Digha Nikaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]

The Pali is transliterated as Velthuis (aaiiuu.m'n~n.t.d.n.l). Alternatives:
[ ASCII (aiumnntdnl) | IAST Unicode (āīūṃṅñṭḍṇḷ) ]

 

Diigha Nikaaya

Sutta 22

Mahaa-Satipa.t.thaana Suttanta.m

Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series

 


 

[290]

Eva.m me suta.m|| ||

[1][wrrn][pts][wp][ati][bd][gnsg] Eka.m samaya.m Bhagavaa Kuruusu viharati|| ||

Kammaassadhamman-naama Kuruuna.m nigamo.|| ||

Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu amantesi: 'Bhikkhavo' ti.|| ||

'Bhadante' ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m.|| ||

Bhagavaa etad-avoca:|| ||

Ekaayano aya.m bhikkhave maggo sattaana.m visuddhiyaa soka-pariddavaana.m samatikkamaaya dukkha-domanassaana.m attha-gamaa ~naayassa adhigamaaya nibbaanassa sacchikiriyaaya,||
yad ida.m cattaaro satipa.t.thaanaa.|| ||

Katame cattaaro?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaa-domanassa.m,||
vedanaasu vedanaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaa-domanassa.m,||
citte cittaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaa-domanassa.m,||
dhammesu dhammaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaa-domanassa.m.|| ||

[291][2][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu kaaya kaayaanupassii viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu ara~n~na-gato vaa rukkha-muula-gato vaa su~n~naagaara-gato vaa nisiidati palla'nka.m aabhujitvaa uju.m kaaya.m pa.nidhaaya parimukha.m satim upa.t.thapetvaa, so sato va assasati, sato passasati.|| ||

Diigha.m vaa assasanto: 'Diigha.m assasaamiti,' pajaanaati,||
diigha.m vaa passasanto: 'Diigha.m passasaamiti,' pajaanaati;||
rassa.m vaa assasanto: 'Rassa.m assasaamiti,' pajaanaati,||
rassa.m vaa passasanto: 'Rassa.m passasaamiti,' pajaanaati.|| ||

'Sabba-kaaya-pa.tisa'nvedi assasissaamiti,' sikkhati;||
'Sabba-kayapatisa.mvedi passasissaaniti,' sikkhati.|| ||

'Passambhaya.m kaaya-sankhaara.m assasissaamiti,' sikkhati,||
'Passambhaya.m kaaya-sankhaaram passasissaamiti,' sikkhati.|| ||

seyyathaa pi, bhikkhave, dakkho bhamakaaro vaa bhamakaarantevaasii vaa diigha.m vaa a~nchanto: 'Digham a~nchaamiti,' pajaanaati||
rassa.m vaa achanto: 'Rassa.m a~nchaamiti,' pajaanaati;||
Evam-eva kho bhikkhave bhikkhu diigha.m vaa assasanto: 'Diigha.m assasaamiti,' pajaanaati,||
diigha.m vaa passasanto: 'Diigha.m passasaamiti,' pajaanaati;||
rassa.m vaa assasanto: 'Rassa.m assasaamiti,' pajaanaati,||
rassa.m vaa passasanto: 'Rassa.m passasaamiti,' pajaanaati.|| ||

'Sabba-kaaya-pa.tisa'nvedi assasissaamiti,' sikkhati;||
'Sabba-kaya-patisa.mvedi passasissaani' ti.sikkhati.|| ||

'Passambhaya.m kaaya-sankhaara.m assasissaamiti,' sikkhati;||
'Passambhaya.m kaaya-sankhaaram passasissaamiti,' sikkhati.

 

[292] Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

[3][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu gacchanto vaa:||
'Gacchaamiiti,' pajaanaati;||
.thito vaa: '.thito'mhii' ti.pajaanaati;||
nisinno vaa: 'nisinno'mhii' ti.pajaanaati;||
sayaano vaa: 'sayaano'mhii' ti.pajaanaati.|| ||

Yathaa yathaa vaa pan'assa kaayo pa.nihito hoti,||
tathaa tathaa na.m pajaanaati.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

[4][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu abhikkante pa.tikkante sampajaana-kaarii hoti||
Aalokite vilokite sampajaanakaarii hoti,||
Sami~njite pasaarite sampajaanakaarii hoti,||
Sa'nghaa.ti-patta-ciivara-dhaara.ne sampajaanakaarii hoti,||
Asite piite khaayite saayite sampajaanakaarii hoti,||
Uccaara-passaavakamme sampajaanakaarii hoti,||
Gate .thite nisinne sutte jaagarite bhaasite tu.nhii-bhaave sampajaana-kaarii hoti.|| ||

 

