Majjhima Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]

The Pali is transliterated as IAST Unicode (āīūṃṅñṭḍṇḷ). Alternatives:
[ ASCII (aiumnntdnl) | Mobile (āīūŋńñţđņļ) | Velthuis (aaiiuu.m'n~n.t.d.n.l) ]

 

Majjhima Nikāya
III. Upari Paṇṇāsa
5. Saḷāyatana Vagga

Sutta 152

Indriya-Bhāvanā Suttaɱ

Based on the 'Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series.'

 


 

[1][chlm][pts][than][ntbb][upal][olds] Evaɱ me sutaɱ:

Ekaɱ samayaɱ Bhagavā kajaŋgalāyaɱ viharati mūkheluvane.|| ||

2. Atha kho uttaro māṇavo pārāsariyantevāsī yena Bhagavā, ten'upasaŋkami. Upasaŋkamitvā Bhagavatā saddhiɱ sammodi. Sammodanīyaɱ kathaɱ sārāṇīyaɱ vītisāretvā eka-m-antaɱ nisīdi. Eka-m-antaɱ nisinnaɱ kho uttaraɱ māṇavaɱ pārāsariyantevāsiɱ Bhagavā etad avoca:
Deseti uttara, pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvananti.|| ||

Deseti bho Gotama, pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvananti.|| ||

Yathā kathaɱ pana uttara, deseti pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvananti.|| ||

Idha bho Gotama, cakkhunā rūpaɱ na passati, sotena saddaɱ na suṇāti. Evaɱ bho Gotama, deseti pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvananti.|| ||

Evaɱ sante kho uttara, andho bhāvitindriyo bhavissati, badhiro bhāvitindriyo bhavissati. Yathā pārāsariyassa brāhmaṇassa vacanaɱ. Andho hi uttara, cakkhunā rūpaɱ na passati. Badhiro sotena saddaɱ na suṇātī' ti.|| ||

Evaɱ vutte uttaro māṇavo pārāsariyantevāsī tuṇhībhūto maŋkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.|| ||

3. Atha kho Bhagavā uttaraɱ māṇavaɱ pārāsariyantevāsiɱ tuṇhībhūtaɱ maŋkubhūtaɱ pattakkhandhaɱ adhomukhaɱ pajjhāyan taɱ appaṭibhānaɱ viditvā āyasmantaɱ Ānandaɱ āmantesi: 'aññathā kho Ānanda, deseti pārāsariyo brāhmaṇo sāvakānaɱ indriyabhāvanaɱ, aññathā ca panĀnanda ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā hotī' ti.|| ||

Etassa Bhagavā kālo, etassa sugata kālo, yaɱ Bhagavā ariyassa vinaye anuttaraɱ indriyabhāvanaɱ deseyya, Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī' ti.|| ||

Tena'hĀnanda, suṇāhi sādhukaɱ manasikarohi bhāsissāmī' ti. Evaɱ bhante' ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi. Bhagavā etad avoca:|| ||

4. KathañcĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā hoti: idh'Ānanda, bhikkhuno cakkhunā rūpaɱ disvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ, etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, cakkhumā puriso ummīletvā vā nimīleyya nimīletvā vā ummīleyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkho saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā cakkhuviññeyyesu rūpesu.|| ||

5. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno sotena saddaɱ sutvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ, uppannaɱ amanāpaɱ, uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, balavā puriso appakasiren'eva accharaɱ pahareyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā sotaviññeyyesu saddesu.|| ||

6. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno ghānena gandhaɱ ghāyitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, īsakapoṇe, paduminīpatte udakaphusitāni pavattanti, na saṇṭhahanti. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā ghānaviññeyyesu gandhesu.|| ||

7. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno jivhāya rasaɱ sāyitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, balavā puriso jivhagge kheḷapiṇḍaɱ saɱyuhitvā appakasirena vameyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā jivhāviññeyyesu rasesu.|| ||

8. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno kāyena phoṭṭhabbaɱ phusitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭicca-samuppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, balavā puriso sammiñjitaɱ vā bāhaɱ pasāreyya, pasāritaɱ vā bāhaɱ sammiñjeyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu.|| ||

9. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno manasā dhammaɱ viññāya uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So evaɱ pajānāti: 'uppannaɱ kho me idaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ. Tañ ca kho saŋkhataɱ oḷārikaɱ paṭiccasamūppannaɱ. Etaɱ santaɱ etaɱ paṇītaɱ yad idaɱ upekkhā' ti. Tassa taɱ uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Seyyathā pi Ānanda, balavā puriso divasasantatte ayokaṭāhe dve vā tīṇī vā udakaphusitāni nipāteyya. Dandho Ānanda, udakaphusitānaɱ nipāto, atha kho naɱ khippam'eva parikkhayaɱ pariyādānaɱ gaccheyya. Evam eva kho Ānanda, yassa kassaci evaɱ sīghaɱ evaɱ tuvaṭaɱ evaɱ appakasirena uppannaɱ manāpaɱ uppannaɱ amanāpaɱ uppannaɱ manāpāmanāpaɱ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti. Ayaɱ vuccatĀnanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā manoviññeyyesu dhammesu. Evaɱ kho Ānanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā hoti.|| ||

10. KathañcĀnanda, sekho hoti pāṭipado. IdĀnanda, bhikkhuno cakkhunā rūpaɱ disvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Sotena saddaɱ sutvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Ghānena gandhaɱ ghāyitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Jivhāya rasaɱ sāyitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Kāyena phoṭṭhabbaɱ phusitvā uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jīgucchati. Manasā dhammaɱ viññāya uppajjati manāpaɱ, uppajjati amanāpaɱ, uppajjati manāpāmanāpaɱ. So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jigucchati. Evaɱ kho Ānanda, sekho hoti pāṭipado.|| ||

11. KathañcĀnanda, ariyo hoti bhāvitindriyo. Idh'Ānanda, bhikkhuno cakkhunā rūpaɱ disvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkule paṭikkulasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca appaṭikkūle ca appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca appaṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

12. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno sotena saddaɱ sutvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkule paṭikkulasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca appaṭikkūle ca appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca appaṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

13.Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno ghānena gandhaɱ ghāyitvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkule paṭikkulasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca appaṭikkūle ca appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca appaṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

14. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno jivhāya rasaɱ sāyitvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkule paṭikkulasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca appaṭikkūle ca appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca appaṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

15. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno kāyena phoṭṭhabbaɱ phusitvā uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ. Uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkule paṭikkulasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca appaṭikkūle ca appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: appaṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūlaɱ ca appaṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno.|| ||

16. Puna ca paraɱ Ānanda, bhikkhuno manasā dhammaɱ viññāya uppajjati manāpaɱ. Uppajjati amanāpaɱ uppajjati manāpāmanāpaɱ. So sace ākaŋkhati: paṭikkūle appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'appaṭikkule paṭikkulasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'paṭikkūle ca appaṭikkūle ca appaṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Appaṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: 'appaṭikkūle ca paṭikkūle ca paṭikkūlasaññī vihareyya'nti. Paṭikkūlasaññī tattha viharati. Sace ākaŋkhati: paṭikkūlaɱ ca appaṭikkūlaɱ ca tadūbhayaɱ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaɱ sato sampajāno' ti. Upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Evaɱ kho Ānanda, ariyo hoti bhāvitindriyo.|| ||

17. Iti kho Ānanda, desitā mayā ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā. Desitā sekho paṭipado. Desito ariyo bhāvitindriyo.|| ||

18. Yaɱ kho Ānanda, satthārā karaṇīyaɱ sāvakānaɱ hitesinā anukampakena anukampaɱ upādāya, kataɱ vo taɱ mayā. Etāni Ānanda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni, jhāyathĀnanda, mā pamādattha. Mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaɱ vo amhākaɱ anusāsanīti.|| ||

Idam avoca Bhagavā, attamano āyasmā Ānando Bhagavato bhāsitaɱ abhinandīti.|| ||

Indriyabhāvanāsuttaɱ dasamaɱ


 

Contact:
E-mail
Copyright Statement   Webmaster's Page