Digha Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]

The Pali is transliterated as IAST Unicode (āīūṃṅñṭḍṇḷ). Alternatives:
[ ASCII (aiumnntdnl) | Mobile (āīūŋńñţđņļ) | Velthuis (aaiiuu.m'n~n.t.d.n.l) ]

 

Dīgha Nikāya

Sutta 17

Mahā-Sudassana Suttantaɱ

Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series

 


[169]

[1][bs][pts] EVAṂ ME SUTAṂ.|| ||

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Kusinārāyaɱ viharati upa vattane mallānaɱ sālavane antarena yamakasālānaɱ parinibbānasamaye.|| ||

Atha kho āyasmā Ānando yena Bhagavā ten'upasaŋkami,||
upasaŋkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaɱ etad avoca.|| ||

"Mā bhante Bhagavā imasmiɱ kuḍḍanagarake ujjaŋgalanagarake sākhānagarake parinibbāyi.|| ||

Santi bhante aññāni mahānagarāni,||
seyyathīdaɱ,||
campā Rājagahaɱ Sāvatthi sāketaɱ kosambī bārāṇasī,||
ettha Bhagavā parinibbāyatu.|| ||

Ettha bahū khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā tathāgate abhippasannā,||
te Tathāgatassa sarīrapūraɱ karisantī" ti.|| ||

2. "Mā hevaɱ Ānanda avaca mā hevaɱ Ānanda avaca kuḍḍanagarakaɱ ujjaŋgalanagarakaɱ sākhā nagarakanti.|| ||

Kusāvati rājadhāni

Bhūtapubbaɱ Ānanda rājā mahāsudassano nāma ahosi khantiyo muddhāvasitto1 cāturanto vijitāvī janapadatthācariyappatto.|| ||

[170] rañño Ānanda mahāsudassanassa ayaɱ kusinārā kusāvatī nāma rājadhānī ahosi.|| ||

Sā kho Ānanda kusāvatī puratthimena ca pacchimena ca dvādasayojanāni ahosi āyāmena,||
uttarena ca dakkhiṇena ca sattayojanāni vitthārena.|| ||

Kusāvatī Ānanda rājadhāni iddhā c'eva ahosi vītā ca bahujanā ca ākiṇṇa-manussā ca subhikkhā ca.|| ||

Seyyathā pi Ānanda devānaɱ ā'akamandā nāma rājadhāni iddhā c'eva phītā ca bahujanā ca ākiṇṇayakkhā ca subhikkhā ca,||
evam eva kho Ānanda kusāvatī rājadhānī iddhā c'eva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇa-manussā ca subhikkhā ca.|| ||

Kusāvatī Ānanda rājadhāni dasahi saddehi avicittā ahosi divā c'eva rattiɱ ca.|| ||

Seyyathīdaɱ,||
hatthisaddena assaddena rathasaddena bherisaddena mudiŋgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena sammasaddena tālasaddena (saŋkhasaddena) asnātha pivatha khādathāti dasamena saddena.|| ||

3. Kusāvatī Ānanda rājadhānī sattahi pākārehi parikkhittā ahosi.|| ||

Eko pākāro sovaṇṇamayo,||
eko rūpiyamayo,||
eko veeriyamayo,||
eko pha'ikamayo,||
eko lohitaŋkamayo1 eko masāragallamayo,||
eko sabbaratanamayo.|| ||

Kusāvatiyā Ānanda rājadhāniyā catunnaɱ vaṇṇānaɱ dvārāni ahesuɱ.|| ||

Ekaɱ dvāraɱ sovaṇṇamayaɱ,||
ekaɱ rūpiyamayaɱ,||
ekaɱ veeriya mayaɱ,||
ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

[171] ekekasmiɱ dvāre satta satta esikā nikhātā ahesuɱ.|| ||

Tiporisaŋgā tiporisanikhātā dvādasaporisā ubbedhena,||
ekā esikā sovaṇṇamayā,||
ekā rūpiyamayā,||
ekā veeriyamayā,||
ekā pha'ikamayā,||
ekā lohitaŋkamayā,||
ekā masāragallamayā,||
ekā sabbaratanamayā.|| ||

Kusāvatī Ānanda rājadhāni sattahi tālapantihi parikkhittā ahosi.|| ||

Ekā tālapanti sovaṇṇamayā,||
ekā rūpiyamayā,||
ekā veeriyamayā ekā pha'ikamayā,||
ekā lohitaŋkamayā,||
ekā masāragallamayā,||
ekā sabbaratanamayā.|| ||

Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi,||
rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Veeriyamayassa tālassa veeriyamayo khandho ahosi pha'ikamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Pha'ikamayassa tālassa pha'ikamayo khandho ahosi.|| ||

Veeriyamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Lohitaŋkamayassa tālassa lohitaŋkamayo khandho ahosi masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi lohitaŋkamayāni pattāni ca phalāni ca sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Tāsaɱ kho panĀnanda tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca 2 madanīyo ca.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pañcaŋgikassa turiyassa suvinītassa suppaṭitā'itassa kusalehi samannāgatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo [172] ca.|| ||

Evam eva kho Ānanda tāsaɱ tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca.|| ||

Ye kho panĀnanda tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuɱ soṇḍā pipāsā,||
te tāsaɱ tālapantinaɱ vāteritānaɱ saddena parivāresuɱ.|| ||

Cakkaratanaɱ

4. Rājā Ānanda mahāsudassano sattahi ratanehi samannāgato ahosi catūhi ca iddhihi.|| ||

Katamehi sattahi? Idh'Ānanda rañño mahāsudassanassa tadahuposathe paṇṇarase sīsaɱ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaɱ cakkaratanaɱ pātu-r-ahosi sahassāraɱ sanemikaɱ sanāhikaɱ sabbākāraparipūraɱ,||
disvā rañño mahāsudassanassa etad ahosi: "sutaɱ kho pan'etaɱ: yassa rañño khattiyassa muddhābhisittassa tadahuposathe paṇṇarase sīsaɱ nahātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaɱ cakkaratanaɱ pātu bhavati sahassāraɱ sanemikaɱ sanābhikaɱ sabbākāraparipūraɱ,||
so hoti rājā cakkavattī ti.|| ||

Assaɱ nu kho ahaɱ rājā cakkavatti" ti.|| ||

5. Atha kho Ānanda rājā mahāsudassano uṭṭhāy āsanā,||
ekaɱsaɱ uttarāsaŋgaɱ karitvā,||
vāmena hatthena suvaṇṇa bhiŋkāraɱ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaɱ abbhukkiri: pavattatu bhavaɱ cakkaratanaɱ,||
abhivijinātu bhavaɱ cakkaratananti.|| ||

Atha kho taɱ Ānanda cakkaratanaɱ puratthimaɱ disaɱ pavat' ti.|| ||

Anvadeva rājā mahāsudassano saddhiɱ caturaŋginiyā senāya.|| ||

Yasmiɱ kho panĀnanda padese [173] cakkaratanaɱ patiṭṭhāsi tattha rājā mahāsudassano vāsaɱ upagañchi saddhiɱ caturaŋginiyā senāya.|| ||

Ye kho panĀnanda puratthimāya disāya paṭirājāno te rājānaɱ mahāsudassanaɱ upasaŋkamitvā evam āhaɱhu: ehi kho mahārāja,||
svāgataɱ,||
te mahārāja,||
sakante mahārāja,||
anusāsa Mahārājāti.|| ||

Rājā mahāsudassano evam āha pāṇo na hantabbo adinnaɱ nādātabbaɱ kāmesu micchā na caritabbā.|| ||

Musā na bhāsitabbā.|| ||

Majjaɱ na pātabbaɱ.|| ||

Yathā bhuttañ ca bhuñjathāti.|| ||

Ye kho panĀnanda puratthimāya disāya paṭirājāno te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuɱ.|| ||

Atha kho taɱ Ānanda cakkaratanaɱ puratthimaɱ samuddaɱ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaɱ disaɱ pavatti,||
dakkhiṇaɱ samuddaɱ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaɱ disaɱ pavatti,||
pacchimaɱ samuddaɱ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraɱ disaɱ pavatti anvadeva rājā mahāsudassano saddhiɱ caturaŋginiyā senāya yasmiɱ kho panĀnanda padese cakkaratanaɱ patiṭṭhāsi,||
tattha rājā mahāsudassano vāsaɱ upagañji saddhiɱ caturaŋginiyā senāya.|| ||

Ye kho panĀnanda uttarāya disāya paṭirājāno,||
te rājānaɱ mahā sudassanaɱ upasaŋkamitvā evam āhaɱsu:ehi kho mahārāja,||
svāgataɱ te mahārāja,||
sakaɱ te mahārāja,||
anusāsa Mahārājāti.|| ||

Rājā mahāsudassano evam āha: pāṇo na hantabbo,||
adinnaɱ nādātabbaɱ,||
kāmesu micchā na caritabbā,||
[174] musā na bhāsitabbā,||
majjaɱ na pātabbaɱ,||
yathā bhuttañ ca bhuñjathāti ye kho panĀnanda uttarāya disāya paṭirājāno te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuɱ.|| ||

6. Atha kho taɱ Ānanda cakkaratanaɱ samuddapariyan taɱ paṭhaviɱ abhivijinitvā kusāvatiɱ rājadhāniɱ paccāgantvā rañño mahāsudassanassa antepuradvāre atthakaraṇappamukhe akkhāhataɱ maññe aṭṭhāsi.|| ||

Rañño mahāsudassanassa antepuraɱ upasobhayamānaɱ.|| ||

Rañño Ānanda mahāsudassanassa evarūpaɱ cakkaratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Hatthiratanaɱ

7. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahāsudassanassa hatthiratanaɱ pātu-r-ahosi,||
sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaŋgamo uposatho nāma nāgarājā.|| ||

Taɱ disvā rañño mahāsudassanassa cittaɱ pasīdi: bhaddakaɱ vata bho hatthiyānaɱ sace damathaɱ upeyyāti atha kho taɱ Ānanda hatthiratanaɱ seyyathā pi nāma bhaddo hatthājāniyo dīgha-rattaɱ suparidanto,||
evam eva damathaɱ upagañja.|| ||

Bhūtapubbaja Ānanda rājā mahāsudassano tameva hatthiratanaɱ vīmaɱsamāno pubbaṇhasamayaɱ abhirūhitvā samuddapariyan taɱ paṭhaviɱ anuyāyitvā kusāvatiɱ rājadhāniɱ paccāgantvā pātarāsamakāsi.|| ||

Rañño Ānanda mahāsudassanassa evarūpaɱ hatthiratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Assaratanaɱ

8. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahāsudassanassa assaratanaɱ pātu-r-ahosi,||
sabbaseto kā'asīso muñjakeso iddhimā vehāsaŋgamo valāhako nāmā assarājā.|| ||

Taɱ disvā rañño mahāsudassanassa cittaɱ pasīdi: bhaddakaɱ vata bho assayānaɱ sace damathaɱ upeyyāti.|| ||

Atha [175] kho taɱ Ānanda assaratanaɱ seyyathā pi nāma bhaddo assājānīyo dīgha-rattaɱ suparidanto evam eva damathaɱ upagañchi.|| ||

Bhūtapubbaɱ Ānanda rājā mahāsudassano tameva assaratanaɱ vīmaɱsamāno pubbaṇhasamayaɱ abhiruhitvā samuddapariyan taɱ paṭhaviɱ anuyāyitvā kusāvatiɱ rājadhāniɱ paccāgantvā pātarāsamakāsi.|| ||

Rañño Ānanda mahāsudassanassa evarūpaɱ assaratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Maṇiratanaɱ

9. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahāsudassanassa maṇiratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

So ahosi maṇi veeriyo subho jātimā aṭṭhaɱso suparikammakato accho vippasanno sabbākārasampanno.|| ||

Tassa kho panĀnanda maṇiratanassa ābhā samantā yojanaɱ phuṭā ahosi.|| ||

Bhūtapubbaɱ Ānanda rājā mahāsudassano tameva maṇiratanaɱ vīmaɱsamāno caturaŋginiɱ senaɱ sannayahitvā maṇiɱ dhajaggaɱ āropetvā ratt-andhakāra-timisāyaɱ pāyāsi.|| ||

Ye kho panĀnanda samantā gāmā ahesuɱ,||
te tenobhāsena kammante payojesuɱ divāti maññamānā.|| ||

Rañño Ānanda mahāsudassanassa evarūpaɱ maṇiratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Itthiratanaɱ

10. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahāsudassanassa itthiratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā,||
nātidīghā nātirassā,||
nātikisā nātithūlā nātikā'i nāccodātā atikkantā mānusaɱ vaṇṇaɱ1 appattā dibbaɱ vaṇṇaɱ.|| ||

Tassa kho panĀnanda itthiratanassa evarūpo kāyasamphasso hoti,||
seyyathā pi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā.|| ||

Tassa kho panĀnanda itthiratanassa sīte uṇhāni gattāni honti,||
uṇhe sītāni.|| ||

Tassa kho panĀnanda itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati.|| ||

Mukhato uppalagandho.|| ||

Taɱ kho panĀnanda itthiratanaɱ rañño mahāsudassanassa pubbuṭṭhāyinī ahosi [176] pacchānipātinī kiɱkārapaṭisāvinī manāpacārīni piyavādinī.|| ||

Taɱ kho panĀnanda itthiratanaɱ rājānaɱ mahāsudassanaɱ manasāpi no aticārī.|| ||

Kuto pana kāyena.|| ||

Rañño Ānanda mahāsudassanassa evarūpaɱ itthīratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Gahapatiratanaɱ

11. Puna ca paraɱ Ānanda rañño mahāsudassanassa gahapatiratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Tassa kammavipākajaɱ dibbacakkhu pātu-r-ahosi,||
yena nidhiɱ passati sassāmikampi assāmikampi.|| ||

So rājānaɱ mahāsudassanaɱ upasaŋkamitvā evam āha: appossukko tvaɱ deva hohi,||
ahaɱ te dhanena dhanakaraṇīyaɱ karissāmīti.|| ||

Bhūtapubbaɱ Ānanda rājā mahāsudassano tameva gahapatiratanaɱ vīmaɱsamāno nāvaɱ abhiruhitvā majjhe gaŋgāya nadiyā sotaɱ ogāhitvā gahapatiratanaɱ etad avoca: attho me gahapati: hiraññasuvaṇṇenā' ti.tena hi mahārāja ekaɱ tīraɱ nāvaɱ upetūti idh'eva me gahapati attho hiraññasuvaṇṇenāti.|| ||

Atha kho taɱ Ānanda gahapatiratanaɱ ubhohi hatthehi udakaɱ omasitvā pūraɱ hirañña vaṇṇassa kumbhiɱ uddharitvā rājānaɱ mahāsudassanaɱ etad avoca: alamettāvatā mahārāja,||
katamettāvatā mahārāja,||
pūjitamettāvatā Mahārājāti.|| ||

Rājā mahāsudassano evam āha: alamettāvatā gahapati,||
katamettāvatā gahapati pūjitamettāvatā gahapatī ti.|| ||

[177] rañño Ānanda mahāsudassanassa evarūpaɱ gahapatiratanaɱ pātu-r-ahosi.|| ||

Parināyakaratanaɱ

12. Puna ca paraɱ Ānanda,||
rañño mahāsudassanassa parināyakaratanaɱ pātu-r-ahosi paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo rājānaɱ mahāsudassanaɱ upayāpetabbaɱ upayāpetuɱ apayāpetabbaɱ apayāpetuɱ.|| ||

So rājānaɱ mahāsudassanaɱ upasaŋkamitvā evam āha; appossukko tvaɱ deva hohi,||
ahamanusāsissāmīti,||
rañño Ānanda mahāsudassanassa evarūpaɱ parināyakaratanaɱ pātu-r-ahosi; rājā Ānanda mahāsudassano imehi sattahi ratanehi samannāgato ahosi.|| ||

Iddhisamannāgamo|| ||

13. Puna ca paraɱ Ānanda rājā mahāsudassano catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.|| ||

Katamāhi catūhi iddhīhi? Idha Ānanda rājā mahāsudassano abhirūpo ahosi dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi manussehi.|| ||

Rājā Ānanda mahāsudassano imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato ahosi.|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda rājā mahāsudassano dīghāyuko ahosi ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi.|| ||

Rājā Ānanda mahāsudassano imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.|| ||

Puna ca paraɱ Ānanda rājā mahāsudassano appābādho ahosi appātaŋko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi.|| ||

Rājā Ānanda mahāsudassano imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.|| ||

[178] Puna ca paraɱ Ānanda rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaɱ piyo ahosi manāpo.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pitā puttānaɱ piyo hoti.|| ||

Manāpo, evam eva kho Ānanda rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaɱ piyo ahosi manāpo rañño pi Ānanda mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuɱ manāpā.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pitu puttā piyā honti manāpā evam eva kho Ānanda rañño mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuɱ manāpā.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pitu puttā piyā honti manāpā evam eva kho Ānanda rañño mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuɱ manāpā.|| ||

Bhūtapubbaɱ Ānanda rājā mahāsudassano caturaŋginiyā senāya uyyānabhūmiɱ niyyāsi.|| ||

Atha kho Ānanda brāhmaṇagahapatikā rājānaɱ mahāsudassanaɱ upasaŋkamitvā evam āhaɱsu 'ataramāno deva yāhi yathā taɱ mayaɱ cirataraɱ passeyyāmā'ti rājā pi Ānanda mahāsudassano sārathiɱ āmantesi ataramāno sārathi rathaɱ pesehi yathā'haɱ brāhmaṇagahapatikehi ciratara passīyeyyanti.|| ||

Rājā Ānanda mahāsudassano imāya catutthiyā1 iddhiyā samannāgato ahosi.|| ||

Rājā Ānanda mahāsudassano imāhi catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.|| ||

Pokkharaṇīyamāpanaɱ

14. Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanassa etad ahosi: yannūnāhaɱ imāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo māpeyyanti.|| ||

Māpesi kho Ānanda rājā mahāsudassano tāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo.|| ||

Tā kho panĀnanda pokkharaṇiyo catunnaɱ vaṇṇānaɱ iṭṭhakāhi citā ahesuɱ,||
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā,||
ekā rupiyamayā,||
ekā veeriyamayā,||
ekā pha'ikamayā' tāsu kho panĀnanda pokkharaṇīsu cattāri cattāri ca sopāṇāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ.|| ||

Ekaɱ sopāṇaɱ sovaṇṇamayaɱ ekaɱ rūpiyamayaɱ ekaɱ veeriyamayaɱ ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

Sovaṇṇamayassa sopāṇassa sovaṇṇamayā [179] thamhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca rūpiyamayassa sopāṇassa rūpiyamayā thamhā ahesuɱ,||
sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca veeriyamayassa sopāṇassa veeriyamayā thambhā ahesuɱ,||
pha'ikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Pha'ikamayassa sopāṇassa pha'ikamayā thambhā ahesuɱ,||
veeriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Tā kho panĀnanda pokkharaṇiyo dvīhi vedikāhi parikkhittā ahesuɱ,||
ekā vedikā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā.|| ||

Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuɱ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanassa etad ahosi "yannūnāhaɱ imāsu pokkharaṇīsu evarūpaɱ mālaɱ ropāpeyyaɱ: uppalaɱ padumaɱ kumudaɱ puṇḍarīkaɱ sabbotukaɱ sabbajanassa anāvaṭanti.|| ||

Ropāpesi kho Ānanda rājā mahāsudassano tāsu pokkharaṇīsu evarūpaɱ mālaɱ uppalaɱ padumaɱ kumudaɱ puṇḍarīkaɱ sabbotukaɱ sabbajanassa anāvaṭaɱ.|| ||

15. Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanasasa etad ahosi: "yannūnāhaɱ imāsaɱ pokkharaṇīnaɱ tīre nahāpake purise ṭhapeyyaɱ ye āgatāgataɱ janaɱ nahāpessantī" ti.|| ||

Ṭhapesi kho Ānanda rājā mahāsudassano tāsaɱ pokkharaṇīnaɱ tīre nahāpake purise ye agatāgataɱ janaɱ nahāpesuɱ.|| ||

Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanassa etad ahosi: yannūnāhaɱ imāsaɱ pokkharaṇīnaɱ tīre evarūpaɱ dānaɱ paṭṭhapeyyaɱ annaɱ ann'atthikassa pānaɱ pān'atthikassa vatthaɱ vatthatthikassa yānaɱ yān'atthikassa sayanaɱ sayan'atthikassa itthiɱ itthatthikassa hiraññaɱ hiraññatthikassa suvaṇṇaɱ suvaṇṇatthikassāti.|| ||

[180] Paṭṭhapesi kho Ānanda rājā mahāsudassano tāsaɱ pokkharaṇīnaɱ tīre evarūpaɱ dānaɱ: annaɱ ann'atthikassa pānaɱ pān'atthikassa vatthaɱ vatthatthikassa yānaɱ yān'atthikassa sayanaɱ sayan'atthikassa itthiɱ itthitthikassa hiraññaɱ hiraññatthikassa suvaṇṇaɱ suvaṇṇatthikassāti.|| ||

16. Atha kho Ānanda brāhmaṇagahapatikā pahūtaɱ sāpateyyaɱ ādāya rājānaɱ mahāsudasasanaɱ upasaŋkamitvā evam āhaɱsu; idaɱ deva pahūtaɱ sāpateyyaɱ devaɱ yeva uddīssa āhataɱ,||
taɱ dovo paṭigaṇhātūti.|| ||

"Alaɱ bho,||
mamapīdaɱ pahūtaɱ sāpateyyaɱ dhammikena balinā abhisaŋkhataɱ taɱ vo hotu,||
ito ca hīyo harathā" ti.|| ||

Te raññā paṭikkhittā eka-m-antaɱ apakkamma evaɱ samacintesuɱ: 'na kho etaɱ amhākaɱ paṭirūpaɱ,||
yaɱ mayaɱ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāmāti,||
yan nūna mayaɱ rañño mahāsudassanassa nivesanaɱ māpeyyāmā" ti.|| ||

Te rājānaɱ mahāsudassanaɱ upasaŋkamitvā evam āhaɱsu 'nivesanante deva māpessāmā'ti.|| ||

Adhivāsesi kho Ānanda rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.|| ||

Atha kho Ānanda Sakko devānaɱ indo rañño mahāsudassanassa cetasā ceto parivitakkamaññāya vissakammaɱ1 devaputtaɱ āmantesi,||
ehi tvaɱ samma vissakamma rañño mahāsudassanassa nivesanaɱ māpehi dhammaɱ nāma pāsādanti.|| ||

'Evaɱ bhadante' ti kho Ānanda vissakammā [181] devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā,||
seyyathā pi nāma balavā puriso sammiñjitaɱ vā bāhaɱ pasāreyya pasāritaɱ vā bāhaɱ samiñjeyya,||
evam evaɱ devesu Tāvatiɱsesu antarahito,||
rañño mahāsudassanassa purato pātu-r-ahosi.|| ||

Atha kho Ānanda vissakammā devaputto rājānaɱ mahāsudassanaɱ etad avoca,||
nivesanante deva māpessāmi dhammaɱ nāma pāsādanti.|| ||

Adhivāsesi kho Ānanda rājā mahā sudassano tuṇhībhāvena.|| ||

Māpesi kho Ānanda vissakammā devaputto rañño mahāsudassanassa nivesanaɱ dhammaɱ nāma pāsādaɱ.|| ||

17. Dhammo Ānanda pāsādo puratthimena ca pacchimena ca yojanaɱ āyāmena ahosi,||
uttarena ca dakkhiṇena ca addhayojanaɱ vitthārena,||
Dhammassa Ānanda pāsādassa tiporisaɱ uccattena vatthūcitaɱ ahosi catunnaɱ vaṇṇānaɱ iṭṭhakābhi,||
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā ekā veeriyamayā ekā pha'ikamayā.|| ||

Dhammassa Ānanda pāsādassa caturāsīti thambhasahassāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ,||
eko thambho sovaṇṇamayo,||
eko rūpiyamayo,||
eko veeriyamayo,||
eko pha'ikamayo.|| ||

Dhammo Ānanda pāsādo catunnaɱ vaṇṇānaɱ phalakehi satthato ahosi'

Ekaɱ phalakaɱ sovaṇṇamayaɱ,||
ekaɱ rūpiyamayaɱ,||
ekaɱ veeriyamayaɱ ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

Dhammassa Ānanda pāsādassa catuvīsati sopāṇāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ,||
ekaɱ sopāṇaɱ sovaṇṇamayaɱ ekaɱ rūpiyamayaɱ,||
ekaɱ veeriyamayaɱ,||
ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

Sovaṇṇamayassa sopāṇassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca rūpiyamayassa sopāṇassa rūpiyamayā thambhā ahesuɱ,||
sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca veeriyamayassa sopāṇassa [182] veeriyamayā thambhā ahesuɱ,||
pha'ikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Pha'ikamayassa sopāṇassa pha'ikamayā thambhā ahesuɱ veeriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Dhamme Ānanda pāsāde caturāsītikūṭāgārasahassāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ: ekaɱ kūṭāgāraɱ sovaṇṇamayaɱ,||
ekaɱ rūpiyamayaɱ,||
ekaɱ veeriyamayaɱ,||
ekaɱ pha'ikamayaɱ,||
sovaṇṇamaye kūṭāgāre rūpiyamayo pallaŋko paññatto ahosi rūpiyamaye kūṭāgāre sovaṇṇamayo pallaŋko paññatto ahosi,||
veeriyamaye kūṭāgāre dantamayo pallaŋko paññatto ahosi,||
pha'ikamaye kūṭāgāre masāragallamayo pallaŋko paññatto ahosi,||
sovaṇṇamayassa kūṭāgārassa dvāre rūpiyamayo tālo ṭhito ahosi tassa rūpiyamayo khandho.|| ||

Sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Rūpiyamayassa kūṭāgārassa dvāre sovaṇṇamayo tālo ṭhito ahosi,||
tassa sovaṇṇamayo khandho,||
rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca,||
veeriyamayassa kūṭāgārassa dvāre pha'ikamayo tālo ṭhito ahosi,||
tassa pha'ikamayo khandho,||
veeriyamayāni pattāni ca,||
phalāni ca.|| ||

Pha'ikamayassa kūṭāgārassa dvāre veeriyamayo tālo ṭhito ahosi,||
tassa veeriyamayo khandho,||
pha'ikamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

18. Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanassa etad ahosi: yannūnāhaɱ mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaɱ tālavanaɱ māpeyyaɱ yattha divāvihāraɱ nisīdissāmīti.|| ||

Māpesi kho Ānanda rājā mahāsudassano mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaɱ tālavanaɱ yattha divāvihāraɱ nisīdi.|| ||

Dhammo Ānanda pāsādo dvīhi vedikāhi parikkhitto [183] ahosi.|| ||

Ekā vedikā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā.|| ||

Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuɱ,||
rūpiyamayā suciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuɱ,||
sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

19. Dhammo Ānanda pāsādo dvīhi kiɱkiṇikajālehi1 parikkhitto ahosi,||
ekaɱ jālaɱ sovaṇṇamayaɱ ekaɱ rūpiyamayaɱ sovaṇṇamayassa jālassa rūpiyamayā kiɱkiṇiyo ahesuɱ,||
rūpiyamayassa jālassa sovaṇṇamayā kiɱkiṇiyo ahesuɱ.|| ||

Tesaɱ kho panĀnanda kiɱkiṇikajālānaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyoca kamanīyo ca madanīyo ca seyyathā pi Ānanda pañcaŋgikassa turiyassa suvinītassa suppaṭitā'itassa sukusalehi1 samannāgatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca evam eva kho Ānanda tesaɱ kiɱkiṇikajālānaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca.|| ||

Ye kho panĀnanda tena samayena tusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuɱ soṇḍā pipāsā.|| ||

Te tesaɱ kiɱkiṇikajālānaɱ vāteritānaɱ saddena parivāresuɱ.|| ||

Niṭṭhito kho panĀnanda dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhuni.|| ||

Seyyathā pi Ānanda vassānaɱ pacchime māse saradasamaye viddhe vigata-valāhake deve ādicco nahaɱ abbhuggamamāno duddikkho [184] hoti,||
musati cakkhūni,||
evam eva kho Ānanda dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni.|| ||

20. Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanassa etad ahosi; yannūnāhaɱ Dhammassa pāsādasasa purato dhammaɱ nāma pokkharaṇiɱ māpeyyanti.|| ||

Māpesi kho Ānanda rājā mahāsudassano Dhammassa pāsādassa purato dhammaɱ nāma pokkharaṇiɱ.|| ||

Dhammā Ānanda pokkharaṇī puratthimena ca pacchimena ca yojanaɱ āyāmena ahosi,||
uttarena ca dakkhiṇena ca addhayojanaɱ vitthārena.|| ||

Dhammā Ānanda pokkharaṇī catunnaɱ vaṇṇānaɱ iṭṭhakāhi citā ahosi,||
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā,||
ekā veeriyamayā ekā pha'ikamayā.|| ||

Dhammāya Ānanda pokkharaṇiyā catuvīsatisopāṇāni ahesuɱ catunnaɱ vaṇṇānaɱ,||
ekaɱ sopāṇaɱ sovaṇṇamayaɱ,||
ekaɱ veeriyamayaɱ,||
ekaɱ pha'ikamayaɱ.|| ||

Sovaṇṇamayassa sopāṇassa sovaṇṇanamayā thambhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca,||
rūpiyamayassa sopāṇassa rūpiyamayā thambhā ahesuɱ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca,||
veeriyamayassa sopāṇassa veeriyamayā thambhā ahesuɱ pha'ikamayā sūciyo ca uṇhīsañca,||
pha'ikamayassa sopāṇassa pha'ikamayā thambhā ahesuɱ veeriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Dhammā Ānanda pokkharaṇī dvīhi vedikāhi parikkhittā ahosi,||
ekā vedikā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā.|| ||

Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuɱ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca,||
rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuɱ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.|| ||

Dhammā Ānanda pokkharaṇi sattahi tālapantīhi pārikkhittā ahosi,||
ekā tālapantī sovaṇṇamayā,||
ekā rūpiyamayā,||
ekā veeriyamayā,||
ekā e'ikamayā,||
ekā lohitaŋkhamayā,||
ekā masāragallamayā,||
ekā sabbaratanamayā.|| ||

Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi [185] rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Veeriyamayassa tālassa veeriyamayo khandho ahosi pha'ikamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Pha'ikamayassa tālassa pha'ikamayo khandho ahosi veerimayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Lohitaŋkamayassa tālassa lohitakkhamayo khandho ahosi masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi lohitaŋkamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca.|| ||

Tāsaɱ kho pana Ānanda tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca.|| ||

Seyyathā pi Ānanda pañcaŋgikassa turiyassa suvinītassa suppaṭitā'itassa kusalehi samannāgatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca,||
evam eva kho Ānanda tāsaɱ tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca madanīyo ca.|| ||

Ye kho panĀnanda tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuɱ soṇḍā pipāsā,||
te tāsaɱ tālapantīnaɱ vāteritānaɱ saddesu parivāresuɱ.|| ||

Niṭṭhite kho panĀnanda dhamme ca pāsāde dhammāya ca pokkharaṇiyā rājā mahāsudassano.|| ||

Ye tena samayena samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā te sabbakāmehi santappetvā dhammaɱ pāsādaɱ abhiruhi.|| ||

Paṭhamabhāṇavāro.|| ||

Dhānasamāpattipaṭilābho

21. Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanassa etad ahosi: kissa nu kho me idaɱ kammassa phalaɱ,||
kissa kammassa vipāko,||
yenāhaɱ etarahi evaɱ mahiddhiko evaɱ mahānubhāvo ti.|| ||

[186] Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanassa etad ahosi: tiṇṇaɱ kho me idaɱ kammānaɱ phalaɱ tiṇṇaɱ kammānaɱ vipāko,||
yenāhaɱ etarahi evaɱ mahiddhiko evaɱ mahānubhāvo,||
seyyathīdaɱ: dānassa damassa saɱyamassā ti.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahāsudassano yena mahāviyūhaɱ kūṭāgāraɱ ten'upasaŋkami.|| ||

Upasaŋkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre ṭhito udānaɱ udānesi.|| ||

'Tiṭṭha kāmavitakka,||
tiṭṭha vyāpādavitakka,||
tiṭṭha vihiɱsāvitakka,||
ettāvatā kāmavitakka,||
ettāvatā vyāpādavitakka,||
ettāvatā vihiɱsāvitakkā' ti.|| ||

22. Atha kho Ānanda rājā mahāsudassano mahāviyūhaɱ kūṭāgāraɱ pavisitvā sovaṇṇamaye pallaŋke nisinno vivicc'eva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaɱ savicāraɱ vivekajaɱ pīti-sukhaɱ paṭhamaɱ dhānaɱ upasampajja vihāsi.|| ||

Vitakka-vicārānaɱ vūpasamā ajdhattaɱ cetaso ekodi-bhāvaɱ avitakkaɱ avicāraɱ samādhijaɱ pīti-sukhaɱ dutiyaɱ dhānaɱ upasampajja vihāsi.|| ||

Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsi,||
sato ca sampajāno sukhaɱ ca kāyena paṭisaŋvedesi.|| ||

Yantaɱ ariyā ācikkhanti 'Upekkhako satimā sukha-vihārī' ti taɱ tatiyaɱ dhānaɱ upasampajja vihāsi.|| ||

Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubb'eva somanassa domanassānaɱ atthaŋgamā adukkha-m-asukhaɱ upekkhā satipārisuddhiɱ catutthaɱ dhānaɱ upasampajja vihāsi.|| ||

23. Atha kho Ānanda rājā mahāsudassano mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamitvā sovaṇṇamayaɱ kūṭāgāraɱ pavisitvā rūpiyamaye pallaŋke nisinno mettā-sahagatena cetasā ekaɱ disaɱ pharitvā vihāsi.|| ||

Tathā dutiyaɱ,||
tathā tatiyaɱ,||
tathā catutthaɱ,||
iti uddham-adho tiriyaɱ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaɱ lokaɱ mettā-sahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi,||
karuṇā-sahagatena cetasā ekaɱ disaɱ pharitvā vihāsi.|| ||

Tathā dutiyaɱ,||
tathā tatiyaɱ,||
tathā catutthaɱ,||
iti uddham-adho tiriyaɱ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaɱ lokaɱ karuṇā-sahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi,||
muditā-sahagatena cetasā ekaɱ disaɱ pharitvā vihāsi.|| ||

Tathā dutiyaɱ,||
tathā tatiyaɱ,||
tathā catutthaɱ,||
iti uddham-adho tiriyaɱ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaɱ lokaɱ muditā-sahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi,||
[187] upekkhā-sahagatena cetasā ekaɱ disaɱ pharitvā vihāsi.|| ||

Tathā dutiyaɱ,||
tathā tatiyaɱ,||
tathā catutthaɱ,||
iti uddham-adho tiriyaɱ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaɱ lokaɱ upekkhā-sahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi,

Nagarādīni.|| ||

24. Rañño Ānanda mahāsudassanassa caturāsītinagarasahassāni ahesuɱ kusāvatīrājadhānipamukhāni,||
caturāsītipāsādasahassāni ahesuɱ dhammapāsādapamukhāni,||
caturāsītikūṭāgārasahassāni ahesuɱ mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni.|| ||

Caturāsītipallaŋkasahassāni ahesuɱ sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇakatthitāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kādalimigapavarapacc'attharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.|| ||

Caturāsītināgasahassāni ahesuɱ sovaṇṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājapamukhāni,||
caturāsītiassasahassāni ahesuɱ sovaṇṇalaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājapamukhāni,||
caturāsītirathasahassāni ahesuɱ sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇalaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathapamukhāni,||
caturāsītimaṇisahassāni ahesuɱ maṇiratanapamukhāni,||
caturāsītiitthisahassāni ahesuɱ subhaddādevīpamukhāni,||
[188] caturāsītigahapatisahassāni ahesuɱ gahapatiratanapamukhāni,||
caturāsītikhattiyasahassāni ahesuɱ anuyantāni parināyakaratanapamukhāni,||
caturāsītidhenusahassāni ahesuɱ dhuvasandanāni1 kaɱsūpadhāraṇāni,||
caturāsītivatthakoṭisahassāni ahesuɱ khomasukhumānaɱ kappāsikasukhumānaɱ koseyyasukhumānaɱ kambalasukhumānaɱ.|| ||

Rañño Ānanda mahāsudassanassa caturāsītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyittha.|| ||

25. Tena kho panĀnanda samayena rañño mahāsudassanassa caturāsītināgasahassāni sāyaɱ pātaɱ upaṭṭhānaɱ gacchanti.|| ||

Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanassa etad ahosi: imāni kho me caturāsītināgasahassāni sāyaɱ pātaɱ upaṭṭhānaɱ āgacchanti.|| ||

Yannūna vassasatassa vassasatassa accayena dvecattārīsaɱ nāgasahassāni dvecattārīsaɱ nāgasahassāni sakiɱ sakiɱ upaṭṭhānaɱ āgaccheyyunti.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahāsudassano parināyakaratanaɱ āmantesi,||
'imāni kho me samma parināyakaratana caturāsītināgasahassāni sāyaɱ pātaɱ upaṭṭhānaɱ āgacchanti.|| ||

Tena hi samma parināyakaratana vassasatassa vassasatassa accayena dvecattārīsaɱ nāgasahassāni [189] dvecattārīsaɱ nāgasahassāni sakiɱ sakiɱ upaṭṭhānaɱ āgacchantu ti.|| ||

'Evaɱ devā,' ti kho Ānanda parināyakaratanaɱ rañño mahāsudassanassa paccassosi.|| ||

Atha kho Ānanda rañño mahāsudassanassa aparena samayena vassasatassa vassasatassa accayena dvecattārīsaɱ nāgasahassāni dvecattārīsaɱ nāgasahassāni sakiɱ sakiɱ upaṭṭhanaɱ āgamaɱsu.|| ||

Subhaddāyūpasaŋkamanaɱ

26. Atha kho Ānanda subhaddāya deviyā bahunnaɱ vassānaɱ bahunnaɱ vassasahassānaɱ accayena etad ahosi: ciradiṭṭhiko kho me rājā mahāsudassano.|| ||

Yannūnāhaɱ rājānaɱ mahāsudassanaɱ dassanāya upasaŋkameyyanti.|| ||

Atha kho Ānanda subhaddā devī itthāgāraɱ āmantesi,||
" etha tumhe sīsāni nahāyatha,||
pītāni vatthāni pārupatha,||
ciradiṭṭho no rājā mahāsudassano.|| ||

Rājānaɱ mahāsudassanaɱ dassanāya upasaŋkamissāmā' ti.|| ||

Evaɱ ayye' ti kho Ānanda itthāgāraɱ subhaddāya deviyā paṭissutvā sīsāni nahāyitvā pītāni vatthāni pārupitvā yena subhaddā devī ten'upasaŋkami.|| ||

Atha kho Ānanda subhaddā devī parināyakaratanaɱ āmantesi: " kappehi samma parināyakaratana caturaŋginiɱ senaɱ,||
ciradiṭṭho no rājā mahāsudassano,||
rājānaɱ mahāsudassanaɱ dassanāya upasaŋkamitukāmā" ti.|| ||

'Evaɱ devī' ti kho Ānanda parināyakaratanaɱ subhaddāya deviyā paṭissutvā caturaŋginiɱ senaɱ kappāpetvā,||
subhaddāya deviyā paṭivadesi.|| ||

'Kappitā kho devī caturaŋginī senā,||
yassa'dāni kālaɱ maññasī' ti.|| ||

[190] Atha kho Ānanda subhaddā devī caturaŋginiyā senāya saddhiɱ itthāgārena yena dhammo pāsādo ten'upasaŋkami,||
upasaŋkamitvā dhammaɱ pāsādaɱ abhiruhitvā yena mahāviyūhaɱ kūṭāgāraɱ ten'upasaŋkami,||
upasaŋkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvārabāhaɱ ālambitvā aṭṭhāsi.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahāsudassano saddaɱ sutvā kin nu kho mahato viya janakāyassa saddoti,||
mahāviyūhakūṭāgārā nikkhamanno addasa subhaddaɱ deviɱ dvārabāhaɱ ālambitvā ṭhitaɱ,||
disvāna subhaddaɱ deviɱ etad avoca: ' ettheva devī tiṭṭha mā pavisī' ti.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahāsudassano aññataraɱ purisaɱ āmantesi: 'ehi tvaɱ ambho purisa,||
mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaɱ pallaŋkaɱ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapehī' ti.|| ||

'Evaɱ devā' ti kho Ānanda so puriso rañño mahāsudassanassa paṭissutvā mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaɱ pallaŋkaɱ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi.|| ||

Atha kho Ānanda rājā mahāsudassano dakkhiṇena passena sīhaseyyaɱ kappesi pāde pādaɱ accādhāya sato sampajāno.|| ||

Atha kho Ānanda subhaddāya deviyā etad ahosi: vippasannāni kho rañño mahāsudassanassa indriyāni parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto,||
mā heva kho rājā mahāsudassano kālamakāsīti.|| ||

Rājānaɱ mahāsudassanaɱ etad avoca: imāni kho te deva caturāsītinagarasahassāni kusāvatirājadhānipamukhāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi.|| ||

[191] Imāni te deva caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādapamukhāni,||
ettha chandaɱ janehi -

Jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītipallaŋkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kādalimigapavarapacc'attharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītināgasahassāni sovaṇṇalaŋkārāṇi sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītiassasahassāni sovaṇṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājapamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītirathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni,1 ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītiitthisahassāni itthiratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītikhattiyasahassāni anuyantāni parināyakaratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītidhenusahassāni [192] dhuvasandanāni kaɱsupadhāraṇāni,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītivatthakoṭisahassāni khomasukhumānaɱ kappāsikasukhumānaɱ koseyyasukhumānaɱ kambalasukhumānaɱ,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohi,||
imāni te deva caturāsītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyati,||
ettha deva chandaɱ janehi jīvite apekkhaɱ karohī' ti.|| ||

27. Evaɱ vutte Ānanda rājā mahāsudassano subhaddaɱ deviɱ etad avoca: dīgha-rattaɱ kho maɱ tvaɱ devi iṭṭhehi kantehi piyehi manāpehi samudācarittha,||
atha ca pana maɱ tvaɱ pacchime kāle aniṭṭhehi akantehi appiyehi amanāpehi samudācarasī " ti.' Kathañ carahi taɱ deva samudācarāmī' ti.|| ||

'Evaɱ kho maɱ tvaɱ devī samudācara: sabbeh'eva deva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo.|| ||

Mā kho tvaɱ deva sāpekkho kālamakāsi.|| ||

Dukkhā sāpekkhassa kālakiriyā garahitā ca sāpekkhassa kālakiriyā.|| ||

Imāni te deva caturāsītinagarasahassāni kusāvatirājadhānippamukhāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi.|| ||

Imāni te deva caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
[193] imāni te deva caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītipallaŋkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kādalimigapavarapacc'attharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītināgasahassāni sovaṇṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītiassasahassāni sovaṇṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītirathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītiitthisahassāni itthiratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītikhattiyasahassāni anuyantāni parināyakaratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni kaɱsūpadhāraṇāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
[194] imāni te deva caturāsītivatthakoṭisahassāni khomasukhumānaɱ kappāsikasukhumānaɱ koseyyasukhumānaɱ kambalasukhumānaɱ,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyati,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsī' ti.|| ||

28. Evaɱ vutte Ānanda subhaddā devī parodi assūni pavattesi.|| ||

Atha kho Ānanda subhaddā devī assūni pamajjitvā1 rājānaɱ mahāsudassanaɱ etad avoca:

Sabbeheva deva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo.|| ||

Mā kho tvaɱ deva sāpekkho kālamakāsi.|| ||

Dukkhā sāpekkhassa kālakiriyā garahitā ca sāpekkhassa kālakiriyā.|| ||

Imāni te deva caturāsītinagarasahassāni kusāvatirājadhānippamukhāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi.|| ||

Imāni te deva caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni,||
ettha chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītipallaŋkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kādalimigapavarapacc'attharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.|| ||

Ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītināgasahassāni sovaṇṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītiassasahassāni sovaṇṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni [195] valāhakaassarājappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītirathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathapamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītiitthisahassāni itthiratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītikhattiyasahassāni anuyantāni parināyakaratanappamukhāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni kaɱsupadhāraṇāni,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītivatthakoṭisahassāni khomasukhumānaɱ kappāsikasukhumānaɱ koseyyasukhumānaɱ kambalasukhumānaɱ,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsi,||
imāni te deva caturāsītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyati,||
ettha deva chandaɱ pajaha,||
jīvite apekkhaɱ mākāsī' ti.|| ||

Brahmalokūpagamanaɱ

29. Atha kho Ānanda rājā mahāsudassano na cirass'eva kālamakāsi.|| ||

Seyyathā pi Ānanda gahapatissa vā gahapatiputtassa vā manuññaɱ bhojanaɱ bhuttāvissa bhattasammado hoti,||
evam eva kho Ānanda rañño [196] mahāsudassanassa māraṇantikā vedanā ahosi.|| ||

Kālakato cĀnanda rājā mahāsudassano sugatiɱ brahmalokaɱ upapajji.|| ||

Rājā Ānanda mahāsudassano caturāsītivassasahassāni kumārakī'itaɱ1 kī'i.|| ||

Caturāsītivassasahassāni oparajjaɱ kāresi.|| ||

Caturāsītivassasahassāni gihībhūto2 dhamme pāsāde brahmacariyaɱ cari.3 So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā param maraṇā brahmalokūpagato ahosi.|| ||

30. Siyā kho panĀnanda evam assa añño nūna tena samayena rājā

Mahāsudassano ahosī ti.|| ||

Na kho pan'etaɱ Ānanda evaɱ daṭṭhabbaɱ.|| ||

Ahaɱ tena samayena rājā mahāsudassano ahosi.|| ||

Mama tāni caturāsītinagarasahassāni kusāvatīnagarapamukhāni,||
mama tāni caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni,||
mama tāni caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni,||
mama tāni caturāsītipallaŋkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni goṇakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kādalimigapavarapacc'attharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni,||
mama tāni caturāsītināgasahassāni sovṇālaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni,||
mama tāni caturāsītiassasahassāni sovaṇṇalaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni,||
mama tāni caturāsītirathasahassāni [197] sīhacammaparivārāni byaggacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇalaŋkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni,||
mama tāni caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanappamukhāni,||
mama tāni caturāsītiitthisahassāni subhaddādevīpamukhāni,||
mama tāni caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanapamukhāni,||
mama tāni caturāsītikhattiyasahassāni anuyantāni parināyakaratanapamukhāni,||
mama tāni caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni kaɱsūpadhāraṇāni,||
mama tāni caturāsītivatthakoṭisahassāni khomasukhumānaɱ kappāsikasukhumānaɱ koseyyasukhumānaɱ kambalasukhumānaɱ,||
mama tāni caturāsītithālipākasahassāni sāyaɱ pātaɱ bhattābhihāro abhiharīyittha.|| ||

31. Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītinagarasahassānaɱ ekaɱ yeva taɱ nagaraɱ hoti yaɱ tena samayena ajdhāvasāmi yad idaɱ kusāvatī rājadhāni.|| ||

Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītipāsādasahassānaɱ ekoyeva so pāsādo hoti yantena samayena ajdhāvasāmi yad idaɱ dhammo pāsādo.|| ||

Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītikūṭāgārasahassānaɱ ekaɱ yeva taɱ kūṭāgāraɱ hoti yantena samayena ajdhāvasāmi yad idaɱ mahāviyūhaɱ kūṭāgāraɱ.|| ||

Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītipallaŋkasahassānaɱ eko yeva so pallaŋko hoti yantena samayena paribhuñjāmi yad idaɱ sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā dantamayo vā sāramayo vā.|| ||

Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītināgasahassānaɱ eko yeva so nāgo hoti yantena samayena abhirūhāmi yad idaɱ uposatho nāgarājā.|| ||

[198] Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītiassasahassānaɱ eko yeva so asso hoti yantena samayena abhirūhāmi yad idaɱ valāhako assarājā.|| ||

Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītirathasahassānaɱ eko yeva so ratho hoti yantena samayena abhirūhāmi yad idaɱ vejayantaratho.|| ||

Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītiitthisahassānaɱ ekā yeva sā itthi hoti yā tena samayena paccupaṭṭhāti khattiyinī1 vā vessinī vā.|| ||

Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītikoṭivatthasahassānaɱ ekaɱ yeva taɱ dussayugaɱ hoti yantena samayena paridahāmi khomasukhumaɱ vā kappāsikasukhumaɱ vā koseyyasukhumaɱ vā kambalasukhumaɱ vā.|| ||

Tesaɱ kho panĀnanda caturāsītithālipākasahassānaɱ eko yeva so thālipāko hoti yato nālikodanaparamaɱ bhuñjāmi tadupiyañ ca sūpeyyaɱ.|| ||

32. PassĀnanda sabbe te sankhārā atītā niruddhā vipariṇatā.|| ||

Evaɱ aniccā kho Ānanda sankhārā.|| ||

Evaɱ addhuvā kho Ānanda sankhārā.|| ||

Evaɱ anassāsikā kho Ānanda sankhārā,||
yāvañ c'idaɱ Ānanda alam eva sabbasankhāresu nibbindituɱ,||
alaɱ virajjituɱ,||
alaɱ vimuccituɱ.|| ||

Chakkhattuɱ kho panāhaɱ Ānanda abhijānāmi imasmiɱ padese sarīraɱ nikkhipitā,||
tañ ca kho rājā' va samāno cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.|| ||

Ayaɱ sattamo sarīranikkhepo.|| ||

Na kho panāhaɱ Ānanda taɱ padesaɱ samanupassāmi sadevake loke [199] samārake sabuhmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya yattha Tathāgato aṭṭhamaɱ sarīraɱ nikkhipeyyāti.|| ||

Idam avoca Bhagavā.|| ||

Idaɱ vatvā sugato athāparaɱ etad avoca satthā.|| ||

Aniccā vata sankhārā uppādavayadhammino|| ||

Uppajjitvā nirujdhanti tesaɱ vūpasamo sukho ti.|| ||

Mahāsudassanasuttaɱ niṭṭhitaɱ catutthaɱ


Contact:
E-mail
Copyright Statement   Webmaster's Page