Majjhima Nikaaya


[Site Map]  [Home]  [Sutta Indexes]  [Glossology]  [Site Sub-Sections]


 

Majjhima Nikaaya

Volume I

Suttas 1-76

Based on Vol. I,
ed. by V. Trenckner,
London: Pali Text Society 1888

This work is © Copyright the Pali Text Society and the Dhammakaya Foundation, 2015

This work is licensed under a
Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
For details see Terms of Use.

Input by the Dhammakaya Foundation, Thailand, 1989-1996

 

Namo tassa Bhagavato arahato Sammaa-sambuddhassa

 

NOTICE: These files are provided by courtesy of the Pali Text Society for scholarly purposes only. In principle they represent a digital edition (without revision or correction) of the printed editions of the complete set of Pali canonical texts published by the PTS. While they have been subject to a process of checking, it should not be assumed that there is no divergence from the printed editions and it is strongly recommended that they are checked against the printed editions before quoting.

ALTERATIONS: Superficial re-formatting of headers, sutta titles, and page numbers adding 'ids,' and tag changes to make the file conform to HTML 5 standards. The lower-case mg [.m] has been substituted throughout for the lowercase m-underdot [.m]; the lower-case ng ['n] has been substituted throughout for the lowercase n-overdot ['n]. Content straddling page breaks has been moved to the preceding page. The notice of this change that appeared in the originals has been deleted. Both left- and right-hand-page Running heads have been eliminated as page numbers and internal headings make these redundant. Otherwise the internal text of the suttas remains untouched.

 


[page 001]

Muula-Pa.n.naasa-Paa.li

Muulapariyaaya Vagga

I. Muulapariyaaya Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Ukka.t.thaaya.m viharati Subhagavane saalaraajamuule. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Sabbadhammamuulapariyaaya.m vo bhikkhave desessaami, ta.m su.naatha saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. Evambhante ti kho te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Idha bhikkhave assutavaa puthujjano ariyaana.m adassaavii ariyadhammassa akovido ariyadhamme aviniito sappurisaana.m adassaavii sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme aviniito pa.thavi.m pa.thavito sa~njaanaati, pa.thavi.m pa.thavito sa~n~natvaa pa.thavi.m ma~n~nati, pa.thaviyaa ma~n~nati, pa.thavito ma~n~nati, pa.thavim-me ti ma~n~nati, pa.thavi.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Aapa.m aapato sa~njaanaati, aapa.m aapato sa~n~natvaa aapa.m ma~n~nati, aapasmi.m ma~n~nati, aapato ma~n~nati, aapam-me ti ma~n~nati, aapa.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Teja.m tejato sa~njaanaati, teja.m tejato sa~n~natvaa teja.m ma~n~nati, tejasmi.m ma~n~nati, tejato ma~n~nati, tejam-me ti ma~n~nati, teja.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami.

Vaaya.m vaayato sa~njaanaati, vaaya.m vaayato sa~n~natvaa vaaya.m ma~n~nati, vaayasmi.m ma~n~nati, vaayato ma~n~nati, vaayam-me ti ma~n~nati, vaaya.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami.

[page 002]

Bhuute bhuutato sa~njaanaati, bhuute bhuutato sa~n~natvaa bhuute ma~n~nati, bhuutesu ma~n~nati, bhuutato ma~n~nati, bhuute me ti ma~n~nati, bhuute abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Deve devato sa~njaanaati, deve devato sa~n~natvaa deve ma~n~nati, devesu ma~n~nati, devato ma~n~nati, deve me ti ma~n~nati, deve abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Pajaapati.m Pajaapatito sa~njaanaati, Pajaapati.m Pajaapatito sa~n~natvaa Pajaapati.m ma~n~nati, Pajaapatismi.m ma~n~nati, Pajaapatito ma~n~nati, Pajaapatim-me ti ma~n~nati, Pajaapati.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Brahma.m Brahmato sa~njaanaati, Brahma.m Brahmato sa~n~natvaa Brahma.m ma~n~nati, Brahmani ma~n~nati, Brahmato ma~n~nati, Brahmam-me ti ma~n~nati, Brahma.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami.

Aabhassare Aabhassarato sa~njaanaati, Aabhassare Aabhassarato sa~n~natvaa Aabhassare ma~n~nati, Aabhassaresu ma~n~nati, Aabhassarato ma~n~nati, Aabhassare me ti ma~n~nati, Aabhassare abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Subhaki.n.ne Subhaki.n.nato sa~njaanaati, Subhaki.n.ne Subhaki.n.nato sa~n~natvaa Subhaki.n.ne ma~n~nati, Subhaki.n.nesu ma~n~nati, Subhaki.n.nato ma~n~nati, Subhaki.n.ne me ti ma~n~nati, Subhaki.n.ne abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Vehapphale Vehapphalato sa~njaanaati, Vehapphale Vehapphalato sa~n~natvaa Vehapphale ma~n~nati, Vehapphalesu ma~n~nati, Vehapphalato ma~n~nati, Vehapphale me ti ma~n~nati, Vehapphale abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami.

Abhibhu.m Abhibhuuto sa~njaanaati, Abhibhu.m Abhibhuuto sa~n~natvaa Abhibhu.m ma~n~nati, Abhibhusmi.m ma~n~nati, Abhibhuuto ma~n~nati, Abhibhum-me ti ma~n~nati, Abhibhu.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami.

Aakaasaana~ncaayatana.m aakaasaana~ncaayatanato sa~njaanaati, aakaasaana~ncaayatana.m aakaasaana~ncaayatanato sa~n~natvaa aakaasaana~ncaayatana.m ma~n~nati, aakaasaana~ncaayatanasmi.m ma~n~nati, aakaasaana~ncaayatanato ma~n~nati, aakaasaana~ncaayatanam-me ti ma~n~nati, aakaasaana~ncaayatana.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Vi~n~naa.na~ncaayatana.m vi~n~naa.na~ncaayatanato sa~njaanaati, vi~n~naa.na~ncaayatana.m vi~n~naa.na~ncaayatanato sa~n~natvaa vi~n~naa.na~ncaayatana.m ma~n~nati,

[page 003]

vi~n~naa.na~ncaayatanasmi.m ma~n~nati, vi~n~naa.na~ncaayatanato ma~n~nati, vi~n~naa.na~ncaayatanam-me ti ma~n~nati, vi~n~naa.na~ncaayatana.m abhinandati; ta.m kissa hetu:

apari~n~naata.m tassaati vadaami. Aaki~nca~n~naayatana.m aaki~nca~n~naayatanato sa~njaanaati, aaki~nca~n~naayatana.m aaki~nca~n~naayatanato sa~n~natvaa aaki~nca~n~naayatana.m ma~n~nati, aaki~nca~n~naayatanasmi.m ma~n~nati aaki~nca~n~naayatanato ma~n~nati, aaki~nca~n~naayatanam-me ti ma~n~nati, aaki~nca~n~naayatana.m abhinandati; ta.m kissa hetu:

apari~n~naata.m tassaati vadaami. Nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m nevasa~n~naanaasa~n~naayatanato sa~njaanaati, nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m nevasa~n~naanaasa~n~naayatanato sa~n~natvaa nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m ma~n~nati, nevasa~n~naanaasa~n~naayatanasmi.m ma~n~nati, nevasa~n~naanaasa~n~naayatanato ma~n~nati, nevasa~n~naanaasa~n~naayatanam-me ti ma~n~nati, nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Di.t.tha.m di.t.thato sa~njaanaati, di.t.tha.m di.t.thato sa~n~natvaa di.t.tha.m ma~n~nati, di.t.thasmi.m ma~n~nati, di.t.thato ma~n~nati, di.t.tham-me ti ma~n~nati, di.t.tha.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Suta.m sutato sa~njaanaati, suta.m sutato sa~n~natvaa suta.m ma~n~nati, sutasmi.m ma~n~nati, sutato ma~n~nati, sutam-me ti ma~n~nati, suta.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Muta.m mutato sa~njaanaati, muta.m mutato sa~n~natvaa muta.m ma~n~nati, mutasmi.m ma~n~nati, mutato ma~n~nati, mutam-me ti ma~n~nati, muta.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Vi~n~naata.m vi~n~naatato sa~njaanaati, vi~n~naata.m vi~n~naatato sa~n~natvaa vi~n~naata.m ma~n~nati, vi~n~naatasmi.m ma~n~nati, vi~n~naatato ma~n~nati, vi~n~naatam-me ti ma~n~nati, vi~n~naata.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Ekatta.m ekattato sa~njaanaati, ekatta.m ekattato sa~n~natvaa ekatta.m ma~n~nati, ekattasmi.m ma~n~nati, ekattato ma~n~nati, ekattam-me ti ma~n~nati, ekatta.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Naanatta.m naanattato sa~njaanaati, naanatta.m naanattato sa~n~natvaa naanatta.m ma~n~nati, naanattasmi.m ma~n~nati, naanattato ma~n~nati, naanattam-me ti ma~n~nati, naanatta.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami. Sabba.m sabbato sa~njaanaati, sabba.m sabbato sa~n~natvaa sabba.m ma~n~nati, sabbasmi.m ma~n~nati,

[page 004]

sabbato ma~n~nati, sabbam-me ti ma~n~nati, sabba.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami.

Nibbaana.m nibbaanato sa~njaanaati. nibbaana.m nibbaanato sa~n~natvaa nibbaana.m ma~n~nati, nibbaanasmi.m ma~n~nati, nibbaanato ma~n~nati, nibbaanam-me ti ma~n~nati, nibbaana.m abhinandati; ta.m kissa hetu: apari~n~naata.m tassaati vadaami.

Yo pi so bhikkhave bhikkhu sekho appattamaanaso anuttara.m yogakkhema.m patthayamaano viharati, so pi pa.thavi.m pa.thavito abhijaanaati, pa.thavi.m pa.thavito abhi~n~naaya pa.thavi.m maa {ma~n~nii}, pa.thaviyaa maa {ma~n~nii}, pa.thavito maa {ma~n~nii}, pa.thavim-me ti maa {ma~n~nii}, pa.thavi.m maa {abhinandii}; ta.m kissa hetu: pari~n~neyya.m tassaati vadaami. Aapa.m --pe-teja.m - vaaya.m - bhuute - deve - Pajaapati.m - Brahma.m - Aabhassare - Subhaki.n.ne - Vehapphale - Abhibhu.m - aakaasaana~ncaayatana.m - vi~n~naa.na~ncaayatana.m - aaki~nca~n~naayatana.m - nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m - di.t.tha.m -suta.m - muta.m - vi~n~naata.m - ekatta.m - naanatta.m -sabba.m - nibbaana.m nibbaanato abhijaanaati, nibbaana.m nibbaanato abhi~n~naaya nibbaana.m maa ma~n~nii, nibbaanasmi.m maa {ma~n~nii}, nibbaanato maa {ma~n~nii}, nibbaanam-me ti maa {ma~n~nii}, nibbaana.m maa {abhinandii}; ta.m kissa hetu: pari~n~neyya.m tassaati vadaami.

Yo pi so bhikkhave bhikkhu araha.m khii.naasavo vusitavaa katakara.niiyo ohitabhaaro anuppattasadattho parikkhii.nabhavasa.myojano samma-d-a~n~naa vimutto, so pi pa.thavi.m pa.thavito abhijaanaati, pa.thavi.m pa.thavito abhi~n~naaya pa.thavi.m na ma~n~nati, pa.thaviyaa na ma~n~nati, pa.thavito na ma~n~nati, pa.thavim-me ti na ma~n~nati, pa.thavi.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: pari~n~naata.m tassaati vadaami. Aapa.m - pe - teja.m - pe - nibbaana.m nibbaanato abhijaanaati, nibbaana.m nibbaanato abhi~n~naaya nibbaana.m na ma~n~nati, nibbaanasmi.m na ma~n~nati, nibbaanato na ma~n~nati, nibbaanam-me ti na ma~n~nati, nibbaana.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: pari~n~naata.m tassaati vadaami.

Yo pi so bhikkhave bhikkhu araha.m khii.naasavo vusitavaa katakara.niiyo ohitabhaaro anuppattasadattho parikkhii.nabhavasa.myojano samma-d-a~n~naa vimutto, so pi pa.thavi.m pa.thavito abhijaanaati,

[page 005]

pa.thavi.m pa.thavito abhi~n~naaya pa.thavi.m na ma~n~nati, pa.thaviyaa na ma~n~nati, pa.thavito na ma~n~nati, pa.thavim-me ti na ma~n~nati, pa.thavi.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: khayaa raagassa viitaraagattaa. Aapa.m - pe - teja.m -pe - nibbaana.m nibbaanato abhijaanaati, nibbaana.m nibbaanato abhi~n~naaya nibbaana.m na ma~n~nati, nibbaanasmi.m na ma~n~nati, nibbaanato na ma~n~nati, nibbaanam-me ti na ma~n~nati, nibbaana.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: khayaa raagassa viitaraagattaa.

Yo pi so bhikkhave bhikkhu araha.m khii.naasavo vusitavaa katakara.niiyo ohitabhaaro anuppattasadattho parikkhii.nabhavasa.myojano samma-d-a~n~naa vimutto, so pi pa.thavi.m pa.thavito abhijaanaati, pa.thavi.m pa.thavito abhi~n~naaya pa.thavi.m na ma~n~nati, pa.thaviyaa na ma~n~nati, pa.thavito na ma~n~nati, pa.thavim-me ti na ma~n~nati, pa.thavi.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: khayaa dosassa viitadosattaa. Aapa.m - pe - teja.m -pe - nibbaana.m nibbaanato abhijaanaati, nibbaana.m nibbaanato abhi~n~naaya nibbaana.m na ma~n~nati, nibbaanasmi.m na ma~n~nati, nibbaanato na ma~n~nati, nibbaanam-me ti na ma~n~nati, nibbaana.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: khayaa dosassa viitadosattaa.

Yo pi so bhikkhave bhikkhu araha.m khii.naasavo vusitavaa katakara.niiyo ohitabhaaro anuppattasadattho parikkhii.nabhavasa.myojano samma-d-a~n~naa vimutto, so pi pa.thavi.m pa.thavito abhijaanaati, pa.thavi.m pa.thavito abhi~n~naaya pa.thavi.m na ma~n~nati, pa.thaviyaa na ma~n~nati, pa.thavito na ma~n~nati, pa.thavim-me ti na ma~n~nati, pa.thavi.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: khayaa mohassa viitamohattaa. Aapa.m - pe - teja.m - pe. - nibbaana.m nibbaanato abhijaanaati. nibbaana.m nibbaanato abhi~n~naaya nibbaana.m na ma~n~nati, nibbaanasmi.m na ma~n~nati, nibbaanato na ma~n~nati, nibbaanam-me ti na ma~n~nati, nibbaana.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: khayaa mohassa viitamohattaa.

Tathaagato pi bhikkhave araha.m sammaasambuddho pa.thavi.m pa.thavito abhijaanaati, pa.thavi.m pa.thavito abhi~n~naaya pa.thavi.m na ma~n~nati, pa.thaviyaa na ma~n~nati, pa.thavito na ma~n~nati, pa.thavim-me ti na ma~n~nati, pa.thavi.m naabhinandati;

[page 006]

ta.m kissa hetu: pari~n~naata.m Tathaagatassaati vadaami.

Apa.m - pe - teja.m - pe - nibbaana.m nibbaanato abhijaanaati, nibbaana.m nibbaanato abhi~n~naaya nibbaana.m na ma~n~nati, nibbaanasmi.m na ma~n~nati, nibbaanato na ma~n~nati, nibbaanam-me ti na ma~n~nati, nibbaana.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: pari~n~naata.m Tathaagatassaati vadaami.

Tathaagato pi bhikkhave araha.m sammaasambuddho pa.thavi.m pa.thavito abhijaanaati, pa.thavi.m pa.thavito abhi~n~naaya pa.thavi.m na ma~n~nati, pa.thaviyaa na ma~n~nati, pa.thavito na ma~n~nati, pa.thavim-me ti na ma~n~nati, pa.thavi.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: nandii dukkhassa muulan ti iti viditvaa.

bhavaa jaati, bhuutassa jaraamara.nan-ti. Tasmaatiha bhikkhave Tathaagato sabbaso ta.nhaana.m khayaa viraagaa nirodhaa caagaa pa.tinissaggaa anuttara.m sammaasambodhi.m abhisambuddho ti vadaami. Aapa.m - pe - teja.m - pe - nibbaana.m nibbaanato abhijaanaati, nibbaana.m nibbaanato abhi~n~naaya nibbaana.m na ma~n~nati, nibbaanasmi.m na ma~n~nati, nibbaanato na ma~n~nati, nibbaanam-me ti na ma~n~nati, nibbaana.m naabhinandati; ta.m kissa hetu: nandii dukkhassa muulan-ti iti viditvaa, bhavaa jaati, bhuutassa jaraamara.nan-ti. Tasmaatiha bhikkhave Tathaagato sabbaso ta.nhaana.m khayaa viraagaa nirodhaa caagaa pa.tinissaggaa anuttara.m sammaasambodhi.m abhisambuddho ti vadaamiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

MUuLAPARIYAaYASUTTA.M PA.THAMA.M.

 


 

II. Sabbaasava Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca: Sabbaasavasa.mvarapariyaaya.m vo bhikkhave desessaami, ta.m su.naatha saadhuka.m manasikarotha,

[page 007]

bhaasissaamiiti. Evam-bhante ti kho te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etadavoca:

Jaanato aha.m bhikkhave passato aasavaana.m khaya.m vadaami, no ajaanato no apassato. Ki~n-ca bhikkhave jaanato ki.m passato aasavaana.m khayo hoti: yoniso ca manasikaara.m ayoniso ca manasikaara.m. Ayoniso bhikkhave manasikaroto anuppannaa c' eva aasavaa uppajjanti uppannaa ca aasavaa pava.d.dhanti, yoniso ca bhikkhave manasikaroto anuppannaa c' eva aasavaa na uppajjanti uppannaa ca aasavaa pahiiyanti. Atthi bhikkhave aasavaa dassanaa pahaatabbaa, atthi aasavaa sa.mvaraa pahaatabbaa, atthi aasavaa pa.tisevanaa pahaatabbaa, atthi aasavaa adhivaasanaa pahaatabbaa, atthi aasavaa parivajjanaa pahaatabbaa, atthi aasavaa vinodanaa pahaatabbaa, atthi aasavaa bhaavanaa pahaatabbaa.

Katame ca bhikkhave aasavaa dassanaa pahaatabbaa: Idha bhikkhave assutavaa puthujjano ariyaana.m adassaavii ariyadhammassa akovido ariyadhamme aviniito sappurisaana.m adassaavii sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme aviniito manasikara.niiye dhamme na-ppajaanaati amanasikara.niiye dhamme na-ppajaanaati; so manasikara.niiye dhamme appajaananto amanasikara.niiye dhamme appajaananto ye dhammaa na manasikara.niiyaa te dhamme manasikaroti, ye dhammaa manasikara.niiyaa te dhamme na manasikaroti. Katame ca bhikkhave dhammaa na manasikara.niiyaa ye dhamme manasikaroti: Y-assa bhikkhave dhamme manasikaroto anuppanno vaa kaamaasavo uppajjati uppanno vaa kaamaasavo pava.d.dhati, anuppanno vaa bhavaasavo uppajjati uppanno vaa bhavaasavo pava.d.dhati, anuppanno vaa avijjaasavo uppajjati uppanno vaa avijjaasavo pava.d.dhati, ime dhammaa na manasikara.niiyaa ye dhamme manasikaroti. Katame ca bhikkhave dhammaa manasikara.niiyaa ye dhamme na manasikaroti: Y-assa bhikkhave dhamme manasikaroto anuppanno vaa kaamaasavo na uppajjati uppanno vaa kaamaasavo pahiiyati, anuppanno vaa bhavaasavo na uppajjati uppanno vaa bhavaasavo pahiiyati, anuppanno vaa avijjaasavo na uppajjati uppanno vaa avijjaasavo pahiiyati, ime dhammaa manasikara.niiyaa ye dhamme na manasikaroti. Tassa amanasikara.niiyaana.m dhammaana.m manasikaaraa manasikara.niiyaana.m dhammaana.m amanasikaaraa anuppannaa c' eva aasavaa uppajjanti uppannaa ca aasavaa pava.d.dhanti.

[page 008]

So eva.m ayoniso manasikaroti: Ahosin-nu kho aha.m atiitam-addhaana.m, na nu kho ahosi.m atiitam-addhaana.m, kin-nu kho ahosi.m atiitamaddhaana.m, kathan-nu kho ahosi.m atiitam-addhaana.m, ki.m hutvaa ki.m ahosi.m nu kho aha.m atiitam-addhaana.m; bhavissaami nu kho aha.m anaagatam-addhaana.m, na nu kho bhavissaami anaagatam-addhaana.m, kin-nu kho bhavissaami anaagatam-addhaana.m, kathan-nu kho bhavissaami anaagatamaddhaana.m, ki.m hutvaa ki.m bhavissaami nu kho aha.m anaagatam-addhaanan-ti. Etarahi vaa paccuppannam-addhaana.m ajjhatta.m katha.mkathii hoti: Ahan-nu kho 'smi, no nu kho 'smi, kin-nu kho 'smi, kathan-nu kho 'smi, aya.m nu kho satto kuto aagato, so kuhi.mgaamii bhavissatiiti. Tassa eva.m ayoniso manasikaroto channa.m di.t.thiina.m a~n~nataraa di.t.thi uppajjati: Atthi me attaa ti vaa 'ssa saccato thetato di.t.thi uppajjati, {na-tthi} me attaa ti vaa 'ssa saccato thetato di.t.thi uppajjati, attanaa va attaana.m sa~njaanaamiiti vaa 'ssa saccato thetato di.t.thi uppajjati, attanaa va anattaana.m sa~njaanaamiiti vaa 'ssa saccato thetato di.t.thi uppajjati, anattanaa va attaana.m sa~njaanaamiiti vaa 'ssa saccato thetato di.t.thi uppajjati. Atha vaa pan' assa eva.m di.t.thi hoti: Yo me aya.m attaa vado vedeyyo tatra tatra kalyaa.napaapakaana.m kammaana.m vipaaka.m pa.tisa.mvedeti, so kho pana me aya.m attaa nicco dhuvo sassato avipari.naamadhammo sassatisama.m tath' eva .thassatiiti. Ida.m vuccati bhikkhave di.t.thigata.m di.t.thigahana.m di.t.thikantaara.m di.t.thivisuuka.m di.t.thivipphandita.m di.t.thisa.myojana.m. Di.t.thisa.myojanasa.myutto bhikkhave assutavaa puthujjano na parimuccati jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, na parimuccati dukkhasmaa ti vadaami. Sutavaa ca kho bhikkhave ariyasaavako ariyaana.m dassaavii ariyadhammassa kovido ariyadhamme suviniito sappurisaana.m dassaavii sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suviniito manasikara.niiye dhamme pajaanaati amanasikara.niiye dhamme pajaanaati; so manasikara.niiye dhamme pajaananto amanasikara.niiye dhamme pajaananto ye dhammaa na manasikara.niiyaa te dhamme na manasikaroti,

[page 009]

ye dhammaa manasikara.niiyaa te dhamme manasikaroti. Katame ca bhikkhave dhammaa na manasikara.niiyaa ye dhamme na manasikaroti: Y-assa bhikkhave dhamme manasikaroto anuppanno vaa kaamaasavo uppajjati uppanno vaa kaamaasavo pava.d.dhati, anuppanno vaa bhavaasavo - pe - avijjaasavo uppajjati uppanno vaa avijjaasavo pava.d.dhati, ime dhammaa na manasikara.niiyaa ye dhamme na manasikaroti. Katame ca bhikkhave dhammaa manasikara.niiyaa ye dhamme manasikaroti:

Y-assa bhikkhave dhamme manasikaroto anuppanno vaa kaamaasavo na uppajjati uppanno vaa kaamaasavo pahiiyati, anuppanno vaa bhavaasavo - pe - avijjaasavo na uppajjati uppanno vaa avijjaasavo pahiiyati, ime dhammaa manasikara.niiyaa ye dhamme manasikaroti. Tassa amanasikara.niiyaana.m dhammaana.m amanasikaaraa manasikara.niiyaana.m dhammaana.m manasikaaraa anuppannaa c' eva aasavaa na uppajjanti uppannaa ca aasavaa pahiiyanti. So: ida.m dukkhan-ti yoniso manasikaroti, aya.m dukkhasamudayo ti yoniso manasikaroti, aya.m dukkhanirodho ti yoniso manasikaroti, aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yoniso manasikaroti. Tassa eva.m manasikaroto tii.ni sa.myojanaani pahiiyanti: sakkaayadi.t.thi vicikicchaa siilabbataparaamaaso. Ime vuccanti bhikkhave aasavaa dassanaa pahaatabbaa.

Katame ca bhikkhave aasavaa sa.mvaraa pahaatabbaa: Idha bhikkhave bhikkhu pa.tisa'nkhaa yoniso cakkhundriyasa.mvarasa.mvuto viharati. Ya.m hi 'ssa bhikkhave cakkhundriyasa.mvara.m asa.mvutassa viharato uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa, cakkhundriyasa.mvara.m sa.mvutassa viharato eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Pa.tisa'nkhaa yoniso sotindriyasa.mvarasa.mvuto viharati - pe - ghaanindriyasa.mvarasa.mvuto viharati - jivhindriyasa.mvarasa.mvuto viharati -kaayindriyasa.mvarasa.mvuto viharati - pa.tisa'nkhaa yoniso manindriyasa.mvarasa.mvuto viharati. Ya.m hi 'ssa bhikkhave manindriyasa.mvara.m asa.mvutassa viharato uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa, manindriyasa.mvara.m sa.mvutassa viharato eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Ya.m hi 'ssa bhikkhave sa.mvara.m asa.mvutassa viharato uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa,

[page 010]

sa.mvara.m sa.mvutassa viharato eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Ime vuccanti bhikkhave aasavaa sa.mvaraa pahaatabbaa.

Katame ca bhikkhave aasavaa pa.tisevanaa pahaatabbaa: Idha bhikkhave bhikkhu pa.tisa'nkhaa yoniso ciivara.m pa.tisevati, yaavad-eva siitassa pa.tighaataaya u.nhassa pa.tighaataaya .da.msamakasa-vaataatapa-siri.msapasamphassaana.m pa.tighaataaya, yaavadeva hirikopiinapa.ticchaadanattha.m; pa.tisa'nkhaa yoniso pi.n.dapaata.m pa.tisevati, n' eva davaaya na madaaya na ma.n.danaaya na vibhuusanaaya, yaavad-eva imassa kaayassa .thitiyaa yaapanaaya, vihi.msuuparatiyaa brahmacariyaanuggahaaya: iti puraa.na~nca vedana.m pa.tiha'nkhaami nava~n-ca vedana.m na uppaadessaami, yaatraa ca me bhavissati anavajjataa ca phaasuvihaaro caati; pa.tisa'nkhaa yoniso senaasana.m pa.tisevati, yaavad-eva siitassa pa.tighaataaya u.nhassa pa.tighaataaya .da.msa-makasa-vaataatapa-siri.msapasamphassaana.m pa.tighaataaya, yaavad-eva utuparissayavinodana.m pa.tisallaa.naaraamattha.m; pa.tisa'nkhaa yoniso gilaanapaccayabhesajjaparikkhaara.m pa.tisevati, yaavadeva uppannaana.m veyyaabaadhikaana.m vedanaana.m pa.tighaataaya, abyaabajjhaparamataaya. Ya.m hi 'ssa bhikkhave apa.tisevato uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa, pa.tisevato eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Ime vuccanti bhikkhave aasavaa pa.tisevanaa pahaatabbaa.

Katame ca bhikkhave aasavaa adhivaasanaa pahaatabbaa:

Idha bhikkhave bhikkhu pa.tisa'nkhaa yoniso khamo hoti siitassa u.nhassa jighacchaaya pipaasaaya .da.msa-makasa-vaataatapasiri.msapasamphassaana.m, duruttaana.m duraagataana.m vacanapathaana.m, uppannaana.m saariirikaana.m vedanaana.m dukkhaana.m tippaana.m kharaana.m ka.tukaana.m asaataana.m amanaapaana.m paa.naharaana.m adhivaasakajaatiko hoti. Ya.m hi 'ssa bhikkhave anadhivaasayato uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa, adhivaasayato eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Ime vuccanti bhikkhave aasavaa adhivaasanaa pahaatabbaa.