[293] Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

[5][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu imam eva kaaya.m uddha.m paadatalaa adho kesa-matthakaa taca-pariyan ta.m puuran-naanappakaarassa asucino paccavekkhati:||
'Atthi imasmi.m kaaye kesaa lomaa nakhaa dantaa taco ma.msa.m nahaaru a.t.thii a.t.thi-mi~njaa vakka.m hadaya.m yakana.m kilomaka.m pihaka.m papphaasa.m anta.m anta-gu.na.m udariya.m kariisa.m, pitta.m semha.m pubbo lohita.m sedo medo assu vasaa khe'o si'nghaa.nikaa lasikaa muttan,' ti.|| ||

seyyathaa pi, bhikkhave, ubhato-mukhaa muto'ii puuraa naanaa-vihitassa dha~n~nassa,||
seyyath'ida.m: saaliina.m viihiina.m muggaana.m maasaana.m tilaana.m ta.n.dulaana.m, tam ena.m cakkhumaa puriso mu~ncitvaa paccavekkheyya:||
'Ime saalii, ime viihii, ime muggaa, ime maasaa, ime tilaa, ime ta.n.dulaa.' ti||
- evam eva kho, bhikkhave, bhikkhu imam eva kaaya.m uddha.m paadatalaa adho kesa-matthakaa tacapariyan ta.m puuran-naanappakaarassa asucino paccavekkhati:||
'Atthi imasmi.m kaaye kesaa lomaa nakhaa dantaa taco ma.msa.m [294] nahaaru-atthii a.t.thi-mi~njaa vakka.m hadayam yakana.m kilomaka.m pihaka.m papphaasa.m anta.m anta-gu.na.m udariya.m kariisa.m, pittta.m semaha.m pubbo lohita.m sedo medo assu vasaa khe'o si'nghaa.nikaa lasikaa muttan,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

[6][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu imam eva kaaya.m yathaa-.thita.m yathaa-pa.nihita.m dhaatuso paccavekkhati:||
'Atthi imasmi.m kaaye pa.thavii-dhaatu aapo-dhaatu tejo-dhaatu vaayo-dhaatu,' ti.|| ||

seyyathaa pi, bhikkhave, dakkho go-ghaatako vaa go-ghaatak-antevaasii vaa gaavi.m vadhitvaa caatummahaapathe bilaso pa.tivibhajitvaa nisinno assa,||
evam eva kho, bhikkhave, bhikkhu imam eva kaaya.m yathaa-.thita.m yathaa-pa.nihita.m dhaatuso paccavekkhati:||
'Atthi imasmi.m kaaye pa.thavii-dhaatu aapo-dhaatu tejo-dhaatu vaayo-dhaatu,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m [295] viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

[7][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m||
ekaahamata.m vaa dviihanatam vaa tiihamata.m vaa uddhumaataka.m viniilaka.m vipubbaka-jaata.m,||
so imam eva kaaya.m upasa'nharati:||
'Ayam pi kho kaayo eva.m dhammo eva.m bhaavii eta.m anatiito,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

[8][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m||
kaakehi vaa khajjamaana.m kulalehi vaa khajjamaana.m gijjhehi vaa khajjamaana.m supaa.nehi vaa khajjamaana.m siggaalehi vaa khajjamaana.m vividehi vaa paa.naka-jaatehi khajjamaana.m,||
so imam eva kaaya.m upasa'nharati:||
'Ayam pi kho kaayo eva.mdhammo eva.mbhaavii eta.m anatiito,' ti.|| ||

 

[296] Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

[9][wrrn][pts][wp][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivahikaaya cha.d.dita.m,||
a.t.thi-sa'nkhalika.m sa-ma.msa-lohita.m nahaaru-sambandha.m,||
so imam eva kaaya.m upasa'nharati:||
'Ayam pi kho kaayo eva.m-dhammo eva.m-bhaavi eta.m anatiito,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivahikaaya cha.d.dita.m,||
a.t.thi-s'nkhalika.m nimma.msa-lohitamakkhita.m nahaaru-sambandha.m,||
so imam eva kaaya.m upasa'nharati:||
'Ayam pi kho kaayo eva.m-dhammo eva.m-bhaavi eta.m anatiito,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivahikaaya cha.d.dita.m,||
a.t.thi-sa'nkhalika.m apagata-ma.msa-lohita.m nahaaru-sambandha.m,||
so imam eva kaaya.m upasa'nharati:||
'Ayam pi kho kaayo eva.m-dhammo eva.m-bhaavi eta.m anatiito,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivahikaaya cha.d.dita.m,||
a.t.thikaani upagata-sambandhaani disaa-vidisaasu vikkhittaani a~n~nene hatthattika.m a~n~nena paada.t.thika.m a~n~nena ja'ngha.t.thika.m a~n~nena uura.t.thika.m a~n~nena ka.ta.t.thika.m [297] a~n~nena pi.t.thi-ka.n.taka.m a~n~nena siisa-ka.taaha.m,||
so imam eva kaaya.m upasa'nharati:||
'Ayam pi kho kaayo eva.m-dhammo eva.m-bhaavi eta.m anatiito,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

[10][wrrn][pts][wp][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m,||
a.t.thikaani setaani sa'nkha-va.n.nuupanibhaani,||
so imam eva kaaya.m upasa'nharati:||
'Ayam pi kho kaayo eva.m-dhammo eva.m-bhaavi eta.m anatiito,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m,||
a.t.thikaani pu~njakitaani terovassikaani,||
so imam eva kaaya.m upasa'nharati:||
'Ayam pi kho kaayo eva.m-dhammo eva.m-bhaavi eta.m anatiito,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m,||
a.t.thikaani puutiini cu.n.nakajaataani,||
so imam eva kaaya.m upasa'nharati:||
'Ayam pi kho kaayo eva.m-dhammo eva.m-bhaavi eta.m anatiito,' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa kaaye [298] kaayaanupassii viharati,||
ajjhatta-bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupasii vaa kaayasmi.m viharati.|| ||

