Digha Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]

The Pali is transliterated as Velthuis (aaiiuu.m'n~n.t.d.n.l). Alternatives:
[ ASCII (aiumnntdnl) | IAST Unicode (āīūṃṅñṭḍṇḷ) ]

 

Diigha Nikaaya

Sutta 17

Mahaa-Sudassana Suttanta.m

Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series

 


[169]

[1][bs][pts] EVA.M ME SUTA.M.|| ||

Eka.m samaya.m Bhagavaa Kusinaaraaya.m viharati upa vattane mallaana.m saalavane antarena yamakasaalaana.m parinibbaanasamaye.|| ||

Atha kho aayasmaa Aanando yena Bhagavaa ten'upasa'nkami,||
upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa eka-m-anta.m nisiidi.|| ||

Eka-m-anta.m nisinno kho aayasmaa Aanando Bhagavanta.m etad avoca.|| ||

"Maa bhante Bhagavaa imasmi.m ku.d.danagarake ujja'ngalanagarake saakhaanagarake parinibbaayi.|| ||

Santi bhante a~n~naani mahaanagaraani,||
seyyathiida.m,||
campaa Raajagaha.m Saavatthi saaketa.m kosambii baaraa.nasii,||
ettha Bhagavaa parinibbaayatu.|| ||

Ettha bahuu khattiyamahaasaalaa braahma.namahaasaalaa gahapatimahaasaalaa tathaagate abhippasannaa,||
te Tathaagatassa sariirapuura.m karisantii" ti.|| ||

2. "Maa heva.m Aananda avaca maa heva.m Aananda avaca ku.d.danagaraka.m ujja'ngalanagaraka.m saakhaa nagarakanti.|| ||

Kusaavati raajadhaani

Bhuutapubba.m Aananda raajaa mahaasudassano naama ahosi khantiyo muddhaavasitto1 caaturanto vijitaavii janapadatthaacariyappatto.|| ||

[170] ra~n~no Aananda mahaasudassanassa aya.m kusinaaraa kusaavatii naama raajadhaanii ahosi.|| ||

Saa kho Aananda kusaavatii puratthimena ca pacchimena ca dvaadasayojanaani ahosi aayaamena,||
uttarena ca dakkhi.nena ca sattayojanaani vitthaarena.|| ||

Kusaavatii Aananda raajadhaani iddhaa c'eva ahosi viitaa ca bahujanaa ca aaki.n.na-manussaa ca subhikkhaa ca.|| ||

Seyyathaa pi Aananda devaana.m aa'akamandaa naama raajadhaani iddhaa c'eva phiitaa ca bahujanaa ca aaki.n.nayakkhaa ca subhikkhaa ca,||
evam eva kho Aananda kusaavatii raajadhaanii iddhaa c'eva ahosi phiitaa ca bahujanaa ca aaki.n.na-manussaa ca subhikkhaa ca.|| ||

Kusaavatii Aananda raajadhaani dasahi saddehi avicittaa ahosi divaa c'eva ratti.m ca.|| ||

Seyyathiida.m,||
hatthisaddena assaddena rathasaddena bherisaddena mudi'ngasaddena vii.naasaddena giitasaddena sammasaddena taalasaddena (sa'nkhasaddena) asnaatha pivatha khaadathaati dasamena saddena.|| ||

3. Kusaavatii Aananda raajadhaanii sattahi paakaarehi parikkhittaa ahosi.|| ||

Eko paakaaro sova.n.namayo,||
eko ruupiyamayo,||
eko veeriyamayo,||
eko pha'ikamayo,||
eko lohita'nkamayo1 eko masaaragallamayo,||
eko sabbaratanamayo.|| ||

Kusaavatiyaa Aananda raajadhaaniyaa catunna.m va.n.naana.m dvaaraani ahesu.m.|| ||

Eka.m dvaara.m sova.n.namaya.m,||
eka.m ruupiyamaya.m,||
eka.m veeriya maya.m,||
eka.m pha'ikamaya.m.|| ||

[171] ekekasmi.m dvaare satta satta esikaa nikhaataa ahesu.m.|| ||

Tiporisa'ngaa tiporisanikhaataa dvaadasaporisaa ubbedhena,||
ekaa esikaa sova.n.namayaa,||
ekaa ruupiyamayaa,||
ekaa veeriyamayaa,||
ekaa pha'ikamayaa,||
ekaa lohita'nkamayaa,||
ekaa masaaragallamayaa,||
ekaa sabbaratanamayaa.|| ||

Kusaavatii Aananda raajadhaani sattahi taalapantihi parikkhittaa ahosi.|| ||

Ekaa taalapanti sova.n.namayaa,||
ekaa ruupiyamayaa,||
ekaa veeriyamayaa ekaa pha'ikamayaa,||
ekaa lohita'nkamayaa,||
ekaa masaaragallamayaa,||
ekaa sabbaratanamayaa.|| ||

Sova.n.namayassa taalassa sova.n.namayo khandho ahosi,||
ruupiyamayaani pattaani ca phalaani ca ruupiyamayassa taalassa ruupiyamayo khandho ahosi sova.n.namayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Veeriyamayassa taalassa veeriyamayo khandho ahosi pha'ikamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Pha'ikamayassa taalassa pha'ikamayo khandho ahosi.|| ||

Veeriyamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Lohita'nkamayassa taalassa lohita'nkamayo khandho ahosi masaaragallamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Masaaragallamayassa taalassa masaaragallamayo khandho ahosi lohita'nkamayaani pattaani ca phalaani ca sabbaratanamayassa taalassa sabbaratanamayo khandho ahosi sabbaratanamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Taasa.m kho panAananda taalapantiina.m vaateritaana.m saddo ahosi vaggu ca rajaniiyo ca kamaniiyo ca 2 madaniiyo ca.|| ||

Seyyathaa pi Aananda pa~nca'ngikassa turiyassa suviniitassa suppa.titaa'itassa kusalehi samannaagatassa saddo hoti vaggu ca rajaniiyo ca kamaniiyo ca madaniiyo [172] ca.|| ||

Evam eva kho Aananda taasa.m taalapantiina.m vaateritaana.m saddo ahosi vaggu ca rajaniiyo ca kamaniiyo ca madaniiyo ca.|| ||

Ye kho panAananda tena samayena kusaavatiyaa raajadhaaniyaa dhuttaa ahesu.m so.n.daa pipaasaa,||
te taasa.m taalapantina.m vaateritaana.m saddena parivaaresu.m.|| ||

Cakkaratana.m

4. Raajaa Aananda mahaasudassano sattahi ratanehi samannaagato ahosi catuuhi ca iddhihi.|| ||

Katamehi sattahi? Idh'Aananda ra~n~no mahaasudassanassa tadahuposathe pa.n.narase siisa.m nahaatassa uposathikassa uparipaasaadavaragatassa dibba.m cakkaratana.m paatu-r-ahosi sahassaara.m sanemika.m sanaahika.m sabbaakaaraparipuura.m,||
disvaa ra~n~no mahaasudassanassa etad ahosi: "suta.m kho pan'eta.m: yassa ra~n~no khattiyassa muddhaabhisittassa tadahuposathe pa.n.narase siisa.m nahaatassa uposathikassa uparipaasaadavaragatassa dibba.m cakkaratana.m paatu bhavati sahassaara.m sanemika.m sanaabhika.m sabbaakaaraparipuura.m,||
so hoti raajaa cakkavattii ti.|| ||

Assa.m nu kho aha.m raajaa cakkavatti" ti.|| ||

5. Atha kho Aananda raajaa mahaasudassano u.t.thaay aasanaa,||
eka.msa.m uttaraasa'nga.m karitvaa,||
vaamena hatthena suva.n.na bhi'nkaara.m gahetvaa dakkhi.nena hatthena cakkaratana.m abbhukkiri: pavattatu bhava.m cakkaratana.m,||
abhivijinaatu bhava.m cakkaratananti.|| ||

Atha kho ta.m Aananda cakkaratana.m puratthima.m disa.m pavat' ti.|| ||

Anvadeva raajaa mahaasudassano saddhi.m catura'nginiyaa senaaya.|| ||

Yasmi.m kho panAananda padese [173] cakkaratana.m pati.t.thaasi tattha raajaa mahaasudassano vaasa.m upaga~nchi saddhi.m catura'nginiyaa senaaya.|| ||

Ye kho panAananda puratthimaaya disaaya pa.tiraajaano te raajaana.m mahaasudassana.m upasa'nkamitvaa evam aaha.mhu: ehi kho mahaaraaja,||
svaagata.m,||
te mahaaraaja,||
sakante mahaaraaja,||
anusaasa Mahaaraajaati.|| ||

Raajaa mahaasudassano evam aaha paa.no na hantabbo adinna.m naadaatabba.m kaamesu micchaa na caritabbaa.|| ||

Musaa na bhaasitabbaa.|| ||

Majja.m na paatabba.m.|| ||

Yathaa bhutta~n ca bhu~njathaati.|| ||

Ye kho panAananda puratthimaaya disaaya pa.tiraajaano te ra~n~no mahaasudassanassa anuyantaa ahesu.m.|| ||

Atha kho ta.m Aananda cakkaratana.m puratthima.m samudda.m ajjhogaahetvaa paccuttaritvaa dakkhi.na.m disa.m pavatti,||
dakkhi.na.m samudda.m ajjhogaahetvaa paccuttaritvaa pacchima.m disa.m pavatti,||
pacchima.m samudda.m ajjhogaahetvaa paccuttaritvaa uttara.m disa.m pavatti anvadeva raajaa mahaasudassano saddhi.m catura'nginiyaa senaaya yasmi.m kho panAananda padese cakkaratana.m pati.t.thaasi,||
tattha raajaa mahaasudassano vaasa.m upaga~nji saddhi.m catura'nginiyaa senaaya.|| ||

Ye kho panAananda uttaraaya disaaya pa.tiraajaano,||
te raajaana.m mahaa sudassana.m upasa'nkamitvaa evam aaha.msu:ehi kho mahaaraaja,||
svaagata.m te mahaaraaja,||
saka.m te mahaaraaja,||
anusaasa Mahaaraajaati.|| ||

Raajaa mahaasudassano evam aaha: paa.no na hantabbo,||
adinna.m naadaatabba.m,||
kaamesu micchaa na caritabbaa,||
[174] musaa na bhaasitabbaa,||
majja.m na paatabba.m,||
yathaa bhutta~n ca bhu~njathaati ye kho panAananda uttaraaya disaaya pa.tiraajaano te ra~n~no mahaasudassanassa anuyantaa ahesu.m.|| ||

6. Atha kho ta.m Aananda cakkaratana.m samuddapariyan ta.m pa.thavi.m abhivijinitvaa kusaavati.m raajadhaani.m paccaagantvaa ra~n~no mahaasudassanassa antepuradvaare atthakara.nappamukhe akkhaahata.m ma~n~ne a.t.thaasi.|| ||

Ra~n~no mahaasudassanassa antepura.m upasobhayamaana.m.|| ||

Ra~n~no Aananda mahaasudassanassa evaruupa.m cakkaratana.m paatu-r-ahosi.|| ||

Hatthiratana.m

7. Puna ca para.m Aananda ra~n~no mahaasudassanassa hatthiratana.m paatu-r-ahosi,||
sabbaseto sattappati.t.tho iddhimaa vehaasa'ngamo uposatho naama naagaraajaa.|| ||

Ta.m disvaa ra~n~no mahaasudassanassa citta.m pasiidi: bhaddaka.m vata bho hatthiyaana.m sace damatha.m upeyyaati atha kho ta.m Aananda hatthiratana.m seyyathaa pi naama bhaddo hatthaajaaniyo diigha-ratta.m suparidanto,||
evam eva damatha.m upaga~nja.|| ||

Bhuutapubbaja Aananda raajaa mahaasudassano tameva hatthiratana.m viima.msamaano pubba.nhasamaya.m abhiruuhitvaa samuddapariyan ta.m pa.thavi.m anuyaayitvaa kusaavati.m raajadhaani.m paccaagantvaa paataraasamakaasi.|| ||

Ra~n~no Aananda mahaasudassanassa evaruupa.m hatthiratana.m paatu-r-ahosi.|| ||

Assaratana.m

8. Puna ca para.m Aananda ra~n~no mahaasudassanassa assaratana.m paatu-r-ahosi,||
sabbaseto kaa'asiiso mu~njakeso iddhimaa vehaasa'ngamo valaahako naamaa assaraajaa.|| ||

Ta.m disvaa ra~n~no mahaasudassanassa citta.m pasiidi: bhaddaka.m vata bho assayaana.m sace damatha.m upeyyaati.|| ||

Atha [175] kho ta.m Aananda assaratana.m seyyathaa pi naama bhaddo assaajaaniiyo diigha-ratta.m suparidanto evam eva damatha.m upaga~nchi.|| ||

Bhuutapubba.m Aananda raajaa mahaasudassano tameva assaratana.m viima.msamaano pubba.nhasamaya.m abhiruhitvaa samuddapariyan ta.m pa.thavi.m anuyaayitvaa kusaavati.m raajadhaani.m paccaagantvaa paataraasamakaasi.|| ||

Ra~n~no Aananda mahaasudassanassa evaruupa.m assaratana.m paatu-r-ahosi.|| ||

Ma.niratana.m

9. Puna ca para.m Aananda ra~n~no mahaasudassanassa ma.niratana.m paatu-r-ahosi.|| ||

So ahosi ma.ni veeriyo subho jaatimaa a.t.tha.mso suparikammakato accho vippasanno sabbaakaarasampanno.|| ||

Tassa kho panAananda ma.niratanassa aabhaa samantaa yojana.m phu.taa ahosi.|| ||

Bhuutapubba.m Aananda raajaa mahaasudassano tameva ma.niratana.m viima.msamaano catura'ngini.m sena.m sannayahitvaa ma.ni.m dhajagga.m aaropetvaa ratt-andhakaara-timisaaya.m paayaasi.|| ||

Ye kho panAananda samantaa gaamaa ahesu.m,||
te tenobhaasena kammante payojesu.m divaati ma~n~namaanaa.|| ||

Ra~n~no Aananda mahaasudassanassa evaruupa.m ma.niratana.m paatu-r-ahosi.|| ||

Itthiratana.m

10. Puna ca para.m Aananda ra~n~no mahaasudassanassa itthiratana.m paatu-r-ahosi.|| ||

Abhiruupaa dassaniiyaa paasaadikaa paramaaya va.n.napokkharataaya samannaagataa,||
naatidiighaa naatirassaa,||
naatikisaa naatithuulaa naatikaa'i naaccodaataa atikkantaa maanusa.m va.n.na.m1 appattaa dibba.m va.n.na.m.|| ||

Tassa kho panAananda itthiratanassa evaruupo kaayasamphasso hoti,||
seyyathaa pi naama tuulapicuno vaa kappaasapicuno vaa.|| ||

Tassa kho panAananda itthiratanassa siite u.nhaani gattaani honti,||
u.nhe siitaani.|| ||

Tassa kho panAananda itthiratanassa kaayato candanagandho vaayati.|| ||

Mukhato uppalagandho.|| ||

Ta.m kho panAananda itthiratana.m ra~n~no mahaasudassanassa pubbu.t.thaayinii ahosi [176] pacchaanipaatinii ki.mkaarapa.tisaavinii manaapacaariini piyavaadinii.|| ||

Ta.m kho panAananda itthiratana.m raajaana.m mahaasudassana.m manasaapi no aticaarii.|| ||

Kuto pana kaayena.|| ||

Ra~n~no Aananda mahaasudassanassa evaruupa.m itthiiratana.m paatu-r-ahosi.|| ||

Gahapatiratana.m

11. Puna ca para.m Aananda ra~n~no mahaasudassanassa gahapatiratana.m paatu-r-ahosi.|| ||

Tassa kammavipaakaja.m dibbacakkhu paatu-r-ahosi,||
yena nidhi.m passati sassaamikampi assaamikampi.|| ||

So raajaana.m mahaasudassana.m upasa'nkamitvaa evam aaha: appossukko tva.m deva hohi,||
aha.m te dhanena dhanakara.niiya.m karissaamiiti.|| ||

Bhuutapubba.m Aananda raajaa mahaasudassano tameva gahapatiratana.m viima.msamaano naava.m abhiruhitvaa majjhe ga'ngaaya nadiyaa sota.m ogaahitvaa gahapatiratana.m etad avoca: attho me gahapati: hira~n~nasuva.n.nenaa' ti.tena hi mahaaraaja eka.m tiira.m naava.m upetuuti idh'eva me gahapati attho hira~n~nasuva.n.nenaati.|| ||

Atha kho ta.m Aananda gahapatiratana.m ubhohi hatthehi udaka.m omasitvaa puura.m hira~n~na va.n.nassa kumbhi.m uddharitvaa raajaana.m mahaasudassana.m etad avoca: alamettaavataa mahaaraaja,||
katamettaavataa mahaaraaja,||
puujitamettaavataa Mahaaraajaati.|| ||

Raajaa mahaasudassano evam aaha: alamettaavataa gahapati,||
katamettaavataa gahapati puujitamettaavataa gahapatii ti.|| ||

[177] ra~n~no Aananda mahaasudassanassa evaruupa.m gahapatiratana.m paatu-r-ahosi.|| ||

Parinaayakaratana.m

12. Puna ca para.m Aananda,||
ra~n~no mahaasudassanassa parinaayakaratana.m paatu-r-ahosi pa.n.dito viyatto medhaavii pa.tibalo raajaana.m mahaasudassana.m upayaapetabba.m upayaapetu.m apayaapetabba.m apayaapetu.m.|| ||

So raajaana.m mahaasudassana.m upasa'nkamitvaa evam aaha; appossukko tva.m deva hohi,||
ahamanusaasissaamiiti,||
ra~n~no Aananda mahaasudassanassa evaruupa.m parinaayakaratana.m paatu-r-ahosi; raajaa Aananda mahaasudassano imehi sattahi ratanehi samannaagato ahosi.|| ||

Iddhisamannaagamo|| ||

13. Puna ca para.m Aananda raajaa mahaasudassano catuuhi iddhiihi samannaagato ahosi.|| ||

Katamaahi catuuhi iddhiihi? Idha Aananda raajaa mahaasudassano abhiruupo ahosi dassaniiyo paasaadiko paramaaya va.n.napokkharataaya samannaagato ativiya a~n~nehi manussehi.|| ||

Raajaa Aananda mahaasudassano imaaya pa.thamaaya iddhiyaa samannaagato ahosi.|| ||

Puna ca para.m Aananda raajaa mahaasudassano diighaayuko ahosi cira.t.thitiko ativiya a~n~nehi manussehi.|| ||

Raajaa Aananda mahaasudassano imaaya dutiyaaya iddhiyaa samannaagato ahosi.|| ||

Puna ca para.m Aananda raajaa mahaasudassano appaabaadho ahosi appaata'nko samavepaakiniyaa gaha.niyaa samannaagato naatisiitaaya naaccu.nhaaya ativiya a~n~nehi manussehi.|| ||

Raajaa Aananda mahaasudassano imaaya tatiyaaya iddhiyaa samannaagato ahosi.|| ||

[178] Puna ca para.m Aananda raajaa mahaasudassano braahma.nagahapatikaana.m piyo ahosi manaapo.|| ||

Seyyathaa pi Aananda pitaa puttaana.m piyo hoti.|| ||

Manaapo, evam eva kho Aananda raajaa mahaasudassano braahma.nagahapatikaana.m piyo ahosi manaapo ra~n~no pi Aananda mahaasudassanassa braahma.nagahapatikaa piyaa ahesu.m manaapaa.|| ||

Seyyathaa pi Aananda pitu puttaa piyaa honti manaapaa evam eva kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa braahma.nagahapatikaa piyaa ahesu.m manaapaa.|| ||

Seyyathaa pi Aananda pitu puttaa piyaa honti manaapaa evam eva kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa braahma.nagahapatikaa piyaa ahesu.m manaapaa.|| ||

Bhuutapubba.m Aananda raajaa mahaasudassano catura'nginiyaa senaaya uyyaanabhuumi.m niyyaasi.|| ||

Atha kho Aananda braahma.nagahapatikaa raajaana.m mahaasudassana.m upasa'nkamitvaa evam aaha.msu 'ataramaano deva yaahi yathaa ta.m maya.m ciratara.m passeyyaamaa'ti raajaa pi Aananda mahaasudassano saarathi.m aamantesi ataramaano saarathi ratha.m pesehi yathaa'ha.m braahma.nagahapatikehi ciratara passiiyeyyanti.|| ||

Raajaa Aananda mahaasudassano imaaya catutthiyaa1 iddhiyaa samannaagato ahosi.|| ||

Raajaa Aananda mahaasudassano imaahi catuuhi iddhiihi samannaagato ahosi.|| ||

Pokkhara.niiyamaapana.m

14. Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa etad ahosi: yannuunaaha.m imaasu taalantarikaasu dhanusate dhanusate pokkhara.niyo maapeyyanti.|| ||

Maapesi kho Aananda raajaa mahaasudassano taasu taalantarikaasu dhanusate dhanusate pokkhara.niyo.|| ||

Taa kho panAananda pokkhara.niyo catunna.m va.n.naana.m i.t.thakaahi citaa ahesu.m,||
ekaa i.t.thakaa sova.n.namayaa,||
ekaa rupiyamayaa,||
ekaa veeriyamayaa,||
ekaa pha'ikamayaa' taasu kho panAananda pokkhara.niisu cattaari cattaari ca sopaa.naani ahesu.m catunna.m va.n.naana.m.|| ||

Eka.m sopaa.na.m sova.n.namaya.m eka.m ruupiyamaya.m eka.m veeriyamaya.m eka.m pha'ikamaya.m.|| ||

Sova.n.namayassa sopaa.nassa sova.n.namayaa [179] thamhaa ahesu.m ruupiyamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca ruupiyamayassa sopaa.nassa ruupiyamayaa thamhaa ahesu.m,||
sova.n.namayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca veeriyamayassa sopaa.nassa veeriyamayaa thambhaa ahesu.m,||
pha'ikamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca.|| ||

Pha'ikamayassa sopaa.nassa pha'ikamayaa thambhaa ahesu.m,||
veeriyamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca.|| ||

Taa kho panAananda pokkhara.niyo dviihi vedikaahi parikkhittaa ahesu.m,||
ekaa vedikaa sova.n.namayaa ekaa ruupiyamayaa.|| ||

Sova.n.namayaaya vedikaaya sova.n.namayaa thambhaa ahesu.m ruupiyamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca ruupiyamayaaya vedikaaya ruupiyamayaa thambhaa ahesu.m sova.n.namayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca.|| ||

Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa etad ahosi "yannuunaaha.m imaasu pokkhara.niisu evaruupa.m maala.m ropaapeyya.m: uppala.m paduma.m kumuda.m pu.n.dariika.m sabbotuka.m sabbajanassa anaava.tanti.|| ||

Ropaapesi kho Aananda raajaa mahaasudassano taasu pokkhara.niisu evaruupa.m maala.m uppala.m paduma.m kumuda.m pu.n.dariika.m sabbotuka.m sabbajanassa anaava.ta.m.|| ||

15. Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanasasa etad ahosi: "yannuunaaha.m imaasa.m pokkhara.niina.m tiire nahaapake purise .thapeyya.m ye aagataagata.m jana.m nahaapessantii" ti.|| ||

.Thapesi kho Aananda raajaa mahaasudassano taasa.m pokkhara.niina.m tiire nahaapake purise ye agataagata.m jana.m nahaapesu.m.|| ||

Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa etad ahosi: yannuunaaha.m imaasa.m pokkhara.niina.m tiire evaruupa.m daana.m pa.t.thapeyya.m anna.m ann'atthikassa paana.m paan'atthikassa vattha.m vatthatthikassa yaana.m yaan'atthikassa sayana.m sayan'atthikassa itthi.m itthatthikassa hira~n~na.m hira~n~natthikassa suva.n.na.m suva.n.natthikassaati.|| ||

[180] Pa.t.thapesi kho Aananda raajaa mahaasudassano taasa.m pokkhara.niina.m tiire evaruupa.m daana.m: anna.m ann'atthikassa paana.m paan'atthikassa vattha.m vatthatthikassa yaana.m yaan'atthikassa sayana.m sayan'atthikassa itthi.m itthitthikassa hira~n~na.m hira~n~natthikassa suva.n.na.m suva.n.natthikassaati.|| ||

16. Atha kho Aananda braahma.nagahapatikaa pahuuta.m saapateyya.m aadaaya raajaana.m mahaasudasasana.m upasa'nkamitvaa evam aaha.msu; ida.m deva pahuuta.m saapateyya.m deva.m yeva uddiissa aahata.m,||
ta.m dovo pa.tiga.nhaatuuti.|| ||

"Ala.m bho,||
mamapiida.m pahuuta.m saapateyya.m dhammikena balinaa abhisa'nkhata.m ta.m vo hotu,||
ito ca hiiyo harathaa" ti.|| ||

Te ra~n~naa pa.tikkhittaa eka-m-anta.m apakkamma eva.m samacintesu.m: 'na kho eta.m amhaaka.m pa.tiruupa.m,||
ya.m maya.m imaani saapateyyaani punadeva sakaani gharaani pa.tihareyyaamaati,||
yan nuuna maya.m ra~n~no mahaasudassanassa nivesana.m maapeyyaamaa" ti.|| ||

Te raajaana.m mahaasudassana.m upasa'nkamitvaa evam aaha.msu 'nivesanante deva maapessaamaa'ti.|| ||

Adhivaasesi kho Aananda raajaa mahaasudassano tu.nhiibhaavena.|| ||

Atha kho Aananda Sakko devaana.m indo ra~n~no mahaasudassanassa cetasaa ceto parivitakkama~n~naaya vissakamma.m1 devaputta.m aamantesi,||
ehi tva.m samma vissakamma ra~n~no mahaasudassanassa nivesana.m maapehi dhamma.m naama paasaadanti.|| ||

'Eva.m bhadante' ti kho Aananda vissakammaa [181] devaputto sakkassa devaanamindassa pa.tissutvaa,||
seyyathaa pi naama balavaa puriso sammi~njita.m vaa baaha.m pasaareyya pasaarita.m vaa baaha.m sami~njeyya,||
evam eva.m devesu Taavati.msesu antarahito,||
ra~n~no mahaasudassanassa purato paatu-r-ahosi.|| ||

Atha kho Aananda vissakammaa devaputto raajaana.m mahaasudassana.m etad avoca,||
nivesanante deva maapessaami dhamma.m naama paasaadanti.|| ||

Adhivaasesi kho Aananda raajaa mahaa sudassano tu.nhiibhaavena.|| ||

Maapesi kho Aananda vissakammaa devaputto ra~n~no mahaasudassanassa nivesana.m dhamma.m naama paasaada.m.|| ||

17. Dhammo Aananda paasaado puratthimena ca pacchimena ca yojana.m aayaamena ahosi,||
uttarena ca dakkhi.nena ca addhayojana.m vitthaarena,||
Dhammassa Aananda paasaadassa tiporisa.m uccattena vatthuucita.m ahosi catunna.m va.n.naana.m i.t.thakaabhi,||
ekaa i.t.thakaa sova.n.namayaa ekaa ruupiyamayaa ekaa veeriyamayaa ekaa pha'ikamayaa.|| ||

Dhammassa Aananda paasaadassa caturaasiiti thambhasahassaani ahesu.m catunna.m va.n.naana.m,||
eko thambho sova.n.namayo,||
eko ruupiyamayo,||
eko veeriyamayo,||
eko pha'ikamayo.|| ||

Dhammo Aananda paasaado catunna.m va.n.naana.m phalakehi satthato ahosi'

Eka.m phalaka.m sova.n.namaya.m,||
eka.m ruupiyamaya.m,||
eka.m veeriyamaya.m eka.m pha'ikamaya.m.|| ||

Dhammassa Aananda paasaadassa catuviisati sopaa.naani ahesu.m catunna.m va.n.naana.m,||
eka.m sopaa.na.m sova.n.namaya.m eka.m ruupiyamaya.m,||
eka.m veeriyamaya.m,||
eka.m pha'ikamaya.m.|| ||

Sova.n.namayassa sopaa.nassa sova.n.namayaa thambhaa ahesu.m ruupiyamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca ruupiyamayassa sopaa.nassa ruupiyamayaa thambhaa ahesu.m,||
sova.n.namayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca veeriyamayassa sopaa.nassa [182] veeriyamayaa thambhaa ahesu.m,||
pha'ikamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca.|| ||

Pha'ikamayassa sopaa.nassa pha'ikamayaa thambhaa ahesu.m veeriyamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca.|| ||

Dhamme Aananda paasaade caturaasiitikuu.taagaarasahassaani ahesu.m catunna.m va.n.naana.m: eka.m kuu.taagaara.m sova.n.namaya.m,||
eka.m ruupiyamaya.m,||
eka.m veeriyamaya.m,||
eka.m pha'ikamaya.m,||
sova.n.namaye kuu.taagaare ruupiyamayo palla'nko pa~n~natto ahosi ruupiyamaye kuu.taagaare sova.n.namayo palla'nko pa~n~natto ahosi,||
veeriyamaye kuu.taagaare dantamayo palla'nko pa~n~natto ahosi,||
pha'ikamaye kuu.taagaare masaaragallamayo palla'nko pa~n~natto ahosi,||
sova.n.namayassa kuu.taagaarassa dvaare ruupiyamayo taalo .thito ahosi tassa ruupiyamayo khandho.|| ||

Sova.n.namayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Ruupiyamayassa kuu.taagaarassa dvaare sova.n.namayo taalo .thito ahosi,||
tassa sova.n.namayo khandho,||
ruupiyamayaani pattaani ca phalaani ca,||
veeriyamayassa kuu.taagaarassa dvaare pha'ikamayo taalo .thito ahosi,||
tassa pha'ikamayo khandho,||
veeriyamayaani pattaani ca,||
phalaani ca.|| ||

Pha'ikamayassa kuu.taagaarassa dvaare veeriyamayo taalo .thito ahosi,||
tassa veeriyamayo khandho,||
pha'ikamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

18. Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa etad ahosi: yannuunaaha.m mahaaviyuuhassa kuu.taagaarassa dvaare sabbasova.n.namaya.m taalavana.m maapeyya.m yattha divaavihaara.m nisiidissaamiiti.|| ||

Maapesi kho Aananda raajaa mahaasudassano mahaaviyuuhassa kuu.taagaarassa dvaare sabbasova.n.namaya.m taalavana.m yattha divaavihaara.m nisiidi.|| ||

Dhammo Aananda paasaado dviihi vedikaahi parikkhitto [183] ahosi.|| ||

Ekaa vedikaa sova.n.namayaa ekaa ruupiyamayaa.|| ||

Sova.n.namayaaya vedikaaya sova.n.namayaa thambhaa ahesu.m,||
ruupiyamayaa suciyo ca u.nhiisa~nca.|| ||

Ruupiyamayaaya vedikaaya ruupiyamayaa thambhaa ahesu.m,||
sova.n.namayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca.|| ||

19. Dhammo Aananda paasaado dviihi ki.mki.nikajaalehi1 parikkhitto ahosi,||
eka.m jaala.m sova.n.namaya.m eka.m ruupiyamaya.m sova.n.namayassa jaalassa ruupiyamayaa ki.mki.niyo ahesu.m,||
ruupiyamayassa jaalassa sova.n.namayaa ki.mki.niyo ahesu.m.|| ||

Tesa.m kho panAananda ki.mki.nikajaalaana.m vaateritaana.m saddo ahosi vaggu ca rajaniiyoca kamaniiyo ca madaniiyo ca seyyathaa pi Aananda pa~nca'ngikassa turiyassa suviniitassa suppa.titaa'itassa sukusalehi1 samannaagatassa saddo hoti vaggu ca rajaniiyo ca kamaniiyo ca madaniiyo ca evam eva kho Aananda tesa.m ki.mki.nikajaalaana.m vaateritaana.m saddo ahosi vaggu ca rajaniiyo ca kamaniiyo ca madaniiyo ca.|| ||

Ye kho panAananda tena samayena tusaavatiyaa raajadhaaniyaa dhuttaa ahesu.m so.n.daa pipaasaa.|| ||

Te tesa.m ki.mki.nikajaalaana.m vaateritaana.m saddena parivaaresu.m.|| ||

Ni.t.thito kho panAananda dhammo paasaado duddikkho ahosi musati cakkhuni.|| ||

Seyyathaa pi Aananda vassaana.m pacchime maase saradasamaye viddhe vigata-valaahake deve aadicco naha.m abbhuggamamaano duddikkho [184] hoti,||
musati cakkhuuni,||
evam eva kho Aananda dhammo paasaado duddikkho ahosi musati cakkhuuni.|| ||

20. Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa etad ahosi; yannuunaaha.m Dhammassa paasaadasasa purato dhamma.m naama pokkhara.ni.m maapeyyanti.|| ||

Maapesi kho Aananda raajaa mahaasudassano Dhammassa paasaadassa purato dhamma.m naama pokkhara.ni.m.|| ||

Dhammaa Aananda pokkhara.nii puratthimena ca pacchimena ca yojana.m aayaamena ahosi,||
uttarena ca dakkhi.nena ca addhayojana.m vitthaarena.|| ||

Dhammaa Aananda pokkhara.nii catunna.m va.n.naana.m i.t.thakaahi citaa ahosi,||
ekaa i.t.thakaa sova.n.namayaa ekaa ruupiyamayaa,||
ekaa veeriyamayaa ekaa pha'ikamayaa.|| ||

Dhammaaya Aananda pokkhara.niyaa catuviisatisopaa.naani ahesu.m catunna.m va.n.naana.m,||
eka.m sopaa.na.m sova.n.namaya.m,||
eka.m veeriyamaya.m,||
eka.m pha'ikamaya.m.|| ||

Sova.n.namayassa sopaa.nassa sova.n.nanamayaa thambhaa ahesu.m ruupiyamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca,||
ruupiyamayassa sopaa.nassa ruupiyamayaa thambhaa ahesu.m sova.n.namayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca,||
veeriyamayassa sopaa.nassa veeriyamayaa thambhaa ahesu.m pha'ikamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca,||
pha'ikamayassa sopaa.nassa pha'ikamayaa thambhaa ahesu.m veeriyamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca.|| ||

Dhammaa Aananda pokkhara.nii dviihi vedikaahi parikkhittaa ahosi,||
ekaa vedikaa sova.n.namayaa ekaa ruupiyamayaa.|| ||

Sova.n.namayaaya vedikaaya sova.n.namayaa thambhaa ahesu.m ruupiyamayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca,||
ruupiyamayaaya vedikaaya ruupiyamayaa thambhaa ahesu.m sova.n.namayaa suuciyo ca u.nhiisa~nca.|| ||

Dhammaa Aananda pokkhara.ni sattahi taalapantiihi paarikkhittaa ahosi,||
ekaa taalapantii sova.n.namayaa,||
ekaa ruupiyamayaa,||
ekaa veeriyamayaa,||
ekaa e'ikamayaa,||
ekaa lohita'nkhamayaa,||
ekaa masaaragallamayaa,||
ekaa sabbaratanamayaa.|| ||

Sova.n.namayassa taalassa sova.n.namayo khandho ahosi [185] ruupiyamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Ruupiyamayassa taalassa ruupiyamayo khandho ahosi sova.n.namayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Veeriyamayassa taalassa veeriyamayo khandho ahosi pha'ikamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Pha'ikamayassa taalassa pha'ikamayo khandho ahosi veerimayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Lohita'nkamayassa taalassa lohitakkhamayo khandho ahosi masaaragallamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Masaaragallamayassa taalassa masaaragallamayo khandho ahosi lohita'nkamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Sabbaratanamayassa taalassa sabbaratanamayo khandho ahosi sabbaratanamayaani pattaani ca phalaani ca.|| ||

Taasa.m kho pana Aananda taalapantiina.m vaateritaana.m saddo ahosi vaggu ca rajaniiyo ca kamaniiyo ca madaniiyo ca.|| ||

Seyyathaa pi Aananda pa~nca'ngikassa turiyassa suviniitassa suppa.titaa'itassa kusalehi samannaagatassa saddo hoti vaggu ca rajaniiyo ca kamaniiyo ca madaniiyo ca,||
evam eva kho Aananda taasa.m taalapantiina.m vaateritaana.m saddo ahosi vaggu ca rajaniiyo ca kamaniiyo ca madaniiyo ca.|| ||

Ye kho panAananda tena samayena kusaavatiyaa raajadhaaniyaa dhuttaa ahesu.m so.n.daa pipaasaa,||
te taasa.m taalapantiina.m vaateritaana.m saddesu parivaaresu.m.|| ||

Ni.t.thite kho panAananda dhamme ca paasaade dhammaaya ca pokkhara.niyaa raajaa mahaasudassano.|| ||

Ye tena samayena sama.nesu vaa sama.nasammataa braahma.nesu vaa braahma.nasammataa te sabbakaamehi santappetvaa dhamma.m paasaada.m abhiruhi.|| ||

Pa.thamabhaa.navaaro.|| ||

Dhaanasamaapattipa.tilaabho

21. Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa etad ahosi: kissa nu kho me ida.m kammassa phala.m,||
kissa kammassa vipaako,||
yenaaha.m etarahi eva.m mahiddhiko eva.m mahaanubhaavo ti.|| ||

[186] Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa etad ahosi: ti.n.na.m kho me ida.m kammaana.m phala.m ti.n.na.m kammaana.m vipaako,||
yenaaha.m etarahi eva.m mahiddhiko eva.m mahaanubhaavo,||
seyyathiida.m: daanassa damassa sa.myamassaa ti.|| ||

Atha kho Aananda raajaa mahaasudassano yena mahaaviyuuha.m kuu.taagaara.m ten'upasa'nkami.|| ||

Upasa'nkamitvaa mahaaviyuuhassa kuu.taagaarassa dvaare .thito udaana.m udaanesi.|| ||

'Ti.t.tha kaamavitakka,||
ti.t.tha vyaapaadavitakka,||
ti.t.tha vihi.msaavitakka,||
ettaavataa kaamavitakka,||
ettaavataa vyaapaadavitakka,||
ettaavataa vihi.msaavitakkaa' ti.|| ||

22. Atha kho Aananda raajaa mahaasudassano mahaaviyuuha.m kuu.taagaara.m pavisitvaa sova.n.namaye palla'nke nisinno vivicc'eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piiti-sukha.m pa.thama.m dhaana.m upasampajja vihaasi.|| ||

Vitakka-vicaaraana.m vuupasamaa ajdhatta.m cetaso ekodi-bhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piiti-sukha.m dutiya.m dhaana.m upasampajja vihaasi.|| ||

Piitiyaa ca viraagaa upekkhako ca vihaasi,||
sato ca sampajaano sukha.m ca kaayena pa.tisa'nvedesi.|| ||

Yanta.m ariyaa aacikkhanti 'Upekkhako satimaa sukha-vihaarii' ti ta.m tatiya.m dhaana.m upasampajja vihaasi.|| ||

Sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubb'eva somanassa domanassaana.m attha'ngamaa adukkha-m-asukha.m upekkhaa satipaarisuddhi.m catuttha.m dhaana.m upasampajja vihaasi.|| ||

23. Atha kho Aananda raajaa mahaasudassano mahaaviyuuhaa kuu.taagaaraa nikkhamitvaa sova.n.namaya.m kuu.taagaara.m pavisitvaa ruupiyamaye palla'nke nisinno mettaa-sahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa vihaasi.|| ||

Tathaa dutiya.m,||
tathaa tatiya.m,||
tathaa catuttha.m,||
iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m mettaa-sahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaapajjena pharitvaa vihaasi,||
karu.naa-sahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa vihaasi.|| ||

Tathaa dutiya.m,||
tathaa tatiya.m,||
tathaa catuttha.m,||
iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m karu.naa-sahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaapajjena pharitvaa vihaasi,||
muditaa-sahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa vihaasi.|| ||

Tathaa dutiya.m,||
tathaa tatiya.m,||
tathaa catuttha.m,||
iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m muditaa-sahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaapajjena pharitvaa vihaasi,||
[187] upekkhaa-sahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa vihaasi.|| ||

Tathaa dutiya.m,||
tathaa tatiya.m,||
tathaa catuttha.m,||
iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m upekkhaa-sahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaapajjena pharitvaa vihaasi,

Nagaraadiini.|| ||

24. Ra~n~no Aananda mahaasudassanassa caturaasiitinagarasahassaani ahesu.m kusaavatiiraajadhaanipamukhaani,||
caturaasiitipaasaadasahassaani ahesu.m dhammapaasaadapamukhaani,||
caturaasiitikuu.taagaarasahassaani ahesu.m mahaaviyuuhakuu.taagaarapamukhaani.|| ||

Caturaasiitipalla'nkasahassaani ahesu.m sova.n.namayaani ruupiyamayaani dantamayaani saaramayaani go.nakatthitaani pa.tikatthataani pa.talikatthataani kaadalimigapavarapacc'atthara.naani sauttaracchadaani ubhatolohitakuupadhaanaani.|| ||

Caturaasiitinaagasahassaani ahesu.m sova.n.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani uposathanaagaraajapamukhaani,||
caturaasiitiassasahassaani ahesu.m sova.n.nala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani valaahakaassaraajapamukhaani,||
caturaasiitirathasahassaani ahesu.m siihacammaparivaaraani byagghacammaparivaaraani diipicammaparivaaraani pa.n.dukambalaparivaaraani sova.n.nala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani vejayantarathapamukhaani,||
caturaasiitima.nisahassaani ahesu.m ma.niratanapamukhaani,||
caturaasiitiitthisahassaani ahesu.m subhaddaadeviipamukhaani,||
[188] caturaasiitigahapatisahassaani ahesu.m gahapatiratanapamukhaani,||
caturaasiitikhattiyasahassaani ahesu.m anuyantaani parinaayakaratanapamukhaani,||
caturaasiitidhenusahassaani ahesu.m dhuvasandanaani1 ka.msuupadhaara.naani,||
caturaasiitivatthako.tisahassaani ahesu.m khomasukhumaana.m kappaasikasukhumaana.m koseyyasukhumaana.m kambalasukhumaana.m.|| ||

Ra~n~no Aananda mahaasudassanassa caturaasiitithaalipaakasahassaani saaya.m paata.m bhattaabhihaaro abhihariiyittha.|| ||

25. Tena kho panAananda samayena ra~n~no mahaasudassanassa caturaasiitinaagasahassaani saaya.m paata.m upa.t.thaana.m gacchanti.|| ||

Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa etad ahosi: imaani kho me caturaasiitinaagasahassaani saaya.m paata.m upa.t.thaana.m aagacchanti.|| ||

Yannuuna vassasatassa vassasatassa accayena dvecattaariisa.m naagasahassaani dvecattaariisa.m naagasahassaani saki.m saki.m upa.t.thaana.m aagaccheyyunti.|| ||

Atha kho Aananda raajaa mahaasudassano parinaayakaratana.m aamantesi,||
'imaani kho me samma parinaayakaratana caturaasiitinaagasahassaani saaya.m paata.m upa.t.thaana.m aagacchanti.|| ||

Tena hi samma parinaayakaratana vassasatassa vassasatassa accayena dvecattaariisa.m naagasahassaani [189] dvecattaariisa.m naagasahassaani saki.m saki.m upa.t.thaana.m aagacchantu ti.|| ||

'Eva.m devaa,' ti kho Aananda parinaayakaratana.m ra~n~no mahaasudassanassa paccassosi.|| ||

Atha kho Aananda ra~n~no mahaasudassanassa aparena samayena vassasatassa vassasatassa accayena dvecattaariisa.m naagasahassaani dvecattaariisa.m naagasahassaani saki.m saki.m upa.t.thana.m aagama.msu.|| ||

Subhaddaayuupasa'nkamana.m

26. Atha kho Aananda subhaddaaya deviyaa bahunna.m vassaana.m bahunna.m vassasahassaana.m accayena etad ahosi: ciradi.t.thiko kho me raajaa mahaasudassano.|| ||

Yannuunaaha.m raajaana.m mahaasudassana.m dassanaaya upasa'nkameyyanti.|| ||

Atha kho Aananda subhaddaa devii itthaagaara.m aamantesi,||
" etha tumhe siisaani nahaayatha,||
piitaani vatthaani paarupatha,||
ciradi.t.tho no raajaa mahaasudassano.|| ||

Raajaana.m mahaasudassana.m dassanaaya upasa'nkamissaamaa' ti.|| ||

Eva.m ayye' ti kho Aananda itthaagaara.m subhaddaaya deviyaa pa.tissutvaa siisaani nahaayitvaa piitaani vatthaani paarupitvaa yena subhaddaa devii ten'upasa'nkami.|| ||

Atha kho Aananda subhaddaa devii parinaayakaratana.m aamantesi: " kappehi samma parinaayakaratana catura'ngini.m sena.m,||
ciradi.t.tho no raajaa mahaasudassano,||
raajaana.m mahaasudassana.m dassanaaya upasa'nkamitukaamaa" ti.|| ||

'Eva.m devii' ti kho Aananda parinaayakaratana.m subhaddaaya deviyaa pa.tissutvaa catura'ngini.m sena.m kappaapetvaa,||
subhaddaaya deviyaa pa.tivadesi.|| ||

'Kappitaa kho devii catura'nginii senaa,||
yassa'daani kaala.m ma~n~nasii' ti.|| ||

[190] Atha kho Aananda subhaddaa devii catura'nginiyaa senaaya saddhi.m itthaagaarena yena dhammo paasaado ten'upasa'nkami,||
upasa'nkamitvaa dhamma.m paasaada.m abhiruhitvaa yena mahaaviyuuha.m kuu.taagaara.m ten'upasa'nkami,||
upasa'nkamitvaa mahaaviyuuhassa kuu.taagaarassa dvaarabaaha.m aalambitvaa a.t.thaasi.|| ||

Atha kho Aananda raajaa mahaasudassano sadda.m sutvaa kin nu kho mahato viya janakaayassa saddoti,||
mahaaviyuuhakuu.taagaaraa nikkhamanno addasa subhadda.m devi.m dvaarabaaha.m aalambitvaa .thita.m,||
disvaana subhadda.m devi.m etad avoca: ' ettheva devii ti.t.tha maa pavisii' ti.|| ||

Atha kho Aananda raajaa mahaasudassano a~n~natara.m purisa.m aamantesi: 'ehi tva.m ambho purisa,||
mahaaviyuuhaa kuu.taagaaraa sova.n.namaya.m palla'nka.m niiharitvaa sabbasova.n.namaye taalavane pa~n~napehii' ti.|| ||

'Eva.m devaa' ti kho Aananda so puriso ra~n~no mahaasudassanassa pa.tissutvaa mahaaviyuuhaa kuu.taagaaraa sova.n.namaya.m palla'nka.m niiharitvaa sabbasova.n.namaye taalavane pa~n~napesi.|| ||

Atha kho Aananda raajaa mahaasudassano dakkhi.nena passena siihaseyya.m kappesi paade paada.m accaadhaaya sato sampajaano.|| ||

Atha kho Aananda subhaddaaya deviyaa etad ahosi: vippasannaani kho ra~n~no mahaasudassanassa indriyaani parisuddho chaviva.n.no pariyodaato,||
maa heva kho raajaa mahaasudassano kaalamakaasiiti.|| ||

Raajaana.m mahaasudassana.m etad avoca: imaani kho te deva caturaasiitinagarasahassaani kusaavatiraajadhaanipamukhaani.|| ||

Ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi.|| ||

[191] Imaani te deva caturaasiitipaasaadasahassaani dhammapaasaadapamukhaani,||
ettha chanda.m janehi -

Jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitikuu.taagaarasahassaani mahaaviyuuhakuu.taagaarapamukhaani,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitipalla'nkasahassaani sova.n.namayaani ruupiyamayaani dantamayaani saaramayaani go.nakatthataani pa.tikatthataani pa.talikatthataani kaadalimigapavarapacc'atthara.naani sauttaracchadaani ubhatolohitakuupadhaanaani.|| ||

Ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitinaagasahassaani sova.n.nala'nkaaraa.ni sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani uposathanaagaraajappamukhaani,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitiassasahassaani sova.n.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani valaahakaassaraajapamukhaani,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitirathasahassaani siihacammaparivaaraani byagghacammaparivaaraani diipicammaparivaaraani pa.n.dukambalaparivaaraani sova.n.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani vejayantarathappamukhaani,1 ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitima.nisahassaani ma.niratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitiitthisahassaani itthiratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitigahapatisahassaani gahapatiratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitikhattiyasahassaani anuyantaani parinaayakaratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitidhenusahassaani [192] dhuvasandanaani ka.msupadhaara.naani,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitivatthako.tisahassaani khomasukhumaana.m kappaasikasukhumaana.m koseyyasukhumaana.m kambalasukhumaana.m,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohi,||
imaani te deva caturaasiitithaalipaakasahassaani saaya.m paata.m bhattaabhihaaro abhihariiyati,||
ettha deva chanda.m janehi jiivite apekkha.m karohii' ti.|| ||

27. Eva.m vutte Aananda raajaa mahaasudassano subhadda.m devi.m etad avoca: diigha-ratta.m kho ma.m tva.m devi i.t.thehi kantehi piyehi manaapehi samudaacarittha,||
atha ca pana ma.m tva.m pacchime kaale ani.t.thehi akantehi appiyehi amanaapehi samudaacarasii " ti.' Katha~n carahi ta.m deva samudaacaraamii' ti.|| ||

'Eva.m kho ma.m tva.m devii samudaacara: sabbeh'eva deva piyehi manaapehi naanaabhaavo vinaabhaavo a~n~nathaabhaavo.|| ||

Maa kho tva.m deva saapekkho kaalamakaasi.|| ||

Dukkhaa saapekkhassa kaalakiriyaa garahitaa ca saapekkhassa kaalakiriyaa.|| ||

Imaani te deva caturaasiitinagarasahassaani kusaavatiraajadhaanippamukhaani.|| ||

Ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi.|| ||

Imaani te deva caturaasiitipaasaadasahassaani dhammapaasaadappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
[193] imaani te deva caturaasiitikuu.taagaarasahassaani mahaaviyuuhakuu.taagaarappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitipalla'nkasahassaani sova.n.namayaani ruupiyamayaani dantamayaani saaramayaani go.nakatthataani pa.tikatthataani pa.talikatthataani kaadalimigapavarapacc'atthara.naani sauttaracchadaani ubhatolohitakuupadhaanaani.|| ||

Ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitinaagasahassaani sova.n.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani uposathanaagaraajappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitiassasahassaani sova.n.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani valaahakaassaraajappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitirathasahassaani siihacammaparivaaraani byagghacammaparivaaraani diipicammaparivaaraani pa.n.dukambalaparivaaraani sova.n.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani vejayantarathappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitima.nisahassaani ma.niratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitiitthisahassaani itthiratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitigahapatisahassaani gahapatiratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitikhattiyasahassaani anuyantaani parinaayakaratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitidhenusahassaani dhuvasandanaani ka.msuupadhaara.naani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
[194] imaani te deva caturaasiitivatthako.tisahassaani khomasukhumaana.m kappaasikasukhumaana.m koseyyasukhumaana.m kambalasukhumaana.m,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitithaalipaakasahassaani saaya.m paata.m bhattaabhihaaro abhihariiyati,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasii' ti.|| ||

28. Eva.m vutte Aananda subhaddaa devii parodi assuuni pavattesi.|| ||

Atha kho Aananda subhaddaa devii assuuni pamajjitvaa1 raajaana.m mahaasudassana.m etad avoca:

Sabbeheva deva piyehi manaapehi naanaabhaavo vinaabhaavo a~n~nathaabhaavo.|| ||

Maa kho tva.m deva saapekkho kaalamakaasi.|| ||

Dukkhaa saapekkhassa kaalakiriyaa garahitaa ca saapekkhassa kaalakiriyaa.|| ||

Imaani te deva caturaasiitinagarasahassaani kusaavatiraajadhaanippamukhaani.|| ||

Ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi.|| ||

Imaani te deva caturaasiitipaasaadasahassaani dhammapaasaadappamukhaani,||
ettha chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitikuu.taagaarasahassaani mahaaviyuuhakuu.taagaarappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitipalla'nkasahassaani sova.n.namayaani ruupiyamayaani dantamayaani saaramayaani go.nakatthataani pa.tikatthataani pa.talikatthataani kaadalimigapavarapacc'atthara.naani sauttaracchadaani ubhatolohitakuupadhaanaani.|| ||

Ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitinaagasahassaani sova.n.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani uposathanaagaraajappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitiassasahassaani sova.n.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani [195] valaahakaassaraajappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitirathasahassaani siihacammaparivaaraani byagghacammaparivaaraani diipicammaparivaaraani pa.n.dukambalaparivaaraani sova.n.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani vejayantarathapamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitima.nisahassaani ma.niratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitiitthisahassaani itthiratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitigahapatisahassaani gahapatiratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitikhattiyasahassaani anuyantaani parinaayakaratanappamukhaani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitidhenusahassaani dhuvasandanaani ka.msupadhaara.naani,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitivatthako.tisahassaani khomasukhumaana.m kappaasikasukhumaana.m koseyyasukhumaana.m kambalasukhumaana.m,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasi,||
imaani te deva caturaasiitithaalipaakasahassaani saaya.m paata.m bhattaabhihaaro abhihariiyati,||
ettha deva chanda.m pajaha,||
jiivite apekkha.m maakaasii' ti.|| ||

Brahmalokuupagamana.m

29. Atha kho Aananda raajaa mahaasudassano na cirass'eva kaalamakaasi.|| ||

Seyyathaa pi Aananda gahapatissa vaa gahapatiputtassa vaa manu~n~na.m bhojana.m bhuttaavissa bhattasammado hoti,||
evam eva kho Aananda ra~n~no [196] mahaasudassanassa maara.nantikaa vedanaa ahosi.|| ||

Kaalakato cAananda raajaa mahaasudassano sugati.m brahmaloka.m upapajji.|| ||

Raajaa Aananda mahaasudassano caturaasiitivassasahassaani kumaarakii'ita.m1 kii'i.|| ||

Caturaasiitivassasahassaani oparajja.m kaaresi.|| ||

Caturaasiitivassasahassaani gihiibhuuto2 dhamme paasaade brahmacariya.m cari.3 So cattaaro brahmavihaare bhaavetvaa kaayassa bhedaa param mara.naa brahmalokuupagato ahosi.|| ||

30. Siyaa kho panAananda evam assa a~n~no nuuna tena samayena raajaa

Mahaasudassano ahosii ti.|| ||

Na kho pan'eta.m Aananda eva.m da.t.thabba.m.|| ||

Aha.m tena samayena raajaa mahaasudassano ahosi.|| ||

Mama taani caturaasiitinagarasahassaani kusaavatiinagarapamukhaani,||
mama taani caturaasiitipaasaadasahassaani dhammapaasaadappamukhaani,||
mama taani caturaasiitikuu.taagaarasahassaani mahaaviyuuhakuu.taagaarappamukhaani,||
mama taani caturaasiitipalla'nkasahassaani sova.n.namayaani ruupiyamayaani dantamayaani saaramayaani go.nakatthataani pa.tikatthataani pa.talikatthataani kaadalimigapavarapacc'atthara.naani sauttaracchadaani ubhatolohitakuupadhaanaani,||
mama taani caturaasiitinaagasahassaani sov.naala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani uposathanaagaraajappamukhaani,||
mama taani caturaasiitiassasahassaani sova.n.nala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani valaahakaassaraajappamukhaani,||
mama taani caturaasiitirathasahassaani [197] siihacammaparivaaraani byaggacammaparivaaraani diipicammaparivaaraani pa.n.dukambalaparivaaraani sova.n.nala'nkaaraani sova.n.nadhajaani hemajaalapa.ticchannaani vejayantarathappamukhaani,||
mama taani caturaasiitima.nisahassaani ma.niratanappamukhaani,||
mama taani caturaasiitiitthisahassaani subhaddaadeviipamukhaani,||
mama taani caturaasiitigahapatisahassaani gahapatiratanapamukhaani,||
mama taani caturaasiitikhattiyasahassaani anuyantaani parinaayakaratanapamukhaani,||
mama taani caturaasiitidhenusahassaani dhuvasandanaani ka.msuupadhaara.naani,||
mama taani caturaasiitivatthako.tisahassaani khomasukhumaana.m kappaasikasukhumaana.m koseyyasukhumaana.m kambalasukhumaana.m,||
mama taani caturaasiitithaalipaakasahassaani saaya.m paata.m bhattaabhihaaro abhihariiyittha.|| ||

31. Tesa.m kho panAananda caturaasiitinagarasahassaana.m eka.m yeva ta.m nagara.m hoti ya.m tena samayena ajdhaavasaami yad ida.m kusaavatii raajadhaani.|| ||

Tesa.m kho panAananda caturaasiitipaasaadasahassaana.m ekoyeva so paasaado hoti yantena samayena ajdhaavasaami yad ida.m dhammo paasaado.|| ||

Tesa.m kho panAananda caturaasiitikuu.taagaarasahassaana.m eka.m yeva ta.m kuu.taagaara.m hoti yantena samayena ajdhaavasaami yad ida.m mahaaviyuuha.m kuu.taagaara.m.|| ||

Tesa.m kho panAananda caturaasiitipalla'nkasahassaana.m eko yeva so palla'nko hoti yantena samayena paribhu~njaami yad ida.m sova.n.namayo vaa ruupiyamayo vaa dantamayo vaa saaramayo vaa.|| ||

Tesa.m kho panAananda caturaasiitinaagasahassaana.m eko yeva so naago hoti yantena samayena abhiruuhaami yad ida.m uposatho naagaraajaa.|| ||

[198] Tesa.m kho panAananda caturaasiitiassasahassaana.m eko yeva so asso hoti yantena samayena abhiruuhaami yad ida.m valaahako assaraajaa.|| ||

Tesa.m kho panAananda caturaasiitirathasahassaana.m eko yeva so ratho hoti yantena samayena abhiruuhaami yad ida.m vejayantaratho.|| ||

Tesa.m kho panAananda caturaasiitiitthisahassaana.m ekaa yeva saa itthi hoti yaa tena samayena paccupa.t.thaati khattiyinii1 vaa vessinii vaa.|| ||

Tesa.m kho panAananda caturaasiitiko.tivatthasahassaana.m eka.m yeva ta.m dussayuga.m hoti yantena samayena paridahaami khomasukhuma.m vaa kappaasikasukhuma.m vaa koseyyasukhuma.m vaa kambalasukhuma.m vaa.|| ||

Tesa.m kho panAananda caturaasiitithaalipaakasahassaana.m eko yeva so thaalipaako hoti yato naalikodanaparama.m bhu~njaami tadupiya~n ca suupeyya.m.|| ||

32. PassAananda sabbe te sankhaaraa atiitaa niruddhaa vipari.nataa.|| ||

Eva.m aniccaa kho Aananda sankhaaraa.|| ||

Eva.m addhuvaa kho Aananda sankhaaraa.|| ||

Eva.m anassaasikaa kho Aananda sankhaaraa,||
yaava~n c'ida.m Aananda alam eva sabbasankhaaresu nibbinditu.m,||
ala.m virajjitu.m,||
ala.m vimuccitu.m.|| ||

Chakkhattu.m kho panaaha.m Aananda abhijaanaami imasmi.m padese sariira.m nikkhipitaa,||
ta~n ca kho raajaa' va samaano cakkavattii dhammiko dhammaraajaa caaturanto vijitaavii janapadatthaavariyappatto sattaratanasamannaagato.|| ||

Aya.m sattamo sariiranikkhepo.|| ||

Na kho panaaha.m Aananda ta.m padesa.m samanupassaami sadevake loke [199] samaarake sabuhmake sassama.nabraahma.niyaa pajaaya sadeva-manussaaya yattha Tathaagato a.t.thama.m sariira.m nikkhipeyyaati.|| ||

Idam avoca Bhagavaa.|| ||

Ida.m vatvaa sugato athaapara.m etad avoca satthaa.|| ||

Aniccaa vata sankhaaraa uppaadavayadhammino|| ||

Uppajjitvaa nirujdhanti tesa.m vuupasamo sukho ti.|| ||

Mahaasudassanasutta.m ni.t.thita.m catuttha.m


Contact:
E-mail
Copyright Statement