Katame ca bhikkhave aasavaa parivajjanaa pahaatabbaa:

Idha bhikkhave bhikkhu pa.tisa'nkhaa yoniso ca.n.da.m hatthi.m parivajjeti, ca.n.da.m assa.m parivajjeti, ca.n.da.m go.na.m parivajjeti, ca.n.da.m kukkura.m parivajjeti, ahi.m khaa.nu.m ka.n.takadhaana.m sobbha.m papaata.m candanika.m o.ligalla.m;

[page 011]

yathaaruupe anaasane nisinna.m yathaaruupe agocare caranta.m yathaaruupe paapake mitte bhajanta.m vi~n~nuu sabrahmacaarii paapakesu .thaanesu okappeyyu.m, so ta~n-ca anaasana.m ta~n-ca agocara.m te ca paapake mitte pa.tisa'nkhaa yoniso parivajjeti.

Ya.m hi 'ssa bhikkhave aparivajjayato uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa, parivajjayato eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Ime vuccanti bhikkhave aasavaa parivajjanaa pahaatabbaa.

Katame ca bhikkhave aasavaa vinodanaa pahaatabbaa: Idha bhikkhave bhikkhu pa.tisa'nkhaa yoniso uppanna.m kaamavitakka.m naadhivaaseti pajahati vinodeti byantikaroti anabhaava.m gameti, uppanna.m byaapaadavitakka.m naadhivaaseti pajahati vinodeti byantikaroti anabhaava.m gameti, uppanna.m vihi.msaavitakka.m naadhivaaseti pajahati vinodeti byantikaroti anabhaava.m gameti, uppannuppanne paapake akusale dhamme naadhivaaseti pajahati vinodeti byantikaroti anabhaava.m gameti. Ya.m hi 'ssa bhikkhave avinodayato uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa, vinodayato eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti.

Ime vuccanti bhikkhave aasavaa vinodanaa pahaatabbaa.

Katame ca bhikkhave aasavaa bhaavanaa pahaatabbaa: Idha bhikkhave bhikkhu pa.tisa'nkhaa yoniso satisambojjha'nga.m bhaaveti vivekanissita.m viraaganissita.m nirodhanissita.m vossaggapari.naami.m, pa.tisa'nkhaa yoniso dhammavicayasambojjha'nga.m bhaaveti - pe - viriyasambojjha'nga.m bhaaveti - piitisambojjha'nga.m bhaaveti - passaddhisambojjha'nga.m bhaaveti -samaadhisambojjha'nga.m bhaaveti - upekhaasambojjha'nga.m bhaaveti vivekanissita.m viraaganissita.m nirodhanissita.m vossaggapari.naami.m. Ya.m hi 'ssa bhikkhave abhaavayato uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa, bhaavayato eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Ime vuccanti bhikkhave aasavaa bhaavanaa pahaatabbaa.

Yato kho bhikkhave bhikkhuno ye aasavaa dassanaa pahaatabbaa te dassanaa pahiinaa honti, ye aasavaa sa.mvaraa pahaatabbaa te sa.mvaraa pahiinaa honti, ye aasavaa pa.tisevanaa pahaatabbaa te pa.tisevanaa pahiinaa honti, ye aasavaa adhivaasanaa pahaatabbaa te adhivaasanaa pahiinaa honti, ye aasavaa parivajjanaa pahaatabbaa te parivajjanaa pahiinaa honti,

[page 012]

ye aasavaa vinodanaa pahaatabbaa te vinodanaa pahiinaa honti, ye aasavaa bhaavanaa pahaatabbaa te bhaavanaa pahiinaa honti, aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu sabbaasavasa.mvarasa.mvuto viharati, acchecchi ta.nha.m, vaavattayi sa.myojana.m, sammaa maanaabhisamayaa antamakaasi dukkhassaati.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

SABBAaSAVASUTTA.M DUTIYA.M.

 


 

III. Dhamma-Daayaada Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Dhammadaayaadaa me bhikkhave bhavatha maa aamisadaayaadaa; atthi me tumhesu anukampaa: kinti me saavakaa dhammadaayaadaa bhaveyyu.m no aamisadaayaadaa ti. Tumhe ca me bhikkhave aamisadaayaadaa bhaveyyaatha no dhammadaayaadaa, tumhe pi tena aadissaa bhaveyyaatha: aamisadaayaadaa Satthu saavakaa viharanti no dhammadaayaadaa ti, aham-pi tena aadisso bhaveyya.m: aamisadaayaadaa Satthu saavakaa viharanti no dhammadaayaadaa ti. Tumhe ca me bhikkhave dhammadaayaadaa bhaveyyaatha no aamisadaayaadaa, tumhe pi tena na aadissaa bhaveyyaatha:

dhammadaayaadaa Satthu saavakaa viharanti no aamisadaayaadaa ti, aham-pi tena na aadisso bhaveyya.m: dhammadaayaadaa Satthu saavakaa viharanti no aamisadaayaadaa ti. Tasmaatiha me bhikkhave dhammadaayaadaa bhavatha maa aamisadaayaadaa; atthi me tumhesu anukampaa: kinti me saavakaa dhammadaayaadaa bhaveyyu.m no aamisadaayaadaa ti.

Idhaaha.m bhikkhave bhuttaavii assa.m pavaarito paripu.n.no pariyosito suhito yaavadattho, siyaa ca me pi.n.dapaato atirekadhammo cha.d.diyadhammo, atha dve bhikkhuu aagaccheyyu.m jighacchaadubbalyaparetaa.

[page 013]

Tyaaha.m eva.m vadeyya.m: Aha.m kho 'mhi bhikkhave bhuttaavii pavaarito paripu.n.no pariyosito suhito yaavadattho, atthi ca me aya.m pi.n.dapaato atirekadhammo cha.d.diyadhammo, sace aaka'nkhatha bhu~njatha, sace tumhe na bhu~njissatha idaanaaha.m appaharite vaa cha.d.dessaami appaa.nake vaa udake opilaapessaamiiti. Tatr' ekassa bhikkhuno evam-assa: Bhagavaa kho bhuttaavii pavaarito paripu.n.no pariyosito suhito yaavadattho, atthi caaya.m Bhagavato pi.n.dapaato atirekadhammo cha.d.diyadhammo, sace maya.m na bhu~njissaama idaani Bhagavaa appaharite vaa cha.d.dessati appaa.nake vaa udake opilaapessati; vutta.m kho pan' eta.m Bhagavataa: Dhammadaayaadaa me bhikkhave bhavatha maa aamisadaayaadaa ti; aamisa~n~natara.m kho pan' eta.m yadida.m pi.n.dapaato, yan-nuunaaha.m ima.m pi.n.dapaata.m abhu~njitvaa iminaa jighacchaadubballena eva.m ima.m rattindiva.m viitinaameyyan-ti. So ta.m pi.n.dapaata.m abhu~njitvaa ten' eva jighacchaadubballena eva.m ta.m rattindiva.m viitinaameyya. Atha dutiyassa bhikkhuno evam-assa:

Bhagavaa kho bhuttaavii pavaarito paripu.n.no pariyosito suhito yaavadattho, atthi caaya.m Bhagavato pi.n.dapaato atirekadhammo cha.d.diyadhammo, sace maya.m na bhu~njissaama idaani Bhagavaa appaharite vaa cha.d.dessati appaa.nake vaa udake opilaapessati, yan-nuunaaha.m ima.m pi.n.dapaata.m bhu~njitvaa jighacchaadubballa.m pa.tivinetvaa eva.m ima.m rattindiva.m viitinaameyyan-ti.

So ta.m pi.n.dapaata.m bhu~njitvaa jighacchaadubballa.m pa.tivinetvaa eva.m ta.m rattindiva.m viitinaameyya. Ki~ncaapi so bhikkhave bhikkhu ta.m pi.n.dapaata.m bhu~njitvaa jighacchaadubballa.m pa.tivinetvaa eva.m ta.m rattindiva.m viitinaameyya, atha kho asu yeva me purimo bhikkhu pujjataro ca paasa.msataro ca; ta.m kissa hetu: ta.m hi tassa bhikkhave bhikkhuno diigharatta.m appicchataaya santu.t.thiyaa sallekhaaya subharataaya viriyaarambhaaya sa.mvattissati. Tasmaatiha me bhikkhave dhammadaayaadaa bhavatha maa aamisadaayaadaa; atthi me tumhesu anukampaa:

kinti me saavakaa dhammadaayaadaa bhaveyyu.m no {aamisadaayaadaa} ti.

Idam-avoca Bhagavaa, ida.m vatvaa Sugato u.t.thaay' aasanaa vihaara.m paavisi.

Tatra kho aayasmaa Saariputto acirapakkantassa Bhagavato bhikkhuu aamantesi: Aavuso bhikkhavo ti. Aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa paccassosu.m.

[page 014]

Aayasmaa Saariputto etad-avoca: Kittaavataa nu kho aavuso Satthu pavivittassa viharato saavakaa viveka.m naanusikkhanti, kittaavataa ca pana Satthu pavivittassa viharato saavakaa vivekam-anusikkhantiiti. - Duurato pi kho maya.m aavuso aagaccheyyaama aayasmato Saariputtassa santike etassa bhaasitassa atthama~n~naatu.m, saadhu vat' aayasmanta.m yeva Saariputta.m pa.tibhaatu etassa bhaasitassa attho, aayasmato Saariputtassa sutvaa bhikkhuu dhaaressantiiti. - Tena h' aavuso su.naatha saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. Evam-aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa paccassosu.m. Aayasmaa Saariputto etad-avoca:

Idh' aavuso Satthu pavivittassa viharato saavakaa viveka.m naanusikkhanti, yesa~n-ca dhammaana.m Satthaa pahaanam-aaha te ca dhamme na-ppajahanti, baahulikaa ca honti saathalikaa, okkamane pubba'ngamaa paviveke nikkhittadhuraa.

Tatr' aavuso theraa bhikkhuu tiihi .thaanehi gaarayhaa bhavanti:

Satthu pavivittassa viharato saavakaa viveka.m naanusikkhantiiti, iminaa pa.thamena .thaanena theraa bhikkhuu gaarayhaa bhavanti. Yesa~n-ca dhammaana.m Satthaa pahaanam-aaha te ca dhamme na-ppajahantiiti, iminaa dutiyena .thaanena theraa bhikkhuu gaarayhaa bhavanti. Baahulikaa ca saathalikaa, okkamane pubba'ngamaa paviveke nikkhittadhuraa ti, iminaa tatiyena .thaanena theraa bhikkhuu gaarayhaa bhavanti. Theraa h' aavuso bhikkhuu imehi tiihi .thaanehi gaarayhaa bhavanti. Tatr' aavuso majjhimaa bhikkhuu - pe - navaa bhikkhuu tiihi .thaanehi gaarayhaa bhavanti: Satthu pavivittassa viharato saavakaa viveka.m naanusikkhantiiti, iminaa pa.thamena .thaanena navaa bhikkhuu gaarayhaa bhavanti. Yesa~n-ca dhammaana.m Satthaa pahaanam-aaha te ca dhamme na-ppajahantiiti, iminaa dutiyena .thaanena navaa bhikkhuu gaarayhaa bhavanti. Baahulikaa ca saathalikaa, okkamane pubba'ngamaa paviveke nikkhittadhuraa ti, iminaa tatiyena .thaanena navaa bhikkhuu gaarayhaa bhavanti. Navaa h' aavuso bhikkhuu imehi tiihi .thaanehi gaarayhaa bhavanti. Ettaavataa kho aavuso Satthu pavivittassa viharato saavakaa viveka.m naanusikkhanti.

Kittaavataa ca pana Satthu pavivittassa viharato saavakaa vivekam-anusikkhanti:

[page 015]

Idh' aavuso Satthu pavivittassa viharato saavakaa vivekam-anusikkhanti, yesa~n-ca dhammaana.m Satthaa pahaanam-aaha te ca dhamme pajahanti, na ca baahulikaa honti na saathalikaa, okkamane nikkhittadhuraa paviveke pubba'ngamaa. Tatr' aavuso theraa bhikkhuu tiihi .thaanehi paasa.msaa bhavanti: Satthu pavivittassa viharato saavakaa vivekam-anusikkhantiiti, iminaa pa.thamena .thaanena theraa bhikkhuu paasa.msaa bhavanti. Yesa~n-ca dhammaana.m Satthaa pahaanam-aaha te ca dhamme pajahantiiti, iminaa dutiyena .thaanena theraa bhikkhuu paasa.msaa bhavanti. Na ca baahulikaa na saathalikaa, okkamane nikkhittadhuraa paviveke pubba'ngamaa ti, iminaa tatiyena .thaanena theraa bhikkhuu paasa.msaa bhavanti. Theraa h' aavuso bhikkhuu imehi tiihi .thaanehi paasa.msaa bhavanti. Tatr' aavuso majjhimaa bhikkhuu - pe - navaa bhikkhuu tiihi .thaanehi paasa.msaa bhavanti: Satthu pavivittassa viharato saavakaa vivekamanusikkhantiiti, iminaa pa.thamena .thaanena navaa bhikkhuu paasa.msaa bhavanti. Yesa~n-ca dhammaana.m Satthaa pahaanamaaha te ca dhamme pajahantiiti, iminaa dutiyena .thaanena navaa bhikkhuu paasa.msaa bhavanti. Na ca baahulikaa na saathalikaa, okkamane nikkhittadhuraa paviveke pubba'ngamaa ti, iminaa tatiyena .thaanena navaa bhikkhuu paasa.msaa bhavanti. Navaa h' aavuso bhikkhuu imehi tiihi .thaanehi paasa.msaa bhavanti. Ettaavataa kho aavuso Satthu pavivittassa viharato saavakaa vivekamanusikkhanti.

Tatr' aavuso lobho ca paapako doso ca paapako, lobhassa ca pahaanaaya dosassa ca pahaanaaya atthi majjhimaa pa.tipadaa cakkhukara.nii ~naa.nakara.nii upasamaaya abhi~n~naaya sambodhaaya nibbaanaaya sa.mvattati. Katamaa ca saa aavuso majjhimaa pa.tipadaa cakkhukara.nii ~naa.nakara.nii upasamaaya abhi~n~naaya sambodhaaya nibbaanaaya sa.mvattati: Ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi sammaasa'nkappo sammaavaacaa sammaakammanto sammaaaajiivo sammaavaayaamo sammaasati sammaasamaadhi. Aya.m kho saa aavuso majjhimaa pa.tipadaa cakkhukara.nii ... nibbaanaaya sa.mvattati. Tatr' aavuso kodho ca paapako upanaaho ca paapako - makkho ca paapako pa.laaso ca paapako - issaa ca paapikaa macchera~n-ca paapaka.m - maayaa ca paapikaa saa.theyya~n-ca paapaka.m - thambho ca paapako saarambho ca paapako

[page 016]

- maano ca paapako atimaano ca paapako - mado ca paapako pamaado ca paapako, madassa ca pahaanaaya pamaadassa ca pahaanaaya atthi majjhimaa pa.tipadaa cakkhukara.nii ... nibbaanaaya sa.mvattati. Katamaa ca saa aavuso majjhimaa pa.tipadaa cakkhukara.nii ... nibbaanaaya sa.mvattati:

Ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi sammaasa'nkappo sammaavaacaa sammaakammanto sammaaaajiivo sammaavaayaamo sammaasati sammaasamaadhi. Aya.m kho saa aavuso majjhimaa pa.tipadaa cakkhukara.nii ~naa.nakara.nii upasamaaya abhi~n~naaya sambodhaaya nibbaanaaya sa.mvattatiiti.

Idam-avoca aayasmaa Saariputto. Attamanaa te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa bhaasita.m abhinandun-ti.

DHAMMADAaYAaDASUTTA.M TATIYA.M.

 


 

IV. Bhaya-Bherava Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Atha kho Jaa.nusso.ni braahma.no yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavataa saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Jaa.nusso.ni braahma.no Bhagavantam etadavoca: Ye 'me bho Gotama kulaputtaa bhavanta.m Gotama.m uddissa saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa bhava.m tesa.m Gotamo pubba'ngamo, bhava.m tesa.m Gotamo bahukaaro, bhava.m tesa.m Gotamo samaadapetaa, bhoto ca pana Gotamassa saa janataa di.t.thaanugati.m aapajjatiiti. - Evam-eta.m braahma.na, evam-eta.m braahma.na: ye te braahma.na kulaputtaa mama.m uddissa saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa aha.m tesa.m pubba'ngamo, aha.m tesa.m bahukaaro, aha.m tesa.m samaadapetaa, mama~n-ca pana saa janataa di.t.thaanugati.m aapajjatiiti. - Durabhisambhavaani hi bho Gotama ara~n~ne-vanapatthaani pantaani senaasanaani, dukkara.m paviveka.m, durabhirama.m ekatte, haranti ma~n~ne mano vanaani samaadhi.m alabhamaanassa bhikkhuno ti.

[page 017]

- Evam-eta.m braahma.na, evam-eta.m braahma.na: durabhisambhavaani hi braahma.na ara~n~ne-vanapatthaani pantaani senaasanaani, dukkara.m paviveka.m, dhurabhirama.m ekatte, haranti ma~n~ne mano vanaani samaadhi.m alabhamaanassa bhikkhuno ti.

Mayham-pi kho braahma.na pubbe va sambodhaa anabhisambuddhassa bodhisattass' eva sato etad-ahosi: Durabhisambhavaani hi kho ara~n~ne-vanapatthaani pantaani senaasanaani, dukkara.m paviveka.m, durabhirama.m ekatte, haranti ma~n~ne mano vanaani samaadhi.m alabhamaanassa bhikkhuno ti.

Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa aparisuddhakaayakammantaa ara~n~ne-vanapatthaani pantaani senaasanaani pa.tisevanti, aparisuddhakaayakammanta-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m aparisuddhakaayakammanto ara~n~ne-vanapatthaani pantaani senaasanaani pa.tisevaami, parisuddhakaayakammanto 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa parisuddhakaayakammantaa ara~n~ne-vanapatthaani pantaani senaasanaani pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etam-aha.m braahma.na parisuddhakaayakammantata.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa aparisuddhavaciikammantaa - pe - aparisuddhamanokammantaa - aparisuddhaajiivaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, aparisuddhaajiiva-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m aparisuddhaajiivo ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, parisuddhaajiivo 'hamasmi, ye hi vo ariyaa parisuddhaajiivaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etam-aha.m braahma.na parisuddhaajiivata.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi:

Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa abhijjhaaluu kaamesu tibbasaaraagaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, abhijjhaaluu kaamesu tibbasaaraaga-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m abhijjhaalu kaamesu tibbasaaraago ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, anabhijjhaalu 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa anabhijjhaaluu ara~n~ne-v. p. s.

[page 018]

pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etam-aha.m braahma.na anabhijjhaaluta.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi:

Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa byaapannacittaa padu.t.thamanasa'nkappaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, byaapannacittapadu.t.thamanasa'nkappa-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m byaapannacitto padu.t.thamanasa'nkappo ara~n~ne-v. p. s.

pa.tisevaami, mettacitto 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa mettacittaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etamaha.m braahma.na mettacitta.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa thiinamiddhapariyu.t.thitaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, thiinamiddhapariyu.t.thaana-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m thiinamiddhapariyu.t.thito ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, vigatathiinamiddho 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa vigatathiinamiddhaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo.

Etam-aha.m braahma.na vigatathiinamiddhata.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa uddhataa avuupasantacittaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, uddhataavuupasantacitta-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m uddhato avuupasantacitto ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, vuupasantacitto 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa vuupasantacittaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo.

Etam-aha.m braahma.na vuupasantacitta.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa ka'nkhii vecikicchii ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, ka'nkhi-vecikicchisandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m ka'nkhii vecikicchii ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, ti.n.navicikiccho 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa ti.n.navicikicchaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etam-aha.m braahma.na ti.n.navicikicchata.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya.

[page 019]

Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa attukka.msakaa paravambhii ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, attukka.msana-paravambhana-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m attukka.msako paravambhii ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, anattukka.msako aparavambhii 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa anattukka.msakaa aparavambhii ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etam-aha.m braahma.na anattukka.msakata.m aparavambhita.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa chambhii bhiirukajaatikaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, chambhi-bhiirukajaatikasandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m chambhii bhiirukajaatiko ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, vigatalomaha.mso 'hamasmi, ye hi vo ariyaa vigatalomaha.msaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etam-aha.m braahma.na vigatalomaha.msata.m attani sampassamaano bhiyyo pallomamaapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etadahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa laabhasakkaarasiloka.m {nikaamayamaanaa} ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, laabhasakkaarasilokanikaama-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m laabhasakkaarasiloka.m nikaamayamaano ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, appiccho 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa appicchaa ara~n~ne-v. p. s.

pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etam-aha.m braahma.na appicchata.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa kusiitaa hiinaviriyaa ara~n~ne-v.

p. s. pa.tisevanti, kusiita-hiinaviriya-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho pa.naaha.m kusiito hiinaviriyo ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, aaraddhaviriyo 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa aaraddhaviriyaa ara~n~ne-v. p. s.

pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etam-aha.m braahma.na aaraddhaviriyata.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi:

[page 020]

Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa mu.t.thassatii asampajaanaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, mu.t.thassati-asampajaana-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m mu.t.thassati asampajaano ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, upa.t.thitasati 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa upa.t.thitasatii ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etam-aha.m braahma.na upa.t.thitasatita.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya.

Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa asamaahitaa vibbhantacittaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, asamaahita-vibbhantacitta-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m asamaahito vibbhantacitto ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, samaadhisampanno 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa samaadhisampannaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo.

Etam-aha.m braahma.na samaadhisampada.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Ye kho keci sama.naa vaa braahma.naa vaa duppa~n~naa e.lamuugaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti, duppa~n~na-e.lamuuga-sandosahetu have te bhonto sama.nabraahma.naa akusala.m bhayabherava.m avhayanti; na kho panaaha.m duppa~n~no e.lamuugo ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevaami, pa~n~naasampanno 'ham-asmi, ye hi vo ariyaa pa~n~naasampannaa ara~n~ne-v. p. s. pa.tisevanti tesam-aha.m a~n~natamo. Etamaha.m braahma.na pa~n~naasampada.m attani sampassamaano bhiyyo pallomam-aapaadi.m ara~n~ne vihaaraaya.

Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Yan-nuunaaha.m yaa taa rattiyo abhi~n~naataa abhilakkhitaa, caatuddasii pa~ncadasii a.t.thamii ca pakkhassa, tathaaruupaasu rattisu yaani taani aaraamacetiyaani vanacetiyaani rukkhacetiyaani bhi.msanakaani salomaha.msaani tathaaruupesu senaasanesu vihareyya.m, app-eva naama ta.m bhayabherava.m passeyyan-ti. So kho aha.m braahma.na aparena samayena yaa taa rattiyo abhi~n~naataa abhilakkhitaa, caatuddasii pa~ncadasii a.t.thamii ca pakkhassa, tathaaruupaasu rattisu yaani taani aaraamacetiyaani vanacetiyaani rukkhacetiyaani bhi.msanakaani salomaha.msaani tathaaruupesu senaasanesu viharaami.

Tatra ca me braahma.na viharato mago vaa aagacchati moro vaa ka.t.tha.m paateti vaato vaa pa.n.nasa.ta.m ereti;

[page 021]

tassa mayha.m eva.m hoti: eta.m nuuna ta.m bhayabherava.m aagacchatiiti. Tassa mayha.m braahma.na etad-ahosi: Kin-nu kho aha.m a~n~nadatthu bhayapa.tika'nkhii viharaami; yan-nuunaaha.m yathaabhuuta.m yathaabhuutassa me ta.m bhayabherava.m aagacchati tathaabhuuta.m tathaabhuuto va ta.m bhayabherava.m pa.tivineyyan-ti. Tassa mayha.m braahma.na ca'nkamantassa ta.m bhayabherava.m aagacchati. So kho aha.m braahma.na n' eva taava ti.t.thaami na nisiidaami na nipajjaami yaava ca'nkamanto va ta.m bhayabherava.m pa.tivinemi. Tassa mayha.m braahma.na .thitassa ta.m bhayabherava.m aagacchati. So kho aha.m braahma.na n' eva taava ca'nkamaami na nisiidaami na nipajjaami yaava .thito va ta.m bhayabherava.m pa.tivinemi. Tassa mayha.m braahma.na nisinnassa ta.m bhayabherava.m aagacchati. So kho aha.m braahma.na n' eva taava nipajjaami na ti.t.thaami na ca'nkamaami yaava nisinno va ta.m bhayabherava.m pa.tivinemi. Tassa mayha.m braahma.na nipannassa ta.m bhayabherava.m aagacchati. So kho aha.m braahma.na n' eva taava nisiidaami na ti.t.thaami na ca'nkamaami yaava nipanno va ta.m bhayabherava.m pa.tivinemi.

Santi kho pana braahma.na eke sama.nabraahma.naa ratti.m yeva samaana.m divaa ti sa~njaananti, divaa yeva samaana.m rattiiti sa~njaananti; idam-aha.m tesa.m sama.nabraahma.naana.m sammohavihaarasmi.m vadaami. Aha.m kho pana braahma.na ratti.m yeva samaana.m rattiiti sa~njaanaami, divaa yeva samaana.m divaa ti sa~njaanaami. Ya.m kho ta.m braahma.na sammaa vadamaano vadeyya: asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitaaya bahujanasukhaaya lokaanukampaaya atthaaya hitaaya sukhaaya devamanussaanan-ti, mam-eva ta.m sammaa vadamaano vadeyya: asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitaaya bahujanasukhaaya lokaanukampaaya atthaaya hitaaya sukhaaya devamanussaanan-ti. Aaraddha.m kho pana me braahma.na viriya.m ahosi asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, passaddho kaayo asaaraddho, samaahita.m citta.m ekagga.m. So kho aha.m braahma.na vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m; vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m;

[page 022]

piitiyaa ca viraagaa upekhako ca vihaasi.m sato ca sampajaano sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedesi.m yanta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m; sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte pubbenivaasaanussati~naa.naaya citta.m abhininnaamesi.m. So anekavihita.m pubbenivaasa.m anussaraami, seyyathiida.m: ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo tisso pi jaatiyo catasso pi jaatiyo pa~nca pi jaatiyo dasa pi jaatiyo viisatim-pi jaatiyo ti.msam-pi jaatiyo cattaariisam-pi jaatiyo pa~n~naasam-pi jaatiyo jaatisatam-pi jaatisahassam-pi jaatisatasahassam-pi, aneke pi sa.mva.t.takappe aneke pi viva.t.takappe aneke pi sa.mva.t.taviva.t.takappe; amutr' aasi.m evannaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto amutra udapaadi.m, tatra p' aasi.m evannaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto idhuupapanno ti. Iti saakaara.m sa-uddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussaraami. Aya.m kho me braahma.na rattiyaa pa.thame yaame pa.thamaa vijjaa adhigataa. avijjaa vihataa vijjaa uppannaa, tamo vihato aaloko uppanno, yathaa ta.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte sattaana.m cutuupapaata~naa.naaya citta.m abhininnaamesi.m.

So dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passaami cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate, yathaakammuupage satte pajaanaami: ime vata bhonto sattaa kaayaduccaritena samannaagataa vaciiduccaritena samannaagataa manoduccaritena samannaagataa ariyaana.m upavaadakaa micchaadi.t.thikaa micchaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapannaa; ime vaa pana bhonto sattaa kaayasucaritena samannaagataa vaciisucaritena samannaagataa manosucaritena samannaagataa ariyaana.m anupavaadakaa sammaadi.t.thikaa sammaadi.t.thikammasamaadaanaa,

[page 023]

te kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapannaa ti. Iti dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passaami cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate, yathaakammuupage satte pajaanaami. Aya.m kho me braahma.na rattiyaa majjhime yaame dutiyaa vijjaa adhigataa, avijjaa vihataa vijjaa uppannaa, tamo vihato aaloko uppanno, yathaa ta.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte aasavaana.m khaya~naa.naaya citta.m abhininnaamesi.m. So:

ida.m dukkhan-ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m, aya.m dukkhasamudayo ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m. aya.m dukkhanirodho ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m. aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m; ime aasavaa ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m, aya.m aasavasamudayo ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m, aya.m aasavanirodho ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m, aya.m aasavanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m. Tassa me eva.m jaanato eva.m passato kaamaasavaa pi citta.m vimuccittha. bhavaasavaa pi citta.m vimuccittha.

avijjaasavaa pi citta.m vimuccittha, vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m ahosi; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati abbha~n~naasi.m. Aya.m kho me braahma.na rattiyaa pacchime yaame tatiyaa vijjaa adhigataa, avijjaa vihataa vijjaa uppannaa, tamo vihato aaloko uppanno, yathaa ta.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato.