'Atthi kaayo,' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.na-mattaaya patissati-mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.|| ||

 


 

[11][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katha~n ca bhikkhave bhikkhu vedanaasu vedanaanupassii viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu sukha.m vedana.m vediyamaano:||
'Sukha.m vedana.m vediyaamii' ti.pajaanati;||
dukkha.m vedana.m vediyamaano:||
'Dukkha.m vedana.m vediyaamii' ti.pajaanati;||
adukkhamamasukha.m vedana.m vediyamaano:||
'Adukkhamamasukha.m vedana.m vediyaamii' ti.pajaanati.|| ||

Saamisa.m vaa sukha.m vedana.m vediyamaano:||
'Saamisa.m sukha.m vedana.m vediyaamii' ti.pajaanaati.|| ||

Niraamisa.m vaa sukha.m vedana.m vediyamaano:||
'Niraamisa.m sukha.m vedana.m vediyaamii' ti.pajaanaati.|| ||

Saamisa.m vaa dukkha.m vedana.m vediyamaano:||
'Saamisa.m dukkha.m vedana.m vediyaamii' ti.pajaanaati.|| ||

Niraamisa.m vaa dukkkha.m vedana.m vediyamaano:||
'Niraamisa.m dukkha.m vedana.m vediyaamii' ti.pajaanaati.|| ||

Saamisa.m vaa adukkhamamasukha.m vedana.m vediyamaano:||
'Saamisa.m adukkhamamasukha.m vedana.m vediyaamii' ti.pajaanaati.|| ||

Niraamisa.m vaa adukkhamamasukha.m vedana.m vediyamaano:||
'Niraamisa.m vaa adukkhamamasukha.m vedana.m vediyaamii' ti.pajaanaati.||

 

Iti ajjhatta.m vaa vedanaasu vedanaanupassii viharati;||
bahiddhaa va vedana.m vediyamaano viharati,||
ajjhattabahiddna vaa vedana.m vediyamaano viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa vedanaasu viharati,||
vaya- [299] dhammaanupassii vaa vedana.m vediyamaano,||
samudayavaya dhammaanupassii vaa vedana.m vediyamaano.|| ||

'Atthi vedanaa' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissati mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu vedanaasu vedanaanupassii viharati.|| ||

 


 

[12][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu citte cittaanupassii viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu saraaga.m vaa citta.m||
'Saraaga.m cittan' ti pajaanaati;||
viitaraaga.m vaa citta.m||
'Viitaraaga.m cittan' ti pajaanaati;||
sadosa.m vaa citta.m||
'Sadosa.m cittan' ti pajaanaati;||
viitadosa.m vaa citta.m||
'Viitadosa.m cittan' ti pajaanaati;||
samoha.m vaa citta.m||
'Samoha.m cittan' ti pajaanaati;||
viitamoha.m vaa citta.m||
'Viitamoha.m cittan' ti pajaanaati;||
sa'nkhitta.m vaa citta.m||
'Sa'nkhitta.m cittan' ti pajaanaati;,||
vikkhitta.m vaa citta.m||
'Vikkhitta.m cittan' ti pajaanaati;||
mahaggata.m vaa citta.m||
'Mahaggata.m citta.m' ti pajaanaati;||
amahaggata.m vaa citta.m||
'Amahaggata.m citta.m' ti pajaanaati;||
sa-uttara.m vaa citta.m||
'Sa-uttara.m citta.m' ti pajaanaati;||
anuttara.m vaa citta.m||
'Anuttara.m cittan' ti pajaanaati;||
samaahita.m vaa citta.m||
'Samaahita.m cittan' ti pajaanaati;||
asamaahita.m vaa citta.m||
'Asamaahita.m cittan' ti pajaanaati;||
vimutta.m vaa citta.m||
'Vimutta.m cittan' ti pajaanaati;||
avimutta.m vaa citta.m||
'Avimutta.m cittan' ti pajaanaati.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa citte cittaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa citte cittaanupassii viharati,||
ajjhattabahiddhaa vaa citte cittaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa cittasmi.m viharati,||
vaya-dhammaanupassii vaa cittasmi.m viharati,||
samudayavayadhammaanupassii vaa cittasmi.m viharati.|| ||

'Atthi cittan' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa [300] hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissati mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu citte cittaanupassii viharati.|| ||

 


 

[13][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncasu niivara.nesu.|| ||

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii vhharati pa~ncasu niivara.nesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu santa.m vaa ajjhatta.m kaamacchanda.m:||
'Atthi me ajjhatta.m kaamacchando' ti pajaanaati,||
asanta.m vaa ajjhatta.m kaamacchanda.m:||
'N'atthi me ajjhatta.m kaamacchando' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannassa kaamacchandassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa kaamacchandassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathhaa ca pahiinassa kaamacchandassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

Santa.m vaa ajjhatta.m vyaapaada.m:||
'Atthi me ajjhatta.m vyaapaado' ti pajaanaati,||
asanta.m vaa ajjhatta.m vyaapaado:||
'N'atthi me ajjhatta.m vyaapaado' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannaaya vyaapaadaassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannaaya vyaapaadaassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanati,||
yathaa ca pahiinaaya vyaapaadaassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

Santa.m vaa ajjhatta.m thiinamiddha.m:||
'Atthi me ajjhatta.m thiinamiddhan' ti pajaanaati,||
asanta.m vaa ajjhatta.m thiinamiddhan:||
'N'atthi me ajjhatta.m thiinamiddhan' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannaaya thiinamiddhassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannaaya thiinamiddhassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanati,||
yathaa ca pahiinaaya thiinamiddhassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

Santa.m vaa ajjhatta.m uddhaccakukkucca.m:||
'Atthi me [301] ajjhatta.m uddhaccakukkuccan' ti pajaanaati,||
asanta.m vaa ajjhatta.m uddhaccakukkuccan:||
'N'atthi me ajjhatta.m uddhaccakukkuccan' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannaaya uddhaccakukkuccassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannaaya uddhaccakukkuccassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanati,||
yathaa ca pahiinaaya uddhaccakukkuccassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

Santa.m vaa ajjhatta.m vicikiccha.m:||
'Atthi me ajjhatta.m vicikicchaa' ti pajaanaati,||
asanta.m vaa ajjhatta.m vicikiccha.m:||
'N'atthi me ajjhatta.m vicikicchaa' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannaaya vicikicchaaya uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannaaya vicikicchaaya pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanati,||
yathaa ca pahiinaaya vicikicchaaya aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
ajjhattabahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
vaydhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammaa' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissati mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncasu niivara.nesu.|| ||

 

§

 

[14][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncas'upaadaanakkhandhesu.|| ||

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncas'upaadaanakkhandesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu:||
'Iti ruupa.m, iti ruupassa samudayo, iti ruupassa atthagamo;||
iti vedanaa, iti vedanaaya samudayo; iti vedanaaya atthagamo;||
iti sa~n~naa, iti sa~n~naaya samudayo, iti sa~n~naaya atthagamo;||
iti sankhaaraa, [302] iti sankhaaraa.na.m samudayo, iti sankhaaraa.na.m atthagamo;||
iti vi~n~naa.na.m, iti vi~n~naa.nassa samudayo, iti vi~n~naa.nassa atthagamo' ti.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
ajjhattabahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
vaydhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammaa' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissati mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncas'upaadaanakkhandhesu.|| ||

 

§

 

[15][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati chasu ajjhattikabaahiresu aayatanesu.|| ||

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati chasu ajjhattikabaahiresu aayatanesu?|| ||

Ihha bhikkhave bhikkhu cakkhu~n-ca pajaanaati ruupe ca pajaanaati,||
ya~n-ca tad-ubhaya.m pa.ticca uppajjati sa.myojanam ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca anuppannassa sa.myojanassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa sa.myojanassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaaaati,||
yathaa ca pahiinassa sa.myojanassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati|| ||

Sota~n-ca pajaanaati sadde ca pajaanaati||
ya~n-ca tad-ubhaya.m pa.ticca uppajjati sa.myojanam ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca anuppannassa sa.myojanassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa sa.myojanassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaaaati,||
yathaa ca pahiinassa sa.myojanassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

Ghaana~n-ca pajaanaati gandhe ca pajaanaati||
ya~n-ca tad-ubhaya.m pa.ticca uppajjati sa.myojanam ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca anuppannassa sa.myojanassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa sa.myojanassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaaaati,||
yathaa ca pahiinassa sa.myojanassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

Jivha~n-ca pajaanaati rase ca pajaati||
ya~n-ca tad-ubhaya.m pa.ticca uppajjati sa.myojanam ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca anuppannassa sa.myojanassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa sa.myojanassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaaaati,||
yathaa ca pahiinassa sa.myojanassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

Kaaya~n-ca pajaanaati pho.t.thabbe ca pajaaaati||
ya~n-ca tad-ubhaya.m pa.ticca uppajjati sa.myojanam ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca anuppannassa sa.myojanassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa sa.myojanassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaaaati,||
yathaa ca pahiinassa sa.myojanassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

Mana~n-ca pajaanaati dhamme ca pajaanaati,||
ya~n-ca tad [303] ubhaya.m pa.ticca uppajjati sa.myojana.m ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca anuppannassa sa.myojanassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa sa.myojanassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca pahiinassa sa.myohanassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
ajjhattabahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
vaydhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammaa' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissatimattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati chasu ajjhattikabaahiresu aaayatanesu.|| ||

 

§

 

[16][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati sattasu bojjha'ngesu.|| ||

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati sattasu bojjha'ngesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu santa.m vaa ajjhatta.m sati-sambojjha'nga.m:||
'Atthi me ajjhatta.m sati-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Asanta.m vaa ajjhatta.m sati-sambojjha'nga.m:||
'N'atthi me ajjhatta.m sati-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannassa sati-sambojjha'ngassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa sati-sambojjha'ngassa bhaavanaapaaripuurii hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

 

Santa.m vaa ajjhatta.m dhammavicaya-sambojjha'nga.m:||
'Atthi me ajjhatta.m dhammavicaya-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Asanta.m vaa ajjhatta.m dhammavicaya-sambojjha'nga.m:||
'N'atthi me ajjhatta.m dhammavicaya-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannassa dhammavicaya-sambojjha'ngassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa dhammavicaya-sambojjha'ngassa bhaavanaapaaripuurii hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

 

Santa.m vaa ajjhatta.m viriya-sambojjha'nga.m:||
'Atthi me ajjhatta.m viriya-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Asanta.m vaa ajjhatta.m viriya-sambojjha'nga.m:||
'N'atthi me ajjhatta.m viriya-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannassa viriya-sambojjha'ngassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa viriya-sambojjha'ngassa bhaavanaapaaripuurii hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

 

Santa.m vaa ajjhatta.m piiti-sambojjha'nga.m:||
'Atthi me ajjhatta.m piiti-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Asanta.m vaa ajjhatta.m piiti-sambojjha'nga.m:||
'N'atthi me ajjhatta.m piiti-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannassa piiti-sambojjha'ngassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa piiti-sambojjha'ngassa bhaavanaapaaripuurii hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

 

[304] Santam vaa ajjhatta.m passaddhi-sambojjha'nga.m:||
'Atthi me ajjhatta.m passaddhi-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Asanta.m vaa ajjhatta.m passaddhi-sambojjha'nga.m:||
'N'atthi me ajjhatta.m passaddhi-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannassa passaddhi-sambojjha'ngassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa passaddhi-sambojjha'ngassa bhaavanaapaaripuurii hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

 

Santa.m vaa ajjhatta.m samaadhi-sambojjha'nga.m:||
'Atthi me ajjhatta.m samaadhi-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Asanta.m vaa ajjhatta.m samaadhi-sambojjha'nga.m:||
'N'atthi me ajjhatta.m samaadhi-sambojjha'ngo' ti pajaanaati.|| ||

Yathaa ca anuppannassa samaadhi-sambojjha'ngassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa samaadhi-sambojjha'ngassa bhaavanaapaaripuurii hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

 

Santa.m vaa ajjhatta.m upekhaa-sambojjha'nga.m:||
'Atthi me ajjhatta.m upekhaa-sambojjha'nga.m:|| ||

Asanta.m vaa ajjhatta.m upekhaa-sambojjha'nga.m:||
'N'atthi me ajjhatta.m upekhaa-sambojjha'ngo ti pajaanaati.|| ||

Yatha ca anuppannassa upekhaa-sambojjha'ngassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati,||
yathaa ca uppannassa upekhaa-sambojjha'ngassa bhaavanaapaaripuurii hoti ta~n-ca pajaanaati.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
ajjhattabahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
vaydhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammaa' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissati mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati sattasu bojjha'ngesu.|| ||

 

§

 

[17][wrrn][pts][wp][ati][bd] Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati catusu ariyasaccesu.|| ||

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati catusu ariyasaccesu?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu:||
'Ida.m dukkhan' ti yathaabhuuta.m pajaanaati,||
'Aya.m dukkhasamudayo' ti yathaabhuuta.m pajaanaati,||
'Aya.m dukkha-nirodho' ti yathaabhuuta.m pajaanaati,||
'Aya.m dukkha-nirodha-gaaminii pa.tipadaa' ti yathaabhuuta.m pajaaaati.|| ||

 

Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
bahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
ajjhattabahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
vaydhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammaa' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissati mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati catusu ariya-saccesu.|| ||

 

[305] [18][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katama~n ca bhikkhave dukkha.m ariya-sacca.m?|| ||

Jaati pi dukkhaa, jaraa pi dukkhaa, [vyaadhi pi dukkhaa], mara.nam pi dukkha.m, soka-parideva-dukkha-domanass'-upaayaasaa pi dukkhaa, yam p'iccha.m na labhati tam pi dukkha.m, sa.mkhittena pa~ncupaadaanakkhandhaa dukkhaa.

Katamaa ca bhikkhave jaati?|| ||

Yaa tesa.m tesa.m sattaana.m tamhi tamhi satta-nikaaye jaati sa~njaati okkanti abhinibbatti khandaana.m paatu-bhaavo aayatanaana.m pa.tilaabho,||
aya.m vuccati bhikhave jaati.|| ||

Katamaa ca bhikkhave jaraa?|| ||

Yaa tesa.m tesa.m sattaanam tamhi tamhi satta-nikaaye jaraa jiira.nataa kha.n.dicca.m paalicca.m valittacataa aayuno sa.mhaani indriyaana.m paripaako,||
aya.m vuccati bhikkhave jaraa.|| ||

Katama~n ca bhikkhave mara.na.m?|| ||

Yam tesa.m tesa.m sattaana.m tamhaa tamhaa satta-nikaayaa cuti cavanataa bhedo antaradhaana.m maccu mara.na.m kaala-kiriyaa khandhaana.m bhedo ka'ebarassa nikkhepo,||
ida.m vuccati bhikkhave mara.na.m.|| ||

Katamo ca bhikkhave soko?|| ||

Yo kho bhikkhave a~n~natara~n~natarena vyasanena samannaagatassa a~n~natar- [306] a~n~natarena dukkha-dhammena phu.t.thassa soko socanaa socitatta.m anto-soko anto-parisoko,||
aya.m vuccati bhikkhave soko.|| ||

Katamo ca bhikkhave paridevo?|| ||

Yo kho bhikkhave a~n~natara~n~natarena vyasanena sammannaagatassa a~n~natara~n~natarena dukkha-dhammena phu.t.thassa aadevo paridevo aadevanaa paridevanaa aadevitatta.m paridevitatta.m,||
aya.m vucati bhikkhave paridevo.|| ||

Katama~n ca bhikkhave dukkha.m?|| ||

Ya.m kho bhikkhave kaayika.m dukkha.m kaayika.m asaata.m kaaya-samphassaja.m dukkha.m asaata.m vedayita.m,||
ida.m vuccati bhikkhave dukkha.m.|| ||

Katama~n ca bhikkhave domanassa.m?|| ||

Ya.m kho bhikkhave cetasika.m dukkha.m cetasika.m asaata.m manosammphassaja.m dukkha.m asaata.m vedayita.m,||
ida.m vuccati bhikkhave domanassa.m.|| ||

Katamo ca bhikkhave upaayaaso?|| ||

Yo kho bhikkhave a~n~natara~n~natarena vyasanenna sammannaagatassa a~n~natara~n~natarenna dukkha-dhammena phu.t.thassa aayaaso upaayaaso aayaasitatta.m upaayaasitatta.m,||
aya.m vuccati bhikkhave upaayaaso.|| ||

[307] Katama~n ca bhikkhave yam p'iccha.m na labhati tam pi dukkha.m?|| ||

Jaati-dhammaana.m bhikkhave sattaana.m eva.m icchaa uppajjati:||
Aho vata maya.m na jaati-dhammaa assaama,||
na ca vata no jaati aagaccheyyaati.|| ||

Na kho pan'eta.m icchaaya pattabba.m.|| ||

Idam pi yam p'iccha.m na labhati tam pi dukkha.m.|| ||

 

Jaraa-dhammaana.m bhikkhave sattaana.m eva.m icchaa uppajjati:||
Aho vata maya.m na jaraa-dhammaa assaama,||
na ca vata no jaraa aagaccheyyaati.|| ||

Na kho pan'eta.m icchaaya pattabba.m.|| ||

Idam pi yam p'iccha.m na labhati tam pi dukkha.m.|| ||

 

Vyaadhi-dhammaana.m bhikkhave sattaana.m eva.m icchaa uppajjati:||
Aho vata maya.m na vyaadhi-dhammaa assaama,||
na ca vata no vyaadhi aagaccheyyaati.|| ||

Na kho pan'eta.m icchaaya pattabba.m.|| ||

Idam pi yam p'iccha.m na labhati tam pi dukkha.m.|| ||

 

Mara.na-dhammaana.m bhikkhave sattaanam eva.m icchaa uppajjati:||
Aho vata maya.m na mara.na-dhammaa assaama,||
na ca vata no mara.na aagaccheyyaati.|| ||

Na kho pan'eta.m icchaaya pattabba.m.|| ||

Idam pi yam p'iccha.m na labhati tam pi dukkha.m.|| ||

 

Soka-parideva-dukkha-domanass-upaayaasa-dhammaana.m bhikkhave sattaana.m eva.m icchaa uppajjati:||
Aho vata maya.m na soka-parideva-dukkha-domanassa-upaayaasa-dhammaa assaama,||
na ca vata no soka-parideva-dukkha-domanassa-upaayaasaa aagaccheyyun ti|| ||

Na kho pan' eta.m icchaaya pattabba.m.|| ||

Idam pi yam p'iccha.m na labhati tam pi dukkha.m.|| ||

 

Katame ca bhikkhave sa.mkhittena pa~ncupaadaanakkhandaa dukkhaa?|| ||

Seyyathiida.m ruupuupaadaanakkhandho vedanuupaadaanakkhandho sa~n~nuupaadaanakkhandho sa.mkhaaruupaadaanakkhandho vi~n~naa.nuupapaadaanakkhando, ime vuccanti bhikkhave sa.mkhittena pa~ncupaadaanakkhandhaa dukkhaa.|| ||

Ida.m vuccati bhikkhave dukkha.m ariya-sacca.m.|| ||

 

§§

 

[308] [19][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katama~n ca bhikkhave dukkha-samudaya.m ariya-sacca.m?|| ||

Yaaya.m ta.nhaa ponobhavikaa nandi-raaga-sahagataa tatra tatraabhinandinii,||
seyyathiida.m kaama-ta.nhaa bhava-ta.nhaa vibhava-ta.nhaa.|| ||

Saa kho pan'esaa bhikkhave ta.nhaa kattha uppajjamaanaa uppajjati,||
kattha nivisamaanaa nivisati?|| ||

Ya.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaaaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Ki~nci loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m?|| ||

Cakkhu.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Sota.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Ghaana.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Jivhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Kaayo loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Mano loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Ruupaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Saddaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Gandhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Rasaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Pho.t.thabbaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Dhammaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Cakkhu-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Sota-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Ghaana-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Jivhaa-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Kaaya-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Mano-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Cakkhu-samphasso loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Sota-samphasso loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Ghaana-samphasso loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Jivhaa-samphasso loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Kaaya-samphasso piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Mano-samphasso loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'essaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.

 

Cakkhu-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Sota-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Ghaana-camphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

[309] Jivhaa-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Kaaya-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Mano-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Ruupa-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Sadda-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Gandha-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Rasa-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Pho.t.thabba-sa~n~na loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Dhamma-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Ruupa-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Sadda-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Gandha-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Rasa-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Pho.t.thabba-sa~ncentnaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Dhamma-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Ruupa-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Sadda-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Gandha-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Rasa-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Pho.t.thabba-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Dhamma-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Ruupa-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Sadda-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Gandha-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Rasa-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Pho.t.thabba-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Dhamma-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Ruupa-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Sadda-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Gandha-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Rassa-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Pho.t.thabba-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajjamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Dhamma-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa [310] ta.nhaa uppajamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Ida.m vuccati bhikkhave dukkha-samudaya.m ariya-sacca.m.|| ||

 

§§

 

[20][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katama~n ca bhikkhave dukkha-nirodha.m ariya-sacca.m?|| ||

Yo tassaa yeva ta.nhaaya asesa-viraaga-nirodho caago pa.tinissaggo mutti anaalayo.|| ||

Saa kho pan'esaa bhikkhave ta.nhaa kattha pahiiyamaanaa pahiiyati,||
kattha nirujjhamaanaa nirujjhati?|| ||

Ya.m loke piya-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

 

Ki~nci loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m?|| ||

Cakkhu.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Sota.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Ghaana.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Jivhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Kaayo loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Mano loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

 

Ruupaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Saddaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Gandhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Rasaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Pho.t.thabbaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Dhammaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

 

Cakkhu-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Sota-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Ghaana-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Jivhaa-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Kaaya-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Mano-vi~n~naa.na.m loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

 

Cakkhu-samphasso loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Sota-samphasso loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Ghaana-samphasso loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Jivhaa-samphasso loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Kaaya-samphasso piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Mano-samphasso loke [311] piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'essaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.

 

Cakkhu-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Sota-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Ghaana-camphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Jivhaa-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Kaaya-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Mano-samphassajaa vedanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

 

Ruupa-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Sadda-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Gandha-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Rasa-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Pho.t.thabba-sa~n~na loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Dhamma-sa~n~naa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

 

Ruupa-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Sadda-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Gandha-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Rasa-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Pho.t.thabba-sa~ncentnaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Dhamma-sa~ncetanaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

 

Ruupa-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Sadda-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Gandha-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Rasa-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Pho.t.thabba-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Dhamma-ta.nhaa loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

 

Ruupa-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Sadda-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Gandha-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Rasa-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Pho.t.thabba-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Dhamma-vitakko loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

 

Ruupa-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Sadda-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Gandha-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Rassa-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Pho.t.thabba-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa pahiiyamaanaa pahiiyati,||
ettha nirujjhamaanaa nirujjhati.|| ||

Dhamma-vicaaro loke piya-ruupa.m saata-ruupa.m,||
etth'esaa ta.nhaa uppajamaanaa uppajjati,||
ettha nivisamaanaa nivisati.|| ||

Ida.m vuccati bhikkhave dukkha-nirodha.m ariya-sacca.m.|| ||

 

§§

 

[21][wrrn][pts][wp][ati][bd] Katama~n ca bhikkhave dukkha-nirodha-gaaminii pa.tipadaa ariya-sacca.m?|| ||

Ayam eva Ariyo A.t.tha~ngiko Maggo,||
seyyathiida.m sammaa-di.t.thi, sammaa-sa.mkappo, sammaa-vaacaa, sammaa kammanto, sammaa-aajiivo, sammaa-vaayaamo, sammaa-sati, sammaa-samaadhi.|| ||

 

Katamaa ca bhikkhave sammaa-di.t.thi?|| ||

[312] Ya.m kho bhikhave dukkhe ~naa.na.m dukkha-samudaye ~naa.na.m dukkha-nirodhe ~naa.na.m dukkha-nirodha-gaaminiyaa pa.tipadaaya ~naa.na.m,||
aya.m vuccati bhikkhave sammaa-di.t.thi.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammaa-sa.mkappo?|| ||

Nekkhamma-sa.mkappo, avyaapaada-sa.mkappo, avihi.msaa-sa.mkappo,||
aya.m vuccati bhikkhave sammaa-sa.mkappo.|| ||

 

Katamaa ca bhikkhave sammaa-vaacaa?|| ||

Musaa-vaadaa verama.nii, pisu.naaya vaacaaya verama.nii, pharusaaya vaacaaya verama.nii, samphappalaapaa verama.nii,||
aya.m vuccati bhikkhave sammaa-vaacaa.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammaa-kammanto?|| ||

