| ||

38. Anacchariyaɱ kho pan'etaɱ Ānanda yaɱ manussabhūto kālaɱ kareyya,||
tasmiñce kālakate Tathāgataɱ upasaŋkamitvā etam atthaɱ pucchi'ssatha,||
vihesā cesā Ānanda Tathāgatassa.|| ||

Tasmāti h'Ānanda dhammādāsaɱ nāma dhamma-pariyāyaɱ desessāmi yena samannāgato ariyasāvako ākaŋkhamāno attanā'va attānaɱ byākareyya: 'khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto,||
sotāpanno ham asmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo' ti.|| ||

Katamo ca so Ānanda dhammādāso dhamma-pariyāyo yena samannāgato ariyasāvako ākaŋkhamāno attanā va attānaɱ byākareyya: khīṇanireyomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto,||
sotāpanno'hamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo'ti:|| ||

Idh'Ānanda ariyasāvako Buddhe aveccappasādena samannāgato hoti:|| ||

"Iti pi so Bhagavā arahaɱ Sammā-sambuddho vijjā-caraṇa-sampanno sugato loka-vidū anuttaro purisa-damma-sārathī satthā deva-manussānaɱ buddho Bhagavā" ti.|| ||

Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti: "svākkhāto Bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko1 paccattaɱ veditabbo viññūhī" ti.|| ||

Saŋghe aveccappasādena samannāgato hoti: "supaṭipanno Bhagavato sāvakasaŋgho,||
ujupaṭipanno Bhagavato sāvakasaŋgho,||
ñāyapaṭipanno [94] Bhagavato sāvakasaŋgho,||
sāmīcipaṭipanno Bhagavato sāvakasaŋgho.|| ||

Yad idaɱ cattāri purisayugāni,||
aṭṭha purisapuggalā.|| ||

Esa Bhagavato sāvakasaŋgho āhuneyyo,||
pāhuneyyo,||
dakkhiṇeyyo,||
añjalikaranīyo,||
anuttaraɱ puññakkhettaɱ lokassā" ti.|| ||

Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññūppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaɱvattanikehi.|| ||

Ayaɱ kho so Ānanda dhammādāso dhamma-pariyāyo yena samannāgato ariyasāvako ākaŋkhamāno attanā'va attānaɱ byākareyya 'khīṇanirayo'mbhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto.|| ||

Sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo' ti.|| ||

39. Tatra pi sudaɱ Bhagavā nādike viharanto giñjakāvasathe etad eva bahulaɱ bhikkhūnaɱ dhammiɱ kathaɱ karoti:|| ||

"Iti sīlaɱ,||
iti samādhi,||
iti paññā sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaɱso.|| ||

Samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaɱsā.|| ||

Paññāparibhāvitaɱ cittaɱ samma-d-eva āsavehi vimuccati - seyyathīdaɱ: kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavā" ti.|| ||

(Ambapālivane satipaṭṭhāna desanā)|| ||

40. Atha kho Bhagavā nādike yathābhirattaɱ viharitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: 'āyāmĀnanda,||
yena Vesāli ten'upasaŋkamissāmā' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena Vesālī tadavasari.|| ||

Tatra sudaɱ Bhagavā Vesāliyaɱ viharati ambapālivane.|| ||

Tatra kho Bhagavā bhikkhū āmantesi:|| ||

"Sato bhikkhave bhikkhū vihareyya sampajāno.|| ||

Ayaɱ vo amhākaɱ anusāsanī.|| ||

Kathañ ca bhikkhave,||
bhikkhu sato hoti: idha bhikkhave,||
bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpīsampajāno [95] satimā vineyya loke abhijjhādomanassaɱ,||
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaɱ,||
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaɱ dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaɱ.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave,||
bhikkhu sato hoti.|| ||

Kathañ ca bhikkhave,||
bhikkhu sampajāno hoti: idha bhikkhave,||
bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti.|| ||

Ālokite vilokite sampajānakārī hoti.|| ||

Sammiñjite pasārite sampajānakārī hoti.|| ||

Saŋghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti.|| ||

Asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti.|| ||

Uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti.|| ||

Gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave,||
bhikkhu sampajāno hoti.|| ||

Sato bhikkhave,||
bhikkhu vihareyya sampajāno.|| ||

Ayaɱ vo amhākaɱ anusāsanī" ti.|| ||

(Ambapālī ārāmapaṭiggahanaɱ)|| ||

41. Assosi kho ambapālī gaṇikā 'Bhagavā kira Vesāliɱ anuppatto Vesāliyaɱ viharati mayhaɱ Ambavane' ti.|| ||

Atha kho ambapālī gaṇikā bhaddāni bhaddāni yānāni yojāpetvā,||
bhaddaɱ yānaɱ abhirūhitvā,||
bhaddehi bhaddehi yānehi Vesāliyā niyyāsi.|| ||

Yena sako ārāmo tena pāyāsi.|| ||

Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikā'va yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinnaɱ kho ambapāliɱ gaṇikaɱ Bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaɱsesi.|| ||

Atha kho ambapālī gaṇikā Bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaɱsitā Bhagavantaɱ etad avoca: 'adhivāsetu me bhante Bhagavā svātanāya bhattaɱ saddhiɱ bhikkhusaŋghenā' ti.|| ||

Adhivāsesi Bhagavā tuṇhībhāvena.|| ||

Atha kho ambapālī gaṇikā Bhagavato adhivāsanaɱ viditvā uṭṭhāy āsanā Bhagavantaɱ abhivādetvā padakkhiṇaɱ katvā pakkāmi.|| ||

42. Assosuɱ kho Vesālikā licchavī 'Bhagavā kira [96] Vesāliɱ anuppatto Vesāliyaɱ viharati ambapālivane' ti.|| ||

Atha kho te licchavī bhaddāni bhaddāni yānāni yojāpetvā,||
bhaddaɱ bhaddaɱ yānaɱ abhirūhitvā,||
bhaddehi bhaddehi yānehi Vesāliyā nīyaɱsu.|| ||

Tatra ekacce licchavī nīlā honti nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaŋkārā,||
ekacce licchavī pītā honti pītavaṇṇā pītavatthā pītālaŋkārā,||
ekacce licchavī lohitā honti lohitavaṇṇā lohitavatthā lohitālaŋkārā,||
ekacce licchavī odātā honti odātavaṇṇā odātavatthā odātālaŋkārā.|| ||

43. Atha kho ambapālī gaṇikā daharānaɱ daharānaɱ licchavīnaɱ akkhena akkhaɱ cakkena cakkaɱ yugena yugaɱ pativaṭṭesi.|| ||

Atha kho te licchavī ambapāliɱ gaṇikaɱ etad avocuɱ: 'kiñje,||
ambapāli,||
daharānaɱ daharānaɱ licchavīnaɱ akkhena akkhaɱ cakkena cakkaɱ yugena yugaɱ pativaṭṭesī" ti?|| ||

'Tathā hi pana me ayyaputtā,||
Bhagavā nimantino svātanāya bhattaɱ saddhiɱ bhikkhusaŋghenā' ti.|| ||

'Dehi je,||
ambapāli,||
etaɱ bhattaɱ satasahassenā' ti.|| ||

'Sace'pi me ayyaputtā Vesāliɱ sāhāraɱ dassatha,||
evamahaɱ taɱ bhattaɱ na dassāmī' ti.|| ||

Atha kho te licchavī aŋguliɱ poṭhesuɱ.|| ||

'Jitamhā vata bho ambakāya,||
jitamhā vata bho ambakāyā' ti.|| ||

44. Atha kho te licchavī yena ambapālivanaɱ tena pāyiɱsu.|| ||

Addasā kho Bhagavā te licchavī dūrato'va āgacchante.|| ||

Disvā bhikkhū āmantesi: 'yesaɱ bhikkhave bhikkhūnaɱ devā Tāvatiɱsā adiṭṭhā,||
oloketha bhikkhave,||
licchavīparisaɱ,||
avaloketha [97] bhikkhave,||
licchavīparisaɱ,||
upasaŋharatha bhikkhave licchavīparisaɱ Tāvatiɱsasadisanti.|| ||

45. Atha kho te licchavī yāvatikā yānassa bhūmi yānena ganatvā yānā paccorohitvā,||
pattikā'va yena Bhagavā ten'upasaŋkamiɱsu.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdiɱsu.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinne kho te licchavī Bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaɱsesi.|| ||

Atha kho te licchavī Bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaɱsitā Bhagavantaɱ etad avocuɱ: 'adhivāsetu no Bhagavā svātanāya bhattaɱ saddhiɱ bhikkhusaŋghenā' ti.|| ||

Atha kho Bhagavā te licchavī etad avoca.|| ||

'Adhivutthaɱ kho me licchavī svātanāya ambapāliyā gaṇikāya bhattanti.|| ||

' Atha kho te licchavī aŋguliɱ poṭhesuɱ: 'jitambhā vata bho ambakāya.|| ||

Jitambhā vata bho ambakāyā' ti.|| ||

Atha kho te licchavī Bhagavato bhāsitaɱ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāy āsanā Bhagavantaɱ abhivādetvā padakkhiṇaɱ katvā pakkamiɱsu.|| ||

46. Atha kho ambapālī gaṇikā tassā ettiyā accayena sake ārāme paṇītaɱ khādanīyaɱ bhojanīyaɱ paṭiyādāpetvā Bhagavato kālaɱ ārocāpesi: 'kālo bhante,||
niṭṭhitaɱ bhattan' ti.|| ||

Atha kho Bhagavā pubbaṇhasamayaɱ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiɱ bhikkhu-saŋghena yena ambapāliyā gaṇikāya nivesanaɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā paññatte āsane nisīdi.|| ||

Atha kho ambapālī gaṇikā Buddhapamukhaɱ bhikkhu-saŋghaɱ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.|| ||

Atha kho ambapālī gaṇikā Bhagavantaɱ bhuttāviɱ onītapattapāṇiɱ aññataraɱ nīcaɱ āsanaɱ gahetvā [98] eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinnā kho ambapālī gaṇikā Bhagavantaɱ etad avoca: "imāhaɱ bhante,||
ārāmaɱ Buddhapamukhassa bhikkhuSaŋghassa dammī" ti.|| ||

Paṭiggahesi Bhagavā ārāmaɱ.|| ||

Atha kho Bhagavā ambapāliɱ gaṇikaɱ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā uṭṭhāy āsanā pakkāmi.|| ||

47. Tatra pi sudaɱ Bhagavā Vesāliyaɱ viharanto ambapālivane etad eva bahulaɱ bhikkhūnaɱ dhammiɱ kathaɱ karoti: 'Iti sīlaɱ,||
iti samādhi,||
iti paññā.|| ||

Sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaɱso.|| ||

Samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaɱsā paññāparibhāvitaɱ cittaɱ samma-d-eva āsavehi vimuccati - seyyathīdaɱ: kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavā" ti.|| ||

(Beluvagāme jīvitasankhāra - adhiṭṭhānaɱ)|| ||

48. Atha kho Bhagavā ambapālivane yathābhirattaɱ viharitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: 'āyāmĀnanda,||
yena beluvagāmako2 ten'upasaŋkamissāmā' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena beluvagāmako tadavasari.|| ||

Tatra sudaɱ Bhagavā beluvagāmake viharati.|| ||

Tatra kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: 'etha tumhe bhikkhave samantā Vesāliɱ yathāmittaɱ yathāsandiṭṭhaɱ yathāsambhattaɱ vassaɱ upetha.|| ||

Ahaɱ pana idh'eva beluvagāmake vassaɱ upagacchāmī' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho te bhikkhū Bhagavato paṭissutvā samantā Vesāliɱ yathāmittaɱ yathāsandiṭṭhaɱ [99] yathāsambhattaɱ vassaɱ upagacchiɱsu.|| ||

Bhagavā pana tatve beluvagāmake vassaɱ upagañchi.|| ||

49. Atha kho Bhagavato vassūpagatassa kharo ābādho uppajji.|| ||

Bā'hā vedanā vattanti māraṇantikā.|| ||

Tā sudaɱ Bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno.|| ||

Atha kho Bhagavato etad ahosi: 'na kho me taɱ paṭirūpaɱ yo'haɱ anāmantetvā upaṭṭhāke anapaloketvā bhikkhu-saŋghaɱ parinibbāyeyyaɱ.|| ||

Yannūnāhaɱ imaɱ ābādhaɱ viriyena paṭippanāmetvā jīvitasankhāraɱ adhiṭṭhāya vihareyyan' ti.|| ||

Atha kho Bhagavā taɱ ābādhaɱ viriyena paṭippanāmetvā jīvitasankhāraɱ adhiṭṭhāya vihāsi.|| ||

Atha kho Bhagavato so ābādho paṭippassamhi.|| ||

Atha kho Bhagavā gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā vihārā nikkhamma vihārapacchāyāyaɱ paññatte āsane nisīdi.|| ||

50. Atha kho āyasmā Ānando yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca: "diṭṭho me bhante Bhagavato phāsu.|| ||

Diṭaṭhaɱ me bhante Bhagavato khamanīyaɱ.|| ||

Api ca me bhante madhurakajāto viya kāyo.|| ||

Disā'pi me na pakkhāyanti,||
dhammā'pi maɱ nappaṭibhanti Bhagavato gelaññena.|| ||

Api ca me bhante ahosi kāci deva assāsamattā 'na tāva Bhagavā parinibbāyissati na yāva Bhagavā bhikkhu-saŋghaɱ ārabbha kiñci'd'eva udāharatī" ti.|| ||

51. [100] kimpanĀnanda bhikkhusaŋgho mayi paccāsiɱsati: desito Ānanda,||
mayā dhammo anantaraɱ abāhiraɱ karitvā natthĀnanda Tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhi.|| ||

Yassa nūna Ānanda evam assa: 'ahaɱ bhikkhu-saŋghaɱ pariharissāmī'ti vā,||
mamuddesiko bhikkhusaŋgho'ti vā,||
so nūna Ānanda,||
bhikkhu-saŋghaɱ ārabbha kiñci'd'eva udāhareyya.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda na evaɱ hoti:|| ||

'Ahaɱ bhikkhu-saŋghaɱ pariharissāmī'ti vā mamuddesiko bhikkhusaŋgho' ti vā.|| ||

Sa kiɱ Ānanda Tathāgato bhikkhu-saŋghaɱ ārabbha kiñci'd'eva udāharissa" ti?|| ||

52. Ahaɱ kho panĀnanda,||
etarahi jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayo anuppatto.|| ||

Āsītiko me vayo vattati.|| ||

Seyyathā pi Ānanda,||
jajjarasakaṭaɱ vekkhamissakena yāpeti,||
evam eva kho Ānanda vekkhamissakena maññe Tathāgatassa kāyo yāpeti.|| ||

Yasmiɱ Ānanda,||
samaye Tathāgato sabbanimittānaɱ amanasi-kārā ekaccānaɱ vedanānaɱ nirodhā animittaɱ ceto-samādhiɱ upasampajja viharati,||
phāsutaro5 Ānanda,||
tasmiɱ samaye Tathāgatassa kāyo hoti.|| ||

Tasmāti h'Ānanda,||
attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā,||
dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.|| ||

53. Kathañ ca Ānanda,||
bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo,||
dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo: idh'Ānanda bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaɱ,||
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaɱ,||
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaɱ,||
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaɱ.|| ||

54. Evaɱ kho Ānanda,||
bhikkhu attadīpo viharati attasaraṇo anaññasaraṇo,||
dhammadīpo dhammasaraṇo anaññasaraṇo.|| ||

[101] ye hi keci Ānanda,||
etarahi vā mamaɱ vā accayena attadīpā viharissanti attasaraṇā anaññasaraṇā.|| ||

Dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā,||
tamatagge me te Ānanda,||
bhikkhu bhavissanti ye keci sikkhākāmā' ti.|| ||

Dutiyabhāṇavāraɱ.|| ||

(Cāpālacetiye āyusankhārossajanaɱ)|| ||

55. [102] atha kho Bhagavā pubbaṇhasamayaɱ nivāsetvā pattacīvaramādāya Vesāliɱ piṇḍāya pāvisi.|| ||

Vesāliyaɱ piṇḍāya caritvā pacchābhattaɱ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: "gaṇhāhi Ānanda nisīdanaɱ,||
yena cāpālaɱ cetiyaɱ1 ten'upasaŋkamissāma divāvihārāyā" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā nisīdanaɱ ādāya Bhagavantaɱ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.|| ||

Atha kho Bhagavā yena cāpālaɱ cetiyaɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā paññatte āsane nisīdi.|| ||

Āyasmā pi kho Ānando Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinnaɱ kho āyasmantaɱ Ānandaɱ Bhagavā etad avoca:|| ||

56. "Ramaṇīyā Ānanda Vesālī,||
ramaṇīyaɱ Udenaɱ cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Gotamakaɱ cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Sattamba cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Bahuputtaɱ cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Sārandadaɱ cetiyaɱ ramaṇīyaɱ cāpālaɱ cetiyaɱ.|| ||

[103] yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā,||
so ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā.|| ||

Tathāgatassa kho pana Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā" ti.|| ||

57. Evaɱ kho āyasmā Ānando Bhagavatā o'ārike nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Bhagavantaɱ yāci ṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ,||
tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānanti" yathā taɱ mārena pariyuṭṭhitacitto.|| ||

58. dutiyam pi kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: "Ramaṇīyā Ānanda Vesālī,||
ramaṇīyaɱ Udenaɱ cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Gotamakaɱ cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Sattamba cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Bahuputtaɱ cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Sārandadaɱ cetiyaɱ ramaṇīyaɱ cāpālaɱ cetiyaɱ.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā,||
so ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā.|| ||

Tathāgatassa kho pana Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā" ti.|| ||

Tatiyam pi kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi:|| ||

"Ramaṇīyā Ānanda Vesālī,||
ramaṇīyaɱ Udenaɱ cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Gotamakaɱ cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Sattamba cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Bahuputtaɱ cetiyaɱ,||
ramaṇīyaɱ Sārandadaɱ cetiyaɱ ramaṇīyaɱ cāpālaɱ cetiyaɱ.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā,||
so ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā.|| ||

Tathāgatassa kho pana Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā" ti.|| ||

59. Evam pi kho āyasmā Ānando Bhagavatā o'ārike nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

[104] na Bhagavantaɱ yāci ṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ,||
tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānanti" yathā taɱ mārena pariyuṭṭhitacitto.|| ||

60. Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi:|| ||

"Gaccha tvaɱ Ānanda,||
yassa'dāni kālaɱ maññasī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā uṭṭhāy āsanā Bhagavantaɱ abhivādetvā padakkhiṇaɱ katvā avidūre aññatarasmiɱ rukkhamūle nisīdi.|| ||

Atha kho Māro pāpimā acirapakkante āyasmante ānande yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā eka-m-antaɱ aṭṭhāsi.|| ||

Eka-m-antaɱ ṭhito kho Māro pāpimā Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

61. "Parinibbātu'dāni bhante Bhagavā.|| ||

Parinibbātu sugato parinibbānakālo'dāni bhante Bhagavato.|| ||

"Bhāsitā kho pan'esā bhante Bhagavatā vācā: 'na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ sahadhammena suniggahītaɱ niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessantī" ti.|| ||

Etarahi kho pana bhante bhikkhu Bhagavato sāvakaɱ viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā [105] sāmīcipaṭipannā anudhammacārino sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīɱ karonti,||
uppannaɱ parappavādaɱ sahadhammena suniggahītaɱ niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desenti.|| ||