Siyaa kho pana te braahma.na evam-assa: Ajjaapi nuuna sama.no Gotamo aviitaraago aviitadoso aviitamoho, tasmaa ara~n~ne-vanapatthaani pantaani senaasanaani pa.tisevatiiti. Na kho pan' eta.m braahma.na eva.m da.t.thabba.m. Dve kho aha.m braahma.na atthavase sampassamaano ara~n~ne-vanapatthaani pantaani senaasanaani pa.tisevaami: attano ca di.t.thadhammasukhavihaara.m sampassamaano pacchima~n-ca janata.m anukampamaano ti.

Anukampitaruupaa 'ya.m bhotaa Gotamena pacchimaa janataa,

[page 024]

yathaa ta.m arahataa sammaasambuddhena. Abhikkanta.m bho Gotama, abhikkanta.m bho Gotama. Seyyathaa pi bho Gotama nikujjita.m vaa ukkujjeyya, pa.ticchanna.m vaa vivareyya, muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya: cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva.m bhotaa Gotamena anekapariyaayena dhammo pakaasito. Esaaha.m bhavanta.m Gotama.m sara.na.m gacchaami dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca. Upaasakam-ma.m bhava.m Gotamo dhaaretu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan-ti.

BHAYABHERAVASUTTA.M CATUTTHA.M.

 


 

V. Ana'nga.na Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho aayasmaa Saariputto bhikkhuu aamantesi: Aavuso bhikkhavo ti.

Aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa paccassosu.m.

Aayasmaa Saariputto etad-avoca:

Cattaaro 'me aavuso puggalaa santo sa.mvijjamaanaa lokasmi.m, katame cattaaro: Idh' aavuso ekacco puggalo saa'nga.no va samaano: atthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m nappajaanaati; idha pan' aavuso ekacco puggalo saa'nga.no va samaano: atthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati.

Idh' aavuso ekacco puggalo ana'nga.no va samaano: na-tthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m na-ppajaanaati; idha pan' aavuso ekacco puggalo ana'nga.no va samaano: na-tthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati. Tatr' aavuso yvaaya.m puggalo saa'nga.no va samaano: atthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m na-ppajaanaati. aya.m imesa.m dvinna.m puggalaana.m saa'nga.naana.m yeva sata.m hiinapuriso akkhaayati. Tatr' aavuso yvaaya.m puggalo saa'nga.no va samaano:

atthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m imesa.m dvinna.m puggalaana.m saa'nga.naana.m yeva sata.m se.t.thapuriso akkhaayati. Tatr' aavuso yvaaya.m puggalo ana'nga.no va samaano:

[page 025]

na-tthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m na-ppajaanaati, aya.m imesa.m dvinna.m puggalaana.m ana'nga.naana.m yeva sata.m hiinapuriso akkhaayati. Tatr' aavuso yvaaya.m puggalo ana'nga.no va samaano: na-tthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m imesa.m dvinna.m puggalaana.m ana'nga.naana.m yeva sata.m se.t.thapuriso akkhaayatiiti.

Eva.m vutte aayasmaa Mahaamoggallaano aayasmanta.m Saariputta.m etad-avoca: Ko nu kho aavuso Saariputta hetu ko paccayo yen' imesa.m dvinna.m puggalaana.m saa'nga.naana.m yeva sata.m eko hiinapuriso akkhaayati, eko se.t.thapuriso akkhaayati; ko pan' aavuso Saariputta hetu ko paccayo yen' imesa.m dvinna.m puggalaana.m ana'nga.naana.m yeva sata.m eko hiinapuriso akkhaayati, eko se.t.thapuriso akkhaayatiiti.

Tatr' aavuso yvaaya.m puggalo saa'nga.no va samaano: atthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m na-ppajaanaati. tass' eta.m paa.tika'nkha.m: na chanda.m janessati, na vaayamissati, na viriya.m aarabhissati tass' a'nga.nassa pahaanaaya, so saraago sadoso samoho saa'nga.no sa'nkili.t.thacitto kaala.m karissati. Seyyathaa pi aavuso ka.msapaatii aabhataa aapa.naa vaa kammaarakulaa vaa rajena ca malena ca pariyonaddhaa, tam-ena.m saamikaa na c' eva paribhu~njeyyu.m na ca pariyodapeyyu.m, rajaapathe ca na.m nikkhipeyyu.m, eva.m hi saa aavuso ka.msapaatii aparena samayena sa'nkili.t.thataraa assa malaggahiitaa ti. - Evam-aavuso ti. - Evam-eva kho aavuso yvaaya.m puggalo saa'nga.no va samaano: atthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m na-ppajaanaati, tass' eta.m paa.tika'nkha.m: na chanda.m janessati, na vaayamissati, na viriya.m aarabhissati tass' a'nga.nassa pahaanaaya, so saraago sadoso samoho saa'nga.no sa'nkili.t.thacitto kaala.m karissati. Tatr' aavuso yvaaya.m puggalo saa'nga.no va samaano:

atthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, tass' eta.m paa.tika'nkha.m: chanda.m janessati, vaayamissati, viriya.m aarabhissati tass' a'nga.nassa pahaanaaya, so araago adoso amoho ana'nga.no asa'nkili.t.thacitto kaala.m karissati. Seyyathaa pi aavuso ka.msapaatii aabhataa aapa.naa vaa kammaarakulaa vaa rajena ca malena ca pariyonaddhaa, tam-ena.m saamikaa paribhu~njeyyu~n-c' eva pariyodapeyyu~n-ca, na ca na.m rajaapathe nikkhipeyyu.m.

[page 026]

eva.m hi saa aavuso ka.msapaatii aparena samayena parisuddhataraa assa pariyodaataa ti. - Evam-aavuso ti. - Evam-eva kho aavuso yvaaya.m puggalo saa'nga.no va samaano: atthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, tass' eta.m paa.tika'nkha.m: chanda.m janessati, vaayamissati, viriya.m aarabhissati tass' a'nga.nassa pahaanaaya, so araago adoso amoho ana'nga.no asa'nkili.t.thacitto kaala.m karissati. Tatr' aavuso yvaaya.m puggalo ana'nga.no va samaano: na-tthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m na-ppajaanaati. tass' eta.m paa.tika'nkha.m: subhanimitta.m manasikarissati, tassa subhanimittassa manasikaaraa raago citta.m anuddha.msessati, so saraago sadoso samoho saa'nga.no sa'nkili.t.thacitto kaala.m karissati. Seyyathaa pi aavuso ka.msapaatii aabhataa aapa.naa vaa kammaarakulaa vaa parisuddhaa pariyodaataa, tam-ena.m saamikaa na c' eva paribhu~njeyyu.m na ca pariyodapeyyu.m, rajaapathe ca na.m nikkhipeyyu.m, eva.m hi saa aavuso ka.msapaatii aparena samayena sa'nkili.t.thataraa assa malaggahiitaa ti. -Evam-aavuso ti. - Evam-eva kho aavuso yvaaya.m puggalo ana'nga.no va samaano: na-tthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m na-ppajaanaati, tass' eta.m paa.tika'nkha.m: subhanimitta.m manasikarissati, tassa subhanimittassa manasikaaraa raago citta.m anuddha.msessati, so saraago sadoso samoho saa'nga.no sa'nkili.t.thacitto kaala.m karissati. Tatr' aavuso yvaaya.m puggalo ana'nga.no va samaano: na-tthi me ajjhatta.m a'nga.nan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, tass' eta.m paa.tika'nkha.m: subhanimitta.m na manasikarissati, tassa subhanimittassa amanasikaaraa raago citta.m naanuddha.msessati, so araago adoso amoho ana'nga.no asa'nkili.t.thacitto kaala.m karissati. Seyyathaa pi aavuso ka.msapaatii aabhataa aapa.naa vaa kammaarakulaa vaa parisuddhaa pariyodaataa, tam-ena.m saamikaa paribhu~njeyyu~n-c' eva pariyodapeyyu~n-ca, na ca na.m rajaapathe nikkhipeyyu.m, eva.m hi saa aavuso ka.msapaatii aparena samayena parisuddhataraa assa pariyodaataa ti.

-- Evam-aavuso ti. - Evam-eva kho aavuso yvaaya.m puggalo ana'nga.no va samaano: na-tthi me ajjhatta.m a'nganan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, tass' eta.m paa.tika'nkha.m: subhanimitta.m na manasikarissati, tassa subhanimittassa amanasikaaraa raago citta.m naanuddha.msessati, so araago adoso amoho ana'nga.no asa'nkili.t.thacitto kaala.m karissati. Aya.m kho aavuso Moggallaana hetu aya.m paccayo yen' imesa.m dvinna.m puggalaana.m saa'nga.naana.m yeva sata.m eko hiinapuriso akkhaayati,

[page 027]

eko se.t.thapuriso akkhaayati; aya.m pan' aavuso Moggallaana hetu aya.m paccayo yen' imesa.m dvinna.m puggalaana.m ana'nga.naana.m yeva sata.m eko hiinapuriso akkhaayati, eko se.t.thapuriso akkhaayatiiti.

A'nga.na.m a'nga.nan-ti aavuso vuccati, kissa nu kho eta.m aavuso adhivacana.m yadida.m a'nga.nan-ti. - Paapakaana.m kho eta.m aavuso akusalaana.m icchaavacaraana.m adhivacana.m yadida.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aapatti~n-ca vata aapanno assa.m, na ca ma.m bhikkhuu jaaneyyu.m: aapatti.m aapanno ti; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati yan-ta.m bhikkhu.m bhikkhuu jaaneyyu.m: aapatti.m aapanno ti; jaananti ma.m bhikkhuu: aapatti.m aapanno ti. iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aapatti~n-ca vata aapanno assa.m, anuraho ma.m bhikkhuu codeyyu.m no sa'nghamajjhe ti; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati yan-ta.m bhikkhu.m bhikkhuu sa'nghamajjhe codeyyu.m no anuraho; sa'nghamajjhe ma.m bhikkhuu codenti no anuraho ti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya:

Aapatti~n-ca vata aapanno assa.m, sappa.tipuggalo ma.m codeyya no appa.tipuggalo ti; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati yan-ta.m bhikkhu.m appa.tipuggalo codeyya no sappa.tipuggalo; appa.tipuggalo ma.m codeti no sappa.tipuggalo ti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata mam-eva Satthaa pa.tipucchitvaa pa.tipucchitvaa bhikkhuuna.m dhamma.m deseyya, na a~n~na.m bhikkhu.m Satthaa pa.tipucchitvaa pa.tipucchitvaa bhikkhuuna.m dhamma.m deseyyaati; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~na.m bhikkhu.m Satthaa p. p. bh. dh. deseyya, na ta.m bhikkhu.m Satthaa

[page 028]

p. p. bh. dh. deseyya; a~n~na.m bhikkhu.m Satthaa p. p. bh. dh. deseti. na ma.m Satthaa p. p. bh. dh.

desetiiti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata mam-eva bhikkhuu purakkhatvaa purakkhatvaa gaama.m bhattaaya paviseyyu.m, na a~n~na.m bhikkhu.m bhikkhuu purakkhatvaa purakkhatvaa gaama.m bhattaaya paviseyyun-ti; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~na.m bhikkhu.m bhikkhuu p. p. g. bhattaaya paviseyyu.m, na ta.m bhikkhu.m bhikkhuu p. p. g. bhattaaya paviseyyu.m; a~n~na.m bhikkhu.m bhikkhuu p. p. g. bhattaaya pavisanti. na ma.m bhikkhuu p. p. g. bhattaaya pavisantiiti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayameta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata aham-eva labheyya.m bhattagge aggaasana.m aggodaka.m aggapi.n.da.m, na a~n~no bhikkhu labheyya bhattagge aggaasana.m aggodaka.m aggapi.n.dan-ti; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~no bhikkhu labheyya bhattagge a. a. a., na so bhikkhu labheyya bhattagge a. a. a.; a~n~no bhikkhu labhati bhattagge a. a. a., naaha.m labhaami bhattagge a. a. aggapi.n.dan-ti.

iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata aham-eva bhattagge bhuttaavii anumodeyya.m, na a~n~no bhikkhu bhattagge bhuttaavii anumodeyyaati; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~no bhikkhu bh.

bh. anumodeyya, na so bhikkhu bh. bh. anumodeyya; a~n~no bhikkhu bh. bh. anumodati, naaha.m bh. bh. anumodaamiiti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata aham-eva aaraamagataana.m bhikkhuuna.m dhamma.m deseyya.m, na a~n~no bhikkhu aaraamagataana.m bhikkhuuna.m dhamma.m deseyyaati; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~no bhikkhu aa. bh. dh. deseyya, na so bhikkhu

[page 029]

aa. bh. dh. deseyya; a~n~no bhikkhu aa. bh. dh. deseti, naaha.m aa. bh. dh. desemiiti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m.

.Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata aham-eva aaraamagataana.m bhikkhuniina.m dhamma.m deseyya.m --pe-upaasakaana.m dhamma.m deseyya.m - pe - upaasikaana.m dhamma.m deseyya.m, na a~n~no bhikkhu aaraamagataana.m upaasikaana.m dhamma.m deseyyaati; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~no bhikkhu aaraamagataana.m upaasikaana.m dhamma.m deseyya, na so bhikkhu aa. u. dh. deseyya; a~n~no bhikkhu aa.

u. dh. deseti, naaha.m aa. u. dh. desemiiti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata mam-eva bhikkhuu sakkareyyu.m garukareyyu.m maaneyyu.m puujeyyu.m, na a~n~na.m bhikkhu.m bhikkhuu sakkareyyu.m garukareyyu.m maaneyyu.m puujeyyun-ti; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~na.m bhikkhu.m bhikkhuu s. g. m.

puujeyyu.m, na ta.m bhikkhu.m bhikkhuu s. g. m. puujeyyu.m; a~n~na.m bhikkhu.m bhikkhuu sakkaronti garukaronti maanenti puujenti, na ma.m bhikkhuu s. g. m. puujentiiti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata mam-eva bhikkhuniyo - pe - upaasakaa - pe - upaasikaa s. g. m. puujeyyu.m, na a~n~na.m bhikkhu.m upaasikaa s. g. m. puujeyyun-ti; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~na.m bhikkhu.m upaasikaa s. g. m. puujeyya.m, na ta.m bhikkhu.m upaasikaa s. g. m. puujeyyu.m; a~n~na.m bhikkhu.m upaasikaa s. g. m. puujenti, na ma.m upaasikaa s. g. m.

puujentiiti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata aham-eva laabhii assa.m pa.niitaana.m ciivaraana.m, na a~n~no bhikkhu laabhii assa pa.niitaana.m ciivaraanan-ti; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~no bhikkhu laabhii assa pa.niitaana.m ciivaraana.m,

[page 030]

na so bhikkhu laabhii assa pa.niitaana.m ciivaraana.m; a~n~no bhikkhu laabhii pa.niitaana.m ciivaraana.m. naaha.m laabhii pa.niitaana.m ciivaraanan-ti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. .Thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m idh' ekaccassa bhikkhuno eva.m icchaa uppajjeyya: Aho vata aham-eva laabhii assa.m pa.niitaana.m pi.n.dapaataana.m - pe - pa.niitaana.m senaasanaana.m - pa.niitaana.m gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraana.m, na a~n~no bhikkhu laabhii assa pa.niitaana.m gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraanan-ti; .thaana.m kho pan' eta.m aavuso vijjati ya.m a~n~no bhikkhu laabhii assa p. g., na so bhikkhu laabhii assa p. g.; a~n~no bhikkhu laabhii p. g., naaha.m laabhii p. gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraanan-ti, iti so kupito hoti appatiito. Yo c' eva kho aavuso kopo yo ca appaccayo ubhayam-eta.m a'nga.na.m. Imesa.m kho eta.m aavuso paapakaana.m akusalaana.m icchaavacaraana.m adhivacana.m yadida.m a'nga.nan-ti.

Yassa kassaci aavuso bhikkhuno ime paapakaa akusalaa icchaavacaraa appahiinaa dissanti c' eva suuyanti ca, ki~ncaapi so hoti aara~n~nako pantasenaasano, pi.n.dapaatiko sapadaanacaarii, pa.msukuuliko luukhaciivaradharo, atha kho na.m sabrahmacaarii na sakkaronti na garukaronti na maanenti na puujenti; ta.m kissa hetu: te hi tassa aayasmato paapakaa akusalaa icchaavacaraa appahiinaa dissanti c' eva suuyanti ca. Seyyathaa pi aavuso ka.msapaatii aabhataa aapa.naa vaa kammaarakulaa vaa parisuddhaa pariyodaataa, tam-ena.m saamikaa ahiku.napa.m vaa kukkuraku.napa.m vaa manussaku.napa.m vaa racayitvaa a~n~nissaa ka.msapaatiyaa pa.tikujjitvaa antaraapa.na.m pa.tipajjeyyu.m, tam-ena.m jano disvaa eva.m vadeyya: Ambho, kim-ev' ida.m hariiyati ja~n~naja~n~na.m viyaati; tam-ena.m u.t.thahitvaa apaapuritvaa olokeyya, tassa saha dassanena amanaapataa ca sa.n.thaheyya pi.tikulyataa ca sa.n.thaheyya jegucchitaa ca sa.n.thaheyya, jighacchitaanam-pi na bhottukamyataa assa, pag-eva suhitaana.m; evam-eva kho aavuso yassa kassaci bhikkhuno ime paapakaa akusalaa icchaavacaraa appahiinaa dissanti c' eva suuyanti ca, ki~ncaapi so hoti aara~n~nako pantasenaasano, pi.n.dapaatiko sapadaanacaarii, pa.msukuuliko luukhaciivaradharo, atha kho na.m sabrahmacaarii na sakkaronti na garukaronti na maanenti na puujenti;

[page 031]

ta.m kissa hetu: te hi tassa aayasmato paapakaa akusalaa icchaavacaraa appahiinaa dissanti c' eva suuyanti ca.

Yassa kassaci aavuso bhikkhuno ime paapakaa akusalaa icchaavacaraa pahiinaa dissanti c' eva suuyanti ca, ki~ncaapi so hoti gaamantavihaarii nemanta.niko gahapaticiivaradharo, atha kho na.m sabrahmacaarii sakkaronti garukaronti maanenti puujenti; ta.m kissa hetu: te hi tassa aayasmato paapakaa akusalaa icchaavacaraa pahiinaa dissanti c' eva suuyanti ca. Seyyathaa pi aavuso ka.msapaatii aabhataa aapa.naa vaa kammaarakulaa vaa parisuddhaa pariyodaataa, tam-ena.m saamikaa saaliina.m odana.m vicitakaa.laka.m anekasuupa.m anekabya~njana.m racayitvaa a~n~nissaa ka.msapaatiyaa pa.tikujjitvaa antaraapa.na.m pa.tipajjeyyu.m, tam-ena.m jano disvaa eva.m vadeyya: Ambho, kim-ev' ida.m hariiyati ja~n~naja~n~na.m viyaati; tam-ena.m u.t.thahitvaa apaapuritvaa olokeyya, tassa saha dassanena manaapataa ca sa.n.thaheyya appa.tikulyataa ca sa.n.thaheyya ajegucchitaa ca sa.n.thaheyya, suhitaanam-pi bhottukamyataa assa, pag-eva jighacchitaana.m; evam-eva kho aavuso yassa kassaci bhikkhuno ime paapakaa akusalaa icchaavacaraa pahiinaa dissanti c' eva suuyanti ca, ki~ncaapi so hoti gaamantavihaarii nemanta.niko gahapaticiivaradharo, atha kho na.m sabrahmacaarii sakkaronti garukaronti maanenti puujenti; ta.m kissa hetu: te hi tassa aayasmato paapakaa akusalaa icchaavacaraa pahiinaa dissanti c' eva suuyanti caati.

Eva.m vutte aayasmaa Mahaamoggallaano aayasmanta.m Saariputta.m etad-avoca: Upamaa ma.m aavuso Saariputta pa.tibhaatiiti. - Pa.tibhaatu ta.m aavuso Moggallaanaati. - Ekam-idaaha.m aavuso samaya.m Raajagahe viharaami Giribbaje. Atha khvaaha.m aavuso pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Raajagaha.m pi.n.daaya paavisi.m. Tena kho pana samayena Samiiti yaanakaaraputto rathassa nemi.m tacchati, tam-ena.m Pa.n.duputto aajiiviko puraa.nayaanakaaraputto paccupa.t.thito hoti.

Atha kho aavuso Pa.n.duputtassa aajiivikassa puraa.nayaanakaaraputtassa eva.m cetaso parivitakko udapaadi: Aho vataaya.m Samiiti yaanakaaraputto imissaa nemiyaa ima~n-ca va'nka.m ima~nca jimha.m ima~n-ca dosa.m taccheyya, evaaya.m nemi apagatava'nkaa apagatajimhaa apagatadosaa suddhaa 'ssa saare pati.t.thitaa ti.

[page 032]

Yathaa yathaa kho aavuso Pa.n.duputtassa aajiivikassa puraa.nayaanakaaraputtassa cetaso parivitakkita.m hoti, tathaa tathaa Samiiti yaanakaaraputto tassaa nemiyaa ta~n-ca va'nka.m ta~nca jimha.m ta~n-ca dosa.m tacchati. Atha kho aavuso Pa.n.duputto aajiiviko puraa.nayaanakaaraputto attamano attamanavaaca.m nicchaaresi: Hadayaa hadaya.m ma~n~ne a~n~naaya tacchatiiti.

Evam-eva kho aavuso ye te puggalaa assaddhaa jiivikatthaa na saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa, sa.thaa maayaavino ke.tubhino, uddhataa unna.laa, capalaa mukharaa viki.n.navaacaa, indriyesu aguttadvaaraa, bhojane amatta~n~nuno, jaagariya.m ananuyuttaa, saama~n~ne anapekhavanto, sikkhaaya na tibbagaaravaa, baahulikaa saathalikaa, okkamane pubba'ngamaa paviveke nikkhittadhuraa, kusiitaa hiinaviriyaa, mu.t.thassatii asampajaanaa, asamaahitaa vibbhantacittaa, duppa~n~naa e.lamuugaa, tesa.m aayasmaa Saariputto iminaa dhammapariyaayena hadayaa hadaya.m ma~n~ne a~n~naaya tacchati. Ye pana te kulaputtaa saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa, asa.thaa amaayaavino ake.tubhino, anuddhataa anunna.laa, acapalaa amukharaa aviki.n.navaacaa, indriyesu guttadvaaraa, bhojane matta~n~nuno, jaagariya.m anuyuttaa, saama~n~ne apekhavanto, sikkhaaya tibbagaaravaa, na baahulikaa na saathalikaa, okkamane nikkhittadhuraa paviveke pubba'ngamaa, aaraddhaviriyaa pahitattaa, upa.t.thitasatii sampajaanaa, samaahitaa ekaggacittaa, {pa~n~navanto} ane.lamuugaa, te aayasmato Saariputtassa ima.m dhammapariyaaya.m sutvaa pipanti ma~n~ne ghasanti ma~n~ne vacasaa c' eva manasaa ca, saadhu vata bho sabrahmacaarii akusalaa vu.t.thaapetvaa kusale pati.t.thaapeti. Seyyathaa pi aavuso itthii vaa puriso vaa daharo yuvaa ma.n.danakajaatiko siisa.m nahaato uppalamaala.m vaa vassikamaala.m vaa atimuttakamaala.m vaa labhitvaa ubhohi hatthehi pa.tiggahetvaa uttama'nge sirasmi.m pati.t.thaapeyya, evam-eva kho aavuso ye te kulaputtaa saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa, asa.thaa ... ., saadhu vata bho sabrahmacaarii akusalaa vu.t.thaapetvaa kusale pati.t.thaapetiiti.

Itiha te ubho mahaanaagaa a~n~nama~n~nassa subhaasita.m samanumodi.msuuti.

ANA'NGA.NASUTTA.M PA~NCAMA.M.

[page 033]

 


 

VI. Aakankheyya Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Sampannasiilaa bhikkhave viharatha sampannapaatimokkhaa, paatimokkhasa.mvarasa.mvutaa viharatha aacaaragocarasampannaa, a.numattesu vajjesu bhayadassaavii, samaadaaya sikkhatha sikkhaapadesu. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: sabrahmacaariina.m piyo c' assa.m manaapo garu bhaavaniiyo caati, siilesv-ev' assa paripuurakaarii ajjhatta.m cetosamatham-anuyutto aniraakatajjhaano vipassanaaya samannaagato bruuhetaa su~n~naagaaraana.m.

Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: laabhii assa.m ciivara-pi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraanan-ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii ajjhatta.m cetosamatham-anuyutto aniraakatajjhaano vipassanaaya samannaagato bruuhetaa su~n~naagaaraana.m. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: yesaaha.m ciivarapi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaara.m paribhu~njaami tesa.m te kaaraa mahapphalaa assu mahaanisa.msaa ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii - pe - bruuhetaa su~n~naagaaraana.m.

Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: ye me ~naatisaalohitaa petaa kaalakataa pasannacittaa anussaranti tesa.m ta.m mahapphala.m assa mahaanisa.msan-ti, siilesv-ev' assa - pe - bruuhetaa su~n~naagaaraana.m. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: aratiratisaho assa.m na ca ma.m arati saheyya, uppanna.m arati.m abhibhuyya abhibhuyya vihareyyan-ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii - pe - bruuhetaa su~n~naagaaraana.m. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: bhayabheravasaho assa.m na ca ma.m bhayabherava.m saheyya, uppanna.m bhayabherava.m abhibhuyya abhibhuyya vihareyyan-ti, siilesv-ev' assa paripuurakaari --pe-b. s. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: catunna.m jhaanaana.m aabhicetasikaana.m di.t.thadhammasukhavihaaraana.m nikaamalaabhii assa.m akicchalaabhii akasiralaabhii ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii - pe - b. s. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: ye te santaa vimokhaa atikkamma ruupe aaruppaa te kaayena phassitvaa vihareyyan-ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii - pe - b. s.

[page 034]

Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: ti.n.na.m sa.myojanaana.m parikkhayaa sotaapanno assa.m avinipaatadhammo niyato sambodhiparaayano ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii - pe - b. s.

Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: ti.n.na.m sa.myojanaana.m parikkhayaa raagadosamohaana.m tanuttaa sakadaagaamii assa.m, sakideva ima.m loka.m aagantvaa dukkhass' anta.m kareyyan-ti, siilesvev' assa paripuurakaarii - pe - b. s. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m parikkhayaa opapaatiko assa.m tatthaparinibbaayii anaavattidhammo tasmaa lokaa ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii - pe - b. s. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: anekavihita.m iddhividha.m paccanubhaveyya.m, eko pi hutvaa bahudhaa assa.m, bahudhaa pi hutvaa eko assa.m, aavibhaava.m tirobhaava.m tiroku.d.da.m tiropaakaara.m tiropabbata.m asajjamaano gaccheyya.m seyyathaa pi aakaase, pa.thaviyaa pi ummujjanimujja.m kareyya.m seyyathaa pi udake, udake pi abhijjamaane gaccheyya.m seyyathaa pi pa.thaviya.m, aakaase pi palla'nkena kameyya.m seyyathaa pi pakkhii saku.no, ime pi candimasuriye eva.m mahiddhike eva.m mahaanubhaave paa.ninaa parimaseyya.m parimajjeyya.m, yaava brahmalokaa pi kaayena vasa.m vatteyyan-ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii -pe - b. s. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: dibbaaya sotadhaatuyaa visuddhaaya atikkantamaanusikaaya ubho sadde su.neyya.m, dibbe ca maanuse ca, ye duure santike caati, siilesvev' assa paripuurakaarii - pe - b. s. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: parasattaana.m parapuggalaana.m cetasaa ceto paricca pajaaneyya.m; saraaga.m vaa citta.m: saraaga.m cittan-ti pajaaneyya.m, viitaraaga.m vaa citta.m: viitaraaga.m cittan-ti pajaaneyya.m, sadosa.m vaa citta.m: sadosa.m cittan-ti pajaaneyya.m, viitadosa.m vaa citta.m: viitadosa.m cittan-ti pajaaneyya.m, samoha.m vaa citta.m: samoha.m cittan-ti pajaaneyya.m, viitamoha.m vaa citta.m: viitamoha.m cittan-ti pajaaneyya.m, sa'nkhitta.m vaa citta.m: sa'nkhitta.m cittan-ti pajaaneyya.m, vikkhitta.m vaa citta.m:

vikkhitta.m cittan-ti pajaaneyya.m, mahaggata.m vaa citta.m:

mahaggata.m cittan-ti pajaaneyya.m, amahaggata.m vaa citta.m:

amahaggata.m cittan-ti pajaaneyya.m, sa-uttara.m vaa citta.m:

sa-uttara.m cittan-ti pajaaneyya.m, anuttara.m vaa citta.m: anuttara.m cittan-ti pajaaneyya.m, samaahita.m vaa citta.m: samaahita.m cittan-ti pajaaneyya.m,

[page 035]

asamaahita.m vaa citta.m: asamaahita.m cittan-ti pajaaneyya.m, vimutta.m vaa citta.m: vimutta.m cittan-ti pajaaneyya.m, avimutta.m vaa citta.m: avimutta.m cittan-ti pajaaneyyan-ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii --pe-b. s. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: anekavihita.m pubbenivaasa.m anussareyya.m, seyyathiida.m: ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo tisso pi jaatiyo catasso pi jaatiyo pa~nca pi jaatiyo dasa pi jaatiyo viisatim-pi jaatiyo ti.msam-pi jaatiyo {cattaa.liisampi} jaatiyo pa~n~naasam-pi jaatiyo jaatisatam-pi jaatisahassam-pi jaatisatasahassam-pi, aneke pi sa.mva.t.takappe aneke pi viva.t.takappe aneke pi sa.mva.t.taviva.t.takappe; amutr' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto amutra udapaadi.m, tatraap' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto idhuupapanno ti. iti saakaara.m sa-uddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussareyyan-ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii - pe - b. s. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passeyya.m cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaaneyya.m: ime vata bhonto sattaa kaayaduccaritena samannaagataa vaciiduccaritena samannaagataa manoduccaritena samannaagataa ariyaana.m upavaadakaa micchaadi.t.thikaa micchaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggatim vinipaata.m niraya.m upapannaa, ime vaa pana bhonto sattaa kaayasucaritena samannaagataa vaciisucaritena samannaagataa manosucaritena samannaagataa ariyaana.m anupavaadakaa sammaadi.t.thikaa sammaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapannaa ti, iti dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passeyya.m cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaaneyyan-ti, siilesv-ev' assa paripuurakaarii ajjhatta.m cetosamatham-anuyutto aniraakatajjhaano vipassanaaya samannaagato bruuhetaa su~n~naagaaraana.m. Aaka'nkheyya ce bhikkhave bhikkhu: aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naaya sacchikatvaa upasampajja vihareyyan-ti,

[page 036]

siilesv-ev' assa paripuurakaarii ajjhatta.m cetosamatham-anuyutto aniraakatajjhaano vipassanaaya samannaagato bruuhetaa su~n~naagaaraana.m.