Paa.naatipaataa verama.nii, adinnaadaanaa verama.nii, kaamesu micchaacaaraa verama.nii,||
aya.m vuccati bhikkhave sammaa-kammanto.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammaa-aajiivo?|| ||

Idha, bhikkhave, ariya-saavako micchaa-aajiiva.m pahaaya sammaa-aajiivena jiivika.m kappeti,||
aya.m vuccati bhikkhave sammaa-aajiivo.|| ||

 

Katamo ca bhikkhave sammaa-vaayaamo?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu anupannaana.m paapakaana.m akusalaana.m dhammaana.m anuppaadaaya chanda.m janeti vaayamati,||
viriya.m aarabhati, citta.m pagga.nhaati padahati.|| ||

Uppannaana.m paapakaana.m akusalaana.m dhammaana.m pahaanaaya chanda.m janeti vaayamati,||
viriya.m aarabhati, citta.m pagga.nhaati padahati.|| ||

Anuppannaana.m kusalaana.m dhammaana.m uppaadaaya chanda.m janeti vaayamati,||
viriya.m aarabhati, citta.m pagga.nhaati padahati.|| ||

Uppannaana.m kusalaana.m dhammaana.m .thitiyaa asammosaaya bhiyyo- [313] bhaavaaya vepullaaya bhaavanaaya paaripuuriyaa chanda.m janeti vaayamati,||
viriya.m aarabhati, citta.m pagga.nhaati padahati.|| ||

Aya.m vuccati bhikkhave sammaa-vaayaamo.|| ||

 

Katamaa ca bhikkhave sammaa-sati?|| ||

Idha, bhikkhave, bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaa-domanassa.m,||
vedanaasu vedanaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaa-domanassa.m,||
citte cittaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaa-domanassa.m,||
dhammesu dhammaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaa-domanassa.m.|| ||

Aya.m vuccati bhikkhave sammaa-sati.

 

Katamo ca bhikkhave sammaa-samaadhi?

Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicc'eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piiti-sukha.m pa.thama.m-jhaana.m upasampajja viharati.|| ||

Vitakka-vicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadhija.m cetaso ekodi-bhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piiti-sukha.m dutiya.m-jhaana.m upasampajja viharati.|| ||

Piitiyaa ca viraagaa upekhako viharati sato ca sampajaano,||
sukha~n ca kaayena patisa.mvedeti yan ta.m ariyaa aacikkhanti:||
'Upekhako satimaa sukha-vihaarii.' ti, tatiya-jjhaana.m upasampajja viharati.|| ||

Sukhassa ca pahaaaa dukkhassa ca pahaanaa pubb'eva somanassa-domanassaana.m attha-gamaa adukkha.m-asukha.m upekhaa-sati-paarisuddhi.m catuttha.m-jhaana.m upasampajja viharati.|| ||

Aya.m vuccati bhikkhave sammaa-samaadhi.

Ida.m vuccati bhikkhave dukkha-nirodha-gaaminii-pa.tipadaa ariya-sacca.m.

 

Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
[314] bahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati,||
ajjhattabahiddhaa vaa dhammesu dhammaanupassii viharati.|| ||

Samudaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
vaydhammaanupassii vaa dhammesu viharati,||
samudaya-vaya-dhammaanupassii vaa dhammesu viharati.|| ||

'Atthi dhammaa' ti vaa pan'assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissati mattaaya.|| ||

Anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.|| ||

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati catusu ariya-saccesu.|| ||

 


 

[22][wrrn][pts][wp][ati][bd] Yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya satta vassaani,||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave satta vassaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya cha vassaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave cha vassaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya pa~nca vassaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave pa~nca vassaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya cattaari vassaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave cattaari vassaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya tii.ni vassaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave tii.ni vassaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya dve vassaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave dve vassaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya eka.m vassa.m||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave eka.m vassa.m,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya satta maasaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave satta maasaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya cha maasaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave cha maasaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya pa~nca maasaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave pa~nca maasaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya cattaari maasaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave cattaari maasaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya tii.ni maasaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave tii.ni maasaani,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya dve maasaani||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave dve maasaani,||
[315] yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya eka.m maasa.m||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave eka.m maasa.m,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya addha maasa.m||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave eka.m maasa.m,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya addha maasa.m||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ti.t.thantu bhikkhave addha maasa.m,||
yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya sattaaham||
tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m:||
di.t.the va dhamme a~n~naa,||
sati vaa upaadisese anaagaamitaa.|| ||

Ekaayano aya.m bhikkhave maggo sattaana.m visuddhiyaa sokapariddhavaana.m samatikkamaaya dukkhadomanassaana.m attha-gamaaya ~naayassa adhigamaaya nibbaanassa sacchikiriyaaya,||
yad ida.m cattaaro satipa.t.thaanaa ti,||
iti yan-ta.m vutta.m idam-eta.m pa.ticca vuttan-ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinadun-ti.

SATIPA.T.THAaNA SUTTA

 


 

More Satipa.t.thaana Resources


Contact:
E-mail
Copyright Statement