Parinibbātu'dāni bhante Bhagavā.|| ||

Parinibbātu sugato.|| ||

Parinibbānakālo' dāni bhante Bhagavato."|| ||

62. "Bhāsitā kho pan'esā bhante Bhagavatā vācā: 'na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttāni karissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ sahadhammena suniggahītaɱ niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessan' ti.i.|| ||

Etarahi kho pana bhante bhikkhuniyo Bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīɱ karonti,||
uppannaɱ parappavādaɱ sahadhammena suniggahītaɱ niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desenti.|| ||

Parinibbātu'dāni bhante Bhagavā.|| ||

Parinibbātu sugato.|| ||

Parinibbānakālo'dāni bhante Bhagavato.|| ||

63."Bhāsitā kho pan'esā bhante Bhagavatā vācā: 'na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttāni karissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ sahadhammena suniggahītaɱ niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessan' ti.i.|| ||

Etarahi kho pana bhante upāsakā Bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhinti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīɱ karonti,||
uppannaɱ parappavādaɱ sahadhammena suniggahītaɱ niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desenti.|| ||

Parinibbātu'dāni bhante Bhagavā.|| ||

Parinibbātu sugato.|| ||

Parinibbānakālo'dāni bhante Bhagavato."|| ||

64. "Bhāsitā kho pan'esā bhante Bhagavatā vācā: 'na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttāni karissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ sahadhammena suniggahītaɱ niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessan' ti.i.|| ||

[BJT Page 166] etarahi kho pana bhante upāsikā Bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo,||
sakaɱ [106] ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīɱ karonti,||
uppannaɱ parappavādaɱ sahadhammena suniggahītaɱ niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desenti.|| ||

Parinibbātu'dāni bhante Bhagavā.|| ||

Parinibbātu sugato.|| ||

Parinibbānakālo'dāni bhante Bhagavato.|| ||

65. Bhāsitā kho pan'esā bhante Bhagavatā vācā: 'na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi yāva me idaɱ brahmacariyaɱ na iddhaɱ c'eva bhavissati phitañ ca vitthārikaɱ1 bāhujaññaɱ puthubhūtaɱ,||
yāva deva-manussehi suppakāsitan' ti.|| ||

etarahi kho pana bhante Bhagavato brahmacariyaɱ iddhañc'eva phitañ ca vitthārikaɱ bāhujaññaɱ puthubhūtaɱ yāva demamanussehi suppakāsitaɱ.|| ||

Parinibbātu'dāni bhante Bhagavā.|| ||

Parinibbātu sugato.|| ||

Parinibbānakālo'dāni bhante Bhagavato" ti.|| ||

66. Evaɱ vutte Bhagavā Māraɱ pāpimantaɱ etad avoca: appossukke tvaɱ pāpima hohi.|| ||

Na ciraɱ Tathāgatassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Ite tiṇṇaɱ māsānaɱ accayena Tathāgato parinibbāyissatī" ti.|| ||

67. Atha kho Bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusankhāraɱ ossaji.|| ||

Ossaṭṭhe ca Bhagavatā āyusankhāre mahābhūmi-cālo ahosi hiɱsanako salomahaɱso.|| ||

Deva-dundubhiyo ca phaliɱsu.|| ||

Atha kho Bhagavā [107] etam atthaɱ viditvā tāyaɱ velāyaɱ imaɱ udānaɱ udānesi:|| ||

Tulamatulañca sambhavaɱ|| ||

Bhavasankhāramavassajī muni,|| ||

Ajjhattarato samāhito|| ||

Abhindi kavacamivattasambhavanti.|| ||

(Bhūmicālassa aṭṭha hetu)|| ||

68. Atha kho āyasmato Ānandassa etad ahosi: acchariyaɱ vata bho,||
abbhutaɱ vata bho.|| ||

Mahā vatāyaɱ bhūmi-cālo,||
sumahā vatāyaɱ bhūmi-cālo,||
hiɱsanako salomahaɱso.|| ||

Deva-dundubhiyo ca eliɱsu.|| ||

Ko nu kho hetu ko paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā ti.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca: acchariyaɱ bhante,||
abbhutaɱ bhante.|| ||

Mahā vatāyaɱ bhante bhūmi-cālo,||
sumahā vatāyaɱ bhante bhūmi-cālo hiɱsanako salomahaɱso.|| ||

Deva-dundubhiyo ca eliɱsu.|| ||

Ko nu kho bhante hetu ko paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā" ti?|| ||

69. Aṭṭha kho ime Ānanda hetu aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.|| ||

Katame aṭṭha?|| ||

Ayaɱ Ānanda mahāpaṭhavi udake patiṭṭhitā.|| ||

Udakaɱ vāte patiṭṭhitaɱ.|| ||

Vāto ākāsaṭṭho hoti.|| ||

Hoti kho so Ānanda samayo yaɱ mahāvātā vāyanti,||
mahāvātā vāyantā udakaɱ kampenti,||
udakaɱ kampitaɱ paṭhaviɱ kampeti.|| ||

Ayaɱ [108] paṭhamo hetu paṭhamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. (1)|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā ididhimā cetovasippatto,||
devo vā mahiddhiko mahānubhāvo,||
tassa parittā paṭhavisaññā bhāvitā hoti,||
appamāṇā āposaññā.|| ||

So imaɱ paṭhaviɱ kampeti saɱkampeti sampakampeti sampavedheti.|| ||

Ayaɱ dutiyo hetu dutiyo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. (2)|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda yadā bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiɱ okkamati,||
tadā'yaɱ paṭhavī kampati saɱkampati sampakampati sampavedhati.|| ||

Ayaɱ tatiyo hetu tatiyo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. (3)|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda yadā bodhisatto sato sampajāno mātukucchismiɱ nikkhamati,||
tadāyaɱ paṭhavī kampati saɱkampati sampakampati sampavedhati.|| ||

Ayaɱ catuttho hetu catuttho paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. (4)|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda yadā Tathāgato anuttaraɱ sammāsambodhiɱ abhisambujjhati,||
tadāyaɱ paṭhavī kampati saŋkampati sampakampati sampavedhati.|| ||

Ayaɱ pañcamo hetu pañcamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. (5)|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda yadā Tathāgato anuttaraɱ dhammacakkaɱ pavatteti,||
tadāyaɱ paṭhavī kampati saɱkampati sampakampati sampavedhati.|| ||

Ayaɱ chaṭṭho hetu chaṭṭho paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. (6)|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda yadā Tathāgato sato sampajāno āyusankhāraɱ ossajati,||
tadāyaɱ paṭhavī kampati saɱkampati sampakampati sampavedhati.|| ||

Ayaɱ sattamo hetu sattamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. (7)|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda yadā Tathāgato anupādisesāya [109] nibbānadhātuyā parinibkhāyati,||
tadā'yaɱ paṭhavī kampati saɱkampati sampakampati sampavedhati.|| ||

Ayaɱ aṭṭhamo hetu aṭṭhamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. (8)|| ||

Ime kho Ānanda aṭṭha hetu aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā ti.|| ||

(Aṭṭhaparisā)|| ||

70. Aṭṭha kho imā Ānanda parisā.|| ||

Katamā aṭṭha?|| ||

Khattiyaparisā brāhmaṇaparisā gahapatiparisā samaṇaparisā cātummahārājikaparisā Tāvatiɱsaparisā māraparisā brahmaparisā.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Ānanda anekasataɱ khattiyarisaɱ upasaŋkamitā.|| ||

Tatrāpi mayā sannisinnapubbañc'eva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā.|| ||

Tattha yādisako tesaɱ vaṇṇo hoti,||
tādisako mayhaɱ vaṇṇo hoti.|| ||

Yādisako tesaɱ saro hoti,||
tādisako mayhaɱ saro hoti.|| ||

Dhammiyā ca kathāya sandassemi.|| ||

Samādapemi samuttejemi.|| ||

Sampahaɱsemi.|| ||

Bhāsamānañca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ bhāsati devo vā manusso vā' ti.|| ||

Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā antaradhāyāmi.|| ||

Antarahitañ ca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ antarahito devo vā manusso vā' ti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Ānanda anekasataɱ brāhmaṇaparisaɱ upasaŋkamitā.|| ||

Tatrāpi mayā sannisinnapubbañc'eva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā.|| ||

Tattha yādisako tesaɱ vaṇṇo hoti,||
tādisako mayhaɱ vaṇṇo hoti.|| ||

Yādisako tesaɱ saro hoti,||
tādisako mayhaɱ saro hoti.|| ||

Dhammiyā ca kathāya sandassemi.|| ||

Samādapemi samuttejemi.|| ||

Sampahaɱsemi.|| ||

Bhāsamānañca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ bhāsati devo vā manusso vā' ti.|| ||

Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā antaradhāyāmi.|| ||

Antarahitañ ca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ antarahito devo vā manusso vā' ti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Ānanda anekasataɱ gahapatiparisaɱ upasaŋkamitā.|| ||

Tatrāpi mayā sannisinnapubbañc'eva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā.|| ||

Tattha yādisako tesaɱ vaṇṇo hoti,||
tādisako mayhaɱ vaṇṇo hoti.|| ||

Yādisako tesaɱ saro hoti,||
tādisako mayhaɱ saro hoti.|| ||

Dhammiyā ca kathāya sandassemi.|| ||

Samādapemi samuttejemi.|| ||

Sampahaɱsemi.|| ||

Bhāsamānañca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ bhāsati devo vā manusso vā' ti.|| ||

Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā antaradhāyāmi.|| ||

Antarahitañ ca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ antarahito devo vā manusso vā' ti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Ānanda anekasataɱ samaṇaparisaɱ upasaŋkamitā.|| ||

Tatrāpi mayā sannisinnapubbañc'eva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā.|| ||

Tattha yādisako tesaɱ vaṇṇo hoti,||
tādisako mayhaɱ vaṇṇo hoti.|| ||

Yādisako tesaɱ saro hoti,||
tādisako mayhaɱ saro hoti.|| ||

Dhammiyā ca kathāya sandassemi.|| ||

Samādapemi samuttejemi.|| ||

Sampahaɱsemi.|| ||

Bhāsamānañca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ bhāsati devo vā manusso vā' ti.|| ||

Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā antaradhāyāmi.|| ||

Antarahitañ ca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ antarahito devo vā manusso vā' ti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Ānanda anekasataɱ cātummahārājikaparisaɱ upasaŋkamitā.|| ||

Tatrāpi mayā sannisinnapubbañc'eva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā.|| ||

Tattha yādisako tesaɱ vaṇṇo hoti,||
tādisako mayhaɱ vaṇṇo hoti.|| ||

Yādisako tesaɱ saro hoti,||
tādisako mayhaɱ saro hoti.|| ||

Dhammiyā ca kathāya sandassemi.|| ||

Samādapemi samuttejemi.|| ||

Sampahaɱsemi.|| ||

Bhāsamānañca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ bhāsati devo vā manusso vā' ti.|| ||

Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā antaradhāyāmi.|| ||

Antarahitañ ca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ antarahito devo vā manusso vā' ti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Ānanda anekasataɱ Tāvatiɱsaparisaɱ upasaŋkamitā.|| ||

Tatrāpi mayā sannisinnapubbañc'eva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā.|| ||

Tattha yādisako tesaɱ vaṇṇo hoti,||
tādisako mayhaɱ vaṇṇo hoti.|| ||

Yādisako tesaɱ saro hoti,||
tādisako mayhaɱ saro hoti.|| ||

Dhammiyā ca kathāya sandassemi.|| ||

Samādapemi samuttejemi.|| ||

Sampahaɱsemi.|| ||

Bhāsamānañca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ bhāsati devo vā manusso vā' ti.|| ||

Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā antaradhāyāmi.|| ||

Antarahitañ ca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ antarahito devo vā manusso vā' ti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Ānanda anekasataɱ māraparisaɱ upasaŋkamitā.|| ||

Tatrāpi mayā sannisinnapubbañc'eva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā.|| ||

Tattha yādisako tesaɱ vaṇṇo hoti,||
tādisako mayhaɱ vaṇṇo hoti.|| ||

Yādisako tesaɱ saro hoti,||
tādisako mayhaɱ saro hoti.|| ||

Dhammiyā ca kathāya sandassemi.|| ||

Samādapemi samuttejemi.|| ||

Sampahaɱsemi.|| ||

Bhāsamānañca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ bhāsati devo vā manusso vā' ti.|| ||

Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā antaradhāyāmi.|| ||

Antarahitañ ca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ antarahito devo vā manusso vā' ti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Ānanda anekasataɱ brahmaparisaɱ upasaŋkamitā.|| ||

Tatrāpi mayā sannisinnapubbañc'eva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā.|| ||

Tattha yādisako tesaɱ vaṇṇo hoti,||
tādisako mayhaɱ vaṇṇo hoti.|| ||

Yādisako tesaɱ saro hoti,||
tādisako mayhaɱ saro hoti.|| ||

Dhammiyā ca kathāya sandassemi.|| ||

Samādapemi samuttejemi.|| ||

Sampahaɱsemi.|| ||

Bhāsamānañca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ bhāsati devo vā manusso vā' ti.|| ||

[110] dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā antaradhāyāmi.|| ||

Antarahitañ ca maɱ na jānanti 'ko nu kho ayaɱ antarahito devo vā manusso vā' ti.|| ||

Imā kho Ānanda aṭṭha parisā.|| ||

(Aṭṭha abhibhāyatanāni)|| ||

71. Aṭṭha kho imāni Ānanda abhibhāyatanāni.|| ||

Katamāni aṭṭha?|| ||

Ajjhattaɱ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni,||
tāni abhibhuyya 'jānāmi passāmī'ti evaɱsaññī hoti.|| ||

Idaɱ paṭhamaɱ abhibhāyatanaɱ. (1)|| ||

Ajjhattaɱ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni,||
tāni abhibhuyya 'jānāmi passāmī'ti evaɱsaññī hoti. Idaɱ dutiyaɱ abhibhāyatanaɱ. (2)|| ||

Ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni,||
tāni abhibhuyya 'jānāmi passāmī'ti evaɱsaññī hoti. Idaɱ tatiyaɱ abhibhāyatanaɱ. (3)|| ||

Ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni,||
tāni abhibhuyya 'jānāmi passāmī'ti evaɱsaññī hoti,||
idaɱ catutthaɱ abhibhāyatanaɱ. (4)|| ||

Ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīladassanāni nīlanibhāsāni.|| ||

Seyyathā pi nāma ummāpupphaɱ1 nīlaɱ nīlavaṇṇaɱ nīlanidassanaɱ nīlanibhāsaɱ,||
seyyathā pi vā pana taɱ vatthaɱ bārāṇaseyyakaɱ ubhatobhāgavimaṭṭhaɱ nīlaɱ nīlavaṇṇaɱ nīlanidassanaɱ nīlanibhāsaɱ,||
evam eva ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni.|| ||

Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī'ti evaɱsaññī hoti.|| ||

Idaɱ pañcamaɱ abhibhāyatanaɱ. (5)|| ||

[111] ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni.|| ||

Seyyathā pi nāma kaṇikārapupphaɱ pītaɱ pītavaṇṇaɱ pītanidassanaɱ pītanibhāsaɱ,||
seyyathā pi vā pana taɱ vatthaɱ bārāṇaseyyakaɱ ubhatobhāgavimaṭṭhaɱ pītaɱ pītavaṇṇaɱ pītanidassanaɱ pītanibhāsaɱ,||
evam eva ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni.|| ||

Tāni abhibhuyya 'jānāmi passāmī'ti evaɱsaññī hoti.|| ||

Idaɱ chaṭṭhaɱ abhibhāyatanaɱ. (6)|| ||

Ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakānidassanāni lohitakanibhāsāni.|| ||

Seyyathā pi nāma bandhujīvakapupphaɱ lohitakaɱ lohitakavaṇṇaɱ lohitakanidassanaɱ lohitakanibhāsaɱ,||
seyyathā pi vā pana naɱ vatthaɱ bārāṇaseyyakaɱ ubhatobhāgavimaṭṭhaɱ lohitakaɱ lohitakavaṇṇaɱ lohitakanidassanaɱ lohitakanibhāsaɱ,||
evam eva ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni.|| ||

Tāni abhibhuyya 'jānāmi passāmī'ti evaɱ saññī hoti idaɱ sattamaɱ abhibhāyatanaɱ. (7)|| ||

Ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni.|| ||

Seyyathā pi nāma osadhī tārakā odātavaṇṇā odātanidassanā odātanibhāsā seyyathā pi vā pana taɱ vatthaɱ bārāṇaseyyakaɱ ubhatobhāgavimaṭṭhaɱ odātaɱ odātavaṇṇaɱ odātanidassanaɱ odātanibhāsaɱ,||
evam eva ajjhattaɱ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni.|| ||

Tāni abhibhuyya 'jānāmi passāmī'ti evaɱsaññī hoti.|| ||

Idaɱ aṭṭhamaɱ abhibhāyatanaɱ.|| ||

Imāni kho aṭṭha Ānanda abhibhāyatanāni.|| ||

72. Aṭṭha kho ime Ānanda vimokkho.|| ||

Katame aṭṭha?|| ||

Rūpī rūpāni passati.|| ||

Ayaɱ paṭhamo vimokkho (1)|| ||

[112] ajjhattaɱ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati.|| ||

Ayaɱ dutiyo vimokkho. (2)|| ||

Subhanteva adhimutto hoti.|| ||

Ayaɱ tatiyo vimokkho. (3)|| ||

Sabbaso rūpa-saññānaɱ samatikkamā paṭigha-saññānaɱ atthaŋgamā nānattasaññānaɱ amanasi-kārā 'ananto ākāso'ti ākāsānañcāyatanaɱ upasampajja viharati.|| ||

Ayaɱ catuttho vimokkho. (4)|| ||

Sabbaso ākāsānañcāyatanaɱ samatikkamma 'anantaɱ viññāṇan' ti.viññāṇañcāyatanaɱ upasampajja viharati.|| ||

Ayaɱ pañcamo vimokkho. (5)|| ||

Sabbaso viññāṇañcāyatanaɱ samatikkamma 'n'atthi kiñcī'ti ākiñcaññāyatanaɱ upasampajja viharati.|| ||

Ayaɱ chaṭṭho vimokkho. (6)|| ||

Sabbaso ākiñcaññāyatanaɱ samatikkamma n'eva-saññā-nāsaññāyatanaɱ upasampajja viharati.|| ||

Ayaɱ sattamo vimokkho. (7)|| ||

Sabbaso n'eva-saññā-nāsaññāyatanaɱ samatikkamma saññāvedayitanirodhaɱ upasampajja viharati.|| ||

Ayaɱ aṭṭhamo vimokkho. (8)|| ||

Ime kho Ānanda aṭṭha vimokkhā.|| ||

(Mārāyācanā)|| ||

73. Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ uruvelāyaɱ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho.|| ||

Atha kho Ānanda Māro pāpimā yenāhaɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā eka-m-antaɱ aṭṭhāsi.|| ||

Eka-m-antaɱ ṭhito kho Ānanda Māro pāpimā maɱ etad avoca: parinibbātu'dāni bhante Bhagavā,||
parinibbātu sugato.|| ||

Parinibbānakālo'dāni bhante Bhagavato' ti.|| ||

Evaɱ vutto'haɱ Ānanda Māraɱ pāpimantaɱ etad avocaɱ: "na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi yāva me bhikkhu na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññāpessanti1 paṭṭhapessanti [113] vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti,||
2 uppannaɱ parappavādaɱ saha dhammena suniggahitaɱ3 niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessanti.|| ||

"Na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññāpessanti1 paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ saha dhammena suniggahitaɱ3 niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessanti.|| ||

"Na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi - yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññāpessanti1 paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ saha dhammena suniggahitaɱ3 niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessanti.|| ||

"Na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi - yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññāpessanti1 paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ saha dhammena suniggahitaɱ3 niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessanti.|| ||

Na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi - yāva me idaɱ brahmacariyaɱ na iddhañc'eva bhavissati phitañ ca vitthārikaɱ bāhujaññaɱ1 puthubhūtaɱ yāva deva-manussehi suppakāsitanti.'|| ||

74. Idān'eva kho Ānanda ajja cāpāle 2 cetiye Māro pāpimā yenāhaɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā eka-m-antaɱ aṭṭhāsi.|| ||

Eka-m-antaɱ ṭhito kho Ānanda Māro pāpimā maɱ etad avoca:|| ||

"Parinibbātu'dāni bhante Bhagavā,||
parinibbātu sugato.|| ||

Parinibbānakālo'dāni bhante Bhagavato.|| ||

Bhāsitā kho pan'esā bhante Bhagavatā vācā: "na tāvāhaɱ [114] pāpima parinibbāyissāmi yāva me bhikkhu na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññāpessanti1 paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ saha dhammena suniggahitaɱ3 niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessanti.|| ||

"Na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññāpessanti1 paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ saha dhammena suniggahitaɱ niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessanti.|| ||

"Na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi - yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacārino,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññāpessanti1 paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ saha dhammena suniggahitaɱ3 niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessanti.|| ||

"Na tāvāhaɱ pāpima parinibbāyissāmi - yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā sāmīcipaṭipannā anudhammacāriniyo,||
sakaɱ ācariyakaɱ uggahetvā ācikkhi'ssanti desessanti paññāpessanti1 paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti,||
uppannaɱ parappavādaɱ saha dhammena suniggahitaɱ3 niggahetvā sappāṭihāriyaɱ dhammaɱ desessanti.|| ||

Yāva me idaɱ brahmacariyaɱ na iddhañc'eva bhavissati phitañ ca vitthārikaɱ bāhujaññaɱ puthubhūtaɱ yāva deva-manussehi suppakāsitanti.|| ||

Etarahi kho pana bhante Bhagavato brahmacariyaɱ iddhañc'eva phītañ ca vitthārikaɱ bāhujaññaɱ puthubhūtaɱ yāva deva-manussehi suppakāsitaɱ.|| ||

Parinibbātu'dāni bhante Bhagavā,||
parinibbātu sugato parinibbānakālo'dāni bhante Bhagavato" ti.|| ||

Evaɱ vutte ahaɱ Ānanda Māraɱ pāpimantaɱ etad avocaɱ: 'appossukko tvaɱ pāpima hohi.|| ||

Na ciraɱ Tathāgatassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Ito tiṇṇaɱ māsānaɱ accayena Tathāgato parinibbāyissatī" ti.|| ||

Idān'eva kho Ānanda ajja cāpāle cetiye tathāgatena satena sampajānena āyusankhāro ossaṭṭho" ti.|| ||

(Ānandāyācanā)|| ||

75. [115] Evaɱ vutte āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"ṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ,||
tiṭṭhatu sugato kappaɱ,||
bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan" ti.|| ||

Alaɱ Ānanda, mā Tathāgataɱ yāci.|| ||

Akālo'dāni Ānanda Tathāgataɱ yācanāyā' ti.|| ||

Dutiyam pi kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"ṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ,||
tiṭṭhatu sugato kappaɱ,||
bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan" ti.|| ||

Tatiyam pi kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"ṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ,||
tiṭṭhatu sugato kappaɱ,||
bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan" ti.|| ||

Saddahasi tvaɱ Ānanda Tathāgatassa bodhin" ti?|| ||

"Evaɱ bhante".|| ||

Atha kiñcarahi tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāvatatiyakaɱ abhinippīḷesī" ti?|| ||

Sammukhā me taɱ bhante Bhagavato sutaɱ sammukhā paṭiggahitaɱ: "yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā,||
so ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kakappāvasesaɱ vā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgatokappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā" ti.|| ||

Saddahasi tvaɱ ānandā" ti?|| ||

"Evaɱ bhante".|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ,||
yaɱ tvaɱ tathāgatena evaɱ o'ārike nimitte kayiramāne,||
1 o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ,||
tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dve va te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivāseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

76. Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ Rājagahe viharāmi Gijjhakūṭe pabbate.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: [116] ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ ramaṇīyo Gijjhakūṭo pabbato yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ tattheva Rājagahe viharāmi Gotama nigrodhe.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ ramaṇīyo Gotamanigrodho.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ tattheva Rājagahe viharāmi corapapāte.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ ramaṇīyo corapapāto.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ tattheva Rājagahe viharāmi vebhārapasse sattapaṇṇiguhāyaɱ.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ ramaṇīyā vebhārapasse sattapaṇṇiguhā.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ tattheva Rājagahe viharāmi Isigilipasse Kāḷasilāyaɱ.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ ramaṇīyā Isigilipasse Kāḷasilā.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ tattheva Rājagahe viharāmi sītavane sappasoṇḍikapabbhāre.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ ramaṇīyo sītavane sappasoṇḍikapabbhāro.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ tattheva Rājagahe viharāmi Tapodārāme.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ [117] ramaṇīyo Tapodārāmo.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ tattheva Rājagahe viharāmi Veḷuvane Kalandakanivāpe.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ ramaṇīyo veevane kalandaka nivāpo.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ tattheva Rājagahe viharāmi jīvakAmbavane .|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ ramaṇīyaɱ jīvakambavanaɱ.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ tattheva Rājagahe viharāmi maddakucchismiɱ Migadāye.|| ||

Tatrā pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesiɱ: ramaṇīyaɱ Ānanda Rājagahaɱ ramaṇīyo Gotamanigrodho.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱvā.|| ||

Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena,||
o'ārikena nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivaseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

77. Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ idh'eva Vesāliyaɱ viharāmi udenacetiye.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesi: ramaṇīyā Ānanda Vesālī,||
ramaṇīyaɱ udenaɱ cetiyaɱ.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārike nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivāseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

[118] ekamidāhaɱ Ānanda samayaɱ idh'eva Vesāliyaɱ viharāmi Gotamakecetiye.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesi: ramaṇīyā Ānanda Vesālī,||
ramaṇīyaɱ Gotamatecetiyaɱ.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārike nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivāseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ idh'eva Vesāliyaɱ viharāmi sattambecetiye.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesi: ramaṇīyā Ānanda Vesālī,||
ramaṇīyaɱ sattambecetiyaɱ.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārike nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivāseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ idh'eva Vesāliyaɱ viharāmi bahuputtecetiye.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesi: ramaṇīyā Ānanda Vesālī,||
ramaṇīyaɱ bahuputtecetiyaɱ.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārike nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivāseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Ekam idāhaɱ Ānanda samayaɱ idh'eva Vesāliyaɱ viharāmi sārandadecetiye.|| ||

Tatra pi kho tāhaɱ Ānanda āmantesi: ramaṇīyā Ānanda Vesālī,||
ramaṇīyaɱ sārandadecetiyaɱ.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārike nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivāseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

Idān'eva kho tāhaɱ Ānanda ajja cāpāle cetiye āmantesi: ramaṇīyā Ānanda Vesālī,||
ramaṇīyaɱ cāpālaɱ cetiyaɱ.|| ||

Yassa kassaci Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā Tathāgatassa kho Ānanda cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.|| ||

So ākaŋkhamāno Ānanda Tathāgato kappaɱ vā tiṭṭheyya kappāvasesaɱ vā' ti.|| ||

Evam pi kho tvaɱ Ānanda tathāgatena o'ārike nimitte kayiramāne o'ārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituɱ.|| ||

Na Tathāgataɱ yāci: 'tiṭṭhatu bhante Bhagavā kappaɱ tiṭṭhatu sugato kappaɱ bahujanahitāya,||
bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan' ti.|| ||

Sace tvaɱ Ānanda Tathāgataɱ yāceyyāsi,||
dveva te vācā Tathāgato paṭikkhipeyya,||
atha tatiyakaɱ adhivāseyya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda tuyhevetaɱ dukkaṭaɱ,||
tuyhevetaɱ aparaddhaɱ.|| ||

78. Nanvetaɱ Ānanda mayā paṭigacveva akkhātaɱ: sabbeh'eva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo.|| ||

Taɱ kutettha Ānanda labbhā yaɱ taɱ jātaɱ bhūtaɱ saŋkhataɱ palokadhammaɱ.|| ||

Taɱ vata mā palujjitī.|| ||

Netaɱ ṭhānaɱ vijjati.|| ||

Yaɱ kho pan'etaɱ Ānanda tathāgatena cattaɱ vantaɱ muttaɱ pahīnaɱ paṭinissaṭṭhaɱ,||
ossaṭṭho āyusankhāro,||
ekaɱsena vācā tathāgatena bhāsitā 'na ciraɱ Tathāgatassa parinibbānaɱ [119] bhavissati.|| ||

Ito tiṇṇaɱ māsānaɱ accayena Tathāgato parinibbāyissatī' ti.|| ||

Tañcenaɱ1 kathāgato jīvitahetu puna paccāmissatī'ti n'etaɱ ṭhānaɱ vijjati.|| ||

79. Āyām Ānanda yena Mahāvanaɱ kūṭāgārasālā ten'upasaŋkamissāmā' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti.kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā āyasmatā Ānandena saddhiɱ yena Mahāvanaɱ kūṭāgārasālā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi; gaccha tvaɱ Ānanda,||
yāvatikā bhikkhu Vesāliɱ upanissāya viharanti,||
te sabbe upaṭṭhānasālāyaɱ sannipātehī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante' ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā,||
yāvatikā bhikkhu Vesāliɱ upanissāya viharanti,||
te sabbe upaṭṭhānasālāyaɱ sannipātetvā yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ aṭṭhāsi.|| ||

Eka-m-antaɱ ṭhito kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca; "sannipātito bhante bhikkhusaŋgho,||
yassa'dāni bhante Bhagavā kālaɱ maññatī" ti.|| ||

(Brahmacariyaciraṭṭhitika - dhammadesanā)|| ||

80. Atha kho Bhagavā yena upaṭṭhānasālā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā paññatte āsane nisīdi.|| ||

Nisajja kho Bhagavā bhikkhu āmantesi: "tasmāt iha bhikkhave ye te mayā dhammā abhiññā desitā,||
te vo sādhukaɱ uggahetvā āsevitabbā bhāvetabbā bahulīkātabbā yathayidaɱ [120] brahmacariyaɱ addhaniyaɱ assa ciraṭṭhitikaɱ.|| ||

Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānaɱ katame ca te bhikkhave dhammā mayā abhiññā3 desitā,||
ye vo4 sādhukaɱ uggahetvā āsevitabbā bhāvetabbā bahulīkātabbā yathayidaɱ brahmacariyaɱ addhaniyaɱ assa ciraṭṭhitikaɱ.|| ||

Tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānaɱ.|| ||

Seyyathīdaɱ,||
cattāro satipaṭṭhānā,||
cattāro sammappadhānā,||
cattāro iddhipādā pañcindriyāni,||
pañcabalāni.|| ||

Satta bojjhaŋgā,||
ariyo aṭṭhaŋgiko maggo.|| ||

Ime kho bhikkhave dhammā mayā abhiññā desitā.|| ||

Te vo sādhukaɱ uggahetvā āsevitabbā bahulīkātabbā yathāyidaɱ brahmacariyaɱ addhaniyaɱ assa ciraṭṭhitikaɱ,||
tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānanti."|| ||

81. Atha kho Bhagavā bhikkhu āmantesi: "bhanda'dāni bhikkhave āmantayāmi vo.|| ||

Vayadhammā sankhārā.|| ||

Appamādena sampādetha.|| ||

Naciraɱ Tathāgatassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Ito tiṇṇaɱ māsānaɱ accayena Tathāgato parinibbāyissatī" ti.|| ||

Idam avoca Bhagavā.|| ||

Idaɱ vatvā sugato athāparaɱ etad avoca satthā;|| ||

Paripakko vayo mayhaɱ parittaɱ mama jīvitaɱ|| ||

Pahāya vo gamissāmi katamme saraṇamattano.|| ||

Appamattā satimanto susīlā hotha bhikkhavo,||
*|| ||

Susamāhitasaŋkappā sacittamanurakkhatha.|| ||

[121] yo imasmiɱ dhamma-vinaye appamatto vihassati,|| ||

Pahāya jātisaɱsāraɱ dukkhassantaɱ karissatī" ti.|| ||

Tatiyabhāṇavāro.|| ||

1. Ito paraɱ syāmapotthake ayaɱ adhito pāṭho pi dissate;|| ||

"Daharā pi ca ye vuḍḍhā ye bālā ye ca paṇḍitā|| ||

Aḍḍhā c'eva da'iddā ca sabbe maccuparāyaṇā|| ||

Yathā pi kumbhakārassa kataɱ mattikabhājataɱ|| ||

Khuddakaɱ ca mahantaɱ vayañ ca pakkañcaāmakaɱ|| ||

Sabbaɱ bhedanapariyan taɱ evaɱ maccāna jīvitaɱ|| ||

Athāparaɱ etad avoca" satthā|| ||

2. Viharissati syā,||
vihessati sīmu.|| ||

Saddanītiyaɱ - "viharassa ha - vipubbassa hara dhātussa 'ha' iccādeso hoti vā sasatimbhi vibhattiyaɱ - appamatto vihassati"|| ||

(Cattāro ariyadhammā)|| ||

82. [122] atha kho Bhagavā pubbaṇhasamayaɱ nivāsetvā pattacīvaramādāya Vesāliɱ piṇḍāya pāvisi.|| ||

Vesāliyaɱ caritvā pacchābhattaɱ piṇḍapātapaṭikkanto nāgāpalokitaɱ Vesāliɱ apaloketvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: idaɱ pacchimakaɱ Ānanda Tathāgatassa Vesāliyā dassanaɱ bhavissati.|| ||

Āyām Ānanda yena bhaṇḍagāmo ten'upasaŋkamissāmā' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena bhaṇḍagāmo tadavasari.|| ||

Tatra sudaɱ Bhagavā bhaṇḍagāme viharati.|| ||

Tatra kho Bhagavā bhikkhu āmantesi: "catunnaɱ bhikkhave dhammānaɱ ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañc'eva tumhākañca.|| ||

Katamesaɱ catunnaɱ? Ariyassa bhikkhave sīlassa ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañc'eva tumhākañca.|| ||

Ariyassa bhikkhave samādhi'ssa ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañc'eva tumhākañca - ariyāya bhikkhave paññāya ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañveva tumhākañca.|| ||

Ariyāya bhikkhave vimuttiyā ananubodhā appaṭivedhā evam idaɱ dīgham addhānaɱ sandhāvitaɱ saɱsaritaɱ mamañc'eva tumhākañca.|| ||

Ta-y-idaɱ,||
bhikkhave,||
ariyaɱ sīlaɱ anubuddhaɱ.|| ||

[123] paṭividdhaɱ.|| ||

Ariyo samādhi anubuddho paṭividdho.|| ||

Ariyā paññā anubuddhā paṭividdhā.|| ||

Ucchinnā bhavataṇhā khīṇā bhavanetti.|| ||

N'atthidāni punabbhavo" ti.|| ||

Idam avoca Bhagavā idaɱ vatvā sugato athāparaɱ etad avoca satthā:|| ||

"Sīlaɱ samādhi paññā ca vimutti ca anuttarā|| ||

Anubuddhā ime dhammā Gotamena yasassinā,|| ||

Iti buddho abhiññāya dhammamakkhāsi bhikkhūnaɱ|| ||

Dukkhassantakaro satthā cakkhumā parinibbuto" ti.|| ||

Tatrāpi sudaɱ Bhagavā bhaṇḍagāme viharanto etad eva bahulaɱ bhikkhūnaɱ dhammiɱ kathaɱ karoti: "Iti sīlaɱ,||
iti samādhi,||
iti paññā.|| ||

Sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaɱso.|| ||

Samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaɱsā.|| ||

Paññāparibhāvitaɱ cittaɱ samma-d-eva āsavehi vimuccati seyyathīdaɱ kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavā' ti.|| ||

(Cattāro mahāpadesā)|| ||

83. Atha kho Bhagavā bhaṇḍagāme yathābhirattaɱ viharitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: āyāmĀnanda yena hatthigāmo,||
yena ambagāmo,||
yena jambugāmo.|| ||

Yena bhoganagaraɱ ten'upasaŋkamissāmā" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena bhoganagaraɱ tadavasari.|| ||

Tatrasudaɱ Bhagavā bhoganagare viharati ānande cetiye.|| ||

Tatra kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: "cattāro' me bhikkhave mahāpadese desissāmi.|| ||

Taɱ suṇātha sādhukaɱ manasi karotha,||
bhāsissāmī" ti.|| ||

[124] "Evam bhante" ti kho te bhikkhū Bhagavato paccassosuɱ.|| ||

Bhagavā etad avoca:|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhū evaɱ vadeyya:|| ||

"Sammukhā me taɱ āvuso Bhagavato sutaɱ,||
sammukhā paṭiggahitaɱ,||
ayaɱ dhammo ayaɱ vinayo idaɱ satthusāsananti" tassa bhikkhave bhikkhuno bhāsitaɱ n'eva abhinanditabbaɱ na paṭikkositabbaɱ.|| ||

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padavyañjanāni sādhunaɱ uggahetvā sutte otāretabbāni1 vinaye sandassetabbāni.|| ||

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na c'eva sutte otaranti na ca vinaye sandissanti,||
niṭṭhamettha gantabbaɱ: addhā idaɱ na c'eva tassa Bhagavato vacanaɱ.|| ||

Imassa ca bhikkhuno duggahitanti.|| ||

Iti h'etaɱ bhikkhave chaḍḍeyyātha.|| ||

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte c'eva otaranti vinaye ca sandissanti,||
niṭṭhamettha gantabbaɱ: 'addhā idaɱ tassa Bhagavato vacanaɱ.|| ||

Imassa ca bhikkhuno suggahitan' ti.|| ||

Imaɱ bhikkhave paṭhamaɱ mahāpadesaɱ dhāreyyātha. (1)|| ||

Idha pana bhikkhave bhikkhu evaɱ vadeyya: amukasmiɱ nāma āvāse saŋgho viharati sathero sapāmokkho.|| ||

Tassa me Saŋghassa sammukhā sutaɱ sammukhā paṭiggahitaɱ 'ayaɱ dhammo ayaɱ vinayo idaɱ satthusāsana'nti tassa bhikkhave bhikkhuno bhāsitaɱ n'eva abhinanditabbaɱ nappaṭikkositabbaɱ.|| ||

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padavyañjanāni sādhukaɱ uggahetvā sutte otāretabbāni vinaye sandassetabbāni tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na c'eva sutte otaranti na ca vinaye sandissanti,||
niṭṭhamettha gantabbaɱ: 'addhā idaɱ na c'eva tassa Bhagavato vacanaɱ,||
tassa ca Saŋghassa duggahitan' ti.|| ||

Iti h'etaɱ bhikkhave chaḍḍeyyātha.|| ||

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte c'eva otaranti vinaye ca sandissanti,||
niṭṭhamettha gantabbaɱ: [125] addhā idaɱ tassa Bhagavato vacanaɱ,||
tassa ca Saŋghassa suggahitan' ti.|| ||

Idaɱ,||
bhikkhave,||
dutiyaɱ mahāpadesaɱ dhāreyyātha.|| ||

(2) Idha pana bhikkhave bhikkhu evaɱ vadeya: amukasmiɱ nāma āvāse sambahulā therā bhikkhu viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā.|| ||

Tesaɱ me therānaɱ sammukhā sutaɱ sammukhā paṭiggahitaɱ 'ayaɱ dhammo ayaɱ vinayo idaɱ satthusāsanan' ti.|| ||

Tassa bhikkhave bhikkhuno bhāsitaɱ n'eva abhinanditabbaɱ nappaṭikkositabbaɱ.|| ||

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padavyañjanāni sādhukaɱ uggahetvā sutte otāretabbāni vinaye sandassetabbāni.|| ||

Tāni ce sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni na c'eva sutte otaranti na ca vinaye sandissanti,||
niṭṭhamettha gantabbaɱ: "addhā idaɱ na c'eva tassa Bhagavato vacanaɱ,||
tesañca therānaɱ duggahitan' ti.|| ||

Iti h'etaɱ bhikkhave chaḍḍeyyātha tāni ce sutte otārīyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte c'eva otaranti vinaye ca sandissanti,||
niṭṭhamettha gantabbaɱ: 'addhā idaɱ tassa Bhagavato vacanaɱ,||
tesañ ca therānaɱ suggahitan' ti.|| ||

Idaɱ,||
bhikkhave,||
tatiyaɱ mahāpadesaɱ dhāreyyātha.|| ||

(3)Idha pana bhikkhave bhikkhu evaɱ vadeyya: 'amukasmiɱ nāma āvāse eko thero bhikkhu viharati bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo.|| ||

Tassa me therassa sammukhā sutaɱ sammukhā paṭiggahitaɱ 'ayaɱ dhammo ayaɱ vinayo idaɱ satthusāsanan' ti.|| ||

Tassa bhikkhave bhikkhuno bhāsitaɱ n'eva abhinanditabbaɱ nappaṭikkositabbaɱ.|| ||

Anabhinanditvā appaṭikkositvā tāni padavyañjanāni sādhukaɱ uggahetvā sutte otāretabbāni.|| ||

Vinaye sandassetabbāni.|| ||

Tāni ce sutte otārīyamānāni vinaye sandassīyamānāni na c'eva sutte otaranti na ca vinaye sandissanti,||
niṭṭhamettha gantabbaɱ: 'addhā idaɱ na c'eva tassa Bhagavato vacanaɱ,||
tassa ca therassa duggahitan' ti.|| ||

Iti h'etaɱ bhikkhave chaḍḍeyyātha.|| ||

Tāni ce sutte otārīyamānāni vinaye sandassīyamānāni sutte c'eva otaranti vinaye ca sandissanti,||
niṭṭhamettha gantabbaɱ: [126] addhā idaɱ tassa Bhagavato vacanaɱ,||
tassa ca therassa suggahitan' ti.|| ||

Idaɱ,||
bhikkhave,||
catutthaɱ mahāpadesaɱ dhāreyyātha.|| ||

(4) Ime kho bhikkhave cattāro mahāpadese dhāreyyāthā" ti.|| ||

Tatra pi sudaɱ Bhagavā bhoganagare viharanto ānande cetiye etad eva bahulaɱ bhikkhunaɱ dhammiɱ kathaɱ karoti: 'Iti sīlaɱ,||
iti samādhi,||
iti paññā.|| ||

Sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaɱso.|| ||

Samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaɱsā.|| ||

Paññāparibhāvitaɱ cittaɱ samma-d-eva āsavehi vimuccati.|| ||

Seyyathīdaɱ kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavā' ti.|| ||

(Cunda - kammāraputtakathā)|| ||

84. Atha kho Bhagavā bhoganagare yathābhirattaɱ viharitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: "āyāmĀnanda yena pāvā,||
ten'upasaŋkamissāmā" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti.kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena pāvā tadavasari.|| ||

Tatra sudaɱ Bhagavā Pāvāyaɱ viharati Cundassa kammāraputtassa Ambavane.|| ||

Assosi kho Cundo kammāraputto 'Bhagavā kira pāvaɱ anuppatto Pāvāyaɱ viharati mayhaɱ Ambavane' ti.|| ||

Atha kho Cundo kammāraputto yena Bhagavā ten'upasaŋkami upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinnaɱ kho Cundaɱ kammāraputtaɱ Bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaɱsesi.|| ||

Atha kho Cundo kammāraputto Bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaɱsito Bhagavantaɱ etad avoca: 'adhivāsetu me bhante Bhagavā cātanāya bhattaɱ saddhiɱ bhikkhu saŋghenā' ti.|| ||

Adhivāsesi Bhagavā tuṇhībhāvena.|| ||

Atha kho Cundo kammāraputto Bhagavato adhivāsanaɱ [127] viditvā uṭṭhāy āsanā Bhagavantaɱ abhivādetvā padakkhīṇaɱ katvā pakkāmi.|| ||

Atha kho Cundo kammāraputto tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaɱ khādanīyaɱ bhojanīyaɱ paṭiyādāpetvā pahūtañ ca sūkaramaddavaɱ,||
Bhagavato kālaɱ ārocāpesi: kālo bhante,||
niṭṭhitaɱ bhattanti.|| ||

Atha kho Bhagavā pubbaṇhasamayaɱ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiɱ bhikkhu-saŋghena yena Cundassa kammāraputtassa nivesanaɱ ten'upasaŋkami upasaŋkamitvā paññatte āsane nisīdi.|| ||

Nisajja kho Bhagavā Cundaɱ kammāraputtaɱ āmantesi: 'yante Cunda sūkaramaddavaɱ paṭiyattaɱ,||
tena maɱ parivisa.|| ||

Yaɱ panaññaɱ khādanīyaɱ bhojanīyaɱ yaṭiyattaɱ,||
tena bhikkhu-saŋghaɱ parivisā' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho Cundo kammāraputto Bhagavato paṭissutvā yaɱ ahosi sūkaramaddavaɱ paṭiyattaɱ,||
tena Bhagavantaɱ parivisi.|| ||

Yaɱ panaññaɱ khādanīyaɱ bhojanīyaɱ paṭiyattaɱ,||
tena bhikkhu-saŋghaɱ parivisi.|| ||

Atha kho Bhagavā Cundaɱ kammāraputtaɱ āmantesi: yante Cunda sūkaramaddavaɱ avasiṭṭhaɱ,||
taɱ sobbhe nikhanāhi.|| ||

Nāhaɱ taɱ Cunda passāmi sadevake loke samārake,||
sabrahmake,||
sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya yassa taɱ paribhuttaɱ sammā pariṇāmaɱ gaccheyya aññatra Tathāgatassā' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho Cundo kammāraputto Bhagavato paṭissutvā,||
yaɱ ahosi sūkaramaddavaɱ avasiṭṭhaɱ taɱ sobbhe nikhaṇitvā,||
yena Bhagavā ten'upasaŋkami: upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinnaɱ kho Cundaɱ kammāraputtaɱ Bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaɱsetvā uṭṭhāy āsanā pakkāmi.|| ||

(Lohitapakkhandikā ābādho)|| ||

85. Atha kho Bhagavato Cundasasa kammāraputtassa bhattaɱ bhuttāvissa kharo ābādho uppajji lohitapakkhandikā.|| ||

Pabā'hā vedanā vattanti māraṇantikā.|| ||

[128] sudaɱ Bhagavā sato sampajāno adhivāsesi avihaññamāno.|| ||

Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: "āyāmĀnanda yena kusinārā ten'upasaŋkamissāmā" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

"Cundassa bhattaɱ bhuñjitvā kamMārassāti me sutaɱ,|| ||

Ābādhaɱ samphusī dhīro pabā'haɱ māraṇantikaɱ.|| ||

Bhuttassa ca sūkaramaddavena|| ||

Byādhippabā'ho udapādi satthuno|| ||

Viriñcamāno Bhagavā avoca|| ||

Gacchāmahaɱ kusināraɱ nagaranti."|| ||

(Ānandena pānīyāharaṇaɱ)|| ||

86. Atha kho Bhagavā maggā okkamma yenaññataraɱ rukkhamūlaɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: "iŋgha me tvaɱ Ānanda catugguṇaɱ sanghāṭi paññapehi.|| ||

Kilanto'smi Ānanda,||
nisīdissāmī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā catugguṇaɱ sanghāṭiɱ paññapesi.|| ||

Nisīdi Bhagavā paññatte āsane.|| ||

Nisajja kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: "iŋgha me tvaɱ Ānanda pānīyaɱ āhara,||
pipāsito'mhi Ānanda pivissāmī'ti evaɱ vutte āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca: "idāni bhante pañcamattāni sakaṭasatāni atikkantāni.|| ||

Taɱ cakkacchinnaɱ udakaɱ parittaɱ lu'itaɱ āvilaɱ sandati.|| ||

Ayaɱ bhante kakutthā nadī avidūre acchodakā3 [129] sātodakā sītodakā setakā4 supatitthā ramaṇīyā.|| ||

Ettha Bhagavā pānīyañ ca pivissati,||
gattāni ca sītikarissatīti".|| ||

dutiyam pi kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: 'iŋgha me tvaɱ Ānanda pānīyaɱ āhara,||
pipāsito'smi Ānanda pivissāmī'ti dutiyam pi kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca: "idāni bhante pañcamattāni sakaṭasatāni atikkantāni.|| ||

Taɱ cakkacchinnaɱ udakaɱ parittaɱ lu'itaɱ āvilaɱ sandati.|| ||

Ayaɱ bhante kakutthā nadī avidūre acchodakā sātodakā sītodakā setakā4 suppatitthā ramaṇīyā.|| ||

Ettha Bhagavā pānīyañ ca pivissati,||
gattāni ca sītikarissatī" ti.|| ||

Tatiyam pi kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: 'iŋgha me tvaɱ Ānanda pānīyaɱ āhara,||
pipāsito'smi Ānanda pivissāmī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā pattaɱ gahetvā yena sā nadikā ten'upasaŋkami.|| ||

Atha kho sā nadikā cakkacchinnā parittā lu'itā āvilā sandamānā āyasmante ānande upasaŋkamante acchā vippasantā anāvilā sandittha.|| ||

Atha kho āyasmate,||
Ānandassa etad ahosi: 'acchariyaɱ vata bho,||
abbhutaɱ vata bho,||
Tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā.|| ||

Ayaɱ hi sā nadikā cakkacchinnā parittā lu'itā āvilā sandamānā mayi upasaŋkamante acchā vippasannā anāvilā sandatī" ti.|| ||

Pattena pānīyaɱ ādāya yena Bhagavā ten'upasaŋkami,||
upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"Acchariyaɱ bhante,||
abbhutaɱ bhante,||
Tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā.|| ||

Idāni sā bhante nadikā cakkacchinnā parittā lu'itā āvilā sandamānā mayi upasaŋkamante acchā vippasannā anāvilā sandittha.|| ||

Pivatu Bhagavā pānīyaɱ,||
pivatu sugato pānīyanti".|| ||

Atha kho Bhagavā pānīyaɱ apāsi.|| ||

(Pukkusamallaputtakathā)|| ||

87. [130] Tena kho pana samayena pukkuso mallaputto ā'ārassa kālāmassa sāvako kusinārāya pāvaɱ addhānamaggapaṭipanno hoti.|| ||

Addasā kho pukkuso mallaputto Bhagavantaɱ aññatarasmiɱ rukkhamūle nisinnaɱ.|| ||

Disvā yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdiɱ.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho pukkuso mallaputto Bhagavantaɱ etad avoca: "acchariyaɱ bhante,||
abbhutaɱ bhante,||
santena vata bhante pabbajitā vihārena viharanti.|| ||

Bhūtapubbaɱ bhante,||
ā'āro kālāmo addhānamaggapaṭipanno maggā okkamma avidūre aññatarasmiɱ rukkhamūle divāvihāraɱ nisīdi.|| ||

Atha kho bhante pañcamattāni sakaṭasatāni ā'āraɱ kālāmaɱ nissāya nissāya atikkamiɱsu.|| ||

Atha kho bhante aññataro puriso tassa sakaṭasatthassa piṭṭhito piṭṭhito āgacchanto yena ā'āro kālāmo ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā ā'āraɱ kālāmaɱ etad avoca: "api bhante pañcamattāni sakaṭasatāni atikkamantāni addasā?'Ti 'na kho ahaɱ āvuso addasanti.|| ||

' 'Kim pana bhante saddaɱ assosi?'Ti.|| ||

'Na kho ahaɱ āvuso saddaɱ assosin' ti.|| ||

'Kim pana bhante sutto ahosī' ti?|| ||

Na kho ahaɱ āvuso sutto ahosi'nti 'kimpana bhante saññī ahosī ?'Ti 'evamāvuso' ti.|| ||

'So tvaɱ bhante saññī samāno jāgaro mañcamattāni sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkamantāni n'eva addasa na pana saddaɱ assosi apissu te bhante sanghāṭi rajena okiṇṇā" ti?|| ||

'Evam āvuso' ti.|| ||

Atha kho bhante tassa purisassa etad ahosi: acchariyaɱ vata bho,||
abbhutaɱ vata bho,||
santena vata bho pabbajitā vihārena viharanti,||
yatra hi nāma saññī [131] samāno jāgaro pañcamattāni sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkamantāni n'eva dakkhiti,||
na pana saddaɱ sossatī'ti ā'āre kālāme u'āraɱ pasādaɱ paveditvā pakkāmī" ti.|| ||

Taɱ kim maññasi pukkusa,||
katamannu kho dukkarataraɱ vā durabhisambhavataraɱ vā yo saññī samāno jāgaro pañcamattāni sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkamantāni n'eva passeyya,||
na pana saddaɱ suṇeyya,||
yo vā saññī samāno jāgaro deve vassante deve galagalāyante vijjutāsu1 niccharantisu asaṇiyā phalantiyā n'eva passeyya na pana saddaɱ suṇeyyā" ti?|| ||

"Kiñhi bhante karissanti pañca vā sakaṭasatāni cha vā sakaṭasatāni satta vā sataṭasatāni aṭṭha vā sakaṭasatāni nava vā sakaṭasatāni sakaṭasahassaɱ vā sakaṭasata-sahassaɱ vā.|| ||

Atha kho etad eva dukkarataraɱ c'eva durabhisambhavatarañca yo saññī samāno jāgaro deve vassante deve galagalāyante vijjutāsu niccharantīsu asaṇiyā phalantiyā n'eva passeyya na pana saddaɱ suṇeyyā" ti.|| ||

Ekam idāhaɱ pukkusa samayaɱ ātumāyaɱ viharāmi bhūsāgāre.|| ||

Tena kho pana samayena deve vassante deve galagalāyante vijjutāsu niccharantīsu asaṇiyā phalantiyā avidūre.|| ||

Bhūsāgārassa dve kassakā bhātaro hatā cattāro ca balivaddā.|| ||

Atha kho pukkusa ātumāya mahājanakāyo nikkhamitvā yena te dve kassakā bhātaro hatā cattārā ca balivaddā,||
ten'upasaŋkami.|| ||

Tena kho panāhaɱ pukkusa samayena bhusāgārā nikkhamitvā bhusāgāradvāre abbhokāse caŋkamāmi.|| ||

Atha kho pukkusa aññataro puriso tamhā mahājanakāyā yenāhaɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā maɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ aṭṭhāsi.|| ||

Eka-m-antaɱ ṭhitaɱ kho ahaɱ pukkusa taɱ purisaɱ etad avocaɱ 'kin nu kho so āvuso mahājanakāyo sannipatito" ti?|| ||

[132] idāni bhante deve vassante deve galagalāyante vijjutāsu niccharantīsu asaṇiyā phalantiyā dve kassakā bhātaro hatā cattāro ca balivaddā.|| ||

Ettheso mahājanakāyo sannipatito.|| ||

Tvampana bhante kuhiɱ ahosī" ti?|| ||

'Idh'eva kho ahaɱ āvuso ahosin' ti.|| ||

'Kim pana bhante na addasā" ti?|| ||

'Na kho ahaɱ āvuso addasan' ti.|| ||

'Kim pana bhante saddaɱ assosī' ti?|| ||

'Na kho ahaɱ āvuso saddaɱ assosin' ti.|| ||

'Kim pana bhante sutto ahosī" ti?|| ||

'Na kho ahaɱ āvuso sutto ahosin' ti.|| ||

'Kim pana bhante saññī ahosī" ti?|| ||

'Evam āvuso' ti.|| ||

'So tvaɱ bhante saññī samāno jāgaro deve vassante deve galagalāyante vijjutāsu niccharantīsu asaṇiyā phalantiyā n'eva addasa,||
na pana saddaɱ assosī' ti?|| ||

'Evam āvuso' ti.|| ||

Atha kho pukkusa,||
tassa purisassa etad ahosi.|| ||

'Acchariyaɱ vata bho abbhutaɱ vata bho,||
santena vata bho pabbajitā vihārena viharanti.|| ||

Yatra hi nāma saññī samāno jāgaro deve vassante deve galagalāyante vijjutāsu niccharantīsu asaṇiyā phalantiyā n'eva dakkhīti na pana saddaɱ sossatī'ti mayi u'āraɱ pasādaɱ pavedetvā maɱ abhivādetvā padakkhiṇaɱ katvā pakkāmī" ti.|| ||

Evaɱ vutte pukkuso mallaputto Bhagavantaɱ etad avoca: 'esāhaɱ bhante yo me ā'āre kālame pasādo,||
taɱ mahāvāte vā opunāmi,||
sīghasotāya vā nadiyā pavāhemi.|| ||

Abhikkantaɱ bhante,||
abhikkantaɱ bhante.|| ||

Seyyathā pi bhante nikkujjitaɱ vā ukkujjeyya,||
paṭicchannaɱ vā vivareyya,||
mūḷhassa vā maggaɱ ācikkheyya,||
andhakāre vā telapajjotaɱ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti,||
evam eva Bhagavatā aneka-pariyāyena dhammo pakāsito.|| ||

Esāhaɱ bhante Bhagavantaɱ saraṇaɱ gacchāmi [133] dhammañca bhikkhu-saŋghañ ca.|| ||

Upāsakaɱ maɱ Bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaɱ saraṇaɱ gatanti.|| ||

Atha kho pukkuso mallaputto aññataraɱ purisaɱ āmantesi.|| ||

'Iŋgha me tvaɱ bhaṇe siŋgivaṇṇaɱ yugaɱ maṭṭhaɱ dhāraṇiyaɱ āhāra' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti so puriso pukkusassa mallaputtassa paṭissutvā taɱ siŋgīvaṇṇaɱ yugaɱ maṭṭhaɱ dhāraṇiyaɱ āhari.|| ||

Atha kho pukkuso mallaputto taɱ siŋgivaṇṇaɱ yugaɱ maṭṭhaɱ dhāraṇīyaɱ Bhagavato upanāmesi 'idambhante siŋgivaṇṇaɱ yugaɱ maṭṭhaɱ dhāraṇīyaɱ.|| ||

Tamme bhante Bhagavā patigaṇhātu anukampaɱ upādāyā' ti.|| ||

'Tena hi pukkusa ekena maɱ acchādehi ekena Ānandan' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho pukkuso mallaputto Bhagavato paṭissutvā ekena Bhagavantaɱ acchādesi ekena āyasmantaɱ Ānandaɱ.|| ||

Atha kho Bhagavā pukkusaɱ mallaputtaɱ dhammiyā kathāya sandassesi,||
samādapesi,||
samuttejesi,||
sampahaɱsesi.|| ||

Atha kho pukkuso mallaputto Bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaɱsito uṭṭhāy āsanā Bhagavantaɱ abhivādetvā padakkhiṇaɱ katvā pakkāmi.|| ||

88. Atha kho āyasmā Ānando acirapakkante pukkuse mallaputte taɱ siŋgivaṇṇaɱ yugaɱ maṭṭhaɱ dhāraṇīyaɱ Bhagavato kāyaɱ upanāmesi taɱ Bhagavato kāyaɱ upanāmitaɱ vītaccikaɱ viya khāyati.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca: 'acchariyambhante,||
abbhutambhante,||
yāvaparisuddho bhante Tathāgatassa chavivaṇṇo pariyodāto.|| ||

Idambhante siŋgivaṇṇaɱ yugaɱ maṭṭhaɱ dhāraṇīyaɱ Bhagavato [134] upanāmitaɱ vītaccikaɱ ciya khāyatī' ti.|| ||

"Evam etaɱ Ānanda,||
dvīsu kho Ānanda kālesu ativiya Tathāgatassa kāyo parisuddho hoti chavivaṇṇo pariyodāto.|| ||

Katamesu dvīsu? Yañ ca Ānanda rattiɱ Tathāgato anuttaraɱ sammāsambodhiɱ abhisambujjhati,||
yañ ca rattiɱ Tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibkhāyati imesu kho Ānanda dvīsu kālesu ativiya Tathāgatassa kāyo parisuddho hoti chavivaṇṇo pariyodāto.|| ||

Ajja kho panĀnanda rattiyā pacchime yāme kusinārāyaɱ upavattane mallānaɱ sālavane antarena yamakasālānaɱ Tathāgatassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Āyām Ānanda yena kakutthā nadī ten'upasaŋkamissāmā" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti.kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

"Siŋgivaṇṇaɱ yugaɱ maṭṭhaɱ pukkuso abhihārayi,|| ||

Tena acchādito satthā hemavaṇṇo asobhathā" ti.|| ||

(Ambavanūpagamanaɱ)|| ||

89. Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena kakutthā nadī ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā kakutthaɱ nadiɱ ajjhogāhetvā nahātvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena ambavanaɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā āyasmantaɱ Cundakaɱ āmantesi.|| ||

'Iŋgha me Cundaka catugguṇaɱ sanghāṭiɱ paññāpehi.|| ||

Kilanto'smi Cundaka nipajjissāmī' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Cundako Bhagavato paṭissutvā catugguṇaɱ sanghāṭiɱ paññāpesi.|| ||

Atha kho Bhagavā dakkhiṇena passena sīhaseyyaɱ kappesi pāde pādaɱ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaɱ [135] manasikaritvā.|| ||

Āyasmā pana Cundako tattheva Bhagavato purato nisīdi.|| ||

"Ganatvāna buddho nadiyaɱ kakutthaɱ acchodakaɱ sātodakaɱ vippasannaɱ,|| ||

Ogāhi satthā sukilantarūpo Tathāgato appaṭimo'dha loke.|| ||

Nahātvā ca pītvā cudatāri satthā purakkhato bhikkhugaṇassa majjhe.|| ||

Satthā pavattā Bhagavā'dha dhamme upāgamī ambavanaɱ mahesī.|| ||

Āmantayī vundakaɱ nāma bhikkhuɱ catugguṇaɱ patthara me nipacchaɱ|| ||

So vodito bhāvitattena vundo catugguṇaɱ patthari khippameva|| ||

Nipajji satthā sukilantarūpo Cundo pi tattha pamukhe nisīdī" ti.|| ||

(Dve piṇḍapātā samaphalā)|| ||

90. Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi.|| ||

"Siyā kho panĀnanda Cundassa kammāraputtassa koci vippaṭisāraɱ upadaheyya" 'tassa te āvuso Cunda,||
alābhā,||
tassa te dulladdhaɱ,||
yassa te Tathāgato pacchimaɱ piṇḍapātaɱ bhuñjitvā parinibbuto' ti.|| ||

CundassĀnanda kammāraputtassa evaɱ vippaṭisāro vinetabbo.|| ||

Tassa te āvuso lābhā,||
tassa te suladdhaɱ,||
yassa te Tathāgato pacchimaɱ piṇḍapātaɱ bhuñjitvā parinibbuto.|| ||

Sammukhā me taɱ āvuso Cunda Bhagavato sutaɱ sammukhā paṭiggahītaɱ 'dve' me piṇḍapātā samaphalā [136] samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaɱsatarā ca.|| ||

Katame dve? Yañ ca piṇḍapātaɱ bhuñjitvā Tathāgato anuttaraɱ sammāsambodhiɱ abhisambujjhati,||
yañ ca piṇḍapātaɱ bhuñjitvā Tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyaɱ parinibkhāyati,||
ime dve piṇḍapātā samaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaɱsatarā ca.|| ||

Āyusaɱvattanikaɱ panāyasmatā cundena kammāraputtena kammaɱ upacitaɱ sukhasaɱvattanikaɱ panāyasmatā cundena kammāraputtena kammaɱ upacitaɱ.|| ||

Vaṇṇasaɱvattanikaɱ panāyasmatā cundena kammāraputtena kammaɱ upacitaɱ.|| ||

Yasasaɱvattanikaɱ panāyasmatā cundena kammāraputtena kammaɱ upacitaɱ.|| ||

Ādhipateyyasaɱvattanikaɱ panāyasmatā cundena kammāraputtena kammaɱ upacitan' ti.|| ||

Cundassa Ānanda kammāraputtassa evaɱ vippaṭisāro paṭivinetabbo" ti.|| ||

Atha kho Bhagavā etam atthaɱ viditvā tāyaɱ velāyaɱ imaɱ udānaɱ udānesi:|| ||

"Dadato puññaɱ pavaḍḍhati saññamato veraɱ na vīyati,|| ||

Kusalo ca jahāti pāpakaɱ rāgadosamohakkhayā sa nibbuto' ti.|| ||

A'ārāvedallabhāṇavāro catuttho.|| ||

(Kusinārā gamanaɱ)|| ||

[137] 91. Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi āyāmĀnanda yena hiraññavatiyā nadiyā pārimaɱ tīraɱ,||
yena kusinārā,||
yena upavattanaɱ mallānaɱ sālavanaɱ,||
ten'upasaŋkamissāmā' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ yena hiraññavatiyā nadiyā pārimaɱ tīraɱ,||
yena kusinārā,||
yena upavattanaɱ mallānaɱ sālavanaɱ,||
ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi.|| ||

"Iŋgha me tvaɱ Ānanda antarena yamakasālānaɱ uttarasīsakaɱ mañcakaɱ paññāpehi.|| ||

Kilanto'smi Ānanda nipajjissāmī' ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā antarena yamakasālānaɱ uttarasīsakaɱ mañcakaɱ paññāpesi.|| ||

Atha kho Bhagavā dakkhiṇena passena sīhaseyyaɱ kappesi pāde pādaɱ accādhāya sato sampajāno.|| ||

92. Tena kho pana samayena yamakasālā sabbaphāliphullā honti akālapupphehi.|| ||

Te Tathāgatassa sarīraɱ okiranti ajjhokiranti abhippakiranti Tathāgatassa pūjāya.|| ||

Dibbāni pi mandāravapupphāni anta'ikkhā papatanti,||
yāni Tathāgatassa sarīraɱ okiranti ajjhokiranti abhippakiranti Tathāgatassa pūjāya dibbāni pi candanacuṇṇāni anta'ikkhā papatanti.|| ||

Tāni Tathāgatassa sarīraɱ [138] okiranti ajjhokiranti abhippakiranti Tathāgatassa pūjāya.|| ||

Dibbāni pi turiyāni anta'ikkhe vajjanti.|| ||

Tathāgatassa pūjāya.Dibbāni pi saŋgītāni anta'ikkhe vattanti Tathāgatassa pūjāya.|| ||

Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: sabbaphāliphullā kho Ānanda yamakasālā akālapupphehi te Tathāgatassa sarīraɱ okiranti ajjhokiranti abhippakiranti Tathāgatassa pūjāya.|| ||

Dibbānipi mandāravapupphāni anta'ikkhā papatanti,||
tāni Tathāgatassa sarīraɱ okiranti ajjhokiranti abhippakiranti tathāgatsa pūjāya.|| ||

Dibbāni pi candanacuṇṇāni anta'ikkhā papatanti,||
tāni Tathāgatassa sarīraɱ okiranti ajjhokiranti abhippakiranti Tathāgatassa pūjāya.|| ||

Dibbāni pi turiyāni anta'ikkhe vajjanti Tathāgatassa pūjāya.|| ||

Dibbānipi saŋgitāni anta'ikkhe vattanti Tathāgatassa pūjāya.|| ||

Na kho Ānanda ettāvatā Tathāgato sakkato vā hoti garukato vā mānito vā pūjito vā apacito vā,||
yo kho Ānanda bhikkhu vā bhikkhunī vā upāsako vā upāsikā vā dhammānudhammapaṭipanno viharati sāmīcipaṭipanno anudhammacārī,||
so Tathāgataɱ sakkaroti garukaroti māneti pūjeti apaciyati paramāya pūjāya.|| ||

Tasmāti h'Ānanda dhammānudhammapaṭipannā viharissāma sāmīcipaṭipannā anudhammacārino ti,||
evaɱ hi vo Ānanda sikkhitabban ti.|| ||

Upavāṇa thero|| ||

93. Tena kho pana samayena āyasmā upavāṇo Bhagavato purato ṭhito hoti Bhagavantaɱ vījamāno.|| ||

Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ upavāṇaɱ apasādesi: 'apehi bhikkhu.|| ||

Mā me purato aṭṭhāsī' ti.|| ||

Atha kho āyasmato Ānandassa etad ahosi: 'ayaɱ kho [139] āyasmā upavāṇo dīgha-rattaɱ Bhagavato upaṭṭhāko santikāvacaro samīpacārī.|| ||

Atha ca pana Bhagavā pacchime kāle āyasmantaɱ upavāṇaɱ apasādesi: apehi bhikkhu,||
mā me purato aṭṭhāsī" ti.|| ||

Ko nu kho hetu ko paccayo yaɱ Bhagavā āyasmantaɱ upavāṇaɱ apasāresi.|| ||

Apehi bhikkhu mā me purato aṭhāsī' ti.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca: ayaɱ bhante āyasmā upavāṇo dīgha-rattaɱ Bhagavato upaṭṭhāko santikāvacaro samīpacārī,||
atha ca pana Bhagavā pacchime kāle āyasmantaɱ upavāṇaɱ apasādeti: apehi bhikkhu,||
mā me purato aṭṭhāsī" ti.|| ||

Ko nu kho bhante hetu ko paccayo yaɱ Bhagavā āyasmantaɱ upavāṇaɱ apasādeti apehi bhikkhu mā me purato aṭṭhāsī' ti?|| ||

Yebhuyyena Ānanda dasasu sahassīsu loka-dhātusu devatā sannipatitā Tathāgataɱ dassanāya,||
yāvatā Ānanda kusinārā upavattanaɱ mallānaɱ sālavanaɱ samannato dvādasayojanāni n'atthi so padeso Vāḷagga koṭinittudana mattopi mahesakkhāhi devatāhi apthuṭo.|| ||

Devatā Ānanda ujjhāyanti dūrā ca vata mahā āgatā Tathāgataɱ dassanāya.|| ||

Kadāci karahaci Tathāgatā loke uppajjanti arahanto Sammā-sambuddhā ajjeva rattiyā pacchime yāme Tathāgatassa parinibbānaɱ bhavissati,||
ayañ ca mahesakkho bhikkhu Bhagavato purato ṭhito ovārento,||
na mayaɱ labhāma pacchime kāle Tathāgataɱ dassanāyā' ti.|| ||

94. Kathaɱ bhūtā pana bhante Bhagavā devatā manasi karotī' ti.|| ||

"SantĀnanda devatā ākāse pathavisaññiniyo,||
kese pakiriya kandanti,||
bāhā paggayha kandanti,||
chinnapātaɱ [140] papatanti āvaṭṭanti vivaṭṭanti atikhippaɱ Bhagavā parinibbāyissati,||
atikhippaɱ sugato parinibbāyissati,||
atikhippaɱ cakkhu loke antaradhāyissatī'ti santĀnanda devatā paṭhaviyaɱ paṭhavisaññiniyo,||
kesepakiriya kandanti,||
bāhā paggayha kandanti,||
chinnapātaɱ papatanti āvaṭṭanti vivaṭṭanti:|| ||

Atikhippaɱ Bhagavā parinibbāyissati,||
atikhippaɱ sugato parinibbāyissati,||
atikhippaɱ cakkhu1 loke antaradhāyissatīti!|| ||

Yā pana tā devatā vītarāgā,||
tā satā sampajānadā adhivāsenti: aniccā sankhārā taɱ kutettha labbhā?Ti,|| ||

95. "Pubbe bhante disāsu vassaɱ vutthā bhikkhū āgacchanti Tathāgataɱ dassanāya.|| ||

Te mayaɱ labhāma manobhāvanīye bhikkhū dassanāya labhāma payirupāsānāya,||
Bhagavato pana mayaɱ bhante accayena na labhissāma manobhāvanīye bhikkhu dassanāya na labhissāma payirupāsanāyā" ti.|| ||

"Cattārimāni Ānanda saddhassa kulaputtassa dassanīyāni saɱvejanīyāni ṭhānāni.|| ||

Katamāni cattāri?|| ||

'Idha Tathāgato jāto'ti Ānanda saddhassa kulaputtassa dassanīyaɱ saɱvejanīyaɱ ṭhānaɱ.|| ||

'Idha Tathāgato anuttaraɱ sammāsambodhiɱ abhisambuddho' ti.|| ||

Ānanda saddhassa kulaputtassa dassanīyaɱ saɱvejanīyaɱ ṭhānaɱ.|| ||

'Idha tathāgatena anuttaraɱ dhammacakkaɱ pavattitan' ti.|| ||

Ānanda saddhassa kulaputtassa dassanīyaɱ saɱvejanīyaɱ ṭhānaɱ.|| ||

'Idha Tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā' parinibbutoti Ānanda saddhassa kulaputtassa dassanīyaɱ saɱvejanīyaɱ ṭhānaɱ.|| ||

[141] imāni kho Ānanda cattāri saddhassa kulaputtassa dassanīyāni saɱvejanīyāni ṭhānāni.|| ||

Āgamissanti kho Ānanda saddhā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo'dha Tathāgato jāto ti pi,||
idha Tathāgato anuttaraɱ sammāsambodhiɱ abhisambuddhoti pi,||
idha tathāgatena anuttaraɱ dhammacakkaɱ pavattitantipi,||
idha Tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto ti pi.|| ||

Ye hi keci Ānanda cetiyacārikaɱ āhiṇḍantā pasannacittā kālaɱ karissanti,||
sabbe te kāyassa bhedā param maraṇā sugatiɱ saggaɱ lokaɱ upapajjissantiti.|| ||

Ānanda pucchā kathā|| ||

96. "Kathaɱ mayaɱ bhante mātugāme paṭipajjāmā?" Ti.|| ||

"Adassanaɱ ānandā" ti.|| ||

"Dassane Bhagavā sati kathaɱ paṭipajjitabbanti?"|| ||

"Anālāpo ānandā" ti.|| ||

"Alapattena pana bhante kathaɱ paṭipajjitabbanti?"|| ||

"Sati Ānanda upaṭṭhapetabbā" ti.|| ||

Kathaɱ mayaɱ bhante Tathāgatassa sarīre paṭipajjāmā" ti?|| ||

"Abyāvaṭā tumhe Ānanda hotha Tathāgatassa sarīrapūjāya.|| ||

Iŋgha tumhe Ānanda sadatthe,||
ghaṭatha sadatthamanuyujjatha,||
sadatthe appamattā ātāpino pahitattā viharatha,||
santĀnanda khattiyapaṇḍitā pi brāhmaṇapaṇḍitā pi gahapatipaṇḍitā pi tathāgate ahippasannā te Tathāgatassa sarīrapūjaɱ karissantī" ti.|| ||

"Kathaɱ pana bhante Tathāgatassa sarīre paṭipajjitabbantī?"|| ||

"Yathā kho Ānanda rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti,||
evaɱ Tathāgatassa sarīre paṭipajjitabbanti" "kathaɱ pana bhante rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti" ti?|| ||

"Rañño Ānanda cakkavattissa sarīraɱ ahatena vatthena veṭhenti.|| ||

Ahatena vatthena veṭhetvā vihatena kappāsena veṭhenti.|| ||

Vihatena kappāsena veṭhetvā ahatena vatthena [142] veṭhenti.|| ||

Etenūpāyena pañcahi yugasatehi rañño cakkavattissa sarīraɱ veṭhetvā āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujjitvā sabbagandhānaɱ citakaɱ karitvā rañño cakkavattissa sarīraɱ jhāpenti.|| ||

Cātummahāpathe rañño cakakavattissa thūpaɱ karonti.|| ||

Evaɱ kho Ānanda rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti.|| ||

Yathā kho Ānanda rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti evaɱ Tathāgatassa sarīre paṭipajjitabbaɱ cātummahāpathe Tathāgatassa thūpo kātabbo.|| ||

Tattha ye mālaɱ vā gandhaɱ vā cuṇṇakaɱ3 vā āropessanti vā abhivādessanti vā,||
cittaɱ vā pasādessanti,||
tesantaɱ bhavissati dīgha-rattaɱ hitāya sukhāyā" ti.|| ||

Thūpārahā puggalā.|| ||

97. "Cattāro'me Ānanda thūpārahā.|| ||

Katame cattāro?|| ||

Tathāgato arahaɱ Sammā-sambuddho thūpāraho.|| ||

Paccekasambuddho thūpāraho,||
Tathāgatassa sāvako thūpāraho,||
rājā cakkavattī thūpāraho' ti.|| ||

KiñcĀnanda atthavasaɱ paṭicca Tathāgato arahaɱ Sammā-sambuddho thūpāraho?|| ||

Ayaɱ tassa Bhagavato arahato Sammā-sambuddhassa thūpo ti Ānanda bahū janā cittaɱ pasādenti,||
te tatthacittaɱ pasādetvā kāyassa bhedā param maraṇā sugatiɱ saggaɱ lokaɱ upapajjanti.|| ||

Idaɱ kho Ānanda atthavasaɱ paṭicca Tathāgato arahaɱ Sammā-sambuddho thūpāraho.|| ||

KiñcĀnanda atthavasaɱ paṭicca paccekasambuddho thūpāraho? Ayaɱ tassa Bhagavato paccekasambuddhassa [143] thūpo ti Ānanda bahūjanā cittaɱ pasādenti.|| ||

Te tattha cittaɱ pasādetvā kāyassa bhedā param maraṇā sugatiɱ saggaɱ lokaɱ upapajjanti.|| ||

Idaɱ kho Ānanda atthavasaɱ paṭicca paccekasambuddho thūpāraho.|| ||

KiñcĀnanda atthavasaɱ paṭicca Tathāgatassa sāvako thūpāraho? Ayaɱ tassa Bhagavato arahato Sammā-sambuddhassa sāvakassa thūpo ti Ānanda bahū janā cittaɱ pasādenti.|| ||

1 Te tattha cittaɱ pasādetvā kāyassa bhedā param maraṇā sugatiɱ saggaɱ lokaɱ upapajjanti.|| ||

Idaɱ kho Ānanda atthavasaɱ paṭicca Tathāgatassa sāvako thūpāraho,|| ||

KiñcĀnanda atthavasaɱ paṭicca rājā cakkavattī thūpāraho? Ayaɱ dhammikassa dhammarañño thūpo ti Ānanda bahū janā cittaɱ pasādenti,||
te tattha cittaɱ pasādetvā kāyassa bhedā param maraṇā sugatiɱ saggaɱ lokaɱ upapajjanti.|| ||

Idaɱ kho Ānanda atthavasaɱ paṭicca rājā cakkavatti thūpāraho.|| ||

Ime kho Ānanda cattāro thūpārahā" ti.|| ||

Ānandattherassa acchariyadhammā.|| ||

98. Atha kho āyasmā Ānando vihāraɱ pavisitvā kapisīsaɱ ālambitvā rodamāno aṭṭhāsi: "ahañca vatamhi sekho sakaraṇīyo,||
satthu ca me parinibbānaɱ bhavissati yo mamaɱ3 ānukampako" ti.|| ||

atha kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: "kahannu kho bhikkhave Ānando" ti."eso bhante āyasmā Ānando vihāraɱ pavisitvā kapisīsaɱ ālambitvā rodamāno ṭhito: 'ahañca vatamhi sekho sakaraṇīyo satthu ca me parinibbānaɱ bhavissati yo mamaɱ ānukampako" ti.|| ||

Atha kho Bhagavā aññataraɱ bhikkhuɱ āmantesi: "ehi tvaɱ bhikkhu,||
mama vacanena Ānandaɱ āmantehi: satthā taɱ āvuso Ānanda āmanteti" ti.[144] "evambhante'ti kho so bhikkhu Bhagavato paṭissutvā yenāyasmā Ānando ten'upasaŋkami,||
upasaŋkamitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ etad avoca: satthā taɱ āvuso Ānanda āmantetī" ti.|| ||

'Evam āvuso'ti kho āyasmā Ānando tassa bhikkhuno paṭissutvā yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi,||
eka-m-antaɱ nisinnaɱ kho āyasmantaɱ Ānandaɱ Bhagavā etad avoca:|| ||

"Alaɱ Ānanda mā soci,||
mā paridevi- nanu etaɱ Ānanda mayā paṭikacceva akkhātaɱ sabbeh'eva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo.|| ||

Taɱ kutettha Ānanda labbhā 'yan taɱ jātaɱ bhūtaɱ saŋkhataɱ palokadhammaɱ,||
taɱ vata Tathāgatassāpi sarīraɱ' māpalujjiti.|| ||

Netaɱ ṭhānaɱ vijjati.|| ||

Dīgharattaɱ kho te Ānanda Tathāgato paccupaṭṭhito mettena kāyakammena hitena sukhena advayena appamāṇena,||
mettena vacīkammena hitena sukhena advayena appamāṇena,||
mettena manokammena hitena sukhena advayena appamāṇena.|| ||

Katapuñño'si tvaɱ Ānanda padhānamanuyuñja ,||
khippaɱ hehisi1 anāsavo" ti.|| ||

99. Atha kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: " ye pi te bhikkhave ahesuɱ atītam addhānaɱ arahanto Sammā-sambuddhā,||
tesam pi Bhagavantaɱ etaparamāyeva upaṭṭhākā ahesuɱ seyyathā pi mayhaɱ Ānando.|| ||

Ye pi te bhikkhave bhavissanti anāgatam addhānaɱ arahanto Sammā-sambuddhā,||
tesam pi Bhagavantānaɱ etaparamāyeva upaṭṭhākā bhavissanti seyyathā pi mayhaɱ Ānando,||
paṇḍito bhikkhave Ānando,||
medhāvī bhikkhave Ānando,||
jānāti 'ayaɱ kālo Tathāgataɱ dassanāya upasaŋkamituɱ bhikkhūnaɱ,||
ayaɱ kālo bhikkhunīnaɱ ayaɱ kālo upāsakānaɱ,||
[145] ayaɱ kālo upāsikānaɱ,||
ayaɱ kālo rañño rāja-mahāmattānaɱ titthiyānaɱ titthiyasāvakānanti.'|| ||

100. Cattāro'me bhikkhave acchariyā abbhutā dhammā ānande katame cattāro?|| ||

Sace bhikkhave bhikkhuparisā Ānandaɱ dassanāya upasaŋkamati,||
dassanena sā attamanā hoti.|| ||

Tatra ce Ānando dhammaɱ bhāsati,||
bhāsitena pi sā attamanā hoti,||
atittā'va bhikkhave bhikkhuparisā hoti.|| ||

Atha kho Ānando tuṇhī hoti.|| ||

Sace bhikkhave bhikkhunīparisā,||
upāsakaparisā,||
upāsikāparisā Ānandaɱ dassanāya upasaŋkamati,||
dassanena sā attamanā hoti.|| ||

Tatra ce Ānando dhammaɱ bhāsati bhāsitenapi sā attamanā hoti.|| ||

Atittā'va bhikkhave upāsikāparisā hoti.|| ||

Atha kho Ānando tuṇhī hoti.|| ||

Ime kho bhikkhave cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande.|| ||

Cattāro'me bhikkhave acchariyā abbhutā dhammā raññe cakkavattimhi.|| ||

Katame cattāro? Sace bhikkhave khattiyaparisā rājānaɱ cakkavattiɱ dassanāya upasaŋkamati,||
dassanena sā attamanā hoti.|| ||

Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati bhāsitenapi sā attamanā hoti atittā'va bhikkhave khattiyaparisā hoti.|| ||

Atha kho rājā cakkavattī tuṇhī hoti.|| ||

Sace bhikkhave brāhmaṇaparisā,||
gahapatiparisā,||
samaṇaparisā rājānaɱ cakkavattiɱ dassanāya upasaŋkamati,||
dassanena sā attamanā hoti.|| ||

Tatra ce rājā cakkavattī bhāsati ?āsitena pi sā attamanā hoti,||
atittā'va bhikkhave samaṇaparisā hoti.|| ||

Atha kho rājā cakkavatti tuṇhī hoti.|| ||

[146] evam eva kho,||
bhikkhave,||
cattāro 'me acchariyā abbhutā dhammā ānande.|| ||

Sace bhikkhave bhikkhuparisā Ānandaɱ dassanāya upasaŋkamati,||
dassanena sā attamanā hoti,||
tatra ce Ānando dhammaɱ bhāsati,||
bhāsitena pi sā attamanā hoti,||
tatu ce Ānando dhammaɱ bhāsati,||
bhāsitena pi sā attamanā hoti,||
atittā'va bhikkhave bhikkhuparisā hoti.|| ||

Atha kho Ānando tuṇhī hoti.|| ||

Sace bhikkhunīparisā,||
upāsakaparisā,||
upāsikāparisā Ānandaɱ dassanāya upasaŋkamati,||
dassanena sā attamanā hoti,||
tatra ce Ānando dhammaɱ bhāsati bhāsitenapi sā attamanā hoti atittā'va bhikkhave upāsikāparisā hoti.|| ||

Atha kho Ānando tuṇhī hoti.|| ||

Ime kho bhikkhave cattāro acchariyā abbhutā dhammā ānande' ti.|| ||

(Mahāsudassana sutta desanā.)|| ||

101. Evaɱ vutte āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca: "mā bhante Bhagavā imasmiɱ kuḍḍanagarake ujjaŋgalanagarake sākhānagarake parinibbāyī.|| ||

Santi bhante aññāni mahānagarāni,||
seyyathīdaɱ campā Rājagahaɱ Sāvatthi sāketaɱ kosambī bārāṇasī.|| ||

Ettha Bhagavā parinibbātu.|| ||

Ettha bahū khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā tathāgate abhippasannā.|| ||

Te Tathāgatassa sarīrapūjaɱ karissanti" ti.|| ||

"Māhevaɱ Ānanda avaca,||
māhevaɱ Ānanda avaca kuḍḍanagarakaɱ ujjaŋgalanagarakaɱ sākhānagarakanti."|| ||

'Bhūtapubbaɱ Ānanda rājā mahāsudassano nāma ahosi cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthācariyappatto sattaratanasamannāgato.|| ||

Rañño Ānanda mahāsudassanassa ayaɱ kusinārā kusāvatī nāma rājadhānī ahosi.|| ||

Puratthimena ca pacchimena ca dvādasayojanāni āyāmena,||
uttarena ca dakkhiṇena ca sattayojanāni vitthārena,||
kusāvatī Ānanda rājadhānī iddhā c'eva ahosi phītā [147] ca bahujanā ca ākiṇṇa-manussā ca subhikkhā va.|| ||

Seyyathā pi Ānanda devānaɱ ā'akamandā nāma rājadhāni iddhā c'eva phitā ca bahujanā ca ākiṇṇayakkhā ca subhikkhā ca,||
evam eva kho Ānanda kusāvatī rājadhānī iddhā c'eva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇa-manussā ca subhikkhā ca.|| ||

Kusāvatī Ānanda rājadhānī dasahi saddehi avīvittā ahosi divā c'eva rattiñca: seyyathīdaɱ hatthisaddena assasaddena rathasaddena bherisaddena mudiŋgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena saŋkhasaddena,||
sammasaddena tālasaddena asnātha pivatha khādathāti dasamena saddena.|| ||

Gaccha tvaɱ Ānanda,||
kusināraɱ pavisitvā kosinārakānaɱ mallānaɱ ārocehi: ajja kho vāseṭṭhā rattiyā pacchime yāme Tathāgatassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Abhikkamatha vāseṭṭhā abhikkamatha vāseṭṭhā,||
mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha: amhākañ ca no gāmakkhette Tathāgatassa parinibbānaɱ ahosi,||
na mayaɱ labhimhā pacchime kāle Tathāgataɱ dassanāyā" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paṭissutvā nivāsetvā pattacīvaramādāya attadutiyo kusināraɱ pāvisi.|| ||

Mallānaɱ vandanā|| ||

102. Tena kho pana samayena kosinārakā mallā santhāgāre sannipatitā honti kenacideva karaṇīyena.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando yena kosinārakānaɱ mallānaɱ santhāgāraɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā kosinārakānaɱ mallānaɱ ārocesi "ajja kho vāseṭṭhā rattiyā pacchime yāme Tathāgatassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Abhikkamatha vāseṭṭhā,||
abhikkamatha vāseṭṭhā.|| ||

Mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha! 'Amhākañ ca no gāmakkhette Tathāgatassa [148] parinibbānaɱ ahosi,||
naɱ mayaɱ labhimhā pacchime kāle Tathāgataɱ dassanāyā" ti.|| ||

Idamāyasmato Ānandassa sutvā mallā ca mallaputtā ca mallasuṇisā ca mallapajāpatiyo ca aghāvino dummanā cetodukkhasamappitā appekacce kese pakiriya kandanti,||
bāhā paggayha kandanti,||
chinnapātaɱ patanti āvaṭṭanti vivaṭṭanti "atikhippaɱ Bhagavā parinibbāyissati,||
atikhippaɱ sugato parinibbāyissati,||
atikhippaɱ cakkhu 1 loke antaradhāyissatī" ti.|| ||

Atha kho mallā ca mallaputtā ca mallasuṇisā ca mallapajāpatiyo ca aghāvino dummanā cetodukkhasamappitā yena upavattaɱ mallānaɱ sālavanaɱ yenāyasmā Ānando ten'upasaŋkamiɱsu.|| ||

Atha kho āyasmato Ānandassa etad ahosi: sace kho ahaɱ kosinārake malle ekamekaɱ Bhagavantaɱ vandāpessamiɱ,||
avandito'va Bhagavā kosinārakehi mallehi bhavissati.|| ||

Athāyaɱ ratti vibhāyissati.|| ||

Yannūnāhaɱ kosinārake malle kulaparivattaso kulaparivattaso ṭhapetvā Bhagavantaɱ vandāpeyyaɱ 'itthannāmo bhante mallo saputto sahariyo sapariso sāmacco Bhagavato pāde sirasā vandatī' ti.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando kosinārake malle kulaparivattaso kulaparivattaso ṭhapetvā Bhagavantaɱ vandāpesi: 'itthannāmo bhante mallo saputto sabhariyo sapariso sāmacco Bhagavato pāde sirasā vandatī' ti.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando etena upāyena paṭhamen'eva yāmena kosinārake malle Bhagavantaɱ vandāpesi.|| ||

Subhadda paribbājaka vatthu|| ||

103. Subhadda paribbājaka vatthu|| ||

103. Tena kho pana samayena subhaddo nāma paribbājako kusinārāyaɱ paṭivasati.|| ||

Assosi kho subhaddo paribbājako: 'ajja kira rattiyā pacchime yāme samaṇassa Gotamassa parinibbānaɱ bhavissatī' ti.|| ||

[149] atha kho subhaddassa paribbājakassa etad ahosi: "sutaɱ kho pana me'taɱ paribbājakānaɱ vuḍḍhānaɱ mahallakānaɱ ācariyapācariyānaɱ bhāsamānānaɱ kadāci karahaci Tathāgatā loke uppajjanti arahanto Sammā-sambuddhāti.|| ||

Ajjeva rattiyā pacchime yāme samaṇassa Gotamassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Atthi ca me ayaɱ kaŋkhādhammo uppanno.|| ||

Evaɱ pasanno ahaɱ samaṇe gotame 'pahoti me Samaṇo Gotamo tathā dhammaɱ desetuɱ yathā'haɱ imaɱ kaŋkhādhammaɱ pajaheyyan' ti.|| ||

Atha kho subhaddo paribbājako yena upavattanaɱ mallānaɱ sālavanaɱ yena āyasmā Ānando ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā āyasmantaɱ Ānandaɱ etad avoca: sutaɱ me taɱ bho Ānandaparibbājakānaɱ vuḍḍhānaɱ mahallakānaɱ ācariyapācariyānaɱ bhāsamānānaɱ: "kadāvi karahaci Tathāgatā loke uppajjanti arahanto Sammā-sambuddhā" ti.|| ||

Ajjeva rattiyā pacchime yāme samaṇassa Gotamassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Atthi ca me ayaɱ kaŋkhādhammo uppanno,||
"evaɱ pasanno ahaɱ samaṇe gotame,||
pahoti me Samaṇo Gotamo tathā dhamaɱ desetuɱ yathā'haɱ imaɱ kaŋkhādhammaɱ pajaheyyaɱ.|| ||

Sādhāhaɱ bho Ānanda labheyyaɱ samaṇaɱ Gotamaɱ dassanāyā" ti.|| ||

Evaɱ vutte āyasmā Ānando subhaddaɱ paribbājakaɱ etad avoca: 'alaɱ āvuso subhadda,||
mā Tathāgataɱ viheṭhesi.|| ||

Kilanto Bhagavā" ti.|| ||

dutiyam pi kho subhaddo paribbājako āyasmantaɱ Ānandaɱ etad avoca: "sutaɱ me taɱ bho Ānanda paribbājakānaɱ vuḍḍhānaɱ mahallakānaɱ ācariyapācariyānaɱ bhāsamānānaɱ: kadāci karahaci Tathāgatā loke uppajjanti arahanto Sammā-sambuddhāti.|| ||

Ajjeva rattiyā pacchime yāme [150] samaṇassa Gotamassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Atthi ca me ayaɱ kaŋkhādhammo uppanno,||
evaɱ pasanno ahaɱ samaṇe gotame,||
'pahoti me Samaṇo Gotamo tathā dhammā desetuɱ yathā'haɱ imaɱ kaŋkhā dhammaɱ pajaheyyaɱ'.|| ||

Sādhāhaɱ bho Ānanda labheyyaɱ samaṇaɱ Gotamaɱ dassanāyā" ti.|| ||

dutiyam pi kho āyasmā Ānando subhaddaɱ paribbājakaɱ etad avoca: "alaɱ āvuso subhadda,||
mā Tathāgataɱ viheṭhesi kilanto Bhagavā" ti.|| ||

Tatiyam pi kho subhaddo paribbājako āyasmantaɱ Ānandaɱ etad avoca: "sutaɱ me taɱ bho Ānanda paribbājakānaɱ vuḍḍhānaɱ mahallakānaɱ ācariyapācariyānaɱ bhāsamānānaɱ: kadāci karahaci Tathāgatā loke uppajjanti arahanto Sammā-sambuddhāti.|| ||

Ajjeva rattiyā pacchime yāme samaṇassa Gotamassa parinibbānaɱ bhavissati.|| ||

Atthi ca me ayaɱ kaŋkhādhammo uppanno,||
evaɱ pasanno ahaɱ samaṇe gotame,||
'pahoti me Samaṇo Gotamo tathā dhammā desetuɱ yathā'haɱ imaɱ kaŋkhā dhammaɱ pajaheyyaɱ'.|| ||

Sādhāhaɱ bho Ānanda labheyyaɱ samaṇaɱ Gotamaɱ dassanāyā" ti.|| ||

Tatiyam pi kho āyasmā Ānando subhaddaɱ paribbājakaɱ etad avoca: "alaɱ āvuso subhadda,||
mā Tathāgataɱ viheṭhesi kilanto Bhagavā" ti.|| ||

104. Assosi kho Bhagavā āyasmato Ānandassa subhaddena paribbājakena saddhiɱ imaɱ kathāsallāpaɱ.|| ||

Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: "alaɱ Ānanda mā subhaddaɱ vāresi,||
labhataɱ Ānanda subhaddo Tathāgataɱ dassanāya.|| ||

Yaɱ kiñci maɱ subhaddo pucchi'ssati,||
sabbantaɱ aññāpekkho'va pucchi'ssati no vihesāpekkho.|| ||

Yañ cassāhaɱ puṭṭho byākarissāmi,||
taɱ khippameva ājānissatī" ti.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando subhaddaɱ paribbājakaɱ etad avoca: gacchāvuso subhadda,||
karoti te Bhagavā okāsanti.|| ||

Atha kho subhaddo paribbājako yena Bhagavā ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavatā saddhiɱ sammodi.|| ||

Sammodanīyaɱ kathaɱ sārāṇīyaɱ vītisāretvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho subhaddo paribbājako Bhagavantaɱ etad avoca: 'ye' me bho Gotama samaṇa-brāhmaṇā saŋghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa,||
seyyathīdaɱ pūraṇo Kassapo,||
makkhali gosālo,||
ajito kesakambalo,||
pakudho kaccāyano,||
sañjayo belaṭṭhaputto.|| ||

Nigaṇṭhonātaputto,||
sabbe te sakāya paṭiññāya abbhaññiɱsu.|| ||

Sabbe va na [151] abbhaññiɱsu,||
udāhu ekacce abbhaññiɱsu ekacce nābbhaññiɱsū" ti?|| ||

"Alaɱ subhaddaɱ tiṭhate taɱ sabbe te sakāya paṭiññāya abbhaññiɱsu,||
sabbe va na abbhaññiɱsu,||
udāhu ekacce abbhaññiɱsu ekacce nābbhaññiɱsū" ti.|| ||

Dhammaɱ te subhadda desissāmi.|| ||

Taɱ suṇāhi,||
sādhukaɱ manasi karohi,||
bhāsissāmī" ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho subhaddo paribbājako Bhagavato paccassosi,||
Bhagavā etad avoca:|| ||

105. "Yasmiɱ kho subhadda dhamma-vinaye ariyo aṭṭhaŋgiko maggo na upalabbhati,||
samaṇo pi na upalabbhati,||
dutiyo pi tattha samaṇo na upalabbhati,||
tatiyo pi tattha samaṇo na upalabbhati,||
catuttho pi tattha samaṇo na upalabbhati.|| ||

Yasmiñca kho subhadda dhamma-vinaye ariyo aṭṭhaŋgiko maggo upalabbhati,||
samaṇo pi tattha upalabbhati,||
dutiyo pi tattha samaṇo upalabbhati,||
tatiyo pi tattha samaṇo upalabbhati,||
catuttho pi tattha samaṇo upalabbhati.|| ||

Imasmiɱ kho subhadda dhamma-vinaye ariyo aṭṭhaŋgiko maggo upalabbhati.|| ||

Idhe va subhadda samaṇo,||
idha dutiyo samaṇo,||
idha tatiyo samaṇo idha catuttho samaṇo.|| ||

Suññā parappavādā samaṇehi aññe.|| ||

Ime ca1 subhadda bhikkhū sammā vihareyyuɱ asuñño loko arahantehi assā" ti.|| ||

"Ekūnatiɱso vayasā subhadda|| ||

Yaɱ pabbajiɱ kiɱ kusalānuesī|| ||

Vassāni paññāsa samādhikāni|| ||

Yato ahaɱ pabbajito subhadda|| ||

ñāyassa Dhammassa padesavatti|| ||

Ito bahiddhā samaṇo pi n'atthi.|| ||

[152] dutiyo pi samaṇo n'atthi,|| ||

Tatiyo pi samaṇo n'atthi,|| ||

Catuttho pi samaṇo n'atthi.|| ||

Suññā parappavādā samaṇehi aññe|| ||

Ime ca subhadda bhikkhū sammā vihareyyuɱ|| ||

Asuñño loko arahantehī" ti.|| ||

106. Evaɱ vutte subhaddo paribbājako Bhagavantaɱ etad avoca: abhikkantaɱ bhante,||
abhikkantaɱ bhante seyyathā pi bhante nikkujjitaɱ vā ukkujjeyya,||
paṭicchannaɱ vā vivareyya,||
mūḷhassa vā maggaɱ ācikkheyya,||
andhakāre vā telapajjotaɱ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhintī" ti.|| ||

Evam eva Bhagavatā aneka-pariyāyena dhammo pakāsito.|| ||

Esāhaɱ bhante Bhagavantaɱ saraṇaɱ gacchāmi dhammañca bhikkhu-saŋghañ ca.|| ||

Labheyyāhaɱ bhante Bhagavato santike pabbajjaɱ,||
labheyyaɱ upasampadanti.|| ||

"Yo kho subhadda aññatitthiyapubbo imasmiɱ dhamma-vinaye ākaŋkhati,||
pabbajjaɱ,||
ākaŋkhati upasampadaɱ,||
so cattāro māse parivasati.|| ||

Catunnaɱ māsānaɱ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya.|| ||

Api ca mettha puggalavemattatā viditā" ti.|| ||

"Sace bhante aññatitthiyapubbā imasmiɱ dhamma-vinaye,||
ākaŋkhantā pabbajjaɱ,||
ākaŋkhantā upasampadaɱ,||
cattāro māse parivasanti,||
catunnaɱ māsānaɱ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya,||
ahaɱ cattāri vassāni parivasissāmi,||
catunnaɱ vassānaɱ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā" ti.|| ||

Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: tena hĀnanda subhaddaɱ pabbājethā ti.|| ||

"Evaɱ bhante" ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi.|| ||

Atha kho subhaddo paribbājako āyasmantaɱ Ānandaɱ etad avoca: "lābhā vo āvuso Ānanda,||
suladdhaɱ vo āvuso Ānanda,||
ye1 ettha satthu sammukhā antevāsābhisekena abhisittā ti.|| ||

[153] alattha kho subhaddo paribbājako Bhagavato santike pabbajjaɱ,||
alattha upasampadaɱ.|| ||

Acirūpasampanno kho panāyasmā subhaddo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto,||
nacirass'eva yassatthāya kulaputtā samma-d-eva agārasmā anagāriyaɱ pabbajanti,||
tadanuttaraɱ brahmacariyapariyosānaɱ diṭṭhe va dhamme sayaɱ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi,||
'khīṇā jāti,||
vusitaɱ brahmacariyaɱ,||
kataɱ karaṇīyaɱ,||
nāparaɱ itthattāyā'ti abbhaññāsi.|| ||

Aññataro kho panāyasmā subhaddo arahataɱ ahosi.|| ||

So ca Bhagavato pacchime sakkhisāvako ahosī ti.|| ||

Pañcamo bhāṇavāro.|| ||

Tathāgatassa pacchimā vācā|| ||

107. Atha kho Bhagavā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi.|| ||

"Siyā kho panĀnanda tumhākaɱ evam assa,||
atītasatthukaɱ pāvacanaɱ,||
n'atthi no satthāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ Ānanda evaɱ daṭṭhabbaɱ.|| ||

Yo kho Ānanda mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto so vo mamaccayena satthā ti.|| ||

Yathā kho panĀnanda etarahi bhikkhū aññamaññaɱ āvusovādena samudācaranti,||
na kho mamaccayena evaɱ samudācaritabbaɱ.|| ||

Theratarena Ānanda bhikkhunā navakataro bhikkhu nāmena vā gottena vā āvusovādena vā samudācaritabbo,||
navakatarena bhikkhunā therataro bhikkhu bhante' ti vā āyasmāti vā samudācaritabbo.|| ||

Ākatkhamāno Ānanda saŋgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatu.|| ||

Channassa Ānanda bhikkhuno mamaccayena brahmadaṇḍo dātabbo" ti.|| ||

"Katamo pana bhante brahmadaṇḍo" ti?|| ||

"Channo Ānanda bhikkhu yaɱ iccheyya taɱ vadeyya,||
so bhikkhūhi n'eva vattabbo na ovaditabbo na anusāsitabbo" ti.|| ||

108. Atha kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: siyā kho pana bhikkhave ekabhikkhussāpi kaŋkhā vā vimati vā Buddhe vā dhamme vā saŋghe vā magge vā paṭipadāya vā,||
pucchatha bhikkhave,||
mā pacchā [155] vippaṭisārino ahuvattha: sammukhībhūto no satthā ahosi,||
na mayaɱ sakkhīmha Bhagavantaɱ sammukhā paṭipucchitunti.|| ||

Evaɱ vutte te bhikkhu tuṇhī ahesuɱ.|| ||

dutiyam pi kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: siyā kho pana bhikkhave ekabhikkhussāpi kaŋkhā vā vimati vā Buddhe vā dhamme vā saŋghe vā magge vā paṭipadāya vā,||
pucchatha bhikkhave,||
mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha: sammukhībhūto no satthā ahosi,||
na mayaɱ sakkhīmha Bhagavantaɱ sammukhā paṭipucchitunti.|| ||

dutiyam pi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuɱ.|| ||

Tatiyam pi kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: siyā kho pana bhikkhave ekabhikkhussāpi kaŋkhā vā vimati vā Buddhe vā dhammevā saŋghe vā magge vā paṭipadāya vā pucchatha bhikkhave mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha,||
sammukhībhūto no satthā ahosi,||
na mayaɱ sakkhimha Bhagavantaɱ sammukhā paṭipucchitunti.|| ||

Tatiyam pi kho te bhikkhū tuṇhī ahesuɱ.|| ||

Atha kho Bhagavā bhikkhū āmantesi 'siyā kho pana bhikkhave satthugāravenāpi na puccheyyātha.|| ||

Sahāyako pi bhikkhave sahāyakassa ārocetū' ti.|| ||

Evaɱ vutte te bhikkhū tuṇhī ahesuɱ.|| ||

108. Atha kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca: "acchariyaɱ bhante,||
abbhutaɱ bhante,||
evaɱ pasanno ahaɱ bhante imasmiɱ bhikkhusaŋghe 'n'atthi ekabhikkhussāpi kaŋkhā vā vimati vā Buddhe vā dhamme vā saŋghe vā magge vā paṭipadāya vā' ti.|| ||

"Pasādā kho tvaɱ Ānanda vadesi.|| ||

ñāṇameva hettha Ānanda Tathāgatassa n'atthi imasmiɱ bhikkhu saŋghe ekabhikkhussāpi kaŋkhā vā vimati vā Buddhe vā dhamme vā saŋghe vā magge vā paṭipadāya vā.|| ||

Imesaɱ hi Ānanda pañcannaɱ bhikkhusatānaɱ yo pacchimako bhikkhu so sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo' ti.|| ||

Atha kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: [156] "handa'dāni bhikkhave āmantayāmi vo,||
vayadhammā sankhārā appamādena sampādethā" ti.|| ||

Ayaɱ Tathāgatassa pacchimā vācā.|| ||

Bhagavato parinibbānaɱ.|| ||

109. Atha kho Bhagavā paṭhamaɱ-jhānaɱ samāpajji.|| ||

Paṭhamajjhānā vuṭṭhahitvā dutiyaɱ-jhānaɱ samāpajji.|| ||

Dutiyajjhānā vuṭṭhahitvā tatiyaɱ-jhānaɱ samāpajji.|| ||

Tatiyajjhānā vuṭṭhahitvayā catutthaɱ-jhānaɱ samāpajji.|| ||

Catutthajjhānā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaɱ samāpajji.|| ||

Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaɱ samāpajji.|| ||

Viññāṇañcāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaɱ samāpajji.|| ||

Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā n'eva-saññā-nāsaññāyatanaɱ samāpajji.|| ||

N'evasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā saññāvedayitanirodhaɱ samāpajji.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando āyasmantaɱ Anuruddhaɱ etad avoca,||
"parinibbuto bhante Anuruddha Bhagavā' ti.|| ||

"Na āvuso Ānanda Bhagavā parinibbuto saññāvedayitanirodhaɱ samāpanno" ti.|| ||

2. Sabbatthikavādīnaɱ, mahāparinibbānasutte,||
evaɱ dissate: atha Bhagavānutatarāsaɱgata: suvarṇavarṇaɱ bāhuɱ nissāryya tān bhik?unavocat: Tathāgatasya dar?anaɱ loke kadācideva bhavati yathā udumbarapu?paɱ kadācideva prādurbhavati aruṇavarṇa-bāhuɱ nīsasāryya braddha: prādurakarot adbhūtaɱ nimittam āgantukā saɱskārā: anityā utpadya vina?yanti mā pramādethā: iti tasmād bhik?ava: apramādena sampādayata.|| ||

Nāhaɱ prāmadam tena samyaksamBuddha: asaɱbyeyaguṇo jāta: vyayadharmā: saɱskārā: apramādena sampādethā: iyamasti Tathāgatasya pa?cimā vāk.|| ||

Atha kho Bhagavā saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahitvā nesavasaññānāsaññāyatanaɱ samāpajji.|| ||

N'evasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaɱ samāpajji.|| ||

Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaɱ samāpajji.|| ||

Viññāṇañcāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaɱ samāpajji.|| ||

Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā vuṭṭhahitvā catutthaɱ-jhānaɱ samāpajji.|| ||

Catutthajjhānā vuṭṭhahitvā tatiyaɱ-jhānaɱ samāpajji.|| ||

Tatiyajjhānā vuṭṭhahitvā dutiyaɱ-jhānaɱ samāpajji.|| ||

Dutiyajjhānā vuṭṭhahitvā paṭhamaɱjjhānaɱ samāpajji.|| ||

Paṭhamajjhānā vuṭṭhahitvā dutiyaɱjjhānaɱ samāpajji.|| ||

Dutiyajjhānā vuṭṭhahitvā tatiyaɱ-jhānaɱ samāpajji.|| ||

Tatiyajjhānā vuṭṭhahitvā catutthaɱ-jhānaɱ samāpajji.|| ||

Catutthajjhānā vuṭṭhahitvā taɱ samanantarā Bhagavā parinibbāyi.|| ||

110. Parinibbute Bhagavati saha parinibbānā mahābhūmi-cālo ahosi,||
mahiɱsanako salomahaɱso deva-dundubhiyo ca phaliɱsu.|| ||

[157] parinibbute Bhagavati saha parinibbānā Brahmā Sahampati imaɱ gāthaɱ abhāsi:|| ||

"Sabbe va nikkhipissanti bhūtā loke samussayaɱ|| ||

Yathā etādiso satthā loke appaṭipuggalo|| ||

Tathāgato balappatto sambuddho parinibbuto" ti.|| ||

Parinibbute Bhagavati saha parinibbānā Sakko devānaɱ indo imaɱ gāthaɱ abhāsi:|| ||

"Aniccā vata sankhārā uppādavayadhammino,|| ||

Uppajjitvā nirujjhanti tesaɱ vūpasamo sukho" ti.|| ||

Parinibbute Bhagavati saha parinibbānā āyasmā Anuruddho imā gāthāyo abhāsi:|| ||

"Nāhu assāsapassāso ṭhitacittassa tādino,|| ||

Anejo santimārabbha yaɱ kālamakarī muni.|| ||

Asallīnena cittena vedanaɱ ajjhavāsayī,|| ||

Pajjotass'eva nibbānaɱ vimokkho cetaso ahū" ti.|| ||

Parinibbute Bhagavati saha parinibbānā āyasmā Ānando imaɱ gāthaɱ abhāsi:|| ||

"Tadāsi yaɱ bhiɱsanakaɱ tadāsi lomahaɱsanaɱ|| ||

Sabbākāravarūpete sambuddhe parinibbute" ti.|| ||

111. "Parinibbute Bhagavati ye te tattha bhikkhū avītarāgā appekacce bāhā paggayha kandanti chinnapātaɱ patanti āvaṭṭanti vivaṭṭanti:' atikhippaɱ Bhagavā [158] parinibbuto,||
atikhippaɱ sugato parinibbuto atikhippaɱ cakkhu loke antarahitan" ti.|| ||

Ye pana te bhikkhū vītarāgā te satā sampajānā 'adhivāsenti aniccā sankhārā,||
taɱ kutettha labbhā' ti.|| ||

112. Atha kho āyasmā Anuruddho bhikkhū āmantesi; alaɱ āvuso mā sovittha mā paridevittha.|| ||

Nanu etaɱ āvuso Bhagavatā paṭigacceva akkhātaɱ,||
sabbeh'eva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo,||
taɱ kutettha āvuso labbhā yan taɱ jātaɱ bhūtaɱ saŋkhataɱ palokadhammaɱ taɱ vata mā palujjiti n'etaɱ ṭhānaɱ vijjati.|| ||

Devatā āvuso ujjhāyantī" ti.|| ||

"Kathambhūtā pana bhante Anuruddha devatā manasikaroti?|| ||

Santāvuso Ānanda devatā ākāse paṭhavisaññiniyo kese pakiriya kandanti bāhā paggayha kandanti chinnapātaɱ patanti,||
āvaṭṭanti: vivaṭṭanti atikhippaɱ Bhagavā parinibbuto,||
atikhippaɱ sugato parinibbuto,||
atikhippaɱ cakkhu loke antarahitanti.|| ||

Santāvuso Ānanda devatā paṭhaviyā paṭhavisaññiniyo kese pakiriya kandanti bāhā paggayha kandanti chinnapātaɱ patanti,||
āvaṭṭanti: vivaṭṭanti atikhippaɱ Bhagavā parinibbuto,||
atikhippaɱ sugato parinibbuto,||
atikhippaɱ cakkhu loke antarahito ti.|| ||

Yā pana devatā vītarāgā tā satā sampajānā adhivāsenti 'aniccā sankhārā taɱ kutettha labbhā' ti.|| ||

113. Atha kho āyasmā ca Anuruddho āyasmā ca Ānando taɱ rattāvasesaɱ dhammiyā kathāya vītināmesuɱ.|| ||

Atha kho āyasmā Anuruddho āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: gacchāvuso Ānanda kusināraɱ.|| ||

Kusināraɱ pavisitvā kosinārakānaɱ mallānaɱ ārocehi: 'parinibbuto vāsiṭṭhā Bhagavā,||
yassa'dāni kālaɱ maññathā' ti.|| ||

Evaɱ bhante ti kho āyasmā Ānando āyasmato Anuruddhassa paṭissutvā pubbaṇhasamayaɱ nivāsetvā pattacīvaramādāya attadutiyo kusināraɱ pāvisi.|| ||

[159] Tena kho pana samayena kosinārakā mallā santhāgāre sannipatitā honti ten'eva karaṇīyena.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando yena kosinārakānaɱ mallānaɱ santhāgāraɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā kosinārakānaɱ mallānaɱ ārocesi: "parinibbuto vāsiṭṭhā Bhagavā,||
yassa'dāni kālaɱ maññathā" ti.|| ||

Idamāyasmato Ānandassa vacanaɱ sutvā mallā ca mallaputtā ca mallasuṇisā ca mallapajāpatiyo ca aghāvino dummanā ceto dukkhasamappitā appekacce kese pakiriya kandanti,||
bāhā paggayha kandanti,||
chinnapātaɱ patanti āvaṭṭanti vivaṭṭanti atikhippaɱ Bhagavā parinibbuto,||
atikhippaɱ sugato parinibbuto,||
atikhippaɱ cakkhu loke antarahitanti."|| ||

114. Atha kho kosinārakā mallā purise āṇāpesuɱ "tenahi bhaṇe kusinārāyaɱ gandhamālañca sabbañca tā'āvacaraɱ sannipātethā" ti.|| ||

Atha kho kosinārakā mallā gandhamālañca sabbañca tā'āvacaraɱ pañca ca dussayugasatāni ādāya yena upavattanaɱ mallānaɱ sālavanaɱ yena Bhagavato sarīraɱ ten'upasaŋkamiɱsu.|| ||

Upasaŋkamitvā Bhagavato sarīraɱ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā celavitānāni karontā maṇḍala-mā'e paṭiyādentā 'ekadivasaɱ vītināmesuɱ.|| ||

Atha kho kosinārakānaɱ mallānaɱ etad ahosi.|| ||

'Ativikālo kho ajja Bhagavato sarīraɱ jhāpetuɱ,||
svedāni mayaɱ Bhagavato sarīraɱ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā celavitānāni karontā maṇḍala-mā'e paṭiyādentā||
dutiyam pi divasaɱ vītināmesuɱ,||
tatiyam pi divasaɱ vītināmesuɱ,||
catuttham pi divasaɱ vītināmesu,||
pañcamam pi divasaɱ vītināmesu,||
chaṭṭham pi divasaɱ vītināmesuɱ atha kho sattamaɱ divasaɱ kosinārakānaɱ mallānaɱ [160] etad ahosi: mayaɱ Bhagavato sarīraɱ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā,||
dakkhiṇena dakkhiṇaɱ nagarassa haritvā bāhirena bāhiraɱ dakkhiṇato nagarassa Bhagavato sarīraɱ jhāpessāmā' ti.|| ||

Tena kho pana samayena aṭṭha mallapāmokkhā sīsaɱ nahātā ahatāni vatthāni nivatthā 'mayaɱ Bhagavato sarīraɱ uccāressāmā'ti naSakkonti uccāretuɱ.|| ||

Atha kho kosinārakā mallā āyasmantaɱ Anuruddhaɱ etad avocuɱ: ko nu kho bhante Anuruddha hetu ko paccayo yenime aṭṭha mallapāmokkhā sīsaɱ nahātā ahatāni vatthāni nivatthā 'mayaɱ Bhagavato sarīraɱ uccāressāmāti na Sakkonti uccāretunti?" "Aññathā kho vāsiṭṭhā tumhākaɱ adhippāyo,||
aññathā devatānaɱ adhippāyo" ti.|| ||

"Kathā pana bhante devatānaɱ adhippāyo" ti.|| ||

"Tumhākaɱ kho vāsiṭṭhā adhippāyo: "mayaɱ Bhagavato sarīraɱ naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā dakkhiṇena dakkhiṇaɱ nagarassa haritvā,||
bāhirena bāhiraɱ dakkhiṇato nagarassa Bhagavato sarīraɱ jhāpessāmā" ti.|| ||

Devatānaɱ kho vāsiṭṭhā adhippāyo "mayaɱ Bhagavato sarīraɱ dibbehi naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā,||
uttarena uttaraɱ nagarassa haritvā,||
uttarena dvārena nagaraɱ pavesetvā,||
majjhena majjhaɱ nagarassa haritvā,||
puratthimena dvārena nikkhāmetvā,||
puratthimato nagarassa makuṭabandhanaɱ nāma mallānaɱ cetiyaɱ,||
ettha Bhagavato sarīraɱ jhāpessāmā" ti.|| ||

"Yathā bhante devatānaɱ adhippāyo,||
tathā hotu" ti.|| ||

116. Tena kho pana samayena kusinārā yāva sandhisamalasaɱkaṭīrā jaṇṇumattena odhinā mandāravapupphehi satthatā hoti atha kho devatā ca kosinārakā ca mallā Bhagavato sarīraɱ dibbehi ca mānusakehi ca [161] naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā,||
uttarena uttaraɱ nagarassa haritvā uttarena dvārena nagaraɱ pavesetvā,||
majjhena majjhaɱ nagarassa haritvā,||
puratthimena dvārena nikkhamitvā,||
puratthimato nagarassa makuṭabandhanaɱ nāma mallānaɱ cetiyaɱ,||
tattha Bhagavato sarīraɱ nikkhipiɱsu.|| ||

117. Atha kho kosinārakā mallā āyasmantaɱ Ānandaɱ etad avocuɱ: "kathaɱ mayaɱ bhante Ānanda Tathāgatassa sarīre paṭipajjāmā" ti?|| ||

"Yathā kho vāsiṭṭhā rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjatti,||
evaɱ Tathāgatassa sarīre paṭipajjitabban" ti.|| ||

"Kathaɱ pana bhante Ānanda rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjintī" ti.|| ||

"Raññe vāsiṭṭhā cakkavattissa sarīraɱ ahatena vatthena veṭhenti,||
ahatena vatthena veṭhetvā vihatena kappāsena veṭhenti.|| ||

Vihatena kappāsena veṭhetvā ahatena vatthena veṭhenti.|| ||

Etena upāyena pañcahi yugasatehi rañño cakkavattissa sarīraɱ veṭhetvā āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujjetvā,||
sabbagandhānaɱ citakaɱ karitvā rañño cakkavattissa sarīraɱ jhāpenti.|| ||

Cātummahāpathe rañño cakkavattissa thūpaɱ karonti.|| ||

Evaɱ kho vāsiṭṭhā rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti.|| ||

Yathā kho vāsiṭṭhā rañño cakkavattissa sarīre paṭipajjanti,||
evaɱ Tathāgatassa sarīre paṭipajjitabbaɱ.|| ||

Cātummahāpathe Tathāgatassa thūpo kātabbo.|| ||

Tattha ye mālaɱ vā gandhaɱ vā cuṇṇakaɱ vā āropessanti vā abhivādessanti vā cittaɱ vā pasādessanti,||
tesantaɱ bhavissati dīgha-rattaɱ hitāya sukhāyā" ti.|| ||

Atha kho kosinārakā mallā purise āṇāpesuɱ "tena hi bhaṇe mallānaɱ vihataɱ kappāsaɱ sannipātethā" ti.|| ||

Atha kho kosinārakā mallā Bhagavato sarīraɱ ahatena vatthena veṭhesuɱ.|| ||

Ahatena vatthena veṭhetvā vihatena kappāsena veṭhesuɱ.|| ||

Vihatena kappāsena veṭhetvā ahatena [162] vatthena veṭhesuɱ.|| ||

Etena upāyena pañcahi yugasatehi Bhagavato sarīraɱ veṭhetvā āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā1 aññissā āyasāya doṇiyā paṭikujjetvā sabbagandhānaɱ citakaɱ karitvā Bhagavato sarīraɱ citakaɱ āropesuɱ.|| ||

Mahākassapāgamanaɱ.|| ||

118. Tena kho pana samayena āyasmā Mahā-Kassapo pāvāya kusināraɱ addhānamaggapaṭipanno hoti mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ pañca-mattehi bhikkhu-satehi.|| ||

Atha kho āyasmā Mahā-Kassapo maggā okkamma aññatarasmiɱ rukkhamūle nisīdi.|| ||

Tena kho pana samayena aññataro ājīvako kusinārāya mandāravapupphaɱ gahetvā pāvaɱ addhānamaggapaṭipanno hoti.|| ||

Addasā kho āyasmā Mahā-Kassapo taɱ ājīvakaɱ dūrato'va āgacchantaɱ.|| ||

Disvā taɱ ājīvakaɱ etad avoca: 'apāvuso amhākaɱ satthāraɱ jānāstī" ti?|| ||

Āma āvuso jānāmi.|| ||

Ajja sattāhaparinibbuto Samaṇo Gotamo.|| ||

Tato me idaɱ mandāravapupphaɱ gahitanti".|| ||

Tattha ye te bhikkhu avītarāgā appekacce bāhā paggayha kandanti,||
chinnapātaɱ patanti,||
āvaṭṭanti vivaṭṭanti: atikhippaɱ Bhagavā parinibbuto,||
atikhippaɱ sugato parinibbuto,||
atikhippaɱ cakkhu loke antarahitanti,||
ye pana te bhikkhu vītarāgā,||
te satā sampajānā adhivāsenti: aniccā sankhārā,||
taɱ kutettha labbhā' ti.|| ||

119. Tena kho pana samayena subhaddo nāma buḍḍhapabbajito' tassaɱ parisāyaɱ nisinno hoti.|| ||

Atha kho subhaddo,||
buḍḍhapabbajito te bhikkhu etad avoca:|| ||

"Alaɱ āvuso mā sovittha,||
mā paridevittha.|| ||

Sumuttā mayaɱ tena mahāsamaṇena.|| ||

Upaddutā ca homa idaɱ vo kappati,||
idaɱ vo na kappatī" ti.|| ||

Idāni pana mayaɱ yaɱ icchissāma taɱ karissāma,||
yaɱ na icchissāma na taɱ karissāmā" ti.|| ||

Atha kho āyasmā Mahā-Kassapo bhikkhū āmantesi: 'alaɱ āvuso mā sovittha,||
mā paridevittha.|| ||

Nanu [163] etaɱ āvuso Bhagavatā paṭigacce va akkhātaɱ: sabbeh'eva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo.|| ||

Taɱ kutettha āvuso labbhā yan taɱ jātaɱ bhūtaɱ saŋkhataɱ palokadhammaɱ,||
taɱ Tathāgatassāpi sarīraɱ mā palujjīti n'etaɱ ṭhānaɱ vijjatī" ti.|| ||

120. Tena kho pana samayena cattāro mallapāmokkhā sīsaɱ nahātā ahatāni vatthāni nivatthā mayaɱ Bhagavato citakaɱ ālimpessāmāti na Sakkonti ālimpetuɱ.|| ||

Atha kho kosinārakā mallā āyasmantaɱ Anuruddhaɱ etad avocuɱ: ko nu kho bhante Anuruddha hetu,||
ko paccayo,||
yenime cattāro mallapāmokkhā sīsaɱ nahātā ahatāni vatthāni nivatthā mayaɱ Bhagavato citakaɱ ālimpessāmāti na Sakkonti ālimpetunti"? "Aññathā kho vāsiṭṭhā devatānaɱ adhippāyo" ti.|| ||

"Kathaɱ pana bhante devatānaɱ adhippāyo" ti?|| ||

"Devatānaɱ kho vāsiṭṭhā adhippāyo: ayaɱ āyasmā Mahā-Kassapo pāvāya kusināraɱ addhānamaggapaṭipanno mahatā bhikkhu-saŋghena saddhiɱ pañca-mattehi bhikkhu-satehi.|| ||

Na tāva Bhagavato citako pajjalissati yāvāyasmā Mahā-Kassapo Bhagavato pāde sirasā na vandissatī" ti.|| ||

"Yathā bhante devatānaɱ adhippāyo tathā hotu" ti.|| ||

121. Atha kho āyasmā Mahā-Kassapo yena kusinārā makuṭabandhanaɱ nāma mallānaɱ cetiyaɱ yena Bhagavato citako ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā ekaɱ saɱ cīvaraɱ katvā añjalimpaṇāmetvā tikkhattuɱ citakaɱ padakkhiṇaɱ katvā,||
pādato vivaritvā Bhagavato pāde sirasā vandi.|| ||

Tāni pi kho pañca bhikkhusatāni ekaɱsaɱ cīvaraɱ katvā añjalimpaṇāmetvā tikkhattuɱ citakaɱ padakkhiṇaɱ katvā Bhagavato pāde sirasā vandiɱsu.|| ||

[164] vanditesu1 ca panāyasmatā mahākansapena tehi pi pañcahi bhikkhu-satehi,||
sayameva Bhagavato citako pajjali.|| ||

122. Jhāyamānassa kho pana Bhagavato sarīrassa,||
yaɱ ahosi chavīti vā cammanti mā maɱsanti vā naharū ti vā lasikā ti vā tassa n'eva chārikā paññāyittha,||
na masi.|| ||

Sārīrāneca avasissiɱsu.|| ||

Seyyathā pi nāma sapissa vā telassa vā jhāyamānassa n'eva chārikā paññāyati na masi,||
evam eva Bhagavato sarirassa jhāyamānassa yaɱ ahosi chavīti vā cammanti vā maɱsanti vā nahārūti vā lasikāti vā tassa n'eva chārikā paññāyittha'na masi,||
sārīrān'eva avasissiɱsu.|| ||

Tesañca pañcannaɱ dussayugasatānaɱ dveva dussāni na ḍayhiɱsu yañ ca sabbabbhantarimaɱ yañ ca bāhiraɱ.|| ||

Daḍḍhe ca kho pana Bhagavato sarīre anta'ikkhā udakadhārā pātubhavitvā Bhagavato citakaɱ nibbāpesi.|| ||

Udakaɱ sālato pi abbhunnamitvā Bhagavato citakaɱ nibbāpesi.|| ||

Kosinārakā pi mallā sabbagandhodakena Bhagavato citakaɱ nibbāpesuɱ.|| ||

Atha kho kosinārakā mallā Bhagavato sārīrāni sattāhaɱ santhāgāre sattipañjaraɱ karitvā dhanupākāraɱ parikkhipāpetvā naccehi gītehi vāditehi mālehi gandhehi sakkariɱsu garukariɱsu mānesuɱ pūjesuɱ.|| ||

Sārīrikadhātuvibhajanā|| ||

122. Assosi kho rājā Māgadho Ajātasattu Vedehi-putto: "Bhagavā kira kusinārāyaɱ parinibbuto" ti.|| ||

Atha kho rājā Māgadho: Ajātasattu Vedehi-putto kosinārakānaɱ mallānaɱ dūtaɱ pāhesi:|| ||

"Bhagavā pi khattiyo aham pi khattiyo.|| ||

Ahampi arahāmi Bhagavato sārīrānaɱ bhāgaɱ,||
aham pi Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca karissāmī" ti.|| ||

Assosuɱ kho Vesālikā licchavī:|| ||

'Bhagavā kira kusinārāyaɱ parinibbuto' ti.|| ||

Atha kho Vesālikā licchavī kosinārakānaɱ mallānaɱ dūtaɱ pāhesuɱ:|| ||

"Bhagavā pi khattiyo mayam pi khattiyā.|| ||

Mayam pi arahāma Bhagavato [165] sārīrānaɱ bhāgaɱ.|| ||

Mayam pi Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca karissāmā" ti.|| ||

Assosuɱ kho Kāpilavatthavā Sakkā:|| ||

"Bhagavā kira kusinārāyaɱ parinibbuto" ti.|| ||

Atha kho Kāpilavatthavā Sakkā kosinārakānaɱ mallānaɱ dūtaɱ pāhesuɱ:|| ||

"Bhagavā amhākaɱ ñātiseṭṭho.|| ||

Mayam pi arahāma Bhagavato sārīrānaɱ bhāgaɱ.|| ||

Mayam pi Bhagavato sārīrānaɱ thūpañ ca mahañ ca karissāmā" ti.|| ||

Assosuɱ kho allakappakā bulayo:|| ||

"Bhagavā kira kusinārāyaɱ parinibbuto" ti.|| ||

Atha kho allakappakā bulayo kosinārakānaɱ mallānaɱ dūtaɱ pāhesuɱ:|| ||

"Bhagavā pi khattiyo mayam pi khattiyā mayam pi arahāma Bhagavato sārīrānaɱ bhāgaɱ.|| ||

Mayam pi Bhagavato sārīrānaɱ thūpañ ca mahañ ca karissāmā" ti.|| ||

Assosuɱ kho rāmagāmakā Koliyā "Bhagavā kira kusinārāyaɱ parinibbuto" ti.|| ||

Atha kho rāmagāmakā Koliyā kosinārakānaɱ mallānaɱ dūtaɱ pāhesuɱ:|| ||

"Bhagavā pi khattiyo,||
mayam pi khattiyā.|| ||

Mayam pi arahāma Bhagavato sārīrānaɱ bhāgaɱ.|| ||

Mayam pi Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca karissāmā" ti.|| ||

Assosi kho veṭhadīpako brāhmaṇo: "Bhagavā kira kusinārāyaɱ parinibbuto" ti.|| ||

Atha kho veṭhadīpako brāhmaṇo kosinārakānaɱ mallānaɱ dūtaɱ pāhesi:|| ||

"Bhagavā tu khattiyo.|| ||

Ahamasmi brāhmaṇo,||
aham pi arahāmi Bhagavato sārīrānaɱ bhāgaɱ.|| ||

Ahampi Bhagavato sārīrānaɱ thūpañ ca mahañ ca karissāmī" ti.|| ||

Assosuɱ kho pāveyyakā mallā "Bhagavā kira kusinārāyaɱ parinibbuto" ti.|| ||

Atha kho pāveyyakā mallā kosinārakānaɱ mallānaɱ dūtaɱ pāhesuɱ.|| ||

Bhagavā pi khattiyo mayam pi khattiyā.|| ||

Mayam pi arahāma Bhagavato sārīrānaɱ bhāgaɱ,||
mayam pi Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca karissāmāti.|| ||

Evaɱ vutte kosinārakā mallā te saŋghe gaṇe etad avocuɱ,||
[166] Bhagavā amhākaɱ gāmakkhette parinibbuto,||
na mayaɱ dassāma Bhagavato sārīrānaɱ bhāganti.|| ||

123. Evaɱ vutte doṇo brāhmaṇo te saŋghe gaṇe etad avoca:|| ||

Suṇantu bhonto mama ekavākyaɱ.|| ||

Amhākaɱ buddho ahu khantivādo.|| ||

Na hi sādhu'yaɱ uttamapuggalassa|| ||

Sarīrabhāge siyā sampahāro.|| ||

Sabbe va bhonto sahitā samaggā|| ||

Sammodamānā karomaṭṭhabhāge.|| ||

Vitthārikā hontu disāsu thūpā|| ||

Bahū janā cakkhumato pasannā" ti.|| ||

124. "Tena hi brāhmaṇa tvaɱ yeva Bhagavato sārīrāni aṭṭhadhā samaɱ suvibhattaɱ vibhajāhī" ti.|| ||

"Evaɱ ho'ti kho doṇo brāhmaṇo tesaɱ saŋghānaɱ gaṇānaɱ paṭissutvā Bhagavato sārīrāni aṭṭhadhā samaɱ suvibhattaɱ vibhajitvā te saŋghe gaṇe etad avoca: "imaɱ me bhonto tumbaɱ dadantu,||
aham pi tumbassa thūpañca mahañca karissāmī" ti.|| ||

Adaɱsu kho te doṇassa brāhmaṇassa tumbaɱ.|| ||

Assosuɱ kho pippalivaniyā moriyā: "Bhagavā kira kusinārāyaɱ parinibbuto' ti.|| ||

Atha kho pippalivaniyā moriyā kosinārakānaɱ mallānaɱ dūtaɱ pāhesuɱ: Bhagavā pi khattiyo mayam pi khattiyā.|| ||

Mayam pi arahāma Bhagavato sārīrānaɱ bhāgaɱ,||
mayam pi Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca karissāmā' ti.|| ||

"N'atthi Bhagavato sārīrānaɱ bhāgo,||
vibhattāna Bhagavato sārīrāni,||
ito aŋgāraɱ harathā" ti.|| ||

Te tato aŋgāraɱ hariɱsu:|| ||

Dhātucetiya pūjā|| ||

124. Atha kho rājā Māgadho Ajātasattu Vedehi-putto Rājagahe Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca akāsi.|| ||

[167] Vesālikā pi licchavī Vesāliyaɱ Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca akaɱsu.|| ||

Kāpilavatthavā pi Sakkā Kapilavatthusmiɱ Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca akaɱsu.|| ||

Allakappakā pi bulayo allakappe Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca akaɱsu.|| ||

Rāmagāmakā pi Koliyā rāmagāme Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca akaɱsu.|| ||

Veṭhadīpako pi brāhmaṇo veṭhadīpe Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca akāsi.|| ||

Pāveyyakā pi mallā Pāvāyaɱ Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca akaɱsu.|| ||

Kosinārakā pi mallā kusinārāyaɱ Bhagavato sārīrānaɱ thūpañca mahañca akaɱsu.|| ||

Doṇo pi brāhmaṇo tumbassa thūpañca mahañca akāsi.|| ||

Pippalivaniyā pi moriyā pippalivane aŋgārānaɱ thūpañca mahañca akaɱsu.|| ||

Iti aṭṭha sarīrathūpā navamo tumbathūpo dasamo aŋgārathūpo.|| ||

evam etaɱ bhūtapubbanti.|| ||

125. "Aṭṭha doṇā1 cakkhumato sarīrā,|| ||

Sattadoṇaɱ Jambudīpe mahenti,|| ||

Ekañca doṇaɱ purisavaruttamassa|| ||

Rāmagāme nāgarājā mahenti.|| ||

Ekā hi dāṭhā tidivehi pūjitā ekā pana gandhārapure mahīyati,|| ||

Kāliŋgarañño vijite punekaɱ ekaɱ puna nāgarājā mahenti.|| ||

Tass'eva tejena ayaɱ vasundharā|| ||

Āyāgaseṭṭhehi mahī alaɱkatā|| ||

Evaɱ imaɱ cakkhumato sarīraɱ|| ||

Susakkataɱ sakkatasakkatehi.|| ||

[168] devindanāgindanarinda pūjito|| ||

Manussaseṭṭhehi tath'eva pūjito,|| ||

Taɱ2 vandatha pañjalikā bhavitvā|| ||

Buddho bhave kappasatehi dullabho' ti.|| ||

Cattā'īsa samā dantā kesā lomā ca sabbaso,|| ||

Devā hariɱsu ekekaɱ cakkavālaparamparā" ti.|| ||

Mahāparinibbānasuttaɱ tatiyaɱ.|| ||


Contact:
E-mail
Copyright Statement   Webmaster's Page