Majjhima Nikaya


[Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]


 

Majjhima Nikāya
1. Mūla-Paṇṇāsa
2. Sīhanāda Vagga

Sutta 12

Mahā Sīhanāda Suttaɱ

Adapted from the 1995 edition of the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series.

 


[68]

[1][chlm][pts][ntbb][upal][than] Evaɱ me sutaɱ:|| ||

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā Vesāliyaɱ viharati||
bahinagare avarapure vana-saṇḍe.|| ||

Tena kho pana samayena Sunakkhatto Licchavi-putto||
acira-pakkanto hoti||
imasmā Dhamma-Vinayā.|| ||

So Vesāliyaɱ parisatiɱ||
etaɱ vācaɱ bhāsati:|| ||

"N'atthi samaṇassa Gotamassa uttariɱ manussa-dhammā||
alam-ariya-ñāṇa-dassana-viseso,||
takka-pariyāhataɱ Samaṇo Gotamo dhammaɱ deseti||
vīmaɱs-ā-nucaritaɱ sayaɱ-paṭibhānaɱ||
yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito,||
so niyyāti takkarassa sammā dukkha-k-khayāyā" ti.|| ||

[2] Atha kho āyasmā Sāriputto||
pubbaṇha-samayaɱ nivāsetvā||
patta-cīvaraɱ ādāya||
Vesāliɱ piṇḍāya pāvisi.|| ||

Assosi kho āyasmā Sāriputto||
Sunakkhattassa Licchavi-puttassa Vesāliyaɱ parisatiɱ||
evaɱ vācaɱ bhāsa-mānassa:|| ||

"N'atthi samaṇassa Gotamassa uttariɱ manussa-dhammā||
alam-ariya-ñāṇa-dassana-viseso,||
takka-pariyāhataɱ Samaṇo Gotamo dhammaɱ deseti||
vīmaɱs-ā-nucaritaɱ sayaɱ-paṭibhānaɱ||
yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito,||
so niyyāti takkarassa sammā dukkha-k-khayāyā" ti.|| ||

[3] Atha kho āyasmā Sāriputto||
Vesāliyaɱ piṇḍāya||
caritvā pacchā-bhattaɱ||
piṇḍa-pāta-paṭikkanto||
yena Bhagavā ten'upasaṅkami.|| ||

Upasaṅkamitvā Bhagavantaɱ abhivādetvā||
eka-m-antaɱ nisīdi.|| ||

Eka-m-antaɱ nisinno kho||
āyasmā Sāriputto Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"Sunakkhatto bhante Licchavi-putto||
acira-pakkanto imasmā Dhamma-Vinayā,||
so Vesāliyaɱ parisatiɱ||
evaɱ vācaɱ bhāsati:|| ||

'N'atthi samaṇassa Gotamassa uttariɱ manussa-dhammā||
alam-ariya-ñāṇa-dassana-viseso,||
takka-pariyāhataɱ Samaṇo Gotamo dhammaɱ deseti||
vīmaɱs-ā-nucaritaɱ sayaɱ-paṭibhānaɱ||
yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito,||
so niyyāti takkarassa sammā dukkha-k-khayāyā' ti" ti.|| ||

[4] "Kodhano Sāriputta Sunakkhatto mogha-puriso.|| ||

Kodhā ca pan'assa esā vācā bhāsitā.|| ||

'Avaṇṇaɱ bhāsissāmī' ti.|| ||

So Sāriputta Sunakkhatto mogha-puriso||
vaṇṇaɱ yeva Tathāgatassa [69] bhāsati.|| ||

Vaṇṇo h'eso Sāriputta Tathāgatassa,||
yo evaɱ vadeyya:|| ||

'Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito,||
so niyyāti takkarassa sammā dukkha-k-khayāyā' ti.|| ||

[5] Ayam pi hi nāma Sāriputta,||
Sunakkhattassa mogha-purisassa||
mayi dhamm'anvayo na bhavissati:|| ||

'Iti pi so Bhagavā||
arahaɱ||
Sammā Sambuddho||
vijjā-caraṇa-sampanno||
Sugato||
loka-vidū||
anuttaro purisa-damma-sārathī||
Satthā deva-manussānaɱ||
Buddho Bhagavā' ti.|| ||

[6] Ayam pi hi nāma Sāriputta||
Sunakkhattassa mogha-purisassa||
mayi dhamm'anvayo na bhavissati:|| ||

'Iti pi so Bhagavā aneka-vihitaɱ||
iddhi-vidhaɱ pacc'anubhoti:|| ||

Eko pi hutvā bahudhā assaɱ,||
bahudhā pi hutvā eko assaɱ,||
ā-vībhāvaɱ||
tiro-bhāvaɱ||
tiro-kuḍḍaɱ||
tiro-pākāraɱ||
tiro-pabbataɱ||
asajja-māno gacchati||
seyyathā pi ākāse,||
paṭhaviyā pi ummujjani-mujjaɱ karoti||
seyyathā pi udake,||
udake pi abhijja-māne gacchati||
seyyathā pi paṭhaviyaɱ,||
ākāse pi pallaṇkena kamati||
seyyathā pi pakkhī sakuṇo,||
ime pi candima-suriye||
evaɱ mahiddhike||
evaɱ mah-ā-nubhāve pāṇinā||
parimaseyyaɱ||
parimajjeyyaɱ,||
yāva Brahma-lokā pi kāyena vasaɱ vattetī' ti.

[7] Ayam pi hi nāma Sāriputta,||
Sunakkhattassa mogha-purisassa||
mayi dhamm'anvayo na bhavissati:|| ||

'Iti pi so Bhagavā dibbāya sota-dhātuyā||
visuddhāya atikkanta-mānusikāya||
ubho sadde suṇāti||
dibbe ca||
mānuse ca||
ye dūre santike cā' ti.|| ||

[8] Ayam pi hi nāma Sāriputta,||
Sunakkhattassa mogha-purisassa||
mayi dhamm'anvayo na bhavissati:|| ||

"Iti pi so Bhagavā para-sattāṇaɱ||
para-puggalānaɱ||
cetasā ceto paricca pajānāti:|| ||

Sarāgaɱ vā cittaɱ,||
'Sarāgaɱ cittan' ti pajānāti;||
vīta-rāgaɱ vā cittaɱ,||
'Vīta-rāgaɱ cittan' ti pajānāti;||
sadosaɱ vā cittaɱ,||
'Sadosaɱ cittan' ti pajānāti;||
vīta-dosaɱ vā cittaɱ,||
'Vīta-dosaɱ cittan' ti pajānāti;||
samohaɱ vā cittaɱ,||
'Samohaɱ cittan' ti pajānāti;||
vīta-mohaɱ vā cittaɱ,||
'Vīta-mohaɱ cittan' ti pajānāti; -||
saṇkhittaɱ vā cittaɱ,||
'Saṇkhittaɱ cittan' ti pajānāti;||
vikkhittaɱ vā cittaɱ,||
'Vikkhittaɱ cittan' ti pajānāti;||
mahaggataɱ vā cittaɱ,||
'Mahaggataɱ cittan' ti pajānāti;||
amahaggataɱ vā cittaɱ,||
'Amahaggataɱ cittan' ti pajānāti;||
sa-uttaraɱ vā cittaɱ,||
'Sa-uttaraɱ cittan' ti pajānāti;||
anuttaraɱ vā cittaɱ,||
'Anuttaraɱ cittan' ti pajānāti;||
samāhitaɱ vā cittaɱ,||
samā- [35] 'Hitaɱ cittan' ti pajānāti;||
asamāhitaɱ vā cittaɱ,||
'Asamāhitaɱ cittan' ti pajānāti;||
vimuttaɱ vā cittaɱ,||
'Vimuttaɱ cittan' ti pajānāti;||
avimuttaɱ vā cittaɱ,||
'Avimuttaɱ cittan' ti pajānāti" ti.

[9] Dasa kho pan'imāni Sāriputta||
Tathāgatassa Tathāgata-balāni||
yehi balehi samannāgato Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

Katamāni dasa?|| ||

[1] Idha Sāriputta, Tathāgato||
ṭhānañ ca ṭhānato||
aṭṭhānañ ca aṭṭhānato||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

Yam pi Sāriputta, Tathāgato||
ṭhānañ ca ṭhānato||
aṭṭhānañ ca aṭṭhānato||
yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
idam pi Sāriputta, Tathā- [70] gatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[2] Puna ca paraɱ Sāriputta, Tathāgato||
atītān-ā-gata-pacc'uppannānaɱ||
kamma-samā-dānānaɱ||
ṭhānaso hetuso vipākaɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

Yam pi Sāriputta, Tathāgato||
atītān-ā-gata-pacc'uppannānaɱ||
kamma-samā-dānānaɱ||
ṭhānaso hetuso vipākaɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
idam pi Sāriputta, Tathāgatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[3] Puna ca paraɱ Sāriputta, Tathāgato||
sabbattha-gāminiɱ paṭipadaɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

Yam pi Sāriputta, Tathāgato||
sabbattha-gāminiɱ paṭipadaɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
idam pi Sāriputta, Tathāgatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[4] Puna ca paraɱ Sāriputta, Tathāgato aneka-dhātu-nānā-dhātu-lokaɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

Yam pi Sāriputta, Tathāgato||
aneka-dhātu-nānā-dhātu-lokaɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
idam pi Sāriputta, Tathāgatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[5] Puna ca paraɱ Sāriputta, Tathāgato||
sattāṇaɱ nān-ā-dhimutti-kataɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

Yam pi Sāriputta Tathāgato||
sattāṇaɱ nān-ā-dhimutti-kataɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
idam pi Sāriputta, Tathāgatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[6] Puna ca paraɱ Sāriputta, Tathāgato||
para-sattāṇaɱ||
para-puggalānaɱ||
indriya-paro-pariyattaɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

Yam pi Sāriputta Tathāgato||
para-sattāṇaɱ||
para-puggalānaɱ||
indriya-paro-pariyattaɱ||
yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
idam pi Sāriputta, Tathāgatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[7] Puna ca paraɱ Sāriputta, Tathāgato||
jhāna-vimokkha-samādhi-samāpattīnaɱ||
saṅkilesaɱ,||
vodānaɱ,||
vuṭṭhānaɱ,||
yathā-bhūtaɱ pajānāti.|| ||

Yam pi Sāriputta, Tathāgato||
jhāna-vimokkha-samādhi-samāpattīnaɱ||
saṅkilesaɱ,||
vodānaɱ,||
vuṭṭhānaɱ,||
yathā-bhūtaɱ pajānāti,||
idam pi Sāriputta, Tathāgatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[8] Puna ca paraɱ Sāriputta, Tathāgato||
aneka-vihitaɱ pubbe-nivāsaɱ anussarati.|| ||

Seyyath'īdaɱ:|| ||

Ekam pi jātiɱ,||
dve pi jātiyo,||
tisso pi jātiyo,||
catasso pi jātiyo,||
pañca pi jātiyo,||
dasa pi jātiyo,||
vīsatim pi jātiyo,||
tiɱsam pi jātiyo,||
cattārīsam pi jātiyo,||
paññāsam pi jātiyo,||
jāti-satam pi jāti-sahassam pi jāti-sata-sahassam pi,||
aneke pi saɱvaṭṭa-kappe||
aneke pi vivaṭṭa-kappe||
aneke pi saɱvaṭṭa-vivaṭṭa-kappe —|| ||

'Amutr'āsiɱ evaɱ nāmo,||
evaɱ gotto,||
evaɱ vaṇṇo,||
evam-āhāro,||
evaɱ sukha-dukkha-paṭisaɱvedī,||
evam-āyu-pariyanto,||
so tato cuto amutra upapādiɱ.|| ||

Tatrāp'āsiɱ evaɱ nāmo,||
evaɱ gotto,||
evaɱ vaṇṇo,||
evam-āhāro,||
evaɱ sukha-dukkha-paṭisaɱvedī,||
evam-āyu-pariyanto.|| ||

So tato cuto idh'ūpapanno' ti.|| ||

Iti sākāraɱ sa-uddesaɱ aneka-vihitaɱ pubbe-nivāsaɱ anussarati.|| ||

Yam pi Sāriputta, Tathāgato||
aneka-vihitaɱ pubbe-nivāsaɱ anussarati.|| ||

Seyyath'īdaɱ:|| ||

Ekam pi jātiɱ,||
dve pi jātiyo,||
tisso pi jātiyo,||
catasso pi jātiyo,||
pañca pi jātiyo,||
dasa pi jātiyo,||
vīsatim pi jātiyo,||
tiɱsam pi jātiyo,||
cattārīsam pi jātiyo,||
paññāsam pi jātiyo,||
jāti-satam pi||
jāti-sahassam pi||
jāti-sata-sahassam pi,||
aneke pi saɱvaṭṭa-kappe||
aneke pi vivaṭṭa-kappe||
aneke pi saɱvaṭṭa-vivaṭṭa-kappe:|| ||

'Amutr'āsiɱ evaɱ nāmo,||
evaɱ gotto,||
evaɱ vaṇṇo,||
evam-āhāro,||
evaɱ sukha-dukkha-paṭisaɱvedī,||
evam-āyu-pariyanto,||
so tato cuto amutra upapādiɱ.|| ||

Tatrāp'āsiɱ evaɱ nāmo,||
evaɱ gotto,||
evaɱ vaṇṇo,||
evam-āhāro,||
evaɱ sukha-dukkha-paṭisaɱvedī,||
evam-āyu-pariyanto.|| ||

So tato cuto idh'ūpapanno' ti.|| ||

Iti sākāraɱ sa-uddesaɱ aneka-vihitaɱ pubbe-nivāsaɱ anussarati.|| ||

Idam pi Sāriputta,||
Tathāgatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[9] Puna ca paraɱ Sāriputta, Tathāgato||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
satte passati:|| ||

Cavamāne upapajjamāne||
hīne||
paṇīte||
suvaṇṇe||
dubbaṇṇe||
sugate||
duggate.|| ||

Yathā kamm'ūpage satte pajānāti:|| ||

"Ime vata bhonto sattā||
kāya-du-c-caritena samannāgatā||
vacī-du-c-caritena samannāgatā||
mano-du-c-caritena samannāgatā||
ariyānaɱ upavādakā||
micchā-diṭṭhikā||
micchā-diṭṭhi-kamma-samā-dānā,||
te kāyassa [71] bhedā param maraṇā||
apāyaɱ duggatiɱ||
vinipātaɱ||
Nirayaɱ upapannā|| ||

Ime vā pana bhonto sattā||
kāya-sucaritena samannāgatā||
vacī-sucaritena samannāgatā||
mano-sucaritena samannāgatā||
ariyānaɱ anupavādakā||
sammā-diṭṭhikā||
sammā-diṭṭhi-kamma-samā-dānā,||
te kāyassa bhedā param maraṇā||
sugatiɱ||
saggaɱ lokaɱ upapannā" ti.|| ||

Iti dibbena cakkhunā||
visuddhena atikkanta-mānusakena||
satte passati||
cavamāne uppajjamāne,||
hīne||
paṇīte||
suvaṇṇe||
dubbaṇṇe||
sugate||
duggate.

Yathā-kamm'ūpage satte pajānāti.|| ||

Yam pi Sāriputta,||
Tathāgato dibbena cakkhunā||
visuddhena atikkanta-mānusakena||
satte passati:|| ||

Cavamāne upapajjamāne||
hīne||
paṇīte||
suvaṇṇe||
dubbaṇṇe||
sugate||
duggate.|| ||

Yathā kamm'ūpage satte pajānāti:|| ||

"Ime vata bhonto sattā||
kāya-du-c-caritena samannāgatā||
vacī-du-c-caritena samannāgatā||
mano-du-c-caritena samannāgatā||
ariyānaɱ upavādakā||
micchā-diṭṭhikā||
micchā-diṭṭhi-kamma-samā-dānā,||
te kāyassa bhedā param maraṇā||
apāyaɱ duggatiɱ||
vinipātaɱ||
Nirayaɱ upapannā|| ||

Ime vā pana bhonto sattā||
kāya-sucaritena samannāgatā||
vacī-sucaritena samannāgatā||
mano-sucaritena samannāgatā||
ariyānaɱ anupavādakā||
sammā-diṭṭhikā||
sammā-diṭṭhi-kamma-samā-dānā,||
te kāyassa bhedā param maraṇā||
sugatiɱ||
saggaɱ lokaɱ upapannā" ti.|| ||

Iti dibbena cakkhunā||
visuddhena atikkanta-mānusakena||
satte passati||
cavamāne uppajjamāne,||
hīne||
paṇīte||
suvaṇṇe||
dubbaṇṇe||
sugate||
duggate.|| ||

Yathā-kamm'ūpage satte pajānāti:||
idam pi Sāriputta,||
Tathāgatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[10] Puna ca paraɱ Sāriputta Tathāgato||
āsavānaɱ khayā||
anāsavaɱ ceto-vimuttiɱ||
paññā-vimuttiɱ||
diṭṭhe'va dhamme sayaɱ abhiññā sacchi-katvā||
upasampajja viharati.|| ||

Yam pi Sāriputta Tathāgato||
āsavānaɱ khayā||
anāsavaɱ ceto-vimuttiɱ||
paññā-vimuttiɱ||
diṭṭhe'va dhamme sayaɱ abhiññā sacchi-katvā||
upasampajja viharati,||
idam pi Sāriputta, Tathāgatassa Tathāgata-balaɱ hoti||
yaɱ balaɱ āgamma Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

[10] Imāni kho Sāriputta dasa Tathāgatassa Tathāgata-balāni,||
yehi balehi samannāgato Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti. || ||

[11] Yo kho maɱ Sāriputta||
evaɱ jānantaɱ||
evaɱ passantaɱ||
evaɱ vadeyya:|| ||

'N'atthi samaṇassa Gotamassa uttariɱ manussa-dhammā||
alam-ariya-ñāṇa-dassana-viseso,||
takka-pariyāhataɱ Samaṇo Gotamo dhammaɱ deseti||
vīmaɱs-ā-nucaritaɱ sayaɱ-paṭibhānaɱ' ti,"||
taɱ Sāriputta vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta bhikkhu||
sīla-sampanno||
samādhi-sampanno||
diṭṭhe'va dhamme aññaɱ ārādheyya,||
evaɱ sampadam idaɱ Sāriputta vadāmi:|| ||

Taɱ vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.|| ||

[12] Cattār'imāni Sāriputta Tathāgatassa vesārajjāni||
yehi vesārajjehi samannāgato Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
Brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

Katamāni cattāri?|| ||

[1] 'Sammā Sambuddhassa te paṭijānato||
ime dhammā anabhi-sambuddhā' ti.|| ||

Tatra vata maɱ samaṇo vā||
brāhmaṇo vā||
devo vā||
Māro vā||
Brahmā vā||
koci vā lokasmiɱ||
[72] saha dhammena paṭicodessat-ī-ti||
nimittam-etaɱ Sāriputta||
na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[2] 'Khīṇ'āsavassa te paṭijānato||
ime āsavā apari-k-khīṇā' ti.|| ||

Tatra vata maɱ samaṇo vā||
brāhmaṇo vā||
devo vā||
Māro vā||
Brahmā vā||
koci vā lokasmiɱ||
saha dhammena paṭicodessat-ī-ti||
nimittame etaɱ Sāriputta||
na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[3] 'Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā te paṭisevato nālaɱ antarāyāyā' ti.|| ||

Tatra vata maɱ samaṇo vā||
brāhmaṇo vā||
devo vā||
Māro vā||
Brahmā vā||
koci vā lokasmiɱ||
saha dhammena paṭicodessat-ī-ti||
nimittame etaɱ Sāriputta||
na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[4] "Yassa kho pana te atthāya dhammo desito so na niyyāti takkarassa sammā dukkha-k-khayāyā" ti.|| ||

Tatra vata maɱ samaṇo vā||
brāhmaṇo vā||
devo vā||
Māro vā||
Brahmā vā||
koci vā lokasmiɱ||
saha dhammena paṭicodessat-ī-ti||
nimittame etaɱ Sāriputta||
na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[13] Imāni kho Sāriputta cattāri Tathāgatassa vesārajjāni||
yehi vesārajjehi samannāgato Tathāgato||
āsabhaɱ ṭhānaɱ paṭijānāti,||
parisāsu sīha-nādaɱ nadati,||
brahma-cakkaɱ pavatteti.|| ||

Yo kho maɱ Sāriputta||
evaɱ jānantaɱ||
evaɱ passantaɱ||
evaɱ vadeyya:|| ||

'N'atthi samaṇassa Gotamassa uttariɱ manussa-dhammā||
alam-ariya-ñāṇa-dassana-viseso,||
takka-pariyāhataɱ Samaṇo Gotamo dhammaɱ deseti||
vīmaɱs-ā-nucaritaɱ sayaɱ-paṭibhānaɱ' ti,|| ||

taɱ Sāriputta vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.

Seyyathā pi Sāriputta bhikkhu||
sīla-sampanno||
samādhi-sampanno||
diṭṭhe'va dhamme aññaɱ ārādheyya,||
evaɱ sampadam idaɱ Sāriputta vadāmi:|| ||

Taɱ vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.|| ||

 

§

 

[14] Aṭṭha kho imā Sāriputta parisā.|| ||

Katamā aṭṭha?|| ||

[1] Khattiyaparisā||
[2] brāhmaṇa-parisā||
[3] gahapati-parisā||
[4] samaṇa-parisā||
[5] Cātu-m-mahārājika-parisā||
[6] Tāvatiɱsa-parisā||
[7] Māra-parisā||
[8] Brahma-parisā.|| ||

Imā kho Sāriputta aṭṭha parisā.|| ||

Imehi kho Sāriputta||
catūhi vesārajjehi samannāgato Tathāgato||
imā aṭṭha parisā upasaṅkamati ajjho-gāhati.|| ||

[15] Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
aneka-sataɱ khattiya-parisaɱ upasaṅkamitā,||
tatra pi mayā sannisinna-pubbañ c'eva||
sallapita-pubbañ ca||
sākacachā ca samāpajjita-pubbā.|| ||

Tatra vata maɱ bhayaɱ vā||
sārajjaɱ vā||
okkamissat-ī-ti nimittame||
etaɱ Sāriputta na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[16] Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
aneka-sataɱ brāhmaṇa-parisaɱ upasaṅkamitā,||
tatra pi mayā sannisinna-pubbañ c'eva||
sallapita-pubbañ ca||
sākacachā ca samāpajjita-pubbā.|| ||

Tatra vata maɱ bhayaɱ vā||
sārajjaɱ vā||
okkamissat-ī-ti nimittame||
taɱ Sāriputta na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[17] Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
aneka-sataɱ gahapati-parisaɱ upasaṅkamitā,||
tatra pi mayā sannisinna-pubbañ c'eva||
sallapita-pubbañ ca||
sākacachā ca samāpajjita-pubbā.|| ||

Tatra vata maɱ bhayaɱ vā||
sārajjaɱ vā||
okkamissat-ī-ti nimittame||
taɱ Sāriputta na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[18] Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
aneka-sataɱ samaṇa-parisaɱ upasaṅkamitā,||
tatra pi mayā sannisinna-pubbañ c'eva||
sallapita-pubbañ ca||
sākacachā ca samāpajjita-pubbā.|| ||

Tatra vata maɱ bhayaɱ vā||
sārajjaɱ vā||
okkamissat-ī-ti nimittame||
taɱ Sāriputta na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[19] Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
aneka-sataɱ Cātu-m-mahārājika-parisaɱ upasaṅkamitā,||
tatra pi mayā sannisinna-pubbañ c'eva||
sallapita-pubbañ ca||
sākacachā ca samāpajjita-pubbā.|| ||

Tatra vata maɱ bhayaɱ vā||
sārajjaɱ vā||
okkamissat-ī-ti nimittame||
taɱ Sāriputta na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[20] Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
aneka-sataɱ Tāvatiɱsaparisaɱ upasaṅkamitā,||
tatra pi mayā sannisinna-pubbañ c'eva||
sallapita-pubbañ ca||
sākacachā ca samāpajjita-pubbā.|| ||

Tatra vata maɱ bhayaɱ vā||
sārajjaɱ vā||
okkamissat-ī-ti nimittame||
taɱ Sāriputta na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[21] Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
aneka-sataɱ Māraparisaɱ upasaṅkamitā,||
tatra pi mayā sannisinna-pubbañ c'eva||
sallapita-pubbañ ca||
sākacachā ca samāpajjita-pubbā.|| ||

Tatra vata maɱ bhayaɱ vā||
sārajjaɱ vā||
okkamissat-ī-ti nimittame||
taɱ Sāriputta na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[22] Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
aneka-sataɱ Brahma-parisaɱ upasaṅkamitā,||
tatra pi mayā sannisinna-pubbañ c'eva||
sallapita-pubbañ ca||
sākacachā ca samāpajjita-pubbā.|| ||

Tatra vata maɱ bhayaɱ vā||
sārajjaɱ vā||
okkamissat-ī-ti nimittame||
taɱ Sāriputta na samanupassāmi.|| ||

Etam p'ahaɱ Sāriputta nimittaɱ asamanupassanto||
khema-p-patto||
abhaya-p-patto||
[73] vesārajja-p-patto viharāmi.|| ||

[23] Yo kho maɱ Sāriputta||
evaɱ jānantaɱ||
evaɱ passantaɱ||
evaɱ vadeyya:|| ||

'N'atthi samaṇassa Gotamassa uttariɱ manussa-dhammā||
alam-ariya-ñāṇa-dassana-viseso,||
takka-pariyāhataɱ Samaṇo Gotamo dhammaɱ deseti||
vīmaɱs-ā-nucaritaɱ sayaɱ-paṭibhānaɱ' ti,|| ||

taɱ Sāriputta vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.

Seyyathā pi Sāriputta bhikkhu||
sīla-sampanno||
samādhi-sampanno||
diṭṭhe'va dhamme aññaɱ ārādheyya,||
evaɱ sampadam idaɱ Sāriputta vadāmi:|| ||

Taɱ vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.|| ||

 

§

 

[24] Catasso kho imā Sāriputta yoniyo.|| ||

Katamā catasso?|| ||

[1] Aṇḍa-jā yoni,||
[2] jalābu-jā yoni,||
[3] saɱseda-jā yoni,||
[4] opapātikā yoni.|| ||

[25] Katamā ca Sāriputta aṇḍa-jā yoni?|| ||

Ye kho te Sāriputta sattā aṇḍakosaɱ abhinibbhijja jāyanti,||
ayaɱ vuccati Sāriputta aṇḍa-jā yoni.|| ||

[26] Katamā ca Sāriputta jalābu-jā yoni?|| ||

Ye kho te Sāriputta sattā vatthi-kosaɱ abhinibbhijja jāyanti,||
ayaɱ vuccati Sāriputta jalābu-jā yoni.|| ||

[27] Katamā ca Sāriputta saɱseda-jā yoni?|| ||

Ye kho te Sāriputta sattā pūti-macche vā jāyanti pūti-kuṇape vā pūti-kummāse vā candanikāya vā oligalle vā jāyanti,||
ayaɱ vuccati Sāriputta saɱseda-jā yoni.|| ||

[28] Katamā ca Sāriputta opapātikā yoni?|| ||

Devā||
nerayikā||
ekacce ca manussā||
ekacce ca vinipātikā.|| ||

Ayaɱ vuccati Sāriputta opapātikā yoni.|| ||

Imā kho Sāriputta catasso yoniyo.|| ||

Yo kho maɱ Sāriputta||
evaɱ jānantaɱ||
evaɱ passantaɱ||
evaɱ vadeyya:|| ||

'N'atthi samaṇassa Gotamassa uttariɱ manussa-dhammā||
alam-ariya-ñāṇa-dassana-viseso,||
takka-pariyāhataɱ Samaṇo Gotamo dhammaɱ deseti||
vīmaɱs-ā-nucaritaɱ sayaɱ-paṭibhānaɱ' ti,|| ||

taɱ Sāriputta vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.

Seyyathā pi Sāriputta bhikkhu||
sīla-sampanno||
samādhi-sampanno||
diṭṭhe'va dhamme aññaɱ ārādheyya,||
evaɱ sampadam idaɱ Sāriputta vadāmi:|| ||

Taɱ vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.|| ||

 

§

 

[29] Pañca kho imā Sāriputta gatiyo.|| ||

Katamā pañca?|| ||

[1] Nirayo||
[2] tiracchāna-yoni||
[3] petti-visayo||
[4] manussā||
[5] devā.|| ||

[30] Nirayañ c'āhaɱ Sāriputta pajānāmi,||
Niraya-gāmiñ ca Maggaɱ,||
Niraya-gāminiñ ca paṭipadaɱ||
yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā param maraṇā||
apāyaɱ||
duggatiɱ||
vinipātaɱ||
Nirayaɱ uppajjati,||
tañ ca pajānāmi.|| ||

[31] Tiracchāna-yoniñ c'āhaɱ Sāriputta pajānāmi,||
tiracchāna-yoni-gāmiñ ca Maggaɱ,||
tiracchāna-yoni-gāminiñ ca paṭipadaɱ,||
yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā param maraṇā||
tiracchāna-yoniɱ uppajjati,||
tañ ca pajānāmi.|| ||

[32] Petti-visayañ c'āhaɱ Sāriputta pajānāmi,||
petti-visaya-gāmiñ ca Maggaɱ,||
petti-visaya-gāminiñ ca paṭipadaɱ,||
yathā-paṭipanno ca kāyassa bhedā param maraṇā||
petti-visayaɱ uppajjati,||
tañ ca pajānāmi.|| ||

[33] Manusse c'āhaɱ Sāriputta pajānāmi,||
manussa-loka-gāmiñ ca Maggaɱ,||
manussa-loka-gāminiñ ca paṭipadaɱ,||
yathā-paṭipanno ca kāyassa bhedā param maraṇā||
manussesu uppajjati,||
tañ ca pajānāmi.|| ||

[34] Deve c'āhaɱ Sāriputta pajānāmi,||
deva-loka-gāmiñ ca Maggaɱ,||
deva-loka-gāminiñ ca paṭipadaɱ,||
yathā-paṭipanno ca kāyassa bhedā param maraṇā||
sugatiɱ saggaɱ lokaɱ uppajjati,||
tañ ca pajānāmi-|| ||

[35] Nibbānañ c'āhaɱ Sāriputta pajānāmi,||
Nibbāna-gāmiñ ca Maggaɱ||
Nibbāna-gā- [74] miniñ ca paṭipadaɱ,||
yathā-paṭipanno ca āsavānaɱ khayā||
anāsavaɱ ceto-vimuttiɱ paññā-vimuttiɱ||
diṭṭhe'va dhamme sayaɱ abhiññā sacchi-katvā||
upasampajja viharati,||
tañ ca pajānāmi.|| ||

 

§

 

[36] Idāhaɱ Sāriputta ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

Tathā'yaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati tañ ca maggaɱ samārūḷho||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
apāyaɱ||
duggatiɱ||
vinipātaɱ||
Nirayaɱ upapajjissat-ī-ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
apāyaɱ||
duggatiɱ||
vinipātaɱ||
Nirayaɱ upapannaɱ||
ekanta-dukkhā||
tippā||
kaṭukā||
vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta||
aṅg'ārakāsu sādhika-porisā pūr'aṅgārānaɱ vīt'accikānaɱ vīta-dhūmānaɱ,||
atha puriso āgaccheyya ghamm-ā-bhitatto ghamma-pareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena,||
tam eva aṅg'ārakāsuɱ paṇidhāya,||
tam enaɱ cakkhumā puriso disvā evaɱ vadeyya:|| ||

'Tathā'yaɱ bhavaɱ puriso paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā imaɱ yeva aṅg'ārakāsuɱ āgamissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passeyya aparena samayena||
tassā aṅg'ārakāsuyā patitaɱ ekanta-dukkhā||
tippā||
kaṭukā||
vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Evam eva kho ahaɱ Sāriputta idh'ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathā'yaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
apāyaɱ||
duggatiɱ||
vinipātaɱ||
Nirayaɱ upapajjissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
apāyaɱ||
duggatiɱ||
vinipātaɱ||
Nirayaɱ||
upapannaɱ ekanta-dukkhā||
tippā||
kaṭukā||
vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

[37] Idha panāhaɱ Sāriputta ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathā'yaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
tiracchāna-yoniɱ upapajjissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
tiracchāna-yoniɱ uppannaɱ||
dukkhā||
tippā||
kaṭukā||
vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta gūtha-kūpo||
sādhika-poriso||
pūro gūthassa,||
atha puriso āgaccheyya||
ghamm-ā-bhitatto||
[75] ghamma-pareto||
kilanto||
tasito||
pipāsito ekāyanena maggena||
tam eva gūtha-kūpaɱ paṇidhāya.|| ||

Tam enaɱ cakkhumā puriso disvā evaɱ vadeyya:|| ||

'Tathā'yaɱ bhavaɱ puriso paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā imaɱ yeva gūtha-kūpaɱ āgamissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passeyya aparena samayena||
tasmiɱ gūtha-kūpe patitaɱ||
dukkhā||
tippā||
kaṭukā||
vedanā vediya-mānaɱ -|| ||

Evam eva kho ahaɱ Sāriputta idh'ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathā'yaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati,||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho,||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
tiracchāna-yoniɱ upapajajissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
tiracchāna-yoniɱ upapannaɱ||
dukkhā||
tippā||
kaṭukā||
vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

[38] Idha panāhaɱ Sāriputta ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathā'yaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca maggaɱ samārūḷho||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
petti-visayaɱ upapajjissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
petti-visayaɱ uppannaɱ||
dukkha-bahulā||
vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta rukkho||
visame bhūmibhāge||
jāto tanupattapalāso||
kabaracchāyo,||
atha puriso āgaccheyya||
ghamm-ā-bhitatto||
ghamma-pareto||
kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena||
tam eva rukkhaɱ paṇidhāya.|| ||

Tam enaɱ cakkhumā puriso disvā evaɱ vadeyya:|| ||

'Tathāyaɱ bhavaɱ puriso paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā imaɱ yeva rukkhaɱ āgamissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passeyya aparena samayena||
tassa rukkhassa chāyāya nisinnaɱ vā||
nipannaɱ vā||
dukkha-bahulā vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Evam eva kho ahaɱ Sāriputta||
idh'ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathāyaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati,||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho,||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
petti-visayaɱ upapajajissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
petti-visayaɱ upapannaɱ||
dukkha-bahulā||
vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

[39] Idha panāhaɱ Sāriputta ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathāyaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
manussesu upapajjissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
manussesu uppannaɱ||
sukha-bahulā||
vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta rukkho same bhūmibhāge jāto bahala-patta-palāso sandacchāyo,||
atha puriso āgaccheyya||
ghamm-ā-bhitatto||
ghamma-pareto||
kilanto||
tasito||
pipāsito||
ekāyanena maggena||
tam eva rukkhaɱ paṇidhāya.|| ||

Tam enaɱ cakkhumā puriso disvā evaɱ vadeyya:|| ||

'Tathāyaɱ bhavaɱ puriso paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā imaɱ yeva rukkhaɱ āgamissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passeyya aparena samayena||
tassa rukkhassa chāyāya nisinnaɱ vā||
nipannaɱ vā||
sukha-bahulā vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Evam eva kho ahaɱ Sāriputta idh'ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathāyaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati,||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho,||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
manussesu upapajajissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
manussesu upapannaɱ||
sukha-bahulā vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

[76] [40] Idhahaɱ Sāriputta ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathāyaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
sugatiɱ saggaɱ lokaɱ upapajjissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
sugatiɱ saggaɱ lokaɱ uppannaɱ||
ekanta-sukhā vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta pāsādo,||
tatr'assa kūṭā-gāraɱ||
ullit-ā-valittaɱ||
nivātaɱ phussi-taggaḷaɱ||
pihita-vāta-pānaɱ||
tatr'assa pallaṅko||
gonaka-t-thato||
paṭikatthato||
paṭalika-t-thato||
kādali-miga-pavara-paccattha-raṇo||
sa-uttaracchado||
ubhatolohita||
kūpadhāno||
atha puriso āgaccheyya||
ghamm-ā-bhitatto||
ghamma-pareto||
kilanto||
tasito||
pipāsito||
ekāyanena maggena||
tam eva pāsādaɱ paṇidhāya.|| ||

Tam enaɱ cakkhumā puriso disvā evaɱ vadeyya:|| ||

Tathā'yaɱ bhavaɱ puriso paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā imaɱ yeva pāsādaɱ āgamissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passeyya aparena samayena||
tasmiɱ pāsāde||
tasmiɱ kūṭāgāre||
tasmiɱ pallaṅke||
nisinnaɱ vā||
nipannaɱ vā||
ekanta-sukhā vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Evam eva kho ahaɱ Sāriputta idh'ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathāyaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati,||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho,||
yathā kāyassa bhedā param maraṇā||
sugatiɱ saggaɱ lokaɱ upapajajissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
dibbena cakkhunā visuddhena||
atikkanta-mānusakena||
kāyassa bhedā param maraṇā||
sugatiɱ saggaɱ lokaɱ upapannaɱ||
ekanta-sukhā vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

[41] Idha panāhaɱ Sāriputta ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathāyaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho||
yathā āsavānaɱ khayā anāsavaɱ||
ceto-vimuttiɱ paññā-vimuttiɱ||
diṭṭhe'va dhamme sayaɱ abhiññā sacchi-katvā||
upasampajja viharissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
āsavānaɱ khayā||
anāsavaɱ ceto-vimuttiɱ paññā-vimuttiɱ||
diṭṭhe'va dhamme sayaɱ abhiññā sacchi-katvā||
upasampajja viharantaɱ||
ekanta-sukhā vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta||
pokkharaṇī acchodikā sātodikā sītodikā setakā supatitthā ramaṇīyā,||
avidūre c'assā tibbo vana-saṇḍo,||
atha puriso āgaccheyya||
ghamm-ā-bhitatto||
ghamma-pareto||
kilanto||
tasito||
pipāsito||
ekāyanena maggena tam eva pokkharaṇiɱ paṇidhāya.|| ||

Tam enaɱ cakkhumā puriso disvā evaɱ vadeyya:|| ||

'Tathā'yaɱ bhavaɱ puriso paṭipanno||
tathā ca irīyati,||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho,||
yathā imaɱ yeva pokkharaṇiɱ āgamissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passeyya aparena samayena taɱ pokkharaṇiɱ ogāhetvā nahāyitvā pītvā ca sabba-daratha-kilamatha-pariḷāhaɱ paṭippa-s-sambhetvā pacc'uttaritvā tasmiɱ vana-saṇḍe nisinnaɱ vā||
[77] nipannaɱ vā||
ekanta-sukhā vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

Evam eva kho ahaɱ Sāriputta idh'ekaccaɱ puggalaɱ||
evaɱ cetasā ceto paricca pajānāmi:|| ||

'Tathā'yaɱ puggalo paṭipanno||
tathā ca irīyati,||
tañ ca Maggaɱ samārūḷho,||
yathā āsavānaɱ khayā||
anāsavaɱ ceto-vimuttiɱ paññā-vimuttiɱ||
diṭṭhe'va dhamme sayaɱ abhiññā sacchi-katvā||
upasampajja viharissatī' ti.|| ||

Tam enaɱ passāmi aparena samayena||
āsavānaɱ khayā||
anāsavaɱ ceto-vimuttiɱ||
paññā-vimuttiɱ||
diṭṭhe'va dhamme sayaɱ abhiññā sacchi-katvā||
upasampajja viharantaɱ||
ekanta-sukhā vedanā vediya-mānaɱ.|| ||

[42] Imā kho Sāriputta pañca gatiyo.|| ||

Yo kho maɱ Sāriputta||
evaɱ jānantaɱ||
evaɱ passantaɱ||
evaɱ vadeyya:|| ||

'N'atthi samaṇassa Gotamassa uttariɱ manussa-dhammā||
alam-ariya-ñāṇa-dassana-viseso,||
takka-pariyāhataɱ Samaṇo Gotamo dhammaɱ deseti||
vīmaɱs-ā-nucaritaɱ sayaɱ-paṭibhānaɱ' ti,|| ||

taɱ Sāriputta vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.

Seyyathā pi Sāriputta bhikkhu||
sīla-sampanno||
samādhi-sampanno||
diṭṭhe'va dhamme aññaɱ ārādheyya,||
evaɱ sampadam idaɱ Sāriputta vadāmi:|| ||

Taɱ vācaɱ a-p-pahāya||
taɱ cittaɱ a-p-pahāya||
taɱ diṭṭhiɱ appaṭi-nissajjitvā||
yath'ābhataɱ nikkhitto evaɱ Niraye.|| ||

 

§

 

[43] Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
catur'aṅga-samannāgataɱ Brahma-cariyaɱ caritā:|| ||

[1] Tapassī sudaɱ homi parama-tapassī,||
[2] lūkhas sudaɱ homi parama-lūkho,||
[3] jegucchī sudaɱ homi parama-jegucchī||
[4] pavivittas sudaɱ homi parama-pavivitto.|| ||

[44] Tatra'ssu me idaɱ Sāriputta tapassitāya hoti:|| ||

Acelako homi mutt'ācāro hatth-ā-palekhano,||
na ehi-bhadantiko||
na tiṭṭha-bhadantiko,||
nābhihaṭaɱ||
na uddissa-kaṭaɱ||
na nimantanaɱ sādiyāmi.|| ||

So na kumbhi-mukhā patigaṇhāmi,||
na kaḷopi-mukhā patigaṇhāmi,||
na eḷaka-mantaraɱ||
na daṇḍa-mantaraɱ||
na musalamantaraɱ,||
na dvinnaɱ bhuñjamānānaɱ,||
na gabbhiniyā,||
na pāyamānāya,||
na purisantaragatāya,||
na saṅkittīsu,||
na yattha sā upaṭṭhito hoti,||
na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī,||
na macchaɱ na maɱsaɱ,||
Na suraɱ,||
na merayaɱ,||
na thusodakaɱ pivāmi.|| ||

So ekāgāriko vā homi ekālopiko,||
dvā- [78] gāriko vā homi dvālopiko,||
sattāgāriko vā homi sattālopiko.|| ||

Ekissā pi dattiyā yāpemi,||
dvīhi pi dattīhi yāpemi,||
sattahi pi dattīhi yāpemi|| ||

Ekāhikam pi āhāraɱ āhāremi,||
dvīhikam pi āhāraɱ āhāremi,||
sattāhikam pi āhāraɱ āhāremi.|| ||

Iti eva-rūpaɱ addhamāsikam pi pariyāya-bhatta-bhojanānuyogam-anuyutto viharāmi.|| ||

So sāka-bhakkho vā homi,||
sāmāka-bhakkho vā homi,||
nīvāra-bhakkho vā homi,||
daddula-bhakkho vā homi,||
haṭa-bhakkho vā homi,||
kaṇa-bhakkho vā homi,||
ācāma-bhakkho vā homi,||
piññā-kabhakkho vā homi,||
tiṇa-bhakkho vā homi,||
gomaya-bhakkho vā homi.|| ||

Vana-mūla-phalāhāro vā yāpemi pavatta-phalabhojī.|| ||

So sāṇāni pi dhāremi,||
masāṇāni pi dhāremi,||
chavadussāni pi dhāremi,||
paɱsukūlani pi dhāremi,||
tirīṭāni pi dhāremi,||
ajinam pi dhāremi,||
ajinakkhipam pi dhāremi,||
kusa-cīram pi dhāremi,||
vākacīram pi dhāremi||
Phalakacīram pi dhāremi,||
kesakam-balam pi dhāremi,||
vālakam-balam pi dhāremi,||
ulūkapakkham pi dhāremi.|| ||

Kesamassulocako pi homi,||
kesa-massulocanānuyogam-anuyutto,||
ubbhaṭṭhako pi homi āsanapaṭikkhitto,||
ukkuṭiko pi homi ukkuṭikappadhānam-anuyutto,||
kaṇṭakāpassayiko pi homi kaṇṭakāpassaye seyyaɱ kappemi,||
sāyatatiyakam pi udakorohanānuyogam-anuyutto viharāmi.|| ||

Iti eva-rūpaɱ aneka-vihitaɱ kāyassa ātāpana-paritāpanānuyogam-anuyutto viharāmi.|| ||

Idaɱ su me Sāriputta tapassitāya hoti.|| ||

[45] Tatra'ssu me idaɱ Sāriputta lūkhasmiɱ hoti:|| ||

Nekavassagaṇikaɱ rajojallaɱ kāye sannicitaɱ hoti papaṭikajātaɱ.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta tindukakhāṇu nekavassagaṇiko sannicito hoti papaṭikajāto,||
evam eva'ssu me Sāriputta nekavassagaṇikaɱ rajojallaɱ kāye sannicitaɱ hoti papaṭikajātaɱ.|| ||

Tassa mayhaɱ Sāriputta na evaɱ hoti:|| ||

Aho vatāhaɱ imaɱ rajojallaɱ pāṇinā parimajjeyyaɱ,||
aññe vā pana me imaɱ rajojallaɱ pāṇinā parimajjeyyun ti.|| ||

Evam pi me Sāriputta na hoti.|| ||

Idaɱ su me Sāriputta lūkhasmiɱ hoti.|| ||

[46] Tatra'ssu me idaɱ Sāriputta jegucchismiɱ hoti:|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta sato va abhi-k-kamāmi sato paṭikkamāmi,||
yāva udabindumhi pi me dayā pacc'upaṭṭhitā hoti:|| ||

Mā'haɱ khuddake pāṇe visama-gate saṅghātaɱ āpādessan ti.|| ||

Idaɱ su me Sāriputta jegucchismiɱ hoti.|| ||

[47] Tatra'ssu me idaɱ Sāriputta pavivittasmiɱ hoti:|| ||

So [79] Kho ahaɱ Sāriputta aññataraɱ araññāyatanaɱ ajjhoga-hetvā viharāmi,||
yadā passāmi gopālakaɱ vā,||
pasupālakaɱ vā,||
tiṇahārakaɱ vā,||
kaṭṭhahārakaɱ vā,||
vanakammikaɱ vā,||
vanena vanaɱ,||
gahanena gahanaɱ,||
ninnena ninnaɱ,||
thalena thalaɱ papatāmi.|| ||

Taɱ kissa hetu?|| ||

'Mā maɱ te addasaɱsu,||
ahañ ca vā ne addasan' ti.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta āraññako migo manusse disvā,||
vanena vanaɱ,||
gahanena gahanaɱ,||
ninnena ninnaɱ,||
thalena thalaɱ papatati,||
evam eva kho ahaɱ Sāriputta yadā passāmi gopālakaɱ vā,||
pasupālakaɱ vā,||
tiṇahārakaɱ vā,||
kaṭṭhahārakaɱ vā,||
vanakammikaɱ vā,||
vanena vanaɱ,||
gahanena gahanaɱ,||
ninnena ninnaɱ,||
thalena thalaɱ papatāmi.|| ||

Taɱ kissa hetu?|| ||

Mā maɱ te addasaɱsu,||
ahañ ca vā ne addasanti.|| ||

Idaɱ su me Sāriputta pavivittasmiɱ hoti.|| ||

[48] So kho ahaɱ Sāriputta ye te goṭṭhā patthikagāvo apagatagopālā tattha catukuṇḍiko upasaṅkamitvā yāni tāni vacchakānaɱ taruṇakānaɱ dhenupakānaɱ gomayāni,||
tāni sudaɱ āhāremi.|| ||

Yāva kīvañ ca me Sāriputta sakaɱ mutta-karīsaɱ apariyādiṇṇaɱ hoti,||
sakaɱ yeva sudaɱ mutta-karīsaɱ āhāremi.|| ||

Idaɱ su me Sāriputta mahāvikaṭabhojanasmiɱ hoti.|| ||

[49] So kho ahaɱ Sāriputta aññataraɱ bhiɱsanakaɱ vana-saṇḍaɱ ajjhogāhetvā viharāmi.|| ||

Tatra sudaɱ Sāriputta bhiɱsanakassa vana-saṇḍassa bhiɱsanakatasmiɱ hoti:|| ||

Yo koci avīta-rāgo taɱ vana-saṇḍaɱ pavisati yebhuyyena lo-māni haɱsanti.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhake himapāta-samaye,||
tathā-rūpāsu rattisu rattiɱ abbhokāse viharāmi divā vana-saṇḍe,||
gimhānaɱ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi rattiɱ vana-saṇḍe.|| ||

Api'ssu maɱ Sāriputta ayaɱ anacchariyā gāthā paṭibhāsi pubbe a-s-suta-pubbā:|| ||

So tatto so sīno,||
eko bhiɱsanake vane,||
Naggo na c'aggim-āsīno,||
esanā pasuto munīti.|| ||

[50] So kho ahaɱ Sāriputta, susāne seyyaɱ kappemi chavaṭṭhikāni upadhāya.|| ||

Api'ssu maɱ Sāriputta gomaṇḍalā upasaṅkamitvā oṭṭhubhanti pi,||
omuttenti pi,||
paɱsukena pi okiranti,||
kaṇṇasotesu pi salākaɱ pavesenti.|| ||

Na kho panāhaɱ Sāriputta abhijānāmi tesu pāpakaɱ cittaɱ uppādetā.|| ||

Idaɱ su me Sāriputta upekkhāvihārasmiɱ hoti. || ||

[80] [51] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā||
evaɱ vādino||
evaɱ diṭṭhino:|| ||

'Āhārena suddhī' ti.|| ||

Te evam āhaɱsu:|| ||

'Kolehi yāpemā' ti.|| ||

Te kolam pi khādanti,||
kola-cuṇṇam pi khādanti,||
kolo-dakam pi pivanti,||
aneka-vihitam pi kola-vikatiɱ paribhuñjanti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
ekaɱ yeva kolaɱ āhāraɱ āharitā.|| ||

Siyā kho pana te Sāriputta evam assa:|| ||

'Mahā nūna tena samayena kolo ahosī' ti.|| ||

Na kho pan'etaɱ Sāriputta evaɱ daṭṭhabbaɱ,||
tadā pi etaparamo yeva kolo ahosi,||
seyyathā pi etarahi.|| ||

Tassa mayhaɱ Sāriputta||
ekaɱ yeva kolaɱ āhāraɱ āhārayato adhimattakasimānaɱ patto kāyo hoti:|| ||

Seyyathā pi nāma āsītikapabbāni vā||
kāḷapabbāni vā,||
evam eva'ssu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma oṭṭhapadaɱ,||
evam eva'ssu me ānisadaɱ hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma vaṭṭanāvaḷī,||
evam eva'ssu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma jarasālāya gopānasiyo olugga-viluggā bhavanti,||
evam eva'ssu me phāsuḷiyo olugga-viluggā bhavanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti,||
evam eva'ssu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma tittakālābu āmakacchinno vāt'ātapena samphuṭito hoti sammilāto,||
evam eva'ssu me sīsacchavi samaphuṭītā hoti sammilātā tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta udaracchaviɱ parimasissāmīti pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ yeva parigaṇhāmi,||
pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ parimasissāmiti udaracchaviɱ yeva parigaṇhāmi,||
yāva'ssu me Sāriputta udaracchavi pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ allīnā hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta:|| ||

Vaccaɱ vā muttaɱ vā karissāmīti tatth'eva avakujjo papatāmi tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta tam'eva kāyaɱ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi,||
tassa mayhaɱ Sāriputta pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lo-māni kāyasmā papatanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

 

§

 

[52] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā||
evaɱ vādino||
evaɱ diṭṭhino:|| ||

'Āhārena suddhī' ti.|| ||

Te evam āhaɱsu:|| ||

'Muggehi yāpemā' ti.|| ||

Te muggam pi khādanti,||
muggacuṇṇam pi khādanti,||
muggodakam pi pivanti,||
aneka-vihitam pi||
muggavikatiɱ paribhuñjan' ti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta||
ekaɱ yeva muggaɱ āhāraɱ āharitā.|| ||

Siyā kho pana te Sāriputta evam assa:|| ||

Mahā nūna tena samayena muggo ahosīti.|| ||

Na kho pan'etaɱ Sāriputta evaɱ daṭṭhabbaɱ.|| ||

Tadāpi eta paramoyeva muggo ahosi,||
seyyathā pi etarahi.|| ||

Tassa mayhaɱ Sāriputta ekaɱ yeva kolaɱ āhāraɱ āhārayato adhimattakasimānaɱ patto kāyo hoti:|| ||

Seyyathā pi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā,||
evam eva'ssu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma oṭṭhapadaɱ,||
evam eva'ssu me ānisadaɱ hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma vaṭṭanāvaḷī,||
evam eva'ssu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma jarasālāya gopānasiyo olugga-viluggā bhavanti,||
evam eva'ssu me phāsuḷiyo olugga-viluggā bhavanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti,||
evam eva'ssu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma tittakālābu āmakacchinno vāt'ātapena samphuṭito hoti sammilāto,||
evam eva'ssu me sīsacchavi samaphuṭītā hoti sammilātā tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta udaracchaviɱ parimasissāmīti pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ yeva parigaṇhāmi,||
pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ parimasissāmiti udaracchaviɱ yeva parigaṇhāmi,||
yāva'ssu me Sāriputta udaracchavi pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ allīnā hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta:|| ||

Vaccaɱ vā muttaɱ vā karissāmīti tatth'eva avakujjo papatāmi tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta tam'eva kāyaɱ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi,||
tassa mayhaɱ Sāriputta pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lo-māni kāyasmā papatanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

 

§

 

[53] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā evaɱ-vādino evaɱ diṭṭhino:|| ||

Āhārena suddhīti.|| ||

Te evam āhaɱsu:|| ||

Tilehi yāpemāti.|| ||

Te tilam pi khādanti,||
tilacuṇṇam pi khādanti,||
tilokam pi pivanti,||
aneka-vihitam pi||
tilehivikatiɱ paribhuñjanti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta ekaɱ yeva tilaɱ āhāraɱ āharitā.|| ||

Siyā kho pana te Sāriputta evam assa:|| ||

Mahā nūna tena samayena tilo ahosīti.|| ||

Na kho pan'etaɱ Sāriputta evaɱ daṭṭhabbaɱ.|| ||

Tadā pi eta paramoyeva tilo ahosi,||
seyyathā pi etarahi|| ||

Tassa mayhaɱ Sāriputta ekaɱ yeva kolaɱ āhāraɱ āhārayato adhimattakasimānaɱ patto kāyo hoti:|| ||

Seyyathā pi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā,||
evam eva'ssu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma oṭṭhapadaɱ,||
evam eva'ssu me ānisadaɱ hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma vaṭṭanāvaḷī,||
evam eva'ssu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma jarasālāya gopānasiyo olugga-viluggā bhavanti,||
evam eva'ssu me phāsuḷiyo olugga-viluggā bhavanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti,||
evam eva'ssu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma tittakālābu āmakacchinno vāt'ātapena samphuṭito hoti sammilāto,||
evam eva'ssu me sīsacchavi samaphuṭītā hoti sammilātā tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta udaracchaviɱ parimasissāmīti pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ yeva parigaṇhāmi,||
pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ parimasissāmiti udaracchaviɱ yeva parigaṇhāmi,||
yāva'ssu me Sāriputta udaracchavi pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ allīnā hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta:|| ||

Vaccaɱ vā muttaɱ vā karissāmīti tatth'eva avakujjo papatāmi tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta tam'eva kāyaɱ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi,||
tassa mayhaɱ Sāriputta pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lo-māni kāyasmā papatanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

 

§

 

[54] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā||
evaɱ-vādino||
evaɱ diṭṭhino:|| ||

Āhārena suddhīti.|| ||

Te evam āhaɱsu:|| ||

Taṇḍulehi yāpemāti.|| ||

Te taṇḍulam pi khādanti,||
taṇḍulacuṇṇam pi khādanti,||
[81] taṇḍulodakam pi pivanti,||
aneka-vihitam pi||
taṇḍulavikatiɱ paribhuñjanti.|| ||

Abhijānāmi kho panāhaɱ Sāriputta ekaɱ yeva taṇḍulaɱ āhāraɱ āharitā.|| ||

Siyā kho pana te Sāriputta evam assa:|| ||

Mahā nūna tena samayena taṇḍulo ahosīti.|| ||

Na kho pan'etaɱ Sāriputta evaɱ daṭṭhabbaɱ.|| ||

Tadā pi eta paramoyeva taṇḍulo ahosi,||
seyyathā pi etarahi.|| ||

Tassa mayhaɱ Sāriputta ekaɱ yeva kolaɱ āhāraɱ āhārayato adhimattakasimānaɱ patto kāyo hoti:|| ||

Seyyathā pi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā,||
evam eva'ssu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma oṭṭhapadaɱ,||
evam eva'ssu me ānisadaɱ hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma vaṭṭanāvaḷī,||
evam eva'ssu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma jarasālāya gopānasiyo olugga-viluggā bhavanti,||
evam eva'ssu me phāsuḷiyo olugga-viluggā bhavanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti,||
evam eva'ssu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Seyyathā pi nāma tittakālābu āmakacchinno vāt'ātapena samphuṭito hoti sammilāto,||
evam eva'ssu me sīsacchavi samaphuṭītā hoti sammilātā tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta udaracchaviɱ parimasissāmīti pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ yeva parigaṇhāmi,||
pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ parimasissāmiti udaracchaviɱ yeva parigaṇhāmi,||
yāva'ssu me Sāriputta udaracchavi pi-ṭ-ṭhikaṇṭakaɱ allīnā hoti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta:|| ||

Vaccaɱ vā muttaɱ vā karissāmīti tatth'eva avakujjo papatāmi tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

So kho ahaɱ Sāriputta tam'eva kāyaɱ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi,||
tassa mayhaɱ Sāriputta pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lo-māni kāyasmā papatanti tāy'ev'appāhāratāya.|| ||

Tāya pi kho ahaɱ Sāriputta iriyāya tāya paṭipadāya tāya du-k-kara-kāri-kāya nājjhagamaɱ uttarim manussa-dhammā alam-ariya-ñāṇa-dassana-visesaɱ.|| ||

Taɱ kissa hetu?|| ||

Imissā yeva ariyāya paññāya anadhigamā yā'yaɱ ariyā paññā adhigatā ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkha-k-khayāya.|| ||

 

§

 

[55] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā evaɱ-vādino evaɱ diṭṭhino:|| ||

'Saɱsārena suddhī' ti.|| ||

Na kho pana so Sāriputta saɱsāro sulabharūpo yo mayā [82] asaɱsaritapubbo iminā dīghena addhunā,||
aññatra Suddhāvāsehi devehi.|| ||

Suddhāvāse c'āhaɱ Sāriputta deve saɱsareyyaɱ,||
na-y-imaɱ lokaɱ punar-āgaccheyyaɱ.|| ||

[56] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā evaɱ-vādino evaɱ diṭṭhino:|| ||

'Upapattiyā suddhī' ti.|| ||

Na kho pana sā Sāriputta upapatti sulabha-rūpā yā mayā anupapannapubbā iminā dīghena addhunā,||
aññatra Suddhāvāsehi devehi.|| ||

Suddhāvāse c'āhaɱ Sāriputta deve upapa-j-jeyyaɱ,||
na-y-imaɱ lokaɱ punar-āgaccheyyaɱ.|| ||

[57] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā evaɱ-vādino evaɱ diṭṭhino:|| ||

'Āvāsena suddhī' ti.|| ||

Na kho pana so Sāriputta āvāso sulabharūpo yo mayā anāvutthapubbo iminā dīghena addhunā,||
aññatra Suddhāvāsehi devehi.|| ||

Suddhāvāse c'āhaɱ Sāriputta deve vaseyyaɱ,||
na-y-imaɱ lokaɱ punar-āgaccheyyaɱ.|| ||

[58] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā evaɱ-vādino evaɱ diṭṭhino:|| ||

'Yaññena suddhī' ti.|| ||

Na kho pan'eso Sāriputta yañño sulabharūpo yo mayā ayiṭṭhapubbo iminā dīghena addhunā,||
tañ ca kho raññā'va satā khattiyena muddhā-vasittena,||
brāhmaṇena vā mahāsālena.|| ||

[59] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā evaɱ-vādino evaɱ diṭṭhino:|| ||

'Aggiparicariyāya suddhī' ti.|| ||

Na kho pan'eso Sāriputta aggi sulabharūpo yo mayā apariciṇṇapubbo iminā dīghena addhunā,||
tañ ca kho raññā'va satā khattiyena muddhā-vasittena,||
brāhmaṇena vā mahāsālena.|| ||

[60] Santi kho pana Sāriputta eke samaṇa-brāhmaṇā evaɱ-vādino evaɱ diṭṭhino:|| ||

'Yāvad'evāyaɱ bhavaɱ puriso daharo hoti yuvā susu kāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā,||
tāva-d-eva paramena paññā-veyyatti-yena samannāgato hoti.|| ||

Yato ca kho ayaɱ bhavaɱ puriso jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayo anuppatto.|| ||

Āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā,||
atha tamhā paññā-veyyattiyā parihāyatī' ti.|| ||

Na kho pan'etaɱ Sāriputta evaɱ daṭṭhabbaɱ.|| ||

Ahaɱ kho pana Sāriputta etarahi jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayo anuppatto,||
āsītiko me vayo vattati.|| ||

Idha me assu Sāriputta cattāro sāvakā vassa-satāyukā vassa-satajīvino paramāya satiyā ca gatiyā ca dhitiyā ca samannāgatā paramena ca paññā-veyyatti-yena.|| ||

Seyyathā pi Sāriputta daḷha-dhammo dhanuggāho sikkhito katahattho katupāsano lahukena asanena appakasiren'eva tiriyaɱ tālacchāyaɱ atipāteyya,||
evaɱ adhimatta-satimanto||
evaɱ adhimatta-gatimanto [83] evaɱ adhimatta-dhitimanto||
evaɱ paramena paññā-veyyatti-yena samannāgatā.|| ||

Te maɱ catunnaɱ sati-paṭṭhānānaɱ upādāy'upādāya pañhaɱ puccheyyuɱ.

Puṭṭho puṭṭho c'āhaɱ tesaɱ vyākareyyaɱ||
vyākatañ ca me vyākato dhāreyyuɱ||
na ca maɱ dutiyakaɱ uttariɱ paṭipuccheyyuɱ,||
aññatra asita-pīta-khāyita-sāyitā,||
aññatra uccāra-passāva-kammā,||
aññatra niddā-kilamatha-paṭivinodanā.|| ||

Apariyādiṇṇā yev'assa Sāriputta Tathāgatassa Dhamma-desanā,||
apariyādiṇṇaɱ yev'assa Tathāgatassa dhammapada-byañjanaɱ,||
apariyādiṇṇaɱ yev'assa Tathāgatassa pañha-paṭibhānaɱ,||
atha me te cattāro sāvakā vassa-satāyukā vassa-satajīvino vassa-satassa accayena kālaɱ kareyyuɱ.|| ||

Mañcakena ce pi maɱ Sāriputta pariharissatha n'ev'atthi Tathāgatassa paññā-veyyatti-yassa aññathattaɱ.|| ||

Yaɱ kho taɱ Sāriputta sammā vadamāno vadeyya:|| ||

A-sa-m-moha-dhammo satto loke upapanno bahu-jana-hitāya bahu-jana-sukhāya lok-ā-nukampakāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan ti,||
mam-eva taɱ sammā vadamāno vadeyya:|| ||

A-sa-m-moha-dhammo satto loke upapanno bahu-jana-hitāya bahu-jana-sukhāya lok-ā-nukampakāya atthāya hitāya sukhāya deva-manussānan ti.|| ||

[61] Tena kho pana samayen'āyasmā Nāgasamālo Bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti Bhagavantaɱ vījayamāno.|| ||

Atha kho āyasmā Nāgasamālo Bhagavantaɱ etad avoca:|| ||

"Acchariyaɱ bhante, abbhutaɱ bhante.|| ||

Api ca me bhante imaɱ dhamma-pariyā'yaɱ sutvā lo-māni haṭṭhāni.|| ||

Ko nāmo ayaɱ bhante dhamma-pariyāyo" ti?|| ||

Tasmā'ti ha tvaɱ Nāgasamāla imaɱ dhamma-pariyā'yaɱ Lomahaɱsanapariyāyo t'veva naɱ dhārehī" ti.|| ||

Idam avoca Bhagavā.|| ||

Attamano āyasmā Nāgasamālo Bhagavato bhāsitaɱ abhinand-ī-ti.

Mahā Sīhanāda Suttaɱ


Contact:
E-mail
Copyright Statement