Sampannasiilaa bhikkhave viharatha sampannapaatimokkhaa, paatimokkhasa.mvarasa.mvutaa viharatha aacaaragocarasampannaa, a.numattesu vajjesu bhayadassaavii, samaadaaya sikkhathaa sikkhaapadesuuti, iti yan-ta.m vutta.m idam-eta.m pa.ticca vuttan-ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

AaKA'NKHEYYASUTTA.M CHA.T.THA.M.

 


 

VII. Vatthuupama Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Seyyathaa pi bhikkhave vattha.m sa'nkili.t.tha.m malaggahiita.m, tam-ena.m rajako yasmi.m yasmi.m ra'ngajaate upasa.mhareyya, yadi niilakaaya yadi piitakaaya yadi lohitakaaya yadi ma~nje.t.thakaaya, duurattava.n.nam-ev' assa, aparisuddhava.n.namev' assa; ta.m kissa hetu: aparisuddhattaa bhikkhave vatthassa; evam-eva kho bhikkhave citte sa'nkili.t.the duggati paa.tika'nkhaa. Seyyathaa pi bhikkhave vattha.m parisuddha.m pariyodaata.m, tam-ena.m rajako yasmi.m yasmi.m ra'ngajaate upasa.mhareyya, yadi niilakaaya yadi piitakaaya yadi lohitakaaya yadi ma~nje.t.thakaaya, surattava.n.nam-ev' assa, parisuddhava.n.namev' assa; ta.m kissa hetu: parisuddhattaa bhikkhave vatthassa; evam-eva kho bhikkhave citte asa'nkili.t.the sugati paa.tika'nkhaa.

Katame ca bhikkhave cittassa upakkilesaa: Abhijjhaavisamalobho cittassa upakkileso, byaapaado cittassa upakkileso, kodho c. u., upanaaho c. u., makkho c. u., pa.laaso c. u., issaa c. u., macchariya.m c. u., maayaa c. u., saa.theyya.m c. u., thambho c. u., saarambho c. u., maano c. u., atimaano c. u., mado c. u.,

[page 037]

pamaado cittassa upakkileso. Sa kho so bhikkhave bhikkhu: abhijjhaavisamalobho cittassa upakkileso ti iti viditvaa abhijjhaavisamalobha.m cittassa upakkilesa.m pajahati, byaapaado cittassa upakkileso ti iti viditvaa byaapaada.m cittassa upakkilesa.m pajahati, kodho ... ., upanaaho ... ., makkho ... ., pa.laaso ... ., issaa ... ., macchariya.m ... ., maayaa ... ., saa.theyya.m ... ., thambho ... ., saarambho ... ., maano ... ., atimaano ... ., mado ... ., pamaado cittassa upakkileso ti iti viditvaa pamaada.m cittassa upakkilesa.m pajahati. Yato kho bhikkhave bhikkhuno: abhijjhaavisamalobho cittassa upakkileso ti iti viditvaa abhijjhaavisamalobho cittassa upakkileso pahiino hoti, byaapaado ... ., kodho ... ., upanaaho ... ., makkho ... ., pa.laaso ... ., issaa ... ., macchariya.m ... ., maayaa ... ., saa.theyya.m ... ., thambho ... ., saarambho ... ., maano ... ., atimaano ... ., mado ... ., pamaado cittassa upakkileso ti iti viditvaa pamaado cittassa upakkileso pahiino hoti, so Buddhe aveccappasaadena samannaagato hoti: Iti pi so Bhagavaa araha.m sammaasambuddho vijjaacara.nasampanno sugato lokaviduu anuttaro purisadammasaarathi satthaa devamanussaana.m buddho bhagavaa ti; dhamme aveccappasaadena samannaagato hoti: Svaakkhaato Bhagavataa dhammo sandi.t.thiko akaaliko ehipassiko opanayiko paccatta.m veditabbo vi~n~nuuhiiti; sa'nghe aveccappasaadena samannaagato hoti: Supa.tipanno Bhagavato saavakasa'ngho, ujupa.tipanno Bhagavato saavakasa'ngho, ~naayapa.tipanno Bhagavato saavakasa'ngho saamiicipa.tipanno Bhagavato saavakasa'ngho, yadida.m cattaari purisayugaani a.t.tha purisapuggalaa esa, Bhagavato saavakasa'ngho aahuneyyo paahuneyyo dakkhi.neyyo a~njalikara.niiyo, anuttara.m pu~n~nakkhetta.m lokassaati. Yathodhi kho pan' assa catta.m hoti vanta.m mutta.m pahiina.m pa.tinissa.t.tha.m. So: Buddhe aveccappasaadena samannaagato 'mhiiti labhati atthaveda.m, labhati dhammaveda.m, labhati dhammuupasa.mhita.m paamujja.m. pamuditassa piiti jaayati, piitimanassa kaayo passambhati, passaddhakaayo sukha.m vedeti, sukhino citta.m samaadhiyati; dhamme aveccappasaadena samannaagato 'mhiiti labhati atthaveda.m, labhati dhammaveda.m, labhati dhammuupasa.mhita.m paamujja.m, pamuditassa piiti jaayati, piitimanassa kaayo passambhati, passaddhakaayo sukha.m vedeti, sukhino citta.m samaadhiyati;

[page 038]

sa'nghe aveccappasaadena samannaagato 'mhiiti labhati atthaveda.m, labhati dhammaveda.m, labhati dhammuupasa.mhita.m paamujja.m, pamuditassa piiti jaayati, piitimanassa kaayo passambhati, passaddhakaayo sukha.m vedeti, sukhino citta.m samaadhiyati. Yathodhi kho pana me catta.m vanta.m mutta.m pahiina.m pa.tinissa.t.than-ti labhati atthaveda.m, labhati dhammaveda.m, labhati dhammuupasa.mhita.m paamujja.m, pamuditassa piiti jaayati, piitimanassa kaayo passambhati,passaddhakaayo sukha.m vedeti, sukhino citta.m samaadhiyati.

Sa kho so bhikkhave bhikkhu eva.msiilo eva.mdhammo eva.mpa~n~no saaliina~n-ce pi pi.n.dapaata.m bhu~njati vicitakaa.laka.m anekasuupa.m anekabya~njana.m n' ev' assa ta.m hoti antaraayaaya. Seyyathaa pi bhikkhave vattha.m sa'nkili.t.tha.m malaggahiita.m accha.m udaka.m aagamma parisuddha.m hoti pariyodaata.m, ukkaamukha.m vaa pan' aagamma jaataruupa.m parisuddha.m hoti pariyodaata.m, evam-eva kho bhikkhave bhikkhu eva.msiilo eva.mdhammo eva.mpa~n~no saaliina~n-ce pi pi.n.dapaata.m bhu~njati vicitakaa.laka.m anekasuupa.m anekabya~njana.m n' ev' assa ta.m hoti antaraayaaya.

So mettaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m, tathaa tatiya.m, tathaa catutthi.m, iti uddhamadho tiriya.m sabbadhi sabbatthataaya sabbaavanta.m loka.m mettaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati. Karu.naasahagatena cetasaa - pe - muditaasahagatena cetasaa - upekhaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m, tathaa tatiya.m, tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbatthataaya sabbaavanta.m loka.m upekhaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati.

So: Atthi ida.m, atthi hiina.m atthi pa.niita.m, atthi imassa sa~n~naagatassa uttari.m nissara.nan-ti pajaanaati. Tassa eva.m jaanato eva.m passato kaamaasavaa pi citta.m vimuccati, bhavaasavaa pi citta.m vimuccati, avijjaasavaa pi citta.m vimuccati, vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m hoti; khiinaa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati.

[page 039]

Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu sinaato antarena sinaanenaati.

Tena kho pana samayena Sundarikabhaaradvaajo braahma.no Bhagavato aviduure nisinno hoti. Atha kho Sundarikabhaaradvaajo braahma.no Bhagavanta.m etad-avoca: Gacchati pana bhava.m Gotamo Baahuka.m nadi.m sinaayitun-ti. -Ki.m braahma.na Baahukaaya nadiyaa, ki.m Baahukaa nadii karissatiiti. - Mokkhasammataa hi bho Gotama Baahukaa nadii bahujanassa, pu~n~nasammataa hi bho Gotama Baahukaa nadii bahujanassa, Baahukaaya ca pana nadiyaa bahujano paapa.m kata.m kamma.m pavaahetiiti. Atha kho Bhagavaa Sundarikabhaaradvaaja.m braahma.na.m gaathaahi ajjhabhaasi:

Baahuka.m Adhikakka~n-ca, Gaya.m Sundarikaam-api,
Sarassati.m Payaaga~n-ca, atho Baahumati.m nadi.m
Niccam-pi baalo pakkhanno ka.nhakammo na sujjhati,
ki.m Sundarikaa karissati, kim-Payaago, kim-Baahukaa nadii.
Veri.m katakibbisa.m nara.m
na hi na.m sodhaye paapakammina.m;
suddhassa ye sadaa phaggu, suddhass' uposatho sadaa,
suddhassa sucikammassa sadaa sampajjate vata.m.
Idh' eva sinaahi braahma.na,
sabbabhuutesu karohi khemata.m;
sace musaa na bha.nasi, sace paa.na.m na hi.msasi,
Sace adinna.m n' aadiyasi, saddahaano amaccharii,
ki.m kaahasi Gaya.m gantvaa, udapaano pi te Gayaa ti.

Eva.m vutte Sundarikabhaaradvaajo braahma.no Bhagavanta.m etad-avoca: Abhikkanta.m bho Gotama, abhikkanta.m bho Gotama. Seyyathaa pi bho Gotama nikujjita.m vaa ukkujjeyya, pa.ticchanna.m vaa vivareyya, muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya: cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva.m bhotaa Gotamena anekapariyaayena dhammo pakaasito. Esaaha.m bhavanta.m Gotama.m sara.na.m gacchaami dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca. Labheyyaaha.m bhoto Gotamassa santike pabbajja.m, labheyya.m upasampadan-ti. Alattha kho Sundarikabhaaradvaajo braahma.no Bhagavato santike pabbajja.m, alattha upasampada.m. Aciruupasampanno kho pan' aayasmaa Bhaaradvaajo eko vuupaka.t.tho appamatto aataapii pahitatto viharanto nacirass' eva yass' atthaaya kulaputtaa samma-d-eva agaarasmaa anagaariya.m pabbajanti tad-anuttara.m brahmacariyapariyosaana.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naaya sacchikatvaa upasampajja vihaasi;

[page 040]

khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati abbha~n~naasi, a~n~nataro kho pan' aayasmaa Bhaaradvaajo arahata.m ahosiiti.

VATTHUuPAMASUTTA.M SATTAMA.M.

 


 

VIII. Sallekha Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Atha kho aayasmaa Mahaacundo saayanhasamaya.m pa.tisallaa.naa vu.t.thito yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Mahaacundo Bhagavanta.m etad-avoca: Yaa imaa bhante anekavihitaa di.t.thiyo loke uppajjanti attavaadapa.tisa.myuttaa vaa lokavaadapa.tisa.myuttaa vaa, aadim-eva nu kho bhante bhikkhuno manasikaroto evam-etaasa.m di.t.thiina.m pahaana.m hoti, evam-etaasa.m di.t.thiina.m pa.tinissaggo hotiiti.

Yaa imaa Cunda anekavihitaa di.t.thiyo loke uppajjanti attavaadapa.tisa.myuttaa vaa lokavaadapa.tisa.myuttaa vaa, yattha c' etaa di.t.thiyo uppajjanti yattha ca anusenti yattha ca samudaacaranti, ta.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na meso attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya passato evam-etaasa.m di.t.thiina.m pahaana.m hoti, evam-etaasa.m di.t.thiina.m pa.tinissaggo hoti. .Thaana.m kho pan' eta.m Cunda vijjati ya.m idh' ekacco bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja vihareyya; tassa evam-assa: sallekhena viharaamiiti. Na kho pan' ete Cunda ariyassa vinaye sallekhaa vuccanti, di.t.thadhammasukhavihaaraa ete ariyassa vinaye vuccanti.

[page 041]

.Thaana.m kho pan' eta.m Cunda vijjati ya.m idh' ekacco bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja vihareyya; tassa evam-assa: sallekhena viharaamiiti.

Na kho pan' ete ... vuccanti. .Thaana.m kho pan' eta.m Cunda vijjati ya.m idh' ekacco bhikkhu piitiyaa ca viraagaa upekhako ca vihareyya sato ca sampajaano sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeyya yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja vihareyya; tassa evam-assa: sallekhena viharaamiiti. Na kho pan' ete ... vuccanti. .Thaana.m kho pan' eta.m Cunda vijjati ya.m idh' ekacco bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja vihareyya; tassa evam-assa: sallekhena viharaamiiti.

Na kho pan' ete Cunda ariyassa vinaye sallekhaa vuccanti di.t.thadhammasukhavihaaraa ete ariyassa vinaye vuccanti.

.Thaana.m kho pan' eta.m Cunda vijjati ya.m idh' ekacco bhikkhu sabbaso ruupasa~n~naana.m samatikkamaa pa.tighasa~n~naana.m atthagamaa naanattasa~n~naana.m amanasikaaraa ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m upasampajja vihareyya; tassa evam-assa:

sallekhena viharaamiiti. Na kho pan' ete Cunda ariyassa vinaye sallekhaa vuccanti, santaa ete vihaaraa ariyassa vinaye vuccanti. .Thaana.m kho pan' eta.m Cunda vijjati ya.m idh' ekacco bhikkhu sabbaso aakaasaana~ncaayatana.m samatikkamma ananta.m vi~n~naa.nan-ti vi~n~naa.na~ncaayatana.m upasampajja vihareyya; tassa evam-assa: sallekhena viharaamiiti. Na kho pan' ete Cunda ... vuccanti. .Thaana.m kho pan' eta.m Cunda vijjati ya.m idh' ekacco bhikkhu sabbaso vi~n~naa.na~ncaayatana.m samatikkamma na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m upasampajja vihareyya; tassa evam-assa: sallekhena viharaamiiti.

Na kho pan' ete Cunda ... vuccanti. .Thaana.m kho pan' eta.m Cunda vijjati ya.m idh' ekacco bhikkhu sabbaso aaki~nca~n~naayatana.m samatikkamma nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m upasampajja vihareyya; tassa evam-assa: sallekhena viharaamiiti.

[page 042]

Na kho pan' ete Cunda ariyassa vinaye sallekhaa vuccanti, santaa ete vihaaraa ariyassa vinaye vuccanti.

Idha kho pana vo Cunda sallekho kara.niiyo: Pare vihi.msakaa bhavissanti, mayam-ettha avihi.msakaa bhavissaamaati sallekho kara.niiyo. Pare paa.naatipaatii bhavissanti, mayam-ettha paa.naatipaataa pa.tivirataa bhavissaamaati sallekho kara.niiyo. Pare adinnaadaayii bhavissanti, mayam-ettha adinnaadaanaa pa.tivirataa bhavissaamaati s. k. Pare abrahmacaarii bhavissanti, mayamettha brahmacaarii bhavissaamaati s. k. Pare musaavaadii bhavissanti, mayam-ettha musaavaadaa pa.tivirataa bhavissaamaati s. k.

Pare pisu.naavaacaa bhavissanti, mayam-ettha pisu.naaya vaacaaya pa.tivirataa bhavissaamaati s. k. Pare pharusaavaacaa bhavissanti, mayam-ettha pharusaaya vaacaaya pa.tivirataa bhavissaamaati s. k.

Pare samphappalaapii bhavissanti, mayam-ettha samphappalaapaa pa.tivirataa bhavissaamaati s. k. Pare abhijjhaaluu bhavissanti, mayam-ettha anabhijjhaaluu bhavissaamaati s. k. Pare byaapannacittaa bhavissanti, mayam-ettha abyaapannacittaa bhavissaamaati s. k. Pare micchaadi.t.thii bhavissanti, mayam-ettha sammaadi.t.thii bhavissaamaati s. k. Pare micchaasa'nkappaa bhavissanti, mayamettha sammaasa'nkappaa bhavissaamaati s. k. Pare micchaavaacaa bhavissanti, mayam-ettha sammaavaacaa bhavissaamaati s. k. Pare micchaakammantaa bhavissanti, mayam-ettha sammaakammantaa bhavissaamaati s. k. Pare micchaaaajiivaa bhavissanti, mayam-ettha sammaaaajiivaa bhavissaamaati s. k. Pare micchaavaayaamaa bhavissanti, mayam-ettha sammaavaayaamaa bhavissaamaati s. k.

Pare micchaasatii bhavissanti, mayam-ettha sammaasatii bhavissaamaati s. k. Pare micchaasamaadhii bhavissanti, mayamettha sammaasamaadhii bhavissaamaati s. k. Pare micchaa~naa.nii bhavissanti, mayam-ettha sammaa~naa.nii bhavissaamaati s. k.

Pare micchaavimuttii bhavissanti, mayam-ettha sammaavimuttii bhavissaamaati s. k. Pare thiinamiddhapariyu.t.thitaa bhavissanti, mayam-ettha vigatathiinamiddhaa bhavissaamaati s. k. Pare uddhataa bhavissanti, mayam-ettha anuddhataa bhavissaamaati s. k. Pare vecikicchii bhavissanti, mayam-ettha ti.n.navicikicchaa bhavissaamaati s. k. Pare kodhanaa bhavissanti, mayam-ettha akkodhanaa: bhavissaamaati s. k. Pare upanaahii bhavissanti, mayam-ettha anupanaahii bhavissaamaati s. k.

[page 043]

Pare makkhii bhavissanti, mayam-ettha amakkhii bhavissaamaati s. k. Pare pa.laasii bhavissanti, mayam-ettha apa.laasii bhavissaamaati s. k. Pare issukii bhavissanti, mayam-ettha anissukii bhavissaamaati s. k. Pare maccharii bhavissanti, mayam-ettha amaccharii bhavissaamaati s. k. Pare sa.thaa bhavissanti, mayam-ettha asa.thaa bhavissaamaati s. k. Pare maayaavii bhavissanti, mayam-ettha amaayaavii bhavissaamaati s. k.

Pare thaddhaa bhavissanti, mayam-ettha atthaddhaa bhavissaamaati s. k. Pare atimaanii bhavissanti, mayam-ettha anatimaanii bhavissaamaati s. k. Pare dubbacaa bhavissanti, mayamettha suvacaa bhavissaamaati s. k. Pare paapamittaa bhavissanti. mayam-ettha kalyaa.namittaa bhavissaamaati s. k. Pare pamattaa bhavissanti, mayam-ettha appamattaa bhavissaamaati s. k. Pare assaddhaa bhavissanti, mayam-ettha saddhaa bhavissaamaati s. k. Pare ahirikaa bhavissanti, mayam-ettha hirimanaa bhavissaamaati s. k. Pare anottaapii bhavissanti, mayam-ettha ottaapii bhavissaamaati s. k. Pare appassutaa bhavissanti, mayam-ettha bahussutaa bhavissaamaati s. k. Pare kusiitaa bhavissanti, mayam-ettha aaraddhaviriyaa bhavissaamaati s. k. Pare mu.t.thassatii bhavissanti, mayam-ettha upa.t.thitasatii bhavissaamaati s. k. Pare duppa~n~na bhavissanti, mayamettha pa~n~naasampannaa bhavissaamaati s. k. Pare sandi.t.thiparaamaasi-aadhaanagaahi-duppa.tinissaggii bhavissanti, mayam-ettha asandi.t.thiparaamaasi-anaadhaanagaahi-suppa.tinissaggii bhavissaamaati sallekho kara.niiyo.

Cittuppaadam-pi kho aha.m Cunda kusalesu dhammesu bahukaara.m vadaami, ko pana vaado kaayena vaacaaya anuvidhiiyanaasu. Tasmaatiha Cunda: Pare vihi.msakaa bhavissanti, mayam-ettha avihi.msakaa bhavissaamaati citta.m uppaadetabba.m.

Pare paa.naatipaatii bhavissanti, mayam-ettha paa.naatipaataa pa.tivirataa bhavissaamaati citta.m uppaadetabba.m --pe--. Pare sandi.t.thiparaamaasi-aadhaanagaahi-duppa.tinissaggii bhavissanti, mayam-ettha asandi.t.thiparaamaasi-anaadhaanagaahi-suppa.tinissaggii bhavissaamaati citta.m uppaadetabba.m.

Seyyathaa pi Cunda visamo maggo, tassaassa a~n~no samo maggo parikkamanaaya, seyyathaa pi pana Cunda visama.m tittha.m, tassaassa a~n~na.m sama.m tittha.m parikkamanaaya, evam-eva kho Cunda vihi.msakassa purisapuggalassa avihi.msaa hoti parikkamanaaya,

[page 044]

paa.naatipaatissa purisapuggalassa paa.naatipaataa verama.nii hoti parikkamanaaya, adinnaadaayissa p.

adinnaadaanaa verama.nii h. p., abrahmacaarissa p. brahmacariya.m h. p., musaavaadissa p. musaavaadaa verama.nii h. p., pisu.naavaacassa p. pisu.naaya vaacaaya verama.nii h. p., pharusaavaacassa p. pharusaaya vaacaaya verama.nii h. p., samphappalaapissa p.

samphappalaapaa verama.nii h. p., abhijjhaalussa p. anabhijjhaa h. p., byaapannacittassa p. abyaapaado h. p., micchaadi.t.thissa p.

sammaadi.t.thi h. p., micchaasa'nkappassa p. sammaasa'nkappo h. p., micchaavaacassa p. sammaavaacaa h. p., micchaakammantassa p.

sammaakammanto h. p., micchaaaajiivassa p. sammaaaajiivo h. p., micchaavaayaamassa p. sammaavaayaamo h. p., micchaasatissa p.

sammaasati h. p., micchaasamaadhissa p. sammaasamaadhi h. p., micchaa~naa.nissa p. sammaa~naa.na.m h. p., micchaavimuttissa p.

sammaavimutti h. p., thiinamiddhapariyu.t.thitassa p. vigatathiinamiddhataa h. p., uddhatassa p. anuddhacca.m h. p., vecikicchissa p. ti.n.navicikicchataa h. p., kodhanassa p. akkodho h. p., upanaahissa p. anupanaaho h. p., makkhissa p. amakkho h. p., pa.laasissa p. apa.laaso h. p., issukissa p. anissaa h.p., maccharissa p. amacchariya.m h. p., sa.thassa p. asaa.theyya.m h. p., maayaavissa p. amaayaa h. p., thaddhassa p. atthaddhiya.m h. p., atimaanissa p. anatimaano h. p., dubbacassa p. sovacassataa h. p., paapamittassa p. kalyaa.namittataa h. p., pamattassa p. appamaado h. p., assaddhassa p. saddhaa h. p., ahirikassa p. hirii h. p., anottaapissa p. ottappa.m h. p., appassutassa p.

baahusacca.m h. p., kusiitassa p. viriyaarambho h. p., mu.t.thassatissa p. upa.t.thitasatitaa h. p., duppa~n~nassa p. pa~n~naasampadaa h. p., sandi.t.thiparaamaasi-aadhaanagaahi-duppa.tinissaggissa purisapuggalassa asandi.t.thiparaamaasi-anaadhaanagaahi-suppa.tinissaggitaa hoti parikkamanaaya.

Seyyathaa pi cunda ye keci akusalaa dhammaa sabbe te adhobhaava'ngamaniiyaa. ye keci kusalaa dhammaa sabbe te uparibhaava'ngamaniiyaa. evam-eva kho Cunda vihi.msakassa purisapuggalassa avihi.msaa hoti uparibhaavaaya, paa.naatipaatissa purisapuggalassa paa.naatipaataa verama.nii hoti uparibhaavaaya, adinnaadaayissa - pe - sandi.t.thiparaamaasi-aadhaanagaahi-duppa.tinissaggissa purisapuggalassa asandi.t.thiparaamaasi-anaadhaanagaahi-suppa.tinissaggitaa hoti uparibhaavaaya.

[page 045]

So vata Cunda attanaa palipapalipanno para.m palipapalipanna.m uddharissatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati. So vata Cunda attanaa apalipapalipanno para.m palipapalipanna.m uddharissatiiti .thaanam-eta.m vijjati. So vata Cunda attanaa adando aviniito aparinibbuto para.m damessati vinessati parinibbaapessatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati. So vata Cunda attanaa danto viniito parinibbuto para.m damessati vinessati parinibbaapessatiiti .thaanam-eta.m vijjati. Evam-eva kho Cunda vihi.msakassa purisapuggalassa avihi.msaa hoti parinibbaanaaya, paa.naatipaatissa purisapuggalassa paa.naatipaataa verama.nii hoti parinibbaanaaya. adinnaadaayissa p. adinnaadaanaa verama.nii h. p., abrahmacaarissa p. brahmacariya.m h. p., musaavaadissa p. musaavaadaa verama.nii h. p., pisu.naavaacassa p. pisu.naaya vaacaaya verama.nii h. p., pharusaavaacassa p. pharusaaya vaacaaya verama.nii h. p., samphappalaapissa p. samphappalaapaa verama.nii h. p., abhijjhaalussa p. anabhijjhaa h. p., byaapannacittassa p.

abyaapaado h. p., micchaadi.t.thissa p. sammaadi.t.thi h. p., micchaasa'nkappassa p. sammaasa'nkappo h. p., micchaavaacassa p. sammaavaacaa h. p., micchaakammantassa p. sammaakammanto h. p., micchaaaajiivassa p. sammaaaajiivo h. p., micchaavaayaamassa p.

sammaavaayaamo h. p., micchaasatissa p. sammaasati h. p., micchaasamaadhissa p. sammaasamaadhi h. p., micchaa~naa.nissa p. sammaa~naa.na.m h. p., micchaavimuttissa p. sammaavimutti h. p. thiinamiddhapariyu.t.thitassa p. vigatathiinamiddhataa h. p., uddhatassa p. anuddhacca.m h. p., vecikicchissa p. ti.n.navicikicchataa h. p., kodhanassa p. akkodho h. p., upanaahissa p. anupanaaho h. p., makkhissa p. amakkho h. p ., pa.laasissa p. apa.laaso h. p., issukissa p. anissaa h. p., maccharissa p. amacchariya.m h. p., sa.thassa p. asaa.theyya.m h. p., maayaavissa p. amaayaa h. p., thaddhassa p. atthaddhiya.m h. p., atimaanissa p. anatimaano h. p., dubbacassa p. sovacassataa h. p., paapamittassa p. kalyaa.namittataa h. p ., pamattassa p. appamaado h. p ., assaddhassa p.

saddhaa h. p., ahirikassa p. hirii h. p., anottaapissa p. ottappa.m h. p., appassutassa p. baahusacca.m h. p., kusiitassa p. viriyaarambho h. p., mu.t.thassatissa upa.t.thitasatitaa h. p., duppa~n~nassa

[page 046]

p. pa~n~naasampadaa h. p., sandi.t.thiparaamaasi-aadhaanagaahi-duppa.tinissaggissa purisapuggalassa asandi.t.thiparaamaasi-anaadhaanagaahi-suppa.tinissaggitaa hoti parinibbaanaaya.

