Digha Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]

The Pali is transliterated as IAST Unicode (āīūṃṅñṭḍṇḷ). Alternatives:
[ ASCII (aiumnntdnl) | Mobile (āīūŋńñţđņļ) | Velthuis (aaiiuu.m'n~n.t.d.n.l) ]

 

Dīgha Nikāya

Sutta 22

Mahā-Satipaṭṭhāna Suttantaɱ

Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series

 


 

[290]

Evaɱ me sutaɱ|| ||

[1][wrrn][pts][wp][ati][bd][gnsg] Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Kurūsu viharati|| ||

Kammāssadhamman-nāma Kurūnaɱ nigamo.|| ||

Tatra kho Bhagavā bhikkhū amantesi: 'Bhikkhavo' ti.|| ||

'Bhadante' ti te bhikkhū Bhagavato paccassosuɱ.|| ||

Bhagavā etad-avoca:|| ||

Ekāyano ayaɱ bhikkhave maggo sattānaɱ visuddhiyā soka-pariddavānaɱ samatikkamāya dukkha-domanassānaɱ attha-gamā ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya,||
yad idaɱ cattāro satipaṭṭhānā.|| ||

Katame cattāro?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ.|| ||

[291][2][wrrn][pts][wp][ati][bd] Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu kāya kāyānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu arañña-gato vā rukkha-mūla-gato vā suññāgāra-gato vā nisīdati pallaŋkaɱ ābhujitvā ujuɱ kāyaɱ paṇidhāya parimukhaɱ satim upaṭṭhapetvā, so sato va assasati, sato passasati.|| ||

Dīghaɱ vā assasanto: 'Dīghaɱ assasāmiti,' pajānāti,||
dīghaɱ vā passasanto: 'Dīghaɱ passasāmiti,' pajānāti;||
rassaɱ vā assasanto: 'Rassaɱ assasāmiti,' pajānāti,||
rassaɱ vā passasanto: 'Rassaɱ passasāmiti,' pajānāti.|| ||

'Sabba-kāya-paṭisaŋvedi assasissāmiti,' sikkhati;||
'Sabba-kayapatisaɱvedi passasissāniti,' sikkhati.|| ||

'Passambhayaɱ kāya-sankhāraɱ assasissāmiti,' sikkhati,||
'Passambhayaɱ kāya-sankhāram passasissāmiti,' sikkhati.|| ||

seyyathā pi, bhikkhave, dakkho bhamakāro vā bhamakārantevāsī vā dīghaɱ vā añchanto: 'Digham añchāmiti,' pajānāti||
rassaɱ vā achanto: 'Rassaɱ añchāmiti,' pajānāti;||
Evam-eva kho bhikkhave bhikkhu dīghaɱ vā assasanto: 'Dīghaɱ assasāmiti,' pajānāti,||
dīghaɱ vā passasanto: 'Dīghaɱ passasāmiti,' pajānāti;||
rassaɱ vā assasanto: 'Rassaɱ assasāmiti,' pajānāti,||
rassaɱ vā passasanto: 'Rassaɱ passasāmiti,' pajānāti.|| ||

'Sabba-kāya-paṭisaŋvedi assasissāmiti,' sikkhati;||
'Sabba-kaya-patisaɱvedi passasissāni' ti.sikkhati.|| ||

'Passambhayaɱ kāya-sankhāraɱ assasissāmiti,' sikkhati;||
'Passambhayaɱ kāya-sankhāram passasissāmiti,' sikkhati.

 

[292] Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

[3][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu gacchanto vā:||
'Gacchāmīti,' pajānāti;||
ṭhito vā: 'ṭhito'mhī' ti.pajānāti;||
nisinno vā: 'nisinno'mhī' ti.pajānāti;||
sayāno vā: 'sayāno'mhī' ti.pajānāti.|| ||

Yathā yathā vā pan'assa kāyo paṇihito hoti,||
tathā tathā naɱ pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

[4][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajāna-kārī hoti||
Ālokite vilokite sampajānakārī hoti,||
Samiñjite pasārite sampajānakārī hoti,||
Saŋghāṭi-patta-cīvara-dhāraṇe sampajānakārī hoti,||
Asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti,||
Uccāra-passāvakamme sampajānakārī hoti,||
Gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhī-bhāve sampajāna-kārī hoti.|| ||

 

[293] Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

[5][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu imam eva kāyaɱ uddhaɱ pādatalā adho kesa-matthakā taca-pariyan taɱ pūran-nānappakārassa asucino paccavekkhati:||
'Atthi imasmiɱ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maɱsaɱ nahāru aṭṭhī aṭṭhi-miñjā vakkaɱ hadayaɱ yakanaɱ kilomakaɱ pihakaɱ papphāsaɱ antaɱ anta-guṇaɱ udariyaɱ karīsaɱ, pittaɱ semhaɱ pubbo lohitaɱ sedo medo assu vasā khe'o siŋghāṇikā lasikā muttan,' ti.|| ||

seyyathā pi, bhikkhave, ubhato-mukhā muto'ī pūrā nānā-vihitassa dhaññassa,||
seyyath'idaɱ: sālīnaɱ vīhīnaɱ muggānaɱ māsānaɱ tilānaɱ taṇḍulānaɱ, tam enaɱ cakkhumā puriso muñcitvā paccavekkheyya:||
'Ime sālī, ime vīhī, ime muggā, ime māsā, ime tilā, ime taṇḍulā.' ti||
— evam eva kho, bhikkhave, bhikkhu imam eva kāyaɱ uddhaɱ pādatalā adho kesa-matthakā tacapariyan taɱ pūran-nānappakārassa asucino paccavekkhati:||
'Atthi imasmiɱ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maɱsaɱ [294] nahāru-atthī aṭṭhi-miñjā vakkaɱ hadayam yakanaɱ kilomakaɱ pihakaɱ papphāsaɱ antaɱ anta-guṇaɱ udariyaɱ karīsaɱ, pitttaɱ semahaɱ pubbo lohitaɱ sedo medo assu vasā khe'o siŋghāṇikā lasikā muttan,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

[6][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu imam eva kāyaɱ yathā-ṭhitaɱ yathā-paṇihitaɱ dhātuso paccavekkhati:||
'Atthi imasmiɱ kāye paṭhavī-dhātu āpo-dhātu tejo-dhātu vāyo-dhātu,' ti.|| ||

seyyathā pi, bhikkhave, dakkho go-ghātako vā go-ghātak-antevāsī vā gāviɱ vadhitvā cātummahāpathe bilaso paṭivibhajitvā nisinno assa,||
evam eva kho, bhikkhave, bhikkhu imam eva kāyaɱ yathā-ṭhitaɱ yathā-paṇihitaɱ dhātuso paccavekkhati:||
'Atthi imasmiɱ kāye paṭhavī-dhātu āpo-dhātu tejo-dhātu vāyo-dhātu,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ [295] viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

[7][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ||
ekāhamataɱ vā dvīhanatam vā tīhamataɱ vā uddhumātakaɱ vinīlakaɱ vipubbaka-jātaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ dhammo evaɱ bhāvī etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

[8][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ||
kākehi vā khajjamānaɱ kulalehi vā khajjamānaɱ gijjhehi vā khajjamānaɱ supāṇehi vā khajjamānaɱ siggālehi vā khajjamānaɱ vividehi vā pāṇaka-jātehi khajjamānaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱdhammo evaɱbhāvī etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

[296] Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

[9][wrrn][pts][wp][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvahikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhi-saŋkhalikaɱ sa-maɱsa-lohitaɱ nahāru-sambandhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvahikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhi-sŋkhalikaɱ nimmaɱsa-lohitamakkhitaɱ nahāru-sambandhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvahikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhi-saŋkhalikaɱ apagata-maɱsa-lohitaɱ nahāru-sambandhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvahikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhikāni upagata-sambandhāni disā-vidisāsu vikkhittāni aññene hatthattikaɱ aññena pādaṭṭhikaɱ aññena jaŋghaṭṭhikaɱ aññena ūraṭṭhikaɱ aññena kaṭaṭṭhikaɱ [297] aññena piṭṭhi-kaṇṭakaɱ aññena sīsa-kaṭāhaɱ,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

[10][wrrn][pts][wp][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhikāni setāni saŋkha-vaṇṇūpanibhāni,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 

Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu seyyathā pi passeyya sarīraɱ sīvathikāya chaḍḍitaɱ,||
aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni,||
so imam eva kāyaɱ upasaŋharati:||
'Ayam pi kho kāyo evaɱ-dhammo evaɱ-bhāvi etaɱ anatīto,' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā kāye kāyānupassī viharati,||
bahiddhā vā kāye [298] kāyānupassī viharati,||
ajjhatta-bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā kāyasmiɱ viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupasī vā kāyasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi kāyo,' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.|| ||

 


 

[11][wrrn][pts][wp][ati][bd] Kathañ ca bhikkhave bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhaɱ vedanaɱ vediyamāno:||
'Sukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānati;||
dukkhaɱ vedanaɱ vediyamāno:||
'Dukkhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānati;||
adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediyamāno:||
'Adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānati.|| ||

Sāmisaɱ vā sukhaɱ vedanaɱ vediyamāno:||
'Sāmisaɱ sukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Nirāmisaɱ vā sukhaɱ vedanaɱ vediyamāno:||
'Nirāmisaɱ sukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Sāmisaɱ vā dukkhaɱ vedanaɱ vediyamāno:||
'Sāmisaɱ dukkhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Nirāmisaɱ vā dukkkhaɱ vedanaɱ vediyamāno:||
'Nirāmisaɱ dukkhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Sāmisaɱ vā adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediyamāno:||
'Sāmisaɱ adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.|| ||

Nirāmisaɱ vā adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediyamāno:||
'Nirāmisaɱ vā adukkhamamasukhaɱ vedanaɱ vediyāmī' ti.pajānāti.||

 

Iti ajjhattaɱ vā vedanāsu vedanānupassī viharati;||
bahiddhā va vedanaɱ vediyamāno viharati,||
ajjhattabahiddna vā vedanaɱ vediyamāno viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā vedanāsu viharati,||
vaya- [299] dhammānupassī vā vedanaɱ vediyamāno,||
samudayavaya dhammānupassī vā vedanaɱ vediyamāno.|| ||

'Atthi vedanā' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati.|| ||

 


 

[12][wrrn][pts][wp][ati][bd] Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu citte cittānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu sarāgaɱ vā cittaɱ||
'Sarāgaɱ cittan' ti pajānāti;||
vītarāgaɱ vā cittaɱ||
'Vītarāgaɱ cittan' ti pajānāti;||
sadosaɱ vā cittaɱ||
'Sadosaɱ cittan' ti pajānāti;||
vītadosaɱ vā cittaɱ||
'Vītadosaɱ cittan' ti pajānāti;||
samohaɱ vā cittaɱ||
'Samohaɱ cittan' ti pajānāti;||
vītamohaɱ vā cittaɱ||
'Vītamohaɱ cittan' ti pajānāti;||
saŋkhittaɱ vā cittaɱ||
'Saŋkhittaɱ cittan' ti pajānāti;,||
vikkhittaɱ vā cittaɱ||
'Vikkhittaɱ cittan' ti pajānāti;||
mahaggataɱ vā cittaɱ||
'Mahaggataɱ cittaɱ' ti pajānāti;||
amahaggataɱ vā cittaɱ||
'Amahaggataɱ cittaɱ' ti pajānāti;||
sa-uttaraɱ vā cittaɱ||
'Sa-uttaraɱ cittaɱ' ti pajānāti;||
anuttaraɱ vā cittaɱ||
'Anuttaraɱ cittan' ti pajānāti;||
samāhitaɱ vā cittaɱ||
'Samāhitaɱ cittan' ti pajānāti;||
asamāhitaɱ vā cittaɱ||
'Asamāhitaɱ cittan' ti pajānāti;||
vimuttaɱ vā cittaɱ||
'Vimuttaɱ cittan' ti pajānāti;||
avimuttaɱ vā cittaɱ||
'Avimuttaɱ cittan' ti pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā citte cittānupassī viharati,||
bahiddhā vā citte cittānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā citte cittānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā cittasmiɱ viharati,||
vaya-dhammānupassī vā cittasmiɱ viharati,||
samudayavayadhammānupassī vā cittasmiɱ viharati.|| ||

'Atthi cittan' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā [300] hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu citte cittānupassī viharati.|| ||

 


 

[13][wrrn][pts][wp][ati][bd] Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī vhharati pañcasu nīvaraṇesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu santaɱ vā ajjhattaɱ kāmacchandaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ kāmacchando' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ kāmacchandaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ kāmacchando' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa kāmacchandassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānāti,||
yathhā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ vyāpādaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ vyāpādo' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ vyāpādo:||
'N'atthi me ajjhattaɱ vyāpādo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannāya vyāpādaassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannāya vyāpādaassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānati,||
yathā ca pahīnāya vyāpādaassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ thīnamiddhaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ thīnamiddhan' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ thīnamiddhan:||
'N'atthi me ajjhattaɱ thīnamiddhan' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannāya thīnamiddhassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannāya thīnamiddhassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānati,||
yathā ca pahīnāya thīnamiddhassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ uddhaccakukkuccaɱ:||
'Atthi me [301] ajjhattaɱ uddhaccakukkuccan' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ uddhaccakukkuccan:||
'N'atthi me ajjhattaɱ uddhaccakukkuccan' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannāya uddhaccakukkuccassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannāya uddhaccakukkuccassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānati,||
yathā ca pahīnāya uddhaccakukkuccassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Santaɱ vā ajjhattaɱ vicikicchaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ vicikicchā' ti pajānāti,||
asantaɱ vā ajjhattaɱ vicikicchaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ vicikicchā' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaɱ hoti tañ-ca pajānati,||
yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati,||
vaydhammānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.|| ||

 

§

 

[14][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcas'upādānakkhandhesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcas'upādānakkhandesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu:||
'Iti rūpaɱ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthagamo;||
iti vedanā, iti vedanāya samudayo; iti vedanāya atthagamo;||
iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthagamo;||
iti sankhārā, [302] iti sankhārāṇaɱ samudayo, iti sankhārāṇaɱ atthagamo;||
iti viññāṇaɱ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthagamo' ti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati,||
vaydhammānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcas'upādānakkhandhesu.|| ||

 

§

 

[15][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu?|| ||

Ihha bhikkhave bhikkhu cakkhuñ-ca pajānāti rūpe ca pajānāti,||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saɱyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saɱyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saɱyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saɱyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti|| ||

Sotañ-ca pajānāti sadde ca pajānāti||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saɱyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saɱyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saɱyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saɱyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Ghānañ-ca pajānāti gandhe ca pajānāti||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saɱyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saɱyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saɱyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saɱyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Jivhañ-ca pajānāti rase ca pajāti||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saɱyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saɱyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saɱyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saɱyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Kāyañ-ca pajānāti phoṭṭhabbe ca pajāāti||
yañ-ca tad-ubhayaɱ paṭicca uppajjati saɱyojanam tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saɱyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saɱyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajāāti,||
yathā ca pahīnassa saɱyojanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

Manañ-ca pajānāti dhamme ca pajānāti,||
yañ-ca tad [303] ubhayaɱ paṭicca uppajjati saɱyojanaɱ tañ-ca pajānāti,||
yathā ca anuppannassa saɱyojanassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa saɱyojanassa pahānaɱ hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca pahīnassa saɱyohanassa āyatiɱ anuppādo hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati,||
vaydhammānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissatimattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āayatanesu.|| ||

 

§

 

[16][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaŋgesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaŋgesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu santaɱ vā ajjhattaɱ sati-sambojjhaŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ sati-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ sati-sambojjhaŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ sati-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa sati-sambojjhaŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa sati-sambojjhaŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ dhammavicaya-sambojjhaŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ dhammavicaya-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ dhammavicaya-sambojjhaŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ dhammavicaya-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa dhammavicaya-sambojjhaŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa dhammavicaya-sambojjhaŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ viriya-sambojjhaŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ viriya-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ viriya-sambojjhaŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ viriya-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa viriya-sambojjhaŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa viriya-sambojjhaŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ pīti-sambojjhaŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ pīti-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ pīti-sambojjhaŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ pīti-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa pīti-sambojjhaŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa pīti-sambojjhaŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

[304] Santam vā ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ passaddhi-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa passaddhi-sambojjhaŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa passaddhi-sambojjhaŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ samādhi-sambojjhaŋgo' ti pajānāti.|| ||

Yathā ca anuppannassa samādhi-sambojjhaŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa samādhi-sambojjhaŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Santaɱ vā ajjhattaɱ upekhā-sambojjhaŋgaɱ:||
'Atthi me ajjhattaɱ upekhā-sambojjhaŋgaɱ:|| ||

Asantaɱ vā ajjhattaɱ upekhā-sambojjhaŋgaɱ:||
'N'atthi me ajjhattaɱ upekhā-sambojjhaŋgo ti pajānāti.|| ||

Yatha ca anuppannassa upekhā-sambojjhaŋgassa uppādo hoti tañ-ca pajānāti,||
yathā ca uppannassa upekhā-sambojjhaŋgassa bhāvanāpāripūrī hoti tañ-ca pajānāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati,||
vaydhammānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaŋgesu.|| ||

 

§

 

[17][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca paraɱ bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catusu ariyasaccesu.|| ||

Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catusu ariyasaccesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu:||
'Idaɱ dukkhan' ti yathābhūtaɱ pajānāti,||
'Ayaɱ dukkhasamudayo' ti yathābhūtaɱ pajānāti,||
'Ayaɱ dukkha-nirodho' ti yathābhūtaɱ pajānāti,||
'Ayaɱ dukkha-nirodha-gāminī paṭipadā' ti yathābhūtaɱ pajāāti.|| ||

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati,||
vaydhammānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catusu ariya-saccesu.|| ||

 

[305] [18][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katamañ ca bhikkhave dukkhaɱ ariya-saccaɱ?|| ||

Jāti pi dukkhā, jarā pi dukkhā, [vyādhi pi dukkhā], maraṇam pi dukkhaɱ, soka-parideva-dukkha-domanass'-upāyāsā pi dukkhā, yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ, saɱkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.

Katamā ca bhikkhave jāti?|| ||

Yā tesaɱ tesaɱ sattānaɱ tamhi tamhi satta-nikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandānaɱ pātu-bhāvo āyatanānaɱ paṭilābho,||
ayaɱ vuccati bhikhave jāti.|| ||

Katamā ca bhikkhave jarā?|| ||

Yā tesaɱ tesaɱ sattānam tamhi tamhi satta-nikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaɱ pāliccaɱ valittacatā āyuno saɱhāni indriyānaɱ paripāko,||
ayaɱ vuccati bhikkhave jarā.|| ||

Katamañ ca bhikkhave maraṇaɱ?|| ||

Yam tesaɱ tesaɱ sattānaɱ tamhā tamhā satta-nikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaɱ maccu maraṇaɱ kāla-kiriyā khandhānaɱ bhedo ka'ebarassa nikkhepo,||
idaɱ vuccati bhikkhave maraṇaɱ.|| ||

Katamo ca bhikkhave soko?|| ||

Yo kho bhikkhave aññataraññatarena vyasanena samannāgatassa aññatar- [306] aññatarena dukkha-dhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaɱ anto-soko anto-parisoko,||
ayaɱ vuccati bhikkhave soko.|| ||

Katamo ca bhikkhave paridevo?|| ||

Yo kho bhikkhave aññataraññatarena vyasanena sammannāgatassa aññataraññatarena dukkha-dhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaɱ paridevitattaɱ,||
ayaɱ vucati bhikkhave paridevo.|| ||

Katamañ ca bhikkhave dukkhaɱ?|| ||

Yaɱ kho bhikkhave kāyikaɱ dukkhaɱ kāyikaɱ asātaɱ kāya-samphassajaɱ dukkhaɱ asātaɱ vedayitaɱ,||
idaɱ vuccati bhikkhave dukkhaɱ.|| ||

Katamañ ca bhikkhave domanassaɱ?|| ||

Yaɱ kho bhikkhave cetasikaɱ dukkhaɱ cetasikaɱ asātaɱ manosammphassajaɱ dukkhaɱ asātaɱ vedayitaɱ,||
idaɱ vuccati bhikkhave domanassaɱ.|| ||

Katamo ca bhikkhave upāyāso?|| ||

Yo kho bhikkhave aññataraññatarena vyasanenna sammannāgatassa aññataraññatarenna dukkha-dhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaɱ upāyāsitattaɱ,||
ayaɱ vuccati bhikkhave upāyāso.|| ||

[307] Katamañ ca bhikkhave yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ?|| ||

Jāti-dhammānaɱ bhikkhave sattānaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na jāti-dhammā assāma,||
na ca vata no jāti āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Jarā-dhammānaɱ bhikkhave sattānaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na jarā-dhammā assāma,||
na ca vata no jarā āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Vyādhi-dhammānaɱ bhikkhave sattānaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na vyādhi-dhammā assāma,||
na ca vata no vyādhi āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Maraṇa-dhammānaɱ bhikkhave sattānam evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na maraṇa-dhammā assāma,||
na ca vata no maraṇa āgaccheyyāti.|| ||

Na kho pan'etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsa-dhammānaɱ bhikkhave sattānaɱ evaɱ icchā uppajjati:||
Aho vata mayaɱ na soka-parideva-dukkha-domanassa-upāyāsa-dhammā assāma,||
na ca vata no soka-parideva-dukkha-domanassa-upāyāsā āgaccheyyun ti|| ||

Na kho pan' etaɱ icchāya pattabbaɱ.|| ||

Idam pi yam p'icchaɱ na labhati tam pi dukkhaɱ.|| ||

 

Katame ca bhikkhave saɱkhittena pañcupādānakkhandā dukkhā?|| ||

Seyyathīdaɱ rūpūpādānakkhandho vedanūpādānakkhandho saññūpādānakkhandho saɱkhārūpādānakkhandho viññāṇūpapādānakkhando, ime vuccanti bhikkhave saɱkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.|| ||

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkhaɱ ariya-saccaɱ.|| ||

 

§§

 

[308] [19][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katamañ ca bhikkhave dukkha-samudayaɱ ariya-saccaɱ?|| ||

Yāyaɱ taṇhā ponobhavikā nandi-rāga-sahagatā tatra tatrābhinandinī,||
seyyathīdaɱ kāma-taṇhā bhava-taṇhā vibhava-taṇhā.|| ||

Sā kho pan'esā bhikkhave taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati,||
kattha nivisamānā nivisati?|| ||

Yaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamāā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Kiñci loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ?|| ||

Cakkhuɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sotaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghānaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Jivhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāyo loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Mano loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Saddā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabbā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhammā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Cakkhu-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sota-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghāna-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Jivhā-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāya-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Mano-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Cakkhu-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sota-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghāna-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Jivhā-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāya-samphasso piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Mano-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'essā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.

 

Cakkhu-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sota-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Ghāna-camphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

[309] Jivhā-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Kāya-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Mano-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rūpa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañña loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañcentnā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rasa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Sadda-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Gandha-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Rassa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Phoṭṭhabba-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajjamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Dhamma-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā [310] taṇhā uppajamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkha-samudayaɱ ariya-saccaɱ.|| ||

 

§§

 

[20][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katamañ ca bhikkhave dukkha-nirodhaɱ ariya-saccaɱ?|| ||

Yo tassā yeva taṇhāya asesa-virāga-nirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.|| ||

Sā kho pan'esā bhikkhave taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati,||
kattha nirujjhamānā nirujjhati?|| ||

Yaɱ loke piya-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Kiñci loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ?|| ||

Cakkhuɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sotaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghānaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāyo loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

 

Rūpā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Saddā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabbā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhammā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Cakkhu-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sota-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghāna-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāya-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano-viññāṇaɱ loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Cakkhu-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sota-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghāna-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā-samphasso loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāya-samphasso piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano-samphasso loke [311] piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'essā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.

 

Cakkhu-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sota-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Ghāna-camphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Jivhā-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Kāya-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Mano-samphassajā vedanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañña loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-saññā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-sañcentnā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-sañcetanā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-taṇhā loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rasa-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-vitakko loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

 

Rūpa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Sadda-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Gandha-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Rassa-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Phoṭṭhabba-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā pahīyamānā pahīyati,||
ettha nirujjhamānā nirujjhati.|| ||

Dhamma-vicāro loke piya-rūpaɱ sāta-rūpaɱ,||
etth'esā taṇhā uppajamānā uppajjati,||
ettha nivisamānā nivisati.|| ||

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkha-nirodhaɱ ariya-saccaɱ.|| ||

 

§§

 

[21][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katamañ ca bhikkhave dukkha-nirodha-gāminī paṭipadā ariya-saccaɱ?|| ||

Ayam eva Ariyo Aṭṭhañgiko Maggo,||
seyyathīdaɱ sammā-diṭṭhi, sammā-saɱkappo, sammā-vācā, sammā kammanto, sammā-ājīvo, sammā-vāyāmo, sammā-sati, sammā-samādhi.|| ||

 

Katamā ca bhikkhave sammā-diṭṭhi?|| ||

[312] Yaɱ kho bhikhave dukkhe ñāṇaɱ dukkha-samudaye ñāṇaɱ dukkha-nirodhe ñāṇaɱ dukkha-nirodha-gāminiyā paṭipadāya ñāṇaɱ,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-diṭṭhi.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-saɱkappo?|| ||

Nekkhamma-saɱkappo, avyāpāda-saɱkappo, avihiɱsā-saɱkappo,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-saɱkappo.|| ||

 

Katamā ca bhikkhave sammā-vācā?|| ||

Musā-vādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-vācā.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-kammanto?|| ||

Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesu micchācārā veramaṇī,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-kammanto.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-ājīvo?|| ||

Idha, bhikkhave, ariya-sāvako micchā-ājīvaɱ pahāya sammā-ājīvena jīvikaɱ kappeti,||
ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-ājīvo.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammā-vāyāmo?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu anupannānaɱ pāpakānaɱ akusalānaɱ dhammānaɱ anuppādāya chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Uppannānaɱ pāpakānaɱ akusalānaɱ dhammānaɱ pahānāya chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Anuppannānaɱ kusalānaɱ dhammānaɱ uppādāya chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Uppannānaɱ kusalānaɱ dhammānaɱ ṭhitiyā asammosāya bhiyyo- [313] bhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaɱ janeti vāyamati,||
viriyaɱ ārabhati, cittaɱ paggaṇhāti padahati.|| ||

Ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-vāyāmo.|| ||

 

Katamā ca bhikkhave sammā-sati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ,||
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā-domanassaɱ.|| ||

Ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-sati.

 

Katamo ca bhikkhave sammā-samādhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicc'eva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaɱ savicāraɱ vivekajaɱ pīti-sukhaɱ paṭhamaɱ-jhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Vitakka-vicārānaɱ vūpasamā ajjhattaɱ sampasādhijaɱ cetaso ekodi-bhāvaɱ avitakkaɱ avicāraɱ samādhijaɱ pīti-sukhaɱ dutiyaɱ-jhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Pītiyā ca virāgā upekhako viharati sato ca sampajāno,||
sukhañ ca kāyena patisaɱvedeti yan taɱ ariyā ācikkhanti:||
'Upekhako satimā sukha-vihārī.' ti, tatiya-jjhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Sukhassa ca pahāā dukkhassa ca pahānā pubb'eva somanassa-domanassānaɱ attha-gamā adukkhaɱ-asukhaɱ upekhā-sati-pārisuddhiɱ catutthaɱ-jhānaɱ upasampajja viharati.|| ||

Ayaɱ vuccati bhikkhave sammā-samādhi.

Idaɱ vuccati bhikkhave dukkha-nirodha-gāminī-paṭipadā ariya-saccaɱ.

 

Iti ajjhattaɱ vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
[314] bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati,||
ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.|| ||

Samudaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati,||
vaydhammānupassī vā dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammānupassī vā dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammā' ti vā pan'assa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvad-eva ñāṇamattāya patissati mattāya.|| ||

Anissito ca viharati na ca kiñci loke upādiyati.|| ||

Evaɱ kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catusu ariya-saccesu.|| ||

 


 

[22][wrrn][pts][wp][ati][bd] Yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya satta vassāni,||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave satta vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya cha vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cha vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya pañca vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave pañca vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya cattāri vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cattāri vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya tīṇi vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave tīṇi vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya dve vassāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave dve vassāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya ekaɱ vassaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave ekaɱ vassaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya satta māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave satta māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya cha māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cha māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya pañca māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave pañca māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya cattāri māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave cattāri māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya tīṇi māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave tīṇi māsāni,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya dve māsāni||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave dve māsāni,||
[315] yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya ekaɱ māsaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave ekaɱ māsaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya addha māsaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave ekaɱ māsaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya addha māsaɱ||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Tiṭṭhantu bhikkhave addha māsaɱ,||
yo hi koci bhikkhave ime cattāro satipaṭṭhāne evaɱ bhāveyya sattāham||
tassa dvinnaɱ phalānaɱ aññataraɱ phalaɱ pāṭikaŋkhaɱ:||
diṭṭhe va dhamme aññā,||
sati vā upādisese anāgāmitā.|| ||

Ekāyano ayaɱ bhikkhave maggo sattānaɱ visuddhiyā sokapariddhavānaɱ samatikkamāya dukkhadomanassānaɱ attha-gamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya,||
yad idaɱ cattāro satipaṭṭhānā ti,||
iti yan-taɱ vuttaɱ idam-etaɱ paṭicca vuttan-ti.

Idam-avoca Bhagavā. Attamanā te bhikkhū Bhagavato bhāsitaɱ abhinadun-ti.

SATIPAṬṬHĀNA SUTTA

 


 

More Satipaṭṭhāna Resources


Contact:
E-mail
Copyright Statement   Webmaster's Page