Iti kho Cunda desito mayaa sallekhapariyaayo, desito cittuppaadapariyaayo, desito parikkamanapariyaayo, desito uparibhaavapariyaayo, desito parinibbaanapariyaayo. Ya.m kho Cunda satthaaraa kara.niiya.m saavakaana.m hitesinaa anukampakena anukampa.m upaadaaya kata.m vo ta.m mayaa. Etaani Cunda rukkhamuulaani, etaani su~n~naagaaraani. Jhaayatha Cunda, maa pamaadattha, ma pacchaa vippa.tisaarino ahuvattha, aya.m vo amhaaka.m anusaasanii ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Mahaacundo Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

SALLEKHASUTTA.M A.T.THAMA.M.

 


 

IX. Sallekha Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho aayasmaa Saariputto bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa paccassosu.m.

Aayasmaa Saariputto etad-avoca:

Sammaadi.t.thi sammaadi.t.thiiti aavuso vuccati. Kittaavataa nu kho aavuso ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti, ujugataa 'ssa di.t.thi, dhamme aveccappasaadena samannaagato, aagato ima.m saddhamman-ti. - Duurato pi kho maya.m aavuso aagaccheyyaama aayasmato Saariputtassa santike etassa bhaasitassa attham-a~n~naatu.m, saadhu vat' aayasmanta.m yeva Saariputta.m pa.tibhaatu etassa bhaasitassa attho, aayasmato Saariputtassa sutvaa bhikkhuu dhaaressantiiti. - Tena h' aavuso su.naatha, saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. Evam-aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa paccassosu.m. Aayasmaa Saariputto etad-avoca:

Yato kho aavuso ariyasaavako akusala~n-ca pajaanaati akusalamuula~n-ca pajaanaati, kusala~n-ca pajaanaati kusalamuula~n-ca pajaanaati,

[page 047]

ettaavataa pi kho aavuso ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti, ujugataa 'ssa di.t.thi, dhamme aveccappasaadena samannaagato, aagato ima.m saddhamma.m. Katama.m pan' aavuso akusala.m, katama.m akusalamuula.m, katama.m kusala.m, katama.m kusalamuula.m: Paa.naatipaato kho aavuso akusala.m, adinnaadaana.m akusala.m, kaamesu micchaacaaro akusala.m, musaavaado akusala.m, pisu.naa vaacaa akusala.m, pharusaa vaacaa akusala.m, samphappalaapo akusala.m, abhijjhaa akusala.m, byaapaado akusala.m, micchaadi.t.thi akusala.m. Ida.m vuccat' aavuso akusala.m. Katama~n-c' aavuso akusalamuula.m: Lobho akusalamuula.m, doso akusalamuula.m.

moho akusalamuula.m. Ida.m vuccat' aavuso akusalamuula.m.

Katama~n-c' aavuso kusala.m: Paa.naatipaataa verama.nii kusala.m, adinnaadaanaa verama.nii kusala.m, kaamesu micchaacaaraa verama.nii kusala.m, musaavaadaa verama.nii kusala.m, pisu.naaya vaacaaya verama.nii kusala.m, pharusaaya vaacaaya verama.nii kusala.m, samphappalaapaa verama.nii kusala.m, anabhijjhaa kusala.m, abyaapaado kusala.m, sammaadi.t.thi kusala.m. Ida.m vuccat' aavuso kusala.m.

Katama~n-c' aavuso kusalamuula.m: Alobho kusalamuula.m, adoso kusalamuula.m, amoho kusalamuula.m. Ida.m vuccat' aavuso kusalamuula.m. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m akusala.m pajaanaati eva.m akusalamuula.m pajaanaati, eva.m kusala.m pajaanaati eva.m kusalamuula.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya pa.tighaanusaya.m pa.tivinodetvaa asmiiti di.t.thimaanaanusaya.m samuuhanitvaa avijja.m pahaaya vijja.m uppaadetvaa di.t.the va dhamme dukkhass' antakaro hoti. Ettaavataa pi kho aavuso ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti ujugataa 'ssa di.t.thi, dhamme aveccappasaadena samannaagato. aagato ima.m saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa aayasmanta.m Saariputta.m uttari.m pa~nha.m apucchu.m: Siyaa pan' aavuso a~n~no pi pariyaayo yathaa ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti, ujugataa 'ssa di.t.thi, dhamme aveccappasaadena samannaagato, aagato ima.m saddhamman-ti. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako aahaara~n-ca pajaanaati aahaarasamudaya~n-ca pajaanaati aahaaranirodha~n-ca pajaanaati aahaaranirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho aavuso ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti, ujugataa 'ssa di.t.thi, dhamme aveccappasaadena samannaagato, aagato ima.m saddhamma.m.

[page 048]

Katamo pan' aavuso aahaaro, katamo aahaarasamudayo, katamo aahaaranirodho, katamaa aahaaranirodhagaaminii-pa.tipadaa: Cattaaro 'me aavuso aahaaraa bhuutaana.m vaa sattaana.m .thitiyaa sambhavesiina.m vaa anuggahaaya. katame cattaaro: Kaba.li.mkaaro aahaaro o.laariko vaa sukhumo vaa, phasso dutiyo, manosa~ncetanaa tatiyo, vi~n~naa.na.m catuttho. Ta.nhaasamudayaa aahaarasamudayo, ta.nhaanirodhaa aahaaranirodho, ayameva ariyo a.t.tha'ngiko maggo aahaaranirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi sammaasa'nkappo sammaavaacaa sammaakammanto sammaaaajiivo sammaavaayaamo sammaasati sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m aahaara.m pajaanaati, eva.m aahaarasamudaya.m pajaanaati, eva.m aahaaranirodha.m pajaanaati, eva.m aahaaranirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya pa.tighaanusaya.m pa.tivinodetvaa asmiiti di.t.thimaanaanusaya.m samuuhanitvaa avijja.m pahaaya vijja.m uppaadetvaa di.t.the va dhamme dukkhass' antakaro hoti.

Ettaavataa pi kho aavuso ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti, ujugataa 'ssa di.t.thi, dhamme aveccappasaadena samannaagato, aagato ima.m saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa aayasmanta.m Saariputta.m uttari.m pa~nha.m apucchu.m: Siyaa pan' aavuso a~n~no pi pariyaayo yathaa ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti - pe - aagato ima.m saddhamman-ti. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako dukkha~n-ca pajaanaati dukkhasamudaya~n-ca pajaanaati dukkhanirodha~n-ca pajaanaati dukkhanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati. ettaavataa pi kho aavuso ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti, ujugataa 'ssa di.t.thi, dhamme aveccappasaadena samannaagato, aagato ima.m saddhamma.m. Katama.m pan' aavuso dukkha.m, katamo dukkhasamudayo, katamo dukkhanirodho, katamaa dukkhanirodhagaaminii-pa.tipadaa. Jaati pi dukkhaa, jaraa pi dukkhaa, byaadhi pi dukkhaa, mara.nam-pi dukkha.m, sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa pi dukkhaa, yam-p' iccha.m na labhati tam-pi dukkha.m, sa'nkhittena pa~nc' upaadaanakkhandhaa dukkhaa. Ida.m vuccat' aavuso dukkha.m. Katamo c' aavuso dukkhasamudayo: Yaa 'ya.m ta.nhaa ponobhavikaa nandiraagasahagataa tatratatraabhinandinii, seyyathiida.m: kaamata.nhaa bhavata.nhaa vibhavata.nhaa,

[page 049]

aya.m vuccat' aavuso dukkhasamudayo.

Katamo c' aavuso dukkhanirodho: Yo tassaa yeva ta.nhaaya asesaviraaganirodho caago pa.tinissaggo mutti anaalayo, aya.m vuccat' aavuso dukkhanirodho. Katamaa c' aavuso dukkhanirodhagaaminii-pa.tipadaa: Ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo dukkhanirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi -pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m dukkha.m pajaanaati, eva.m dukkhasamudaya.m pajaanaati, eva.m dukkhanirodha.m pajaanaati, eva.m dukkhanirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya pa.tighaanusaya.m pa.tivinodetvaa --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso a~n~no pi pariyaayo yathaa ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti - pe - aagato ima.m saddhamman-ti. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako jaraamara.na~n-ca pajaanaati jaraamara.nasamudaya~n-ca pajaanaati jaraamara.nanirodha~n-ca pajaanaati jaraamara.nanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katama.m pan' aavuso jaraamara.na.m, katamo jaraamara.nasamudayo, katamo jaraamara.nanirodho, katamaa jaraamara.nanirodhagaaminii-pa.tipadaa: Yaa tesa.m tesa.m sattaana.m tamhi tamhi sattanikaaye jaraa jiira.nataa kha.n.dicca.m paalicca.m valittacataa, aayuno sa.mhaani indriyaana.m paripaako, aya.m vuccat' aavuso jaraa. [Katama~n-c' aavuso mara.na.m:] Ya.m tesa.m tesa.m sattaana.m tamhaa tamhaa sattanikaayaa cuti cavanataa bhedo antaradhaana.m maccumara.na.m kaalakiriyaa, khandhaana.m bhedo ka.lebarassa nikkhepo, ida.m vuccat' aavuso mara.na.m. Iti aya~n-ca jaraa ida~n-ca mara.na.m ida.m vuccat' aavuso jaraamara.na.m.

Jaatisamudayaa jaraamara.nasamudayo, jaatinirodhaa jaraamara.nanirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo jaraamara.nanirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m jaraamara.na.m pajaanaati, eva.m jaraamara.nasamudaya.m pajaanaati, eva.m jaraamara.nanirodha.m pajaanaati, eva.m jaraamara.nanirodhagaaminiipa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya pa.tighaanusaya.m pa.tivinodetvaa --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso -pe --.

[page 050]

- Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako jaati~n-ca pajaanaati jaatisamudaya~n-ca pajaanaati jaatinirodha~n-ca pajaanaati jaatinirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katamaa pan' aavuso jaati, katamo jaatisamudayo, katamo jaatinirodho, katamaa jaatinirodhagaaminii-pa.tipadaa: Yaa tesa.m tesa.m sattaana.m tamhi tamhi sattanikaaye jaati sa~njaati okkanti abhinibbatti, khandhaana.m paatubhaavo aayatanaana.m pa.tilaabho, aya.m vuccat' aavuso jaati. Bhavasamudayaa jaatisamudayo, bhavanirodhaa jaatinirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo jaatinirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m jaati.m pajaanaati, eva.m jaatisamudaya.m pajaanaati, eva.m jaatinirodha.m pajaanaati, eva.m jaatinirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso -pe --. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako bhava~nca pajaanaati bhavasamudaya~n-ca pajaanaati bhavanirodha~n-ca pajaanaati bhavanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katamo pan' aavuso bhavo, katamo bhavasamudayo, katamo bhavanirodho, katamaa bhavanirodhagaaminii-pa.tipadaa: Tayo 'me aavuso bhavaa: kaamabhavo ruupabhavo aruupabhavo. Upaadaanasamudayaa bhavasamudayo upaadaananirodhaa bhavanirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo bhavanirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m:

sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m bhava.m pajaanaati, eva.m bhavasamudaya.m pajaanaati, eva.m bhavanirodha.m pajaanaati, eva.m bhavanirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso -pe --. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako upaadaana~n-ca pajaanaati upaadaanasamudaya~n-ca pajaanaati upaadaananirodha~n-ca pajaanaati upaadaananirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katama.m pan' aavuso upaadaana.m, katamo upaadaanasamudayo, katamo upaadaananirodho, katamaa upaadaananirodhagaaminii-pa.tipadaa: Cattaaro 'me aavuso upaadaanaa:

[page 051]

kaamupaadaana.m di.t.thupaadaana.m siilabbatupaadaana.m attavaadupaadaana.m. Ta.nhaasamudayaa upaadaanasamudayo, ta.nhaanirodhaa upaadaananirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo upaadaananirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m upaadaana.m pajaanaati, eva.m upaadaanasamudaya.m pajaanaati, eva.m upaadaananirodha.m pajaanaati, eva.m upaadaananirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--.

Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso -pe --. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako ta.nha~nca pajaanaati ta.nhaasamudaya~n-ca pajaanaati ta.nhaanirodha~n-ca pajaanaati ta.nhaanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katamaa pan' aavuso ta.nhaa, katamo ta.nhaasamudayo, katamo ta.nhaanirodho, katamaa ta.nhaanirodhagaaminii-pa.tipadaa: Cha-y-ime aavuso ta.nhaakaayaa: rupata.nhaa saddata.nhaa gandhata.nhaa rasata.nhaa pho.t.thabbata.nhaa dhammata.nhaa. Vedanaasamudayaa ta.nhaasamudayo, vedanaanirodhaa ta.nhaanirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo ta.nhaanirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiidam: sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m ta.nha.m pajaanaati, eva.m ta.nhaasamudaya.m pajaanaati, eva.m ta.nhaanirodha.m pajaanaati, eva.m ta.nhaanirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso -pe --. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako vedana~n-ca pajaanaati vedanaasamudaya~n-ca pajaanaati vedanaanirodha~n-ca pajaanaati vedanaanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katamaa pan' aavuso vedanaa, katamo vedanaasamudayo, katamo vedanaanirodho, katamaa vedanaanirodhagaaminii-pa.tipadaa: Cha-y-ime aavuso vedanaakaayaa: cakkhusamphassajaa vedanaa, sotasamphassajaa vedanaa, ghaanasamphassajaa vedanaa, jivhaasamphassajaa vedanaa, kaayasamphassajaa vedanaa, manosamphassajaa vedanaa. Phassasamudayaa vedanaasamudayo, phassanirodhaa vedanaanirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo vedanaanirodhagaaminiipa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi.

[page 052]

Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m vedana.m pajaanaati, eva.m vedanaasamudaya.m pajaanaati, eva.m vedanaanirodha.m pajaanaati, eva.m vedanaanirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso -pe --. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako phassa~n-ca pajaanaati phassasamudaya~n-ca pajaanaati phassanirodha~n-ca pajaanaati phassanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katamo pan' aavuso phasso, katamo phassasamudayo, katamo phassanirodho, katamaa phassanirodhagaaminii-pa.tipadaa: Cha-y-ime aavuso phassakaayaa: cakkhusamphasso sotasamphasso ghaanasamphasso jivhaasamphasso kaayasamphasso manosamphasso.

Sa.laayatanasamudayaa phassasamudayo, sa.laayatananirodhaa phassanirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo phassanirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi --pe-sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m phassa.m pajaanaati, eva.m phassasamudaya.m pajaanaati, eva.m phassanirodha.m pajaanaati, eva.m phassanirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso -pe --. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako sa.laayatana~n-ca pajaanaati sa.laayatanasamudaya~n-ca pajaanaati sa.laayatananirodha~n-ca pajaanaati sa.laayatananirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m.

Katama.m pan' aavuso sa.laayatana.m, katamo sa.laayatanasamudayo, katamo sa.laayatananirodho, katamaa sa.laayatananirodhagaaminii-pa.tipadaa: Cha-y-imaani aavuso aayatanaani: cakkhaayatana.m sotaayatana.m ghaanaayatana.m jivhaayatana.m kaayaayatana.m manaayatana.m. Naamaruupasamudayaa sa.laayatanasamudayo, naamaruupanirodhaa sa.laayatananirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo sa.laayatananirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m sa.laayatana.m pajaanaati, eva.m sa.laayatanasamudaya.m pajaanaati, eva.m sa.laayatananirodha.m pajaanaati,

[page 053]

eva.m sa.laayatananirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso -pe --. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako naamaruupa~n-ca pajaanaati naamaruupasamudayaa~n-ca pajaanaati naamaruupanirodha~n-ca pajaanaati naamaruupanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katama.m pan' aavuso naamaruupa.m, katamo naamaruupasamudayo, katamo naamaruupanirodho, katamaa naamaruupanirodhagaaminiipa.tipadaa: Vedanaa sa~n~naa cetanaa phasso manasikaaro, ida.m vuccat' aavuso naama.m; cattaari ca mahaabhuutaani catunna~n-ca mahaabhuutaana.m upaadaaya ruupa.m, ida.m vuccat' aavuso ruupa.m; iti ida~n ca naama.m ida~n-ca ruupa.m ida.m vuccat' aavuso naamaruupa.m. Vi~n~naa.nasamudayaa naamaruupasamudayo, vi~n~naa.nanirodhaa naamaruupanirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo naamaruupanirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi -pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m naamaruupa.m pajaanaati, eva.m naamaruupasamudaya.m pajaanaati, eva.m naamaruupanirodha.m pajaanaati, eva.m naamaruupanirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho ... apucchu.m: Siyaa pan' aavuso -pe --. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako vi~n~naa.na~n-ca pajaanaati vi~n~naa.nasamudaya~n-ca pajaanaati vi~n~naa.nanirodha~n-ca pajaanaati vi~n~naa.nanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katama.m pan' aavuso vi~n~naa.na.m, katamo vi~n~naa.nasamudayo, katamo vi~n~naa.nanirodho, katamaa vi~n~naa.nanirodhagaaminii-pa.tipadaa: Cha-y-ime aavuso vi~n~naa.nakaayaa: cakkhuvi~n~naa.na.m sotavi~n~naa.na.m ghaanavi~n~naa.na.m jivhaavi~n~naa.na.m kaayavi~n~naa.na.m manovi~n~naa.na.m.

Sa'nkhaarasamudayaa vi~n~naa.nasamudayo, sa'nkhaaranirodhaa vi~n~naa.nanirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo vi~n~naa.nanirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m vi~n~naa.na.m pajaanaati, eva.m vi~n~naa.nasamudaya.m pajaanaati, eva.m vi~n~naa.nanirodha.m pajaanaati, eva.m vi~n~naa.nanirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati,

[page 054]

so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti --pe--.

Siyaa pan' aavuso --pe--. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako sa'nkhaara~n-ca pajaanaati sa'nkhaarasamudaya~nca pajaanaati {sa'nkhaaranirodha~n-ca} pajaanaati sa'nkhaaranirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katame pan' aavuso sa'nkhaaraa, katamo sa'nkhaarasamudayo, katamo sa'nkhaaranirodho, katamaa sa'nkhaaranirodhagaaminii-pa.tipadaa: Tayo 'me aavuso sa'nkhaaraa: kaayasa'nkhaaro vaciisa'nkhaaro cittasa'nkhaaro. Avijjaasamudayaa sa'nkhaarasamudayo, avijjaanirodhaa sa'nkhaaranirodho. ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo sa'nkhaaranirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m:

sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m sa'nkhaara.m pajaanaati, eva.m sa'nkhaarasamudaya.m pajaanaati, eva.m sa'nkhaaranirodha.m pajaanaati, eva.m sa'nkhaaranirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti --pe--.

Siyaa pan' aavuso --pe--. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako avijja~n-ca pajaanaati avijjaasamudaya~n-ca pajaanaati avijjaanirodha~n-ca pajaanaati avijjaanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho ... saddhamma.m. Katamaa pan' aavuso avijjaa, katamo avijjaasamudayo, katamo avijjaanirodho, katamaa avijjaanirodhagaaminii-pa.tipadaa: Ya.m kho aavuso dukkhe a~n~naa.na.m dukkhasamudaye a~n~naa.na.m dukkhanirodhe a~n~naa.na.m dukkhanirodhagaaminii-pa.tipadaaya a~n~naa.na.m, aya.m vuccat' aavuso avijjaa. Aasavasamudayaa avijjaasamudayo, aasavanirodhaa avijjaanirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo avijjaanirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi - pe - sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m avijja.m pajaanaati, eva.m avijjaasamudaya.m pajaanaati, eva.m avijjaanirodha.m pajaanaati, eva.m avijjaanirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya --pe--. Ettaavataa pi kho ... saddhamman-ti.

Saadh' aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa aayasmanta.m Saariputta.m uttari.m pa~nha.m apucchu.m: Siyaa pan' aavuso a~n~no pi pariyaayo yathaa ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti,

[page 055]

ujugataa 'ssa di.t.thi dhamme aveccappasaadena samannaagato, aagato ima.m saddhamman-ti. - Siyaa aavuso. Yato kho aavuso ariyasaavako aasava~n-ca pajaanaati aasavasamudaya~n-ca pajaanaati aasavanirodha~n-ca pajaanaati aasavanirodhagaaminii-pa.tipada~n-ca pajaanaati, ettaavataa pi kho aavuso ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti, ujugataa 'ssa di.t.thi, dhamme aveccappasaadena samannaagato, aagato ima.m saddhamma.m. Katamo pan' aavuso aasavo, katamo aasavasamudayo, katamo aasavanirodho katamaa aasavanirodhagaaminii-pa.tipadaa: Tayo 'me aavuso aasavaa: kaamaasavo bhavaasavo avijjaasavo. Avijjaasamudayaa aasavasamudayo, avijjaanirodhaa aasavanirodho, ayam-eva ariyo a.t.tha'ngiko maggo aasavanirodhagaaminii-pa.tipadaa, seyyathiida.m: sammaadi.t.thi sammaasa'nkappo sammaavaacaa sammaakammanto sammaaaajiivo sammaavaayaamo sammaasati sammaasamaadhi. Yato kho aavuso ariyasaavako eva.m aasava.m pajaanaati, eva.m aasavasamudaya.m pajaanaati, eva.m aasavanirodha.m pajaanaati, eva.m aasavanirodhagaaminii-pa.tipada.m pajaanaati, so sabbaso raagaanusaya.m pahaaya pa.tighaanusaya.m pa.tivinodetvaa asmiiti di.t.thimaanaanusaya.m samuuhanitvaa avijja.m pahaaya vijja.m uppaadetvaa di.t.the va dhamme dukkhass' antakaro hoti. Ettaavataa pi kho aavuso ariyasaavako sammaadi.t.thi hoti, ujugataa 'ssa di.t.thi, dhamme aveccappasaadena samannaagato, aagato ima.m saddhamman-ti.

Idam-avoca aayasmaa Saariputto. Attamanaa te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa bhaasita.m abhinandun-ti.

SAMMAaDI.T.THISUTTA.M NAVAMA.M.

 


 

X. Satipa.t.thaana Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Kuruusu viharati; Kammaassadhamman-naama Kuruuna.m nigamo. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu amantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Ekaayano aya.m bhikkhave maggo sattaana.m visuddhiyaa sokapariddavaana.m samatikkamaaya dukkhadomanassaana.m atthagamaaya ~naayassa adhigamaaya nibbaanassa sacchikiriyaaya,

[page 056]

yadida.m cattaaro satipa.t.thaanaa, katame cattaaro: Idha bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaadomanassa.m, vedanaasu vedanaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaadomanassa.m, citte cittaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaadomanassa.m, dhammesu dhammaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaadomanassa.m.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati: Idha bhikkhave bhikkhu ara~n~nagato vaa rukkhamuulagato vaa su~n~naagaaragato vaa nisiidati palla'nka.m aabhujitvaa uju.m kaaya.m pa.nidhaaya parimukha.m satim upa.t.thapetvaa. So sato va assasati, sato passasati. Diigha.m vaa assasanto: diigha.m assasaamiiti pajaanaati, diigha.m vaa passasanto: diigha.m passasaamiiti pajaanaati; rassa.m vaa assasanto: rassa.m assasaamiiti pajaanaati, rassa.m vaa passasanto: rassa.m passasaamiiti pajaanaati.

Sabbakaayapa.tisa.mvedii assasissaamiiti sikkhati, sabbakaayapa.tisa.mvedii passasissaamiiti sikkhati. Passambhaya.m kaayasa'nkhaara.m assasissaamiiti sikkhati, passambhaya.m kaayasa'nkhaara.m passasissaamiiti sikkhati. Seyyathaa pi bhikkhave dakkho bhamakaaro vaa bhamakaarantevaasii vaa diigha.m vaa a~nchanto: diigha.m a~nchaamiiti pajaanaati, rassa.m vaa a~nchanto; rassa.m a~nchaamiiti pajaanaati, evam-eva kho bhikkhave bhikkhu diigha.m vaa assasanto: diigha.m assasaamiiti pajaanaati - pe - passambhaya.m kaayasa'nkhaara.m passasissaamiiti sikkhati. Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati, bahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati, ajjhattabahiddhaa vaa kaaye kaayaanupassii viharati; samudayadhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati, vayadhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati, samudayavayadhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati. Atthi kaayo ti vaa pan' assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissatimattaaya, anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati. Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu gacchanto vaa: gacchaamiiti pajaanaati, .thito vaa: .thito 'mhiiti pajaanaati, nisinno vaa nisinno 'mhiiti pajaanaati,

[page 057]

sayaano vaa: sayaano 'mhiiti pajaanaati, yathaa yathaa vaa pan' assa kaayo pa.nihito hoti tathaa tathaa na.m pajaanaati.

Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati ... upaadiyati. Evampi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu abhikkante pa.tikkante sampajaanakaarii hoti, aalokite vilokite sampajaanakaarii hoti, sami~njite pasaarite s. h., sa'nghaa.tipattaciivaradhaara.ne s. h., asite piite khaayite saayite s. h., uccaarapassaavakamme s. h., gate .thite nisinne sutte jaagarite bhaasite tu.nhiibhaave sampajaanakaarii hoti. Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati ... upaadiyati. Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu imam-eva kaaya.m uddha.m paadatalaa adho kesamatthakaa tacapariyanta.m puurannaanappakaarassa asucino paccavekkhati: Atthi imasmi.m kaaye kesaa lomaa nakhaa dantaa taco ma.msa.m nahaaru a.t.thii a.t.thimi~njaa vakka.m hadaya.m yakana.m kilomaka.m pihaka.m papphaasa.m anta.m antagu.na.m udariya.m kariisa.m, pitta.m semha.m pubbo lohita.m sedo medo assu vasaa khe.lo si'nghaa.nikaa lasikaa muttan-ti. Seyyathaa pi bhikkhave ubhatomukhaa muto.lii puuraa naanaavihitassa dha~n~nassa, seyyathiida.m:

saaliina.m viihiina.m muggaana.m maasaana.m tilaana.m ta.n.dulaana.m, tam-ena.m cakkhumaa puriso mu~ncitvaa paccavekkheyya: ime saalii, ime viihii, ime muggaa, ime maasaa ime tilaa ime ta.n.dulaa ti, evam-eva kho bhikkhave bhikkhu imam-eva kaaya.m uddha.m paadatalaa adho kesamatthakaa tacapariyanta.m puurannaanappakaarassa asucino paccavekkhati: Atthi imasmi.m kaaye kesaa lomaa nakhaa dantaa taco ma.msa.m nahaaru a.t.thii a.t.thimi~njaa vakka.m hadayam yakana.m kilomaka.m pihaka.m papphaasa.m anta.m antagu.na.m udariya.m kariisa.m, pitta.m semha.m pubbo lohita.m sedo medo assu vasaa khe.lo si'nghaa.nikaa lasikaa muttan-ti. Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati ... upaadiyati. Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu imam-eva kaaya.m yathaa.thita.m yathaapa.nihita.m dhaatuso paccavekkhati: Atthi imasmi.m kaaye pa.thaviidhaatu aapodhaatu tejodhaatu vaayodhaatuuti.

[page 058]

Seyyathaa pi bhikkhave dakkho goghaatako vaa goghaatakantevaasii vaa gaavi.m vadhitvaa caatummahaapathe bilaso pa.tivibhajitvaa nisinno assa, evam-eva kho bhikkhave bhikkhu imam-eva kaaya.m yathaa.thita.m yathaapa.nihita.m dhaatuso paccavekkhati:

Atthi imasmi.m kaaye pa.thaviidhaatu aapodhaatu tejodhaatu vaayodhaatuuti. Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati ... upaadiyati. Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m ekaahamata.m vaa dviihamata.m vaa tiihamata.m vaa uddhumaataka.m viniilaka.m vipubbakajaata.m, so imam-eva kaaya.m upasa.mharati: Ayam-pi kho kaayo eva.mdhammo eva.mbhaavii eta.m anatiito ti. Iti ajjhatta.m vaa kaaye kaayaanupassii viharati ... upaadiyati. Evam-pi bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m kaakehi vaa khajjamaana.m kulalehi vaa khajjamaana.m gijjhehi vaa khajjamaana.m supaa.nehi vaa khajjamaana.m sigaalehi vaa khajjamaana.m vividhehi vaa paa.nakajaatehi khajjamaana.m, so imam-eva kaaya.m upasa.mharati: Ayam-pi kho kaayo eva.mdhammo eva.mbhaavii eta.m anatiito ti. Iti ajjhatta.m vaa k. k.

viharati ... upaadiyati. Evam-pi bhikkhave bhikkhu k. k. viharati. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m, a.t.thikasa'nkhalika.m sama.msalohita.m nahaarusambandha.m, - a.t.thikasa'nkhalika.m nimma.msa-lohitamakkhita.m nahaarusambandha.m, - a.t.thikasa'nkhalika.m apagatama.msalohita.m nahaarusambandha.m, -a.t.thikaani apagatasambandhaani disaavidisaa vikkhittaani, a~n~nena hattha.t.thika.m a~n~nena paada.t.thika.m a~n~nena ja'ngha.t.thika.m a~n~nena uura.t.thika.m a~n~nena ka.ta.t.thika.m a~n~nena pi.t.thika.n.taka.m a~n~nena siisaka.taaha.m, so imam-eva kaaya.m upasa.mharati: Ayam-pi kho kaayo eva.mdhammo eva.mbhaavii eta.m anatiito ti. Iti ajjhatta.m vaa k. k. viharati ... upaadiyati.

Evam-pi bhikkhave bhikkhu k. k. viharati. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu seyyathaa pi passeyya sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m, a.t.thikaani setaani sa'nkhava.n.nuupanibhaani, -a.t.thikaani pu~njakitaani terovassikaani. - a.t.thikaani puutiini cu.n.nakajaataani,

[page 059]

so imam-eva kaaya.m upasa.mharati: Ayam-pi kho kaayo eva.mdhammo eva.mbhaavii eta.m anatiito ti. Iti ajjhatta.m vaa k. k. viharati, bahiddhaa vaa k. k. viharati, ajjhattabahiddhaa vaa k. k. viharati; samudayadhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati, vayadhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati, samudayavayadhammaanupassii vaa kaayasmi.m viharati. Atthi kaayo ti vaa pan' assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissatimattaaya, anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu vedanaasu vedanaanupassii viharati: Idha bhikkhave bhikkhu sukha.m vedana.m vediyamaano: sukha.m vedana.m vediyaamiiti pajaanaati, dukkha.m vedana.m vediyamaano: dukkha.m v. v. pajaanaati, adukkham-asukha.m vedana.m vediyamaano: adukkham-asukha.m v. v. pajaanaati; saamisa.m vaa sukha.m vedana.m vediyamaano: saamisa.m sukha.m vedana.m vediyaamiiti pajaanaati, niraamisa.m vaa sukha.m ... ., saamisa.m vaa dukkha.m ... ., niraamisa.m vaa dukkha.m ... ., saamisa.m vaa adukkham-asukha.m ... ., niraamisa.m vaa adukkhamasukha.m vedana.m vediyamaano: niraamisa.m adukkham-asukha.m vedana.m vediyaamiiti pajaanaati. Iti ajjhatta.m vaa vedanaasu vedanaanupassii viharati, bahiddhaa vaa v. v. viharati, ajjhattabahiddhaa vaa v. v. viharati; samudayadhammaanupassii vaa vedanaasu viharati, vayadhammaanupassii vaa v. v., samudayavayadhammaanupassii vaa v. v. Atthi vedanaa ti vaa pan' assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissatimattaaya, anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu vedanaasu vedanaanupassii viharati.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu citte cittaanupassii viharati: Idha bhikkhave bhikkhu saraaga.m vaa citta.m saraaga.m cittan-ti pajaanaati, viitaraaga.m vaa citta.m viitaraaga.m cittan-ti pajaanaati, sadosa.m ... ., viitadosa.m ... ., samoha.m ... ., viitamoha.m ... ., sa'nkhitta.m ... ., vikkhitta.m ... ., mahaggata.m ... ., amahaggata.m ... ., sa-uttara.m ... ., anuttara.m ... ., samaahita.m ... ., asamaahita.m ... ., vimutta.m ... ., avimutta.m vaa citta.m avimutta.m cittan-ti pajaanaati. Iti ajjhatta.m vaa citte cittaanupassii viharati, bahiddhaa vaa c. c. viharati, ajjhattabahiddhaa vaa c. c. viharati; samudayadhammaanupassii vaa cittasmi.m viharati,

[page 060]

vayadhammaanupassii vaa cittasmi.m viharati, samudayavayadhammaanupassii vaa cittasmi.m viharati. Atthi cittan-ti vaa pan' assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissatimattaaya, anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu citte cittaanupassii viharati.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati: Idha bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncasu niivara.nesu. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncasu niivara.nesu: Idha bhikkhave bhikkhu santa.m vaa ajjhatta.m kaamacchanda.m: atthi me ajjhatta.m kaamacchando ti pajaanaati, asanta.m vaa ajjhatta.m kaamacchanda.m: na-tthi me ajjhatta.m kaamacchando ti pajaanaati, yathaa ca anuppannassa kaamacchandassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca uppannassa kaamacchandassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca pahiinassa kaamacchandassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati. Santa.m vaa ajjhatta.m byaapaada.m: atthi me ajjhatta.m byaapaado ti ... pajaanaati. Santa.m vaa ajjhatta.m thiinamiddha.m: atthi me ajjhatta.m thiinamiddhan-ti ... pajaanaati. Santa.m vaa ajjhatta.m uddhaccakukkucca.m: atthi me ajjhatta.m uddhaccakukkuccan-ti ... pajaanaati. Santa.m vaa ajjhatta.m vicikiccha.m: atthi me ajjhatta.m vicikicchaa ti pajaanaati, asanta.m vaa ajjhatta.m vicikiccha.m: na-tthi me ajjhatta.m vicikicchaa ti pajaanaati, yathaa ca anuppannaaya vicikicchaaya uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati yathaa ca uppannaaya vicikicchaaya pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca pahiinaaya vicikicchaaya aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati. Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati, bahiddhaa vaa dh. dh. viharati, ajjhattabahiddhaa vaa dh. dh. viharati; samudayadhammaanupassii vaa dhammesu viharati vayadhammaanupassii vaa dh. v., samudayavayadhammaanupassii vaa dh. v. Atthi dhammaa ti vaa pan' assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissatimattaaya, anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncasu niivara.nesu.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncas' upaadaanakkhandhesu.

[page 061]

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncas' upaadaanakkhandesu: Idha bhikkhave bhikkhu: iti ruupa.m, iti ruupassa samudayo, iti ruupassa atthagamo; iti vedanaa, iti vedanaaya s., iti vedanaaya a.; iti sa~n~naa, iti sa~n~naaya s., iti sa~n~naaya a.; iti sa'nkhaaraa. iti sa'nkhaaraana.m s., iti sa'nkhaaraana.m a.; iti vi~n~naa.na.m, iti vi~n~naa.nassa samudayo, iti vi~n~naa.nassa atthagamo ti, iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati ... upaadiyati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati pa~ncas' upaadaanakkhandhesu.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati chasu ajjhattikabaahiresu aayatanesu.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati chasu ajjhattikabaahiresu aayatanesu: Idha bhikkhave bhikkhu cakkhu~n-ca pajaanaati ruupe ca pajaanaati, ya~n-ca tadubhaya.m pa.ticca uppajjati sa.myojana.m ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca anuppannassa sa.myojanassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca uppannassa sa.myojanassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca pahiinassa sa.myojanassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati; sota~n-ca pajaanaati sadde ca pajaanaati - pe - ghaana~n-ca pajaanaati gandhe ca pajaanaati -jivha~n-ca pajaanaati rase ca pajaanaati - kaaya~n-ca pajaanaati pho.t.thabbe ca pajaanaati - mana~n-ca pajaanaati dhamme ca pajaanaati, ya~n-ca tad-ubhaya.m pa.ticca uppajjati sa.myojana.m ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca anuppannassa sa.myojanassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca uppannassa sa.myojanassa pahaana.m hoti ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca pahiinassa sa.myojanassa aayati.m anuppaado hoti ta~n-ca pajaanaati. Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati ... upaadiyati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati chasu ajjhattikabaahiresu aayatanesu.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati sattasu bojjha'ngesu. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati sattasu bojjha'ngesu: Idha bhikkhave bhikkhu santa.m vaa ajjhatta.m satisambojjha'nga.m: atthi me ajjhatta.m satisambojjha'ngo ti pajaanaati, asanta.m vaa ajjhatta.m satisambojjha'nga.m: na-tthi me ajjhatta.m satisambojjha'ngo ti pajaanaati,

[page 062]

yathaa ca anuppannassa satisambojjha'ngassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca uppannassa satisambojjha'ngassa bhaavanaapaaripuurii hoti ta~n-ca pajaanaati. Santa.m vaa ajjhatta.m dhammavicayasambojjha'nga.m ... Santa.m vaa ajjhatta.m viriyasambojjha'nga.m ... Santa.m vaa ajjhatta.m piitisambojjha'nga.m ... Santa.m vaa ajjhatta.m passaddhisambojjha'nga.m ... Santa.m vaa ajjhatta.m samaadhisambojjha'nga.m ... Santa.m vaa ajjhatta.m upekhaasambojjha'nga.m: atthi me ajjhatta.m upekhaasambojjha'ngo ti pajaanaati, asanta.m vaa ajjhatta.m upekhaasambojjha'nga.m: na-tthi me ajjhatta.m upekhaasambojjha'ngo ti pajaanaati, yathaa ca anuppannassa upekhaasambojjha'ngassa uppaado hoti ta~n-ca pajaanaati, yathaa ca uppannassa upekhaasambojjha'ngassa bhaavanaapaaripuurii hoti ta~n-ca pajaanaati. Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati ... upaadiyati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati sattasu bojjha'ngesu.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati catusu ariyasaccesu. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati catusu ariyasaccesu: Idha bhikkhave bhikkhu: ida.m dukkhan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhasamudayo ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhanirodho ti yathaabhuuta.m pajaanaati,aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati. Iti ajjhatta.m vaa dhammesu dhammaanupassii viharati, bahiddhaa vaa dh. dh. viharati, ajjhattabahiddhaa vaa dh. dh. viharati; samudayadhammaanupassii vaa dhammesu viharati, vayadhammaanupassii vaa dhammesu viharati, samudayavayadhammaanupassii vaa dhammesu viharati. Atthi dhammaa ti vaa pan' assa sati paccupa.t.thitaa hoti yaavad-eva ~naa.namattaaya patissatimattaaya, anissito ca viharati na ca ki~nci loke upaadiyati.

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhammesu dhammaanupassii viharati catusu ariyasaccesu.

Yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya satta vassaani, tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m: di.t.the va dhamme a~n~naa, sati vaa upaadisese anaagaamitaa. Ti.t.thantu bhikkhave satta vassaani, yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya cha vassaani pa~nca vassaani cattaari vassaani tii.ni vassaani dve vassaani eka.m vassa.m

[page 063]

- ti.t.thatu bhikkhave eka.m vassa.m, yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya satta maasaani, tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m: di.t.the va dhamme a~n~naa, sati vaa upaadisese anaagaamitaa. Ti.t.thantu bhikkhave satta maasaani, yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya cha maasaani pa~nca maasaani cattaari maasaani tii.ni maasaani dve maasaani maasa.m addhamaasa.m - ti.t.thatu bhikkhave addhamaaso, yo hi koci bhikkhave ime cattaaro satipa.t.thaane eva.m bhaaveyya sattaaha.m, tassa dvinna.m phalaana.m a~n~natara.m phala.m paa.tika'nkha.m: di.t.the va dhamme a~n~naa, sati vaa upaadisese anaagaamitaa.

Ekaayano aya.m bhikkhave maggo sattaana.m visuddhiyaa sokapariddavaana.m samatikkamaaya dukkhadomanassaana.m atthagamaaya ~naayassa adhigamaaya nibbaanassa sacchikiriyaaya, yadida.m cattaaro satipa.t.thaanaa ti, iti yan-ta.m vutta.m idameta.m pa.ticca vuttan-ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

SATIPA.T.THAaNASUTTA.M DASAMA.M.

MUuLAPARIYAaYAVAGGO PA.THAMO.

 


 

2. Siihanaada Vagga

XI. Cuu.la-Siihanaada Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Idh' eva bhikkhave sama.no, idha dutiyo sama.no, idha tatiyo sama.no, idha catuttho sama.no, su~n~naa parappavaadaa sama.nehi a~n~ne ti,

[page 064]

evam-eta.m bhikkhave sammaa siihanaada.m nadatha. .Thaana.m kho pan' eta.m bhikkhave vijjati ya.m idha a~n~natitthiyaa paribbaajakaa eva.m vadeyyu.m: Ko pan' aayasmantaana.m assaaso ki.m bala.m yena tumhe aayasmanto eva.m vadetha: idh' eva sama.no, idha dutiyo sama.no, idha tatiyo sama.no, idha catuttho sama.no, su~n~naa parappavaadaa sama.nehi a~n~ne ti. Eva.mvaadino bhikkhave a~n~natitthiyaa paribbaajakaa evam-assu vacaniiyaa: Atthi kho no aavuso tena Bhagavataa jaanataa passataa arahataa sammaasambuddhena cattaaro dhammaa akkhaataa ye maya.m attani sampassamaanaa eva.m vadema: idh' eva sama.no ... sama.nehi a~n~ne ti; katame cattaaro: Atthi kho no aavuso Satthari pasaado, atthi dhamme pasaado, atthi siilesu paripuurakaaritaa, sahadhammikaa kho pana no piyaa manaapaa gaha.t.thaa c' eva pabbajitaa ca. Ime kho no aavuso tena Bhagavataa jaanataa passataa arahataa sammaasambuddhena cattaaro dhammaa akkhaataa ye maya.m attani sampassamaanaa eva.m vadema: idh' eva sama.no ... sama.nehi a~n~ne ti. .Thaana.m kho pan' eta.m bhikkhave vijjati ya.m a~n~natitthiyaa paribbaajakaa eva.m vadeyyu.m: Amhaakam-pi kho aavuso atthi satthari pasaado, so amhaaka.m satthaa, amhaakam-pi atthi dhamme pasaado, so amhaaka.m dhammo, mayam-pi siilesu paripuurakaarino yaani amhaaka.m siilaani, amhaakam-pi sahadhammikaa piyaa manaapaa gaha.t.thaa c' eva pabbajitaa ca; idha no aavuso ko viseso ko adhippaayo ki.m naanaakara.na.m yadida.m tumhaaka~n-c' eva amhaaka~n-caati. Eva.mvaadino bhikkhave a~n~natitthiyaa paribbaajakaa evam-assu vacaniiyaa: Kim-pan' aavuso ekaa ni.t.thaa udaahu puthuu ni.t.thaa ti. Sammaa byaakaramaanaa bhikkhave a~n~natitthiyaa paribbaajakaa eva.m byaakareyyu.m: Ekaa h' aavuso ni.t.thaa, na puthuu ni.t.thaa ti. Saa pan' aavuso ni.t.thaa saraagassa udaahu viitaraagassaati. Sammaa byaakaramaanaa bhikkhave a~n~natitthiyaa paribbaajakaa eva.m byaakareyyu.m: Viitaraagass' aavuso saa ni.t.thaa, na saa ni.t.thaa saraagassaati. Saa pan' aavuso ni.t.thaa sadosassa udaahu viitadosassaati. Sammaa ... byaakareyyu.m: Viitadosass' aavuso saa ni.t.thaa, na saa ni.t.thaa sadosassaati. Saa pan' aavuso ni.t.thaa samohassa udaahu viitamohassaati. Sammaa ... byaakaareyyu.m: Viitamohass' aavuso saa ni.t.thaa na saa ni.t.thaa samohassaati. Saa pan' aavuso ni.t.thaa sata.nhassa udaahu viitata.nhassaati.

[page 065]

Sammaa ... byaakareyyu.m: Viitata.nhass' aavuso saa ni.t.thaa, na saa ni.t.thaa sata.nhassaati. Saa pan' aavuso ni.t.thaa sa-upaadaanassa udaahu anupaadaanassaati. Sammaa ... byaakareyyu.m: Anupaadaanass' aavuso saa ni.t.thaa, na saa ni.t.thaa sa-upaadaanassaati. Saa pan' aavuso ni.t.thaa viddasuno udaahu aviddasuno ti. Sammaa ... byaakareyyu.m: Viddasuno aavuso saa ni.t.thaa, na saa ni.t.thaa aviddasuno ti. Saa pan' aavuso ni.t.thaa anuruddha-pa.tiviruddhassa udaahu ananuruddha-appa.tiviruddhassaati. Sammaa ... byaakareyyu.m: Ananuruddha-appa.tiviruddhass' aavuso saa ni.t.thaa, na saa ni.t.thaa anuruddha-pa.tiviruddhassaati. Saa pan' aavuso ni.t.thaa papa~ncaaraamassa papa~ncaratino udaahu nippapa~ncaaraamassa nippapa~ncaratino ti. Sammaa byaakaramaanaa bhikkhave a~n~natitthiyaa paribbaajakaa eva.m byaakareyyu.m: Nippapa~ncaaraamass' aavuso saa ni.t.thaa nippapa~ncaratino, na saa ni.t.thaa papa~ncaaraamassa papa~ncaratino ti.

Dve 'maa bhikkhave di.t.thiyo: bhavadi.t.thi ca vibhavadi.t.thi ca. Ye hi keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa bhavadi.t.thi.m alliinaa bhavadi.t.thi.m upagataa bhavadi.t.thi.m ajjhositaa, vibhavadi.t.thiyaa te pa.tiviruddhaa. Ye hi keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa vibhavadi.t.thi.m alliinaa vibhavadi.t.thi.m upagataa vibhavadi.t.thi.m ajjhositaa, bhavadi.t.thiyaa te pa.tiviruddhaa. Ye hi keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa imaasa.m dvinna.m di.t.thiina.m samudaya~n-ca atthagama~n-ca assaada~n-ca aadiinava~n-ca nissara.na~n-ca yathaabhuuta.m nappajaananti, te saraagaa te sadosaa te samohaa te sata.nhaa te sa-upaadaanaa te aviddasuno te anuruddha-pa.tiviruddhaa te papa~ncaaraamaa papa~ncaratino, te na parimuccanti jaatiyaa jaraaya mara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, na parimuccanti dukkhasmaa ti vadaami. Ye ca kho keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa imaasa.m dvinna.m di.t.thiina.m samudaya~n-ca atthagama~n-ca assaada~n-ca aadiinava~n-ca nissara.na~n-ca yathaabhuuta.m pajaananti, te viitaraagaa te viitadosaa te viitamohaa te viitata.nhaa te anupaadaanaa te viddasuno te ananuruddha-appa.tiviruddhaa te nippapa~ncaaraamaa nippapa~ncaratino, te parimuccanti jaatiyaa jaraaya mara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, parimuccanti dukkhasmaa ti vadaami.

[page 066]

Cattaar' imaani bhikkhave upaadaanaani, katamaani cattaari:

kaamupaadaana.m di.t.thupaadaana.m siilabbatupaadaana.m attavaadupaadaana.m. Santi bhikkhave eke sama.nabraahma.naa sabbupaadaanapari~n~naavaadaa pa.tijaanamaanaa te na sammaa sabbupaadaanapari~n~na.m pa~n~naapenti: kaamupaadaanassa pari~n~na.m pa~n~naapenti, na di.t.thupaadaanassa pari~n~na.m pa~n~naapenti, na siilabbatupaadaanassa p. p., na attavaadupaadaanassa p. p.; ta.m kissa hetu:

imaani hi te bhonto sama.nabraahma.naa tii.ni .thaanaani yathaabhuuta.m na-ppajaananti, tasmaa te bhonto sama.nabraahma.naa sabbupaadaanapari~n~naavaadaa pa.tijaanamaanaa te na sammaa sabbupaadaanapari~n~na.m pa~n~naapenti: kaamupaadaanassa pari~n~na.m pa~n~naapenti, na di.t.thupaadaanassa p. p., na siilabbatupaadaanassa p. p., na attavaadupaadaanassa p. p. Santi bhikkhave eke sama.nabraahma.naa sabbupaadaanapari~n~naavaadaa pa.tijaanamaanaa te na sammaa sabbupaadaanapari~n~na.m pa~n~naapenti: kaamupaadaanassa p. p., di.t.thupaadaanassa p. p., na siilabbatupaadaanassa p. p., na attavaadupaadaanassa p. p.; ta.m kissa hetu: imaani hi te bhonto sama.nabraahma.naa dve .thaanaani yathaabhuuta.m na-ppajaananti, tasmaa te bhonto sama.nabraahma.naa sabbupaadaanapari~n~naavaadaa pa.tijaanamaanaa te na sammaa sabbupaadaanapari~n~na.m pa~n~naapenti: kaamupaadaanassa p. p., di.t.thupaadaanassa p. p., na siilabbatupaadaanassa p. p., na attavaadupaadaanassa p. p. Santi bhikkhave eke sama.nabraahma.naa sabbupaadaanapari~n~naavaadaa pa.tijaanamaanaa te na sammaa sabbupaadaanapari~n~na.m pa~n~naapenti: kaamupaadaanassa p. p., di.t.thupaadaanassa p. p., siilabbatupaadaanassa p. p., na attavaadupaadaanassa p. p.; ta.m kissa hetu: ima.m hi te bhonto sama.nabraahma.naa eka.m .thaana.m yathaabhuuta.m na-ppajaananti, tasmaa te bhonto sama.nabraahma.naa sabbupaadaanapari~n~naavaadaa pa.tijaanamaanaa te na sammaa sabbupaadaanapari~n~na.m pa~n~naapenti: kaamupaadaanassa p. p. di.t.thupaadaanassa p. p., siilabbatupaadaanassa p.p., na attavaadupaadaanassa pari~n~na.m pa~n~naapenti. Evaruupe kho bhikkhave dhammavinaye yo satthari pasaado so na sammaggato akkhaayati, yo dhamme pasaado so na sammaggato akkhaayati yaa siilesu paripuurakaaritaa saa na sammaggataa akkhaayati, yaa sahadhammikesu piyamanaapataa saa na sammaggataa akkhaayati; ta.m kissa hetu: eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m durakkhaate dhammavinaye duppavedite aniyyaanike anupasamasa.mvattanike asammaasambuddhappavedite.

[page 067]

Tathaagato ca kho bhikkhave araha.m sammaasambuddho sabbupaadaanapari~n~naavaado pa.tijaanamaano sammaa sabbupaadaanapari~n~na.m pa~n~naapeti: kaamupaadaanassa pari~n~na.m pa~n~naapeti, di.t.thupaadaanassa p. p., siilabbatupaadaanassa p.p., attavaadupaadaanassa pari~n~na.m pa~n~naapeti. Evaruupe kho bhikkhave dhammavinaye yo satthari pasaado so sammaggato akkhaayati. yo dhamme pasaado so sammaggato akkhaayati, yaa siilesu paripuurakaaritaa saa sammaggataa akkhaayati, yaa sahadhammikesu piyamanaapataa saa sammaggataa akkhaayati; ta.m kissa hetu:

eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m svaakkhaate dhammavinaye suppavedite niyyaanike upasamasa.mvattanike sammaasambuddhappavedite.

Ime ca bhikkhave cattaaro upaadaanaa ki.mnidaanaa ki.msamudayaa ki.mjaatikaa ki.mpabhavaa: ime cattaaro upaadaanaa ta.nhaanidaanaa ta.nhaasamudayaa ta.nhaajaatikaa ta.nhaapabhavaa. Ta.nhaa caaya.m bhikkhave ki.mnidaanaa k. k. ki.mpabhavaa: ta.nhaa vedanaanidaanaa v. v. vedanaapabhavaa. Vedanaa caaya.m bhikkhave ki.mnidaanaa k. k. ki.mpabhavaa: vedanaa phassanidaanaa ph. ph.

phassapabhavaa. Phasso caaya.m bhikkhave ki.mnidaano k. k.

ki.mpabhavo:: phasso sa.laayatananidaano s. s. sa.laayatanapabhavo.

Sa.laayatana~n-c' ida.m bhikkhave ki.mnidaana.m k. k. ki.mpabhava.m: sa.laayatana.m naamaruupanidaana.m n. n. naamaruupapabhava.m. Naamaruupa~n-c' ida.m bhikkhave ki.mnidaana.m k. k.

ki.mpabhava.m: naamaruupa.m vi~n~naa.nanidaana.m v. v. vi~n~naa.napabhava.m. Vi~n~naa.na~n-c' ida.m bhikkhave ki.mnidaana.m k. k.

ki.mpabhava.m: vi~n~naa.na.m sa'nkhaaranidaana.m s. s. sa'nkhaarapabhava.m. Sa'nkhaaraa c' ime bhikkhave ki.mnidaanaa ki.msamudayaa ki.mjaatikaa ki.mpabhavaa: sa'nkhaaraa avijjaanidaanaa avijjaasamudayaa avijjaajaatikaa avijjaapabhavaa. Yato ca kho bhikkhave bhikkhuno avijjaa pahiinaa hoti vijjaa uppannaa, so avijjaaviraagaa vijjuppaadaa n' eva kaamupaadaana.m upaadiyati, na di.t.thupaadaana.m upaadiyati, na siilabbatupaadaana.m upaadiyati, na attavaadupaadaana.m upaadiyati; anupaadiya.m na paritassati, aparitassa.m paccatta.m yeva parinibbaayati; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaatiiti.

[page 068]

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

CUu.LASIiHANAaDASUTTA.M PA.THAMA.M.

 


 

XII. Mahaa Siihanaada Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Vesaaliya.m viharati bahinagare avarapure vanasa.n.de. Tena kho pana samayena Sunakkhatto Licchaviputto acirapakkanto hoti imasmaa dhammavinayaa; so Vesaaliya.m parisati.m eta.m vaaca.m bhaasati: Na-tthi sama.nassa Gotamassa uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanaviseso, takkapariyaahata.m sama.no Gotamo dhamma.m deseti viima.msaanucarita.m saya.mpa.tibhaana.m, yassa ca khvaassa atthaaya dhammo desito so niyyaati takkarassa sammaa dukkhakkhayaayaati. Atha kho aayasmaa Saariputto pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Vesaali.m pi.n.daaya paavisi. Assosi kho aayasmaa Saariputto Sunakkhattassa Licchaviputtassa Vesaaliya.m parisati.m eta.m vaaca.m bhaasamaanassa: Na-tthi sama.nassa Gotamassa uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanaviseso, takkapariyaahata.m sama.no Gotamo dhamma.m deseti viima.msaanucarita.m saya.mpa.tibhaana.m, yassa ca khvaassa atthaaya dhammo desito so niyyaati takkarassa sammaa dukkhakkhayaayaati.

Atha kho aayasmaa Saariputto Vesaaliya.m pi.n.daaya caritvaa pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Saariputto Bhagavanta.m etad-avoca: Sunakkhatto bhante Licchaviputto acirapakkanto imasmaa dhammavinayaa, so Vesaaliya.m parisati.m eta.m vaaca.m bhaasati: Na-tthi sama.nassa Gotamassa ... so niyyaati takkarassa sammaa dukkhakkhayaayaati.

Kodhano Saariputta Sunakkhatto moghapuriso, kodhaa ca pan' assa esaa vaacaa bhaasitaa. Ava.n.na.m bhaasissaamiiti so Saariputta Sunakkhatto moghapuriso va.n.na.m yeva Tathaagatassa bhaasati.

[page 069]

Va.n.no h' eso Saariputta Tathaagatassa yo eva.m vadeyya: yassa ca khvaassa atthaaya dhammo desito so niyyaati takkarassa sammaa dukkhakkhayaayaati.

Ayam-pi hi naama Saariputta Sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati: Iti pi so Bhagavaa araha.m sammaasambuddho vijjaacara.nasampanno sugato lokaviduu anuttaro purisadammasaarathi satthaa devamanussaana.m buddho bhagavaa ti. Ayam-pi hi naama Saariputta Sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati: Iti pi so Bhagavaa anekavihita.m iddhividha.m paccanubhoti: eko pi hutvaa bahudhaa hoti, bahudhaa pi hutvaa eko hoti, aavibhaava.m tirobhaava.m tiroku.d.da.m tiropaakaara.m tiropabbata.m asajjamaano gacchati seyyathaa pi aakaase, pa.thaviyaa pi ummujjanimujja.m karoti seyyathaa pi udake, udake pi abhijjamaane gacchati seyyathaa pi pa.thaviya.m, aakaase pi palla'nkena kamati seyyathaa pi pakkhii saku.no, ime pi candimasuriye eva.m mahiddhike eva.m mahaanubhaave paa.ninaa parimasati parimajjati, yaava Brahmalokaa pi kaayena vasa.m vattetiiti. Ayam-pi hi naama Saariputta Sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati: Iti pi so Bhagavaa dibbaaya sotadhaatuyaa visuddhaaya atikkantamaanusikaaya ubho sadde su.naati dibbe ca maanuse ca ye duure santike caati.

Ayam-pi hi naama Saariputta Sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati: Iti pi so Bhagavaa parasattaana.m parapuggalaana.m cetasaa ceto paricca pajaanaati: saraaga.m vaa citta.m saraaga.m cittan-ti pajaanaati, viitaraaga.m vaa citta.m viitaraaga.m cittan-ti pajaanaati - pe - sa'nkhitta.m ... ., vikkhitta.m ... ., mahaggata.m ... ., amahaggata.m ... sa-uttara.m ... ., anuttara.m ... ., samaahita.m ... ., asamaahita.m ... vimutta.m ... ., avimutta.m vaa citta.m avimutta.m cittan-ti pajaanaatiiti.

Dasa kho pan' imaani Saariputta Tathaagatassa Tathaagatabalaani yehi balehi samannaagato Tathaagato aasabha.n-.thaana.m pa.tijaanaati, parisaasu siihanaada.m nadati, brahmacakka.m pavatteti, katamaani dasa: Idha Saariputta Tathaagato .thaana~n-ca .thaanato a.t.thaana~n-ca a.t.thaanato yathaabhuuta.m pajaanaati. Yampi Saariputta Tathaagato .thaana~n-ca .thaanato a.t.thaana~n-ca a.t.thaanato yathaabhuuta.m pajaanaati, idam-pi Saariputta Tathaagatassa Tathaagatabala.m hoti ya.m bala.m aagamma Tathaagato aasabha.n-.thaana.m pa.tijaanaati,

[page 070]

parisaasu siihanaada.m nadati, brahmacakka.m pavatteti. Puna ca para.m Saariputta Tathaagato atiitaanaagatapaccuppannaana.m kammasamaadaanaana.m .thaanaso hetuso vipaaka.m yathaabhuuta.m pajaanaati. Yam-pi Saariputta Tathaagato atiitaanaagatapaccuppannaana.m ... pavatteti.

Puna ca para.m Saariputta Tathaagato sabbatthagaamini.m pa.tipada.m yathaabhuuta.m pajaanaati. Yam-pi Saariputta ... pavatteti. Puna ca para.m Saariputta Tathaagato anekadhaatunaanaadhaatu-loka.m yathaabhuuta.m pajaanaati. Yam-pi Saariputta ... pavatteti. Puna ca para.m Saariputta Tathaagato sattaana.m naanaadhimuttikata.m yathaabhuuta.m pajaanaati. Yam-pi Saariputta ... pavatteti. Puna ca para.m Saariputta Tathaagato parasattaana.m parapuggalaana.m indriyaparopariyatta.m yathaabhuuta.m pajaanaati. Yam-pi Saariputta ... pavatteti. Puna ca para.m Saariputta Tathaagato jhaana-vimokha-samaadhi-samaapattiina.m sa'nkilesa.m vodaana.m vu.t.thaana.m yathaabhuuta.m pajaanaati. Yam-pi Saariputta ... pavatteti. Puna ca para.m Saariputta Tathaagato anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m: ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo tisso pi jaatiyo catasso pi jaatiyo pa~nca pi jaatiyo dasa pi jaatiyo viisatim-pi jaatiyo ti.msam-pi jaatiyo cattaariisam-pi jaatiyo pa~n~naasam-pi jaatiyo jaatisatam-pi jaatisahassam-pi jaatisatasahassam-pi, aneke pi sa.mva.t.takappe aneke pi viva.t.takappe aneke pi sa.mva.t.taviva.t.takappe, amutr' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto amutra udapaadi.m, tatraap' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto idhuupapanno ti, iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati. Yam-pi Saariputta ... pavatteti. Puna ca para.m Saariputta Tathaagato dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate, yathaakammuupage satte pajaanaati:

ime vata bhonto sattaa kaayaduccaritena samannaagataa vaciiduccaritena s. manoduccaritena s. ariyaana.m upavaadakaa micchaadi.t.thikaa micchaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapannaa,

[page 071]

ime vaa pana bhonto sattaa kaayasucaritena samannaagataa vaciisucaritena s. manosucaritena s. ariyaana.m anupavaadakaa sammaadi.t.thikaa sammaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapannaa ti, iti dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate, yathaakammuupage satte pajaanaati. Yam-pi Saariputta ... pavatteti. Puna ca para.m Saariputta Tathaagato aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharati. Yam-pi Saariputta Tathaagato aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the vaa dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharati, idam-pi Saariputta Tathaagatassa Tathaagatabala.m hoti ya.m bala.m aagamma Tathaagato aasabha.n-.thaana.m pa.tijaanaati, parisaasu siihanaada.m nadati, brahmacakka.m pavatteti.

Imaani kho Saariputta dasa Tathaagatassa Tathaagatabalaani yehi balehi samannaagato Tathaagato aasabha.n-.thaana.m pa.tijaanaati, parisaasu siihanaada.m nadati, brahmacakka.m pavatteti. Yo kho ma.m Saariputta eva.m jaananta.m eva.m passanta.m eva.m vadeyya: Na-tthi sama.nassa Gotamassa uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanaviseso, takkapariyaahata.m sama.no Gotamo dhamma.m deseti viima.msaanucarita.m saya.mpa.tibhaanan-ti, ta.m Saariputta vaaca.m appahaaya ta.m citta.m appahaaya ta.m di.t.thi.m appa.tinissajitvaa yathaabhata.m nikkhitto eva.m niraye. Seyyathaa pi Saariputta bhikkhu siilasampanno samaadhisampanno pa~n~naasampanno di.t.the va dhamme a~n~na.m aaraadheyya, eva.msampadam-ida.m Saariputta vadaami: ta.m vaaca.m appahaaya ta.m citta.m appahaaya ta.m di.t.thi.m appa.tinissajitvaa yathaabhata.m nikkhitto eva.m niraye.

Cattaar' imaani Saariputta Tathaagatassa vesaarajjaani yehi vesaarajjehi samannaagato Tathaagato aasabha.n-.thaana.m pa.tijaanaati, parisaasu siihanaada.m nadati, brahmacakka.m pavatteti, katamaani cattaari: Sammaasambuddhassa te pa.tijaanato ime dhammaa anabhisambuddhaa ti, tatra vata ma.m sama.no vaa braahma.no vaa devo vaa Maaro vaa Brahmaa vaa koci vaa lokasmi.m saha dhammena pa.ticodessatiiti nimittam eta.m Saariputta na samanupassaami.

[page 072]

Eta.m p' aha.m Saariputta nimitta.m asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesaarajjappatto viharaami.

Khii.naasavassa te pa.tijaanato ime aasavaa aparikkhii.naa ti, tatra vata ma.m ... na samanupassaami. Eta.m p' aha.m ... viharaami. Ye kho pana te antaraayikaa dhammaa vuttaa te pa.tisevato naala.m antaraayaayaati, tatra vata ma.m ... na samanupassaami. Eta.m p' aha.m ... viharaami. Yassa kho pana te atthaaya dhammo desito so na niyyaati takkarassa sammaa dukkhakkhayaayaati, tatra vata ma.m sama.no vaa braahma.no vaa devo vaa Maaro vaa Brahmaa vaa koci vaa lokasmi.m saha dhammena pa.ticodessatiiti nimittam-eta.m na samanupassaami. Eta.m p' aha.m Saariputta nimitta.m asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesaarajjappatto viharaami.

Imaani kho Saariputta cattaari Tathaagatassa vesaarajjaani yehi ... pavatteti. Yo kho ma.m Saariputta eva.m jaananta.m ... eva.m niraye.

A.t.tha kho imaa Saariputta parisaa, katamaa a.t.tha: khattiyaparisaa braahma.naparisaa gahapatiparisaa sama.naparisaa Caatummahaaraajikaparisaa Taavati.msaparisaa Maaraparisaa Brahmaparisaa.

Imaa kho Saariputta a.t.tha parisaa. Imehi kho Saariputta catuhi vesaarajjehi samannaagato Tathaagato imaa a.t.tha parisaa upasa'nkamati ajjhogaahati. Abhijaanaami kho panaaha.m Saariputta anekasata.m khattiyaparisa.m upasa'nkamitaa, tatra pi mayaa sannisinnapubba~n-c' eva sallapitapubba~n-ca saakacchaa ca samaapajjitapubbaa. Tatra vata ma.m bhaya.m vaa saarajja.m vaa okkamissatiiti nimittam-eta.m Saariputta na samanupassaami.

Eta.m p' aha.m Saariputta nimitta.m asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesaarajjappatto viharaami. Abhijaanaami kho panaaha.m Saariputta anekasata.m braahma.naparisa.m - pe - gahapatiparisa.m - sama.naparisa.m - Caatummahaaraajikaparisa.m - Taavati.msaparisa.m - Maaraparisa.m - Brahmaparisa.m upasa'nkamitaa, tatra pi mayaa sannisinnapubba~n-c' eva sallapitapubba~n-ca saakacchaa ca samaapajjitapubbaa. Tatra vata ma.m bhaya.m vaa saarajja.m vaa okkamissatiiti nimittam-eta.m Saariputta na samanupassaami. Eta.m p' aha.m Saariputta nimitta.m asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesaarajjappatto viharaami.

[page 073]

Yo kho ma.m Saariputta eva.m jaananta.m ... evam niraye.

Catasso kho imaa Saariputta yoniyo, katamaa catasso: a.n.dajaa yoni, jalaabujaa yoni, sa.msedajaa yoni, opapaatikaa yoni.

Katamaa ca Saariputta a.n.dajaa yoni: Ye kho te Saariputta sattaa a.n.dakosa.m abhinibbhijja jaayanti, aya.m vuccati Saariputta a.n.dajaa yoni. Katamaa ca Saariputta jalaabujaa yoni: Ye kho te Saariputta sattaa vatthikosa.m abhinibbhijja jaayanti, aya.m vuccati Saariputta jalaabujaa yoni. Katamaa ca Saariputta sa.msedajaa yoni: Ye kho te Saariputta sattaa puutimacche vaa jaayanti puutiku.nape vaa puutikummaase vaa candanikaaya vaa o.ligalle vaa jaayanti, aya.m vuccati Saariputta sa.msedajaa yoni.

Katamaa ca Saariputta opapaatikaa yoni: Devaa nerayikaa ekacce ca manussaa ekacce ca vinipaatikaa, aya.m vuccati Saariputta opapaatikaa yoni.

Imaa kho Saariputta catasso yoniyo. Yo kho ma.m Saariputta eva.m jaananta.m ... eva.m niraye.

Pa~nca kho imaa Saariputta gatiyo, katamaa pa~nca: nirayo tiracchaanayoni pittivisayo manussaa devaa. Niraya~n-caaha.m Saariputta pajaanaami nirayagaami~n-ca magga.m nirayagaamini~nca pa.tipada.m, yathaapa.tipanno ca kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjati ta~n-ca pajaanaami. Tiracchaanayoni~n-caaha.m Saariputta pajaanaami tiracchaanayonigaami~n-ca magga.m tiracchaanayonigaamini~n-ca pa.tipada.m, yathaapa.tipanno ca kaayassa bhedaa param-mara.naa tiracchaanayoni.m upapajjati ta~n-ca pajaanaami. Pittivisaya~ncaaha.m Saariputta pajaanaami pittivisayagaami~n-ca magga.m pittivisayagaamini~n-ca pa.tipada.m, yathaapa.tipanno ca kaayassa bhedaa param-mara.naa pittivisaya.m upapajjati ta~n-ca pajaanaami. Manusse caaha.m Saariputta pajaanaami manussalokagaami~n-ca magga.m manussalokagaamini~n-ca pa.tipada.m, yathaapa.tipanno ca kaayassa bhedaa param-mara.naa manussesu upapajjati ta~n-ca pajaanaami. Deve caaha.m Saariputta pajaanaami devalokagaami~n-ca magga.m devalokagaamini~n-ca pa.tipada.m, yathaapa.tipanno ca kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjati ta~n-ca pajaanaami. Nibbaana~n-caaha.m Saariputta pajaanaami nibbaanagaami~n-ca magga.m nibbaanagaamini~n-ca pa.tipada.m,

[page 074]

yathaapa.tipanno ca aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharati ta~n-ca pajaanaami.

Idhaaha.m Saariputta ekacca.m puggala.m eva.m cetasaa ceto paricca pajaanaami: Tathaa 'ya.m puggalo pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjissatiiti; tam-ena.m passaami aparena samayena dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapanna.m ekantadukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyamaana.m. Seyyathaa pi Saariputta a'ngaarakaasu saadhikaporisaa puur' a'ngaaraana.m viitaccikaana.m viitadhuumaana.m, atha puriso aagaccheyya ghammaabhitatto ghammapareto kilanto tasito pipaasito ekaayanena maggena tam-eva a'ngaarakaasu.m pa.nidhaaya, tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Tathaa 'ya.m bhava.m puriso pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa ima.m yeva a'ngaarakaasu.m aagamissatiiti; tam-ena.m passeyya aparena samayena tassaa a'ngaarakaasuyaa patita.m ekantadukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyamaana.m; evam-eva kho aha.m Saariputta idh' ekacca.m puggala.m eva.m cetasaa ceto paricca pajaanaami: Tathaa 'ya.m puggalo pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjissatiiti; tam-ena.m passaami aparena samayena dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapanna.m ekantadukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyamaana.m.

Idha panaaha.m Saariputta ekacca.m puggala.m eva.m cetasaa ceto paricca pajaanaami: Tathaa 'ya.m puggalo pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa kaayassa bhedaa param-mara.naa tiracchaanayoni.m upapajjissatiiti; tam-ena.m passaami aparena samayena dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena kaayassa bhedaa param-mara.naa tiracchaanayoni.m upapanna.m dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyamaana.m. Seyyathaa pi Saariputta guuthakuupo saadhikaporiso puuro guuthassa, atha puriso aagaccheyya ghammaabhitatto ghammapareto kilanto tasito pipaasito ekaayanena maggena tam-eva guuthakuupa.m pa.nidhaaya,

[page 075]

tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Tathaa 'ya.m bhava.m puriso pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa ima.m yeva guuthakuupa.m aagamissatiiti; tam-ena.m passeyya aparena samayena tasmi.m guuthakuupe patita.m dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyamaana.m; evam-eva kho aha.m Saariputta idh' ekacca.m puggala.m ... vediyamaana.m.

Idhaaha.m Saariputta ekacca.m puggala.m eva.m cetasaa ceto paricca pajaanaami: Tathaa 'ya.m puggalo ... param-mara.naa pittivisaya.m upapajjissatiiti; tam-ena.m passaami ... pittivisaya.m upapanna.m dukkhabahulaa vedanaa vediyamaana.m. Seyyathaa pi Saariputta rukkho visame bhuumibhaage jaato tanupattapalaaso kabaracchaayo, atha puriso aagaccheyya ghammaabhitatto ghammapareto kilanto tasito pipaasito ekaayanena maggena tam-eva rukkha.m pa.nidhaaya, tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Tathaa 'ya.m bhava.m puriso pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m pa.tipanno yathaa ima.m yeva rukkha.m aagamissatiiti; tam-ena.m passeyya aparena samayena tassa rukkhassa chaayaaya nisinna.m vaa nipanna.m vaa dukkhabahulaa vedanaa vediyamaana.m; evam-eva kho aha.m Saariputta idh' ekacca.m puggala.m ... vediyamaana.m.

Idha panaaha.m Saariputta ekacca.m puggala.m eva.m cetasaa ceto paricca pajaanaami: Tathaa 'ya.m puggalo ... param-mara.naa manussesu upapajjissatiiti; tam-ena.m passaami ... manussesu upapanna.m sukhabahulaa vedanaa vediyamaana.m. Seyyathaa pi Saariputta rukkho same bhuumibhaage jaato bahalapattapalaaso sandacchaayo, atha puriso aagaccheyya ghammaabhitatto ghammapareto kilanto tasito pipaasito ekaayanena maggena tam-eva rukkha.m pa.nidhaaya, tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Tathaa 'ya.m bhava.m puriso pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa ima.m yeva rukkha.m aagamissatiiti; tam-ena.m passeyya aparena samayena tassa rukkhassa chaayaaya nisinna.m vaa nipanna.m vaa sukhabahulaa vedanaa vediyamaana.m; evam-eva kho aha.m Saariputta idh' ekacca.m puggala.m ... vediyamaana.m.

[page 076]

Idhaaha.m Saariputta ekacca.m puggala.m eva.m cetasaa ceto paricca pajaanaami: Tathaa 'ya.m puggalo ... param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjissatiiti; tam-ena.m passaami ... sugati.m sagga.m loka.m upapanna.m ekantasukhaa vedanaa vediyamaana.m. Seyyathaa pi Saariputta paasaado, tatr' assa kuu.taagaara.m ullittaavalitta.m nivaata.m phassitagga.la.m pihitavaatapaana.m, tatr' assa palla'nko gonakatthato pa.tikatthato pa.talikatthato kadalimigapavarapaccatthara.no sa-uttaracchado ubhatolohitakuupadhaano, atha puriso aagaccheyya ghammaabhitatto ghammapareto kilanto tasito pipaasito ekaayanena maggena tam-eva paasaada.m pa.nidhaaya, tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Tathaa 'ya.m bhava.m puriso pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa ima.m yeva paasaada.m aagamissatiiti; tam-ena.m passeyya aparena samayena tasmi.m paasaade tasmi.m kuu.taagaare tasmi.m palla'nke nisinna.m vaa nipanna.m vaa ekantasukhaa vedanaa vediyamaana.m; evam-eva kho aha.m Saariputta idh' ekacca.m puggala.m ... vediyamaana.m.

Idha panaaha.m Saariputta ekacca.m puggala.m eva.m cetasaa ceto paricca pajaanaami: Tathaa 'ya.m puggalo pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharissatiiti; tam-ena.m passaami aparena samayena aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharanta.m ekantasukhaa vedanaa vediyamaana.m. Seyyathaa pi Saariputta pokkhara.nii acchodakaa saatodakaa siitodakaa setakaa suupatitthaa rama.niiyaa, aviduure c' assaa tibbo vanasa.n.do, atha puriso aagaccheyya ghammaabhitatto ghammapareto kilanto tasito pipaasito ekaayanena maggena tam-eva pokkhara.ni.m pa.nidhaaya, tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Tathaa 'ya.m bhava.m puriso pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa ima.m yeva pokkhara.ni.m aagamissatiiti; tam-ena.m passeyya aparena samayena ta.m pokkhara.ni.m ogaahitvaa nahaatvaa ca pivitvaa ca sabbadarathakilamathapari.laaha.m pa.tippassambhetvaa paccuttaritvaa tasmi.m vanasa.n.de nisinna.m vaa nipanna.m vaa ekantasukhaa vedanaa vediyamaana.m;

[page 077]

evam-eva kho aha.m Saariputta idh' ekacca.m puggala.m eva.m cetasaa ceto paricca pajaanaami: Tathaa 'ya.m puggalo pa.tipanno tathaa ca iriyati ta~n-ca magga.m samaaruu.lho yathaa aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharissatiiti; tamena.m passaami aparena samayena aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharanta.m ekantasukhaa vedanaa vediyamaana.m.

Imaa kho Saariputta pa~nca gatiyo. Yo kho ma.m Saariputta eva.m jaananta.m eva.m passanta.m eva.m vadeyya: Na-tthi sama.nassa Gotamassa uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanaviseso, takkapariyaahata.m sama.no Gotamo dhamma.m deseti viima.msaanucarita.m saya.mpa.tibhaanan-ti, ta.m Saariputta vaaca.m appahaaya ta.m citta.m appahaaya ta.m di.t.thi.m appa.tinissajitvaa yathaabhata.m nikkhitto eva.m niraye. Seyyathaa pi Saariputta bhikkhu siilasampanno samaadhisampanno pa~n~naasampanno di.t.the va dhamme a~n~na.m aaraadheyya, eva.msampadam-ida.m Saariputta vadaami: ta.m vaaca.m appahaaya ta.m citta.m appahaaya ta.m di.t.thi.m appa.tinissajitvaa yathaabhata.m nikkhitto eva.m niraye.

Abhijaanaami kho panaaha.m Saariputta catura'ngasamannaagata.m brahmacariya.m caritaa: tapassii suda.m homi paramatapassii, luukhas-suda.m homi paramaluukho, jegucchii suda.m homi paramajegucchii, pavivittas-suda.m homi paramapavivitto.

Tatra-ssu me ida.m Saariputta tapassitaaya hoti: acelako homi muttaacaaro hatthaapalekhano, na ehibhadantiko na ti.t.thabhadantiko, naabhiha.ta.m na uddissaka.ta.m na nimanta.na.m saadiyaami; so na kumbhiimukhaa patiga.nhaami, na ka.lopimukhaa patiga.nhaami, na e.lakamantara.m na da.n.damantara.m na musalamantara.m, na dvinna.m bhu~njamaanaana.m na gabbhiniyaa, na paayamaanaaya, na purisantaragataaya, na sa'nkittisu, na yattha saa upa.t.thito hoti, na yattha makkhikaa sa.n.dasa.n.dacaarinii, na maccha.m na ma.msa.m na sura.m na meraya.m na thusodaka.m pivaami. So ekaagaariko vaa homi ekaalopiko, dvaagaariko vaa homi dvaalopiko

[page 078]

- sattaagaariko vaa homi sattaalopiko.

Ekissaa pi dattiyaa yaapemi, dviihi pi dattiihi yaapemi - sattahi pi dattiihi yaapemi. Ehaahikam-pi aahaara.m aahaaremi, dviihikam-pi aahaara.m aahaaremi - sattaahikam-pi aahaara.m aahaaremi.

Iti evaruupa.m addhamaasikam-pi pariyaayabhattabhojanaanuyogam-anuyutto viharaami. So saakabhakkho vaa homi, saamaakabhakkho vaa homi, niivaarabhakkho ... ., daddulabhakkho ... ., ha.tabhakkho ... ., ka.nabhakkho ... ., aacaamabhakkho ... ., pi~n~naakabhakkho ... ., ti.nabhakkho ... ., gomayabhakko vaa homi; vanamuulaphalaahaaro yaapemi pavattaphalabhojii. So saa.naani pi dhaaremi, masaa.naani pi dhaaremi, chavadussaani pi dh., pa.msukuulaani pi dh., tirii.taani pi dh., ajinam-pi dh., ajinakkhipam-pi dh., kusaciiram-pi dh., vaakaciiram-pi dh., phalakaciiram-pi dh., kesakambalam-pi dh., vaalakambalam-pi dh., uluukapakkham-pi dhaaremi. Kesamassulocako pi homi kesamassulocanaanuyogam-anuyutto, ubbha.t.thako pi homi aasanapa.tikkhitto, ukku.tiko pi homi ukku.tikappadhaanam-anuyutto, ka.n.takaapassayiko pi homi ka.n.takaapassaye seyya.m kappemi, saayatatiyakam-pi udakoroha.naanuyogam-anuyutto viharaami.

Iti evaruupa.m anekavihita.m kaayassa aataapanaparitaapanaanuyogam-anuyutto viharaami. Ida.m su me Saariputta tapassitaaya hoti.

Tatra-ssu me ida.m Saariputta luukhasmi.m hoti: nekavassaga.nika.m rajojalla.m kaaye sannicita.m hoti papa.tikajaata.m.

Seyyathaa pi Saariputta tindukaakhaa.nu nekavassaga.niko sannicito hoti papa.tikajaato, evam-eva-ssu me Saariputta nekavassaga.nika.m rajojalla.m kaaye sannicita.m hoti papa.tikajaata.m.

Tassa mayha.m Saariputta na eva.m hoti: Aho vataaha.m ima.m rajojalla.m paa.ninaa parimajjeyya.m, a~n~ne vaa pana me ima.m rajojalla.m paa.ninaa parimajjeyyun-ti. Evam-pi me Saariputta na hoti. Ida.m su me Saariputta luukhasmi.m hoti.

Tatra-ssu me ida.m Saariputta jegucchismi.m hoti: so kho aha.m Saariputta sato va abhikkamaami sato pa.tikkamaami, yaava udabindumhi pi me dayaa paccupa.t.thitaa hoti: maa 'ha.m khuddake paa.ne visamagate sa'nghaata.m aapaadessan-ti.

Ida.m su me Saariputta jegucchismi.m hoti.

Tatra-ssu me ida.m Saariputta pavivittasmi.m hoti: so kho aha.m Saariputta a~n~natara.m ara~n~naayatana.m ajjhogaahitvaa viharaami,

[page 079]

yadaa passaami gopaalaka.m vaa pasupaalaka.m vaa ti.nahaaraka.m vaa ka.t.thahaaraka.m vaa vanakammika.m vaa, vanena vana.m gahanena gahana.m ninnena ninna.m thalena thala.m papataami, ta.m kissa hetu: maa ma.m te addasa.msu aha~n-ca maa te addasan-ti. Seyyathaa pi Saariputta ara~n~nako migo manusse disvaa vanena vana.m gahanena gahana.m ninnena ninna.m thalena thala.m papatati, evam-eva kho aha.m Saariputta yadaa passaami gopaalaka.m vaa pasupaalaka.m vaa ti.nahaaraka.m vaa ka.t.thahaaraka.m vaa vanakammika.m vaa, vanena vana.m gahanena gahana.m ninnena ninna.m thalena thala.m papataami, ta.m kissa hetu: maa ma.m te addasa.msu aha~n-ca maa te addasan-ti. Ida.m su me Saariputta pavivittasmi.m hoti.

So kho aha.m Saariputta ye te go.t.thaa pa.t.thitagaavo apagatagopaalakaa tattha catuku.n.diko upasa'nkamitvaa yaani taani vacchakaana.m taru.nakaana.m dhenupakaana.m gomayaani taani suda.m aahaaremi. Yaava kiiva~n-ca me Saariputta saka.m muttakariisa.m apariyaadi.n.na.m hoti, saka.m yeva suda.m muttakariisa.m aahaaremi. Ida.m su me Saariputta mahaavika.tabhojanasmi.m hoti.

So kho aha.m Saariputta a~n~natara.m bhi.msanaka.m vanasa.n.da.m ajjhogaahitvaa viharaami. Tatra suda.m Saariputta bhi.msanakassa vanasa.n.dassa bhi.msanakatasmi.m hoti: yo koci aviitaraago ta.m vanasa.n.da.m pavisati yebhuyyena lomaani ha.msanti.

So kho aha.m Saariputta yaa taa rattiyo siitaa hemantikaa antara.t.thake himapaatasamaye tathaaruupaasu rattisu ratti.m abbhokaase viharaami divaa vanasa.n.de, gimhaana.m pacchime maase divaa abbhokaase viharaami ratti.m vanasa.n.de. Api-ssu ma.m Saariputta aya.m anacchariyaa gaathaa pa.tibhaasi pubbe assutapubbaa:

So tatto so siino, eko bhi.msanake vane,
naggo na c' aggim-aasiino, esanaapasuto muniiti.

So kho aha.m Saariputta susaane seyya.m kappemi chava.t.thikaani upadhaaya. Api-ssu ma.m Saariputta goma.n.dalaa upasa'nkamitvaa o.t.thubhanti pi omuttenti pi, pa.msukena okiranti pi, ka.n.nasotesu pi salaaka.m pavesenti. Na kho panaaha.m Saariputta abhijaanaami tesu paapaka.m citta.m uppaadetaa.

Ida.m su me Saariputta upekhaavihaarasmi.m hoti.

[page 080]

Santi kho pana Saariputta eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: aahaarena suddhiiti; te eva.m aaha.msu:

kolehi yaapemaati. te kolam-pi khaadanti, kolacu.n.nam-pi khaadanti, kolodakam-pi pivanti, anekavihitam-pi kolavikati.m paribhu~njanti. Abhijaanaami kho panaaha.m Saariputta eka.m yeva kola.m aahaara.m aaharitaa. Siyaa kho pana te Saariputta evam-assa: mahaa nuuna tena samayena kolo ahosiiti. Na kho pan' eta.m Saariputta eva.m da.t.thabba.m, tadaa pi etaparamo yeva kolo ahosi seyyathaa pi etarahi. Tassa mayha.m Saariputta eka.m yeva kola.m aahaara.m aahaarayato adhimattakasimaana.m patto kaayo hoti: seyyathaa pi naama aasiitikapabbaani vaa kaalaapabbaani vaa evam-eva-ssu me a'ngapacca'ngaani bhavanti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama o.t.thapada.m evameva-ssu me aanisada.m hoti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama va.t.tanaava.lii evam-eva-ssu me pi.t.thika.n.tako unnataavanato hoti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama jarasaalaaya gopaanasiyo oluggaviluggaa bhavanti evam-eva-ssu me phaasu.liyo oluggaviluggaa bhavanti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama gambhiire udapaane udakataarakaa gambhiiragataa okkhaayikaa dissanti evam-eva-ssu me akkhikuupesu akkhitaarakaa gambhiiragataa okkhaayikaa dissanti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama tittakaalaabu aamakacchinno vaataatapena sampu.tito hoti sammilaato evam-eva-ssu me siisacchavi sampu.titaa hoti sammilaataa taay' ev' appaahaarataaya. So kho aha.m Saariputta:

udaracchavi.m parimasissaamiiti pi.t.thika.n.taka.m yeva pariga.nhaami, pi.t.thika.n.taka.m parimasissaamiiti udaracchavi.m yeva pariga.nhaami, yaava-ssu me Saariputta udaracchavi pi.t.thika.n.taka.m alliinaa hoti taay' ev' appaahaarataaya. So kho aha.m Saariputta:

vacca.m vaa mutta.m vaa karissaamiiti tatth' eva avakujjo papataami taay' ev' appaahaarataaya. So kho aha.m Saariputta tam-eva kaaya.m assaasento paa.ninaa gattaani anomajjaami, tassa mayha.m Saariputta paa.ninaa gattaani anomajjato puutimuulaani lomaani kaayasmaa papatanti taay' ev' appaahaarataaya.

Santi kho pana Saariputta eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: aahaarena suddhiiti; te evam-aaha.msu:

muggehi yaapema - pe - tilehi yaapema - ta.n.dulehi yaapemaati, te ta.n.dulam-pi khaadanti, ta.n.dulacu.n.nam-pi khaadanti, ta.n.dulodakam-pi pivanti,

[page 081]

anekavihitam-pi ta.n.dulavikati.m paribhu~njanti. Abhijaanaami kho panaaha.m Saariputta eka.m yeva ta.n.dula.m aahaara.m aaharitaa. Siyaa kho pana te Saariputta evamassa: mahaa nuuna tena samayena ta.n.dulo ahosiiti. Na kho pan' eta.m Saariputta eva.m da.t.thabba.m, tadaa pi etaparamo yeva ta.n.dulo ahosi seyyathaa pi etarahi. Tassa mayha.m Saariputta eka.m yeva ta.n.dula.m aahaara.m aahaarayato adhimattakasimaana.m patto kaayo hoti: seyyathaa pi naama aasiitikapabbaani vaa kaalaapabbaani vaa evam-eva-ssu me a'ngapacca'ngaani bhavanti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama o.t.thapada.m evam-eva-ssu me aanisada.m hoti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama va.t.tanaava.lii evam-eva-ssu me pi.t.thika.n.tako unnataavanato hoti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama jarasaalaaya gopaanasiyo oluggaviluggaa bhavanti evam-eva-ssu me phaasu.liyo oluggaviluggaa bhavanti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama gambhiire udapaane udakataarakaa gambhiiragataa okkhaayikaa dissanti evam-eva-ssu me akkhikuupesu akkhitaarakaa gambhiiragataa okkhaayikaa dissanti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama tittakaalaabu aamakacchinno vaataatapena sampu.tito hoti sammilaato evam-eva-ssu me siisacchavi sampu.titaa hoti sammilaataa taay' ev' appaahaarataaya. So kho aha.m Saariputta: udaracchavi.m parimasissaamiiti pi.t.thika.n.taka.m yeva pariga.nhaami, pi.t.thika.n.taka.m parimasissaamiiti udaracchavi.m yeva pariga.nhaami, yaava-ssu me Saariputta udaracchavi pi.t.thika.n.taka.m alliinaa hoti taay' ev' appaahaarataaya. So kho aha.m Saariputta:

vacca.m vaa mutta.m vaa karissaamiiti tatth' eva avakujjo papataami taay' ev' appaahaarataaya. So kho aha.m Saariputta tameva kaaya.m assaasento paa.ninaa gattaani anomajjaami, tassa mayha.m Saariputta paa.ninaa gattaani anomajjato puutimuulaani lomaani kaayasmaa papatanti taay' ev' appaahaarataaya. Taaya pi kho aha.m Saariputta iriyaaya taaya pa.tipadaaya taaya dukkarakaarikaaya naajjhagama.m uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanavisesa.m, ta.m kissa hetu: imissaa yeva ariyaaya pa~n~naaya anadhigamaa yaa 'ya.m ariyaa pa~n~naa adhigataa ariyaa niyyaanikaa niyyaati takkarassa sammaa dukkhakkhayaaya.

Santi kho pana Saariputta eke s. e. e.: sa.msaarena suddhiiti. Na kho pana so Saariputta sa.msaaro sulabharuupo yo mayaa asa.msaritapubbo iminaa diighena addhunaa,

[page 082]

a~n~natra Suddhaavaasehi devehi; Suddhaavaase caaha.m Saariputta deve sa.msareyya.m, na-y-ima.m loka.m punar-aagaccheyya.m. Santi kho pana Saariputta eke s. e. e.: upapattiyaa suddhiiti. Na kho pana saa Saariputta upapatti sulabharuupaa yaa mayaa anupapannapubbaa iminaa diighena addhunaa, a~n~natra Suddhaavaasehi devehi; Suddhaavaase caaha.m Saariputta deve upapajjeyya.m, na-y-ima.m loka.m punar-aagaccheyya.m. Santi kho pana Saariputta eke s. e. e.: aavaasena suddhiiti. Na kho pana so Saariputta aavaaso sulabharuupo yo mayaa anaavutthapubbo iminaa diighena addhunaa, a~n~natra Suddhaavaasehi devehi; Suddhaavaase caaha.m Saariputta deve vaseyya.m, na-y-ima.m loka.m punar-aagaccheyya.m. Santi kho pana Saariputta eke s. e. e.:

Ya~n~nena suddhiiti. Na kho pana so Saariputta ya~n~no sulabharuupo yo mayaa ayi.t.thapubbo iminaa diighena addhunaa, ta~n-ca kho ra~n~naa vaa sataa khattiyena muddhaavasittena braahma.nena vaa mahaasaalena. Santi kho pana Saariputta eke s. e. e.:

aggiparicariyaaya suddhiiti. Na kho pana so Saariputto aggi sulabharuupo yo mayaa aparici.n.napubbo iminaa diighena addhunaa.

ta~n-ca kho ra~n~naa vaa sataa khattiyena muddhaavasittena braahma.nena vaa mahaasaalena.

Santi kho pana Saariputta eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: yaavad-evaaya.m bhava.m puriso daharo hoti yuvaa susu kaa.lakeso bhadrena yobbanena samannaagato pa.thamena vayasaa, taavad-eva paramena pa~n~naaveyyattiyena samannaagato hoti; yato ca kho aya.m bhava.m puriso ji.n.no hoti vuddho mahallako addhagato vayo anuppatto. asiitiko vaa navutiko vaa vassasatiko vaa jaatiyaa, atha tamhaa pa~n~naaveyyattiyaa parihaayatiiti. Na kho pan, eta.m Saariputta eva.m da.t.thaba.m. Aha.m kho pana Saariputta etarahi ji.n.no vuddho mahallako addhagato vayo anuppatto, asiitiko me vayo vattati. Idha me assu Saariputta cattaaro saavakaa vassasataayukaavassasatajiivino paramaaya satiyaa ca gatiyaa ca dhitiyaa ca samannaagataa paramena ca pa~n~naaveyyattiyena; seyyathaa pi Saariputta da.lhadhammo dhanuggaho sikkhito katahattho katuupaasano lahukena asanena appakasiren' eva tiriya.m taalacchaaya.m; atipaateyya, eva.m adhimattasatimanto eva.m adhimattagatimanto eva.m adhimattadhitimanto eva.m paramena pa~n~naaveyyattiyena samannaagataa.

[page 083]

Te ma.m catunna.m satipa.t.thaanaana.m upaadaay' upaadaaya pa~nha.m puccheyyu.m. pu.t.tho pu.t.tho caaha.m tesa.m byaakareyya.m, byaakata~n-ca me byaakatato dhaareyyu.m, na ca ma.m dutiyaka.m uttari.m paripuccheyyu.m, a~n~natra asita-piitakhaayita-saayitaa, a~n~natra uccaarapassaavakammaa, a~n~natra niddaakilamathapa.tivinodanaa. Apariyaadi.n.naa yev' assa Saariputta Tathaagatassa dhammadesanaa, apariyaadi.n.na.m yev' assa Tathaagatassa dhammapadabya~njana.m, apariyaadi.n.na.m yev' assa Tathaagatassa pa~nhapa.tibhaana.m, atha me te cattaaro saavakaa vassasataayukaa vassasatajiivino vassasatassa accayena kaala.m kareyyu.m. Ma~ncakena ce pi ma.m Saariputta pariharissatha n' ev' atthi Tathaagatassa pa~n~naaveyyattiyassa a~n~nathatta.m.

Ya.m kho ta.m Saariputta sammaa vadamaano vadeyya: asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitaaya bahujanasukhaaya lokaanukampaaya atthaaya hitaaya sukhaaya devamanussaanan-ti, mam-eva ta.m sammaa vadamaano vadeyya: asammohadhammo ... devamanussaanan-ti.

Tena kho pana samayena aayasmaa Naagasamaalo Bhagavato pi.t.thito .thito hoti Bhagavanta.m viijayamaano. Atha kho aayasmaa Naagasamaalo Bhagavanta.m etad-avoca: Acchariya.m bhante, abbhuta.m bhante, api ca me bhante ima.m dhammapariyaaya.m sutvaa lomaani ha.t.thaani. Konaamo aya.m bhante dhammapariyaayo ti. - Tasmaatiha tva.m Naagasamaala ima.m dhammapariyaaya.m Lomaha.msanapariyaayo t' eva na.m dhaarehiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Naagasamaalo Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

MAHAaSIiHANAaDASUTTA.M DUTIYA.M.

 


 

XIII. Mahaa Dukkhakkhandha Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Atha kho sambahulaa bhikkhuu pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Saavatthi.m pi.n.daaya paavisi.msu.

[page 084]

Atha kho tesa.m bhikkhuuna.m etad-ahosi: Atippago kho taava Saavatthiya.m pi.n.daaya caritu.m, yan-nuuna maya.m yen' a~n~natitthiyaana.m paribbaajakaana.m aaraamo ten' upasa'nkameyyaamaati. Atha kho te bhikkhuu yen' a~n~natitthiyaana.m paribbaajakaana.m aaraamo ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa tehi a~n~natitthiyehi paribbaajakehi saddhi.m sammodi.msu, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinne kho te bhikkhuu te a~n~natitthiyaa paribbaajakaa etad-avocu.m: Sama.no aavuso Gotamo kaamaana.m pari~n~na.m pa~n~naapeti, mayam-pi kaamaana.m pari~n~na.m pa~n~naapema; sama.no aavuso Gotamo ruupaana.m pari~n~na.m pa~n~naapeti, mayam-pi ruupaana.m pari~n~na.m pa~n~naapema; sama.no aavuso Gotamo vedanaana.m pari~n~na.m pa~n~naapeti, mayam-pi vedanaana.m pari~n~na.m pa~n~naapema; idha no aavuso ko viseso ko adhippaayo ki.m naanaakara.na.m sama.nassa vaa Gotamassa amhaaka.m vaa, yadida.m dhammadesanaaya vaa dhammadesana.m anusaasaniyaa vaa anusaasanin-ti.

Atha kho te bhikkhuu tesa.m a~n~natitthiyaana.m paribbaajakaana.m bhaasita.m n' eva abhinandi.msu na pa.tikkosi.msu, anabhinanditvaa appa.tikkositvaa u.t.thaay' aasanaa pakkami.msu: Bhagavato santike etassa bhaasitassa attha.m aajaanissaamaati.

Atha kho te bhikkhuu Saavatthiya.m pi.n.daaya caritvaa pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkantaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinnaa kho te bhikkhuu Bhagavanta.m etad-avocu.m: Idha maya.m bhante pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Saavatthi.m pi.n.daaya paavisimha, tesa.m no bhante amhaaka.m etad-ahosi: Atippago kho taava Saavatthiya.m pi.n.daaya caritu.m, yan-nuuna maya.m yen' a~n~natitthiyaana.m paribbaajakaana.m aaraamo ten' upasa'nkameyyaamaati. Atha kho maya.m bhante yen' a~n~natitthiyaana.m paribbaajakaana.m aaraamo ten' upasa'nkamimha, upasa'nkamitvaa tehi a~n~natitthiyehi paribbaajakehi saddhi.m sammodimha, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidimha. Ekamanta.m nisinne kho bhante te a~n~natitthiyaa paribbaajakaa amhe etad-avocu.m: Sama.no aavuso Gotamo kaamaana.m pari~n~na.m pa~n~naapeti, mayam-pi kaamaana.m pari~n~na.m pa~n~naapema;

[page 085]

sama.no aavuso Gotamo ruupaana.m p. p., mayampi ruupaana.m p. p., sama.no aavuso Gotamo vedanaana.m p. p., mayam-pi vedanaana.m p. p.; idha no aavuso ko viseso ko adhippaayo ki.m naanaakara.na.m sama.nassa vaa Gotamassa amhaaka.m vaa, yadida.m dhammadesanaaya vaa dhammadesana.m anusaasaniyaa vaa anasaasanin-ti. Atha kho maya.m bhante tesa.m a~n~natitthiyaana.m paribbaajakaana.m bhaasita.m n' eva abhinandimha na pa.tikkosimha, anabhinanditvaa appa.tikkositvaa u.t.thaay' aasanaa pakkamimha: Bhagavato santike etassa bhaasitassa attha.m aajaanissaamaati.

Eva.mvaadino bhikkhave a~n~natitthiyaa paribbaajakaa evamassu vacaniiyaa: Ko pan' aavuso kaamaana.m assaado ko aadinavo ki.m nissara.na.m, ko ruupaana.m assaado ko adiinavo ki.m nissara.na.m, ko vedanaana.m assaado ko aadiinavo ki.m nissara.nan-ti.

Eva.m pu.t.thaa bhikkhave a~n~natitthiyaa paribbaajakaa na c' eva sampaayissanti uttari~n-ca vighaata.m aapajjissanti, ta.m kissa hetu: yathaa ta.m bhikkhave avisayasmi.m. Naahan-ta.m bhikkhave passaami sadevake loke samaarake sabrahmake sassama.nabraahma.niyaa pajaaya sadevamanussaaya yo imesa.m pa~nhaana.m veyyaakara.nena citta.m aaraadheyya a~n~natra Tathaagatena vaa Tathaagatasaavakena vaa ito vaa pana sutvaa.

Ko ca bhikkhave kaamaana.m assaado: Pa~nc' ime bhikkhave kaamagu.naa, katame pa~nca: cakkhuvi~n~neyyaa ruupaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa, sotavi~n~neyyaa saddaa - pe - ghaanavi~n~neyyaa gandhaa - jivhaavi~n~neyyaa rasaa - kaayavi~n~neyyaa pho.t.thabbaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa. Ime kho bhikkhave pa~nca kaamagu.naa. Ya.m kho bhikkhave ime pa~nca kaamagu.ne pa.ticca uppajjati sukha.m somanassa.m, aya.m kaamaana.m assaado.

Ko ca bhikkhave kaamaana.m aadiinavo: Idha bhikkhave kulaputto yena sippa.t.thaanena jiivika.m kappeti, yadi muddaaya yadi ga.nanaaya yadi sa'nkhaanena yadi kasiyaa yadi va.nijjaaya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi raajaporisena yadi sippa~n~natarena, siitassa purakkhato u.nhassa purakkhato, .da.msamakasa-vaataatapa-siri.msapasamphassehi rissamaano, khuppipaasaaya miiyamaano, ayam-pi bhikkhave kaamaana.m aadiinavo sandi.t.thiko dukkhakkhandho kaamahetu kaamanidaana.m kaamaadhikara.na.m kaamaanam-eva hetu.

[page 086]

Tassa ce bhikkhave kulaputtassa eva.m u.t.thahato gha.tato vaayamato te bhogaa naabhinipphajjanti, so socati kilamati paridevati, urattaa.li.m kandati, sammoha.m aapajjati: mogha.m vata me u.t.thaana.m, aphalo vata me vaayaamo ti. Ayam-pi bhikkhave k. aa. sandi.t.thiko ... kaamaanam-eva hetu. Tassa ce bhikkhave kulaputtassa eva.m u.t.thahato gha.tato vaayamato te bhogaa abhinipphajjanti, so tesa.m bhogaana.m aarakkhaadhikara.na.m dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti: kinti me bhoge n' eva raajaano hareyyu.m na coraa hareyyu.m na aggi .daheyya na udaka.m vaheyya na appiyaa daayaadaa hareyyun-ti. Tassa eva.m aarakkhato gopayato te bhoge raajaano vaa haranti coraa vaa haranti aggi vaa .dahati udaka.m vaa vahati appiyaa vaa daayaadaa haranti. So socati kilamati paridevati, urattaa.li.m kandati, sammoha.m aapajjati:

yam-pi me ahosi tam-pi no na-tthiiti. Ayam-pi bhikkhave k. aa. sandi.t.thiko ... kaamaanam-eva hetu. Puna ca para.m bhikkhave kaamahetu kaamanidaana.m kaamaadhikara.na.m kaamaanam-eva hetu raajaano pi raajuuhi vivadanti, khattiyaa pi khattiyehi v., braahma.naa pi braahma.nehi v., gahapatii pi gahapatiihi vivadanti, maataa pi puttena vivadati, putto pi maataraa v., pitaa pi puttena v., putto pi pitaraa v., bhaataa pi bhaataraa v., bhaataa pi bhaginiyaa v., bhaginii pi bhaataraa v., sahaayo pi sahaayena vivadati. Te tattha kalaha-viggaha-vivaadam-aapannaa a~n~nama~n~na.m paa.niihi pi upakkamanti, le.d.duuhi pi u., da.n.dehi pi u., satthehi pi upakkamanti; te tattha mara.nam-pi nigacchanti mara.namattam-pi dukkha.m. Ayam-pi bhikkhave k. aa. sandi.t.thiko ... kaamaanam-eva hetu. Puna ca para.m bhikkhave kaamahetu k. k. kaamaanam-eva hetu asicamma.m gahetvaa dhanukalaapa.m sannayhitvaa ubhatoviyuu.lha.m sa'ngaama.m pakkhandanti ususu pi khippamaanesu sattisu pi khippamaanaasu asisu pi vijjotalantesu; te tattha usuuhi pi vijjhanti, sattiyaa pi vijjhanti, asinaa pi siisa.m chindanti, te tattha mara.nam-pi nigacchanti mara.namattam-pi dukkha.m. Ayam-pi bhikkhave k. aa. sandi.t.thiko ... kaamaanam-eva hetu. Puna ca para.m bhikkhave kaamahetu k. k. kaamaanam-eva hetu asicamma.m gahetvaa dhanukalaapa.m sannayhitvaa addaavalepanaa upakaariyo pakkhandanti ususu pi khippamaanesu sattisu pi khippamaanaasu asisu pi vijjotalantesu;

[page 087]

te tattha usuuhi pi vijjhanti sattiyaa pi vijjhanti pakka.t.thiyaa pi osi~ncanti abhivaggena pi omaddanti asinaa pi siisa.m chindanti; te tattha mara.nam-pi nigacchanti mara.namattam-pi dukkha.m. Ayampi bhikkhave k. aa. sandi.t.thiko ... kaamaanam-eva hetu. Puna ca para.m bhikkhave kaamahetu k. k. kaamaanam-eva hetu sandhim-pi chindanti, nillopam-pi haranti, ekaagaarikam-pi karonti, paripanthe pi ti.t.thanti, paradaaram-pi gacchanti; tamena.m raajaano gahetvaa vividhaa kammakara.naa karonti: kasaahi pi taa.lenti, vettehi pi taa.lenti, addhada.n.dakehi pi taa.lenti.

hattham-pi chindanti, paadam-pi ch., hatthapaadam-pi ch., ka.n.na.m-pi ch., naasam-pi ch., ka.n.nanaasam-pi chindanti.

bila'ngathaalikam-pi karonti, sa'nkhamu.n.dikam-pi k., Raahumukham-pi k., jotimaalikam-pi k., hatthapajjotikam-pi k., erakavattikam-pi k., ciirakavaasikam-pi k., e.neyyakam-pi k., ba.lisama.msikam-pi k., kahaapa.nakam-pi k., khaaraapatacchikam-pi k., palighaparivattikam-pi k., palaalapii.thakam-pi karonti, tattena pi telena osi~ncanti, sunakhehi pi khaadaapenti.

jiivantam-pi suule uttaasenti, asinaa pi siisa.m chindanti; te tattha mara.nam-pi nigacchanti mara.namattam-pi dukkha.m.

Ayam-pi bhikkhave k. aa. sandi.t.thiko ... kaamaanam-eva hetu. Puna ca para.m bhikkhave kaamahetu kaamanidaana.m kaamaadhikara.na.m kaamaanam-eva hetu kaayena duccarita.m caranti, vaacaaya, d. c., manasaa d. c.; te kaayena duccarita.m caritvaa vaacaaya d. c. manasaa d. c. kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjanti. Aya.m bhikkhave kaamaana.m aadiinavo samparaayiko dukkhakkhandho kaamahetu kaamanidaana.m kaamaadhikara.na.m kaamaanam-eva hetu.

Ki~n-ca bhikkhave kaamaana.m nissara.na.m: Yo kho bhikkhave kaamesu chandaraagavinayo chandaraagappahaana.m. ida.m kaamaana.m nissara.na.m.

Ye hi keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa eva.m kaamaana.m assaada~n-ca assaadato aadiinava~n-ca aadiinavato nissara.na~n-ca nissara.nato yathaabhuuta.m na-ppajaananti, te vata saama.m vaa kaame parijaanissanti para.m vaa tathattaaya samaadapessanti yathaapa.tipanno kaame parijaanissatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati. Ye ca kho keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa eva.m kaamaana.m assaada.m assaadato aadiinava~n-ca aadiinavato nissara.na~n-ca nissara.nato yathaabhuuta.m pajaananti,

[page 088]

te vata saama.m vaa kaame parijaanissanti para.m vaa tathattaaya samaadapessanti yathaapa.tipanno kaame parijaanissatiiti .thaanameta.m vijjati.

Ko ca bhikkhave ruupaana.m assaado: Seyyathaa pi bhikkhave khattiyaka~n~naa vaa braahma.naka~n~naa vaa gahapatika~n~naa vaa pannarasavassuddesikaa vaa so.lasavassuddesikaa vaa naatidiighaa naatirassaa naatikisaa naatithuulaa naatikaa.lii na accodaataa, paramaa saa bhikkhave tasmi.m samaye subhaa va.n.nanibhaa ti.

-- Evam-bhante - Ya.m kho bhikkhave subha.m va.n.nanibha.m pa.ticca uppajjati sukha.m somanassa.m aya.m ruupaana.m assaado.

Ko ca bhikkhave ruupaana.m aadiinavo: Idha bhikkhave tam-eva bhagini.m passeyya aparena samayena asiitika.m vaa navutika.m vaa vassasatika.m vaa jaatiyaa, ji.n.na.m gopaanasiva'nka.m bhogga.m da.n.daparaayana.m pavedhamaana.m gacchanti.m, aatura.m gatayobbana.m kha.n.dadanti.m palitakesi.m viluuna.m khalitasira.m valina.m tilakaahatagatti.m, ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: yaa purimaa subhaa va.n.nanibhaa saa antarahitaa, aadiinavo paatubhuuto ti. - Evam-bhante. - Ayam-pi bhikkhave ruupaana.m aadiinavo. Puna ca para.m bhikkhave tam-eva bhagini.m passeyya aabaadhika.m dukkhita.m baa.lhagilaana.m sake muttakariise palipanna.m semaana.m a~n~nehi vu.t.thaapiyamaana.m a~n~nehi sa.mvesiyamaana.m, ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: yaa purimaa subhaa va.n.nanibhaa saa antarahitaa, aadiinavo paatubhuuto ti. - Evam-bhante. - Ayam-pi bhikkhave ruupaana.m aadiinavo. Puna ca para.m bhikkhave tam-eva bhagini.m passeyya, sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m ekaahamata.m vaa dviihamata.m vaa tiihamata.m vaa, uddhumaataka.m viniilaka.m vipubbakajaata.m, ta.m ki.m-ma~n~natha bhikkhave: yaa purimaa subhaa va.n.nanibhaa saa antarahitaa, aadiinavo paatubhuuto ti. -Evam-bhante. - Ayam-pi bhikkhave ruupaana.m aadiinavo.

Puna ca para.m bhikkhave tam-eva bhagini.m passeyya, sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m kaakehi vaa khajjamaana.m kulalehi vaa kh. gijjhehi vaa kh. supaanehi vaa kh. sigaalehi vaa kh.

vividhehi vaa paa.nakajaatehi khajjamaana.m; ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave:

[page 089]

yaa purimaa subhaa va.n.nanibhaa saa antarahitaa, aadiinavo paatubhuuto ti. - Evam-bhante. - Ayam-pi bhikkhave ruupaana.m aadiinavo. Puna ca para.m bhikkhave tam-eva bhagini.m passeyya, sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m a.t.thikasa'nkhalika.m sama.msalohita.m nahaarusambandha.m, - a.t.thikasa'nkhalika.m nimma.msalohitamakkhita.m nahaarusambandha.m, -a.t.thikasa'nkhalika.m apagatama.msalohita.m nahaarusambandha.m, - a.t.thikaani apagatasambandhaani disaavidisaa vikkhittaani, a~n~nena hattha.t.thika.m a~n~nena paada.t.thika.m a~n~nena ja'ngha.t.thika.m a~n~nena uura.t.thika.m a~n~nena ka.ta.t.thika.m a~n~nena pi.t.thika.n.taka.m a~n~nena siisaka.taaha.m; ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave:

yaa purimaa subhaa va.n.nanibhaa saa antarahitaa, aadiinavo paatubhuuto ti. - Evam-bhante. - Ayam-pi bhikkhave ruupaana.m aadiinavo. Puna ca para.m bhikkhave tam-eva bhagini.m passeyya, sariira.m siivathikaaya cha.d.dita.m, a.t.thikaani setaani sa'nkhava.n.nuupanibhaani, - a.t.thikaani pu~njakitaani terovassikaani, -a.t.thikaani puutiini cu.n.nakajaataani; ta.m ki.m-ma~n~natha bhikkhave: yaa purimaa subhaa va.n.nanibhaa saa antarahitaa, aadiinavo paatubhuuto ti. - Evam-bhante. - Ayam-pi bhikkhave ruupaana.m aadiinavo.

Ki~n-ca bhikkhave ruupaana.m nissara.na.m: Yo bhikkhave ruupesu chandaraagavinayo chandaraagappahaana.m, ida.m ruupaana.m nissara.na.m.

Ye hi keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa eva.m ruupaana.m assaada~n-ca assaadato aadiinava~n-ca aadiinavato nissara.na~n-ca nissara.nato yathaabhuuta.m na-ppajaananti, te vata saama.m vaa ruupe parijaanissanti para.m vaa tathattaaya samaadapessanti yathaapa.tipanno ruupe parijaanissatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati. Ye ca kho keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa eva.m ruupaana.m ... yathaabhuuta.m pajaananti ... .thaanam-eta.m vijjati.

Ko ca bhikkhave vedanaana.m assaado: Idha bhikkhave bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Yasmi.m samaye bhikkhave bhikkhu vivicc' eva ... upasampajja viharati, n' eva tasmi.m samaye attabyaabaadhaaya ceteti na parabyaabaadhaaya ceteti na ubhayabyaabaadhaaya ceteti,

[page 090]

abyaabajjha.m yeva tasmi.m samaye vedana.m vedeti. Abyaabajjhaparamaaha.m bhikkhave vedanaana.m assaada.m vadaami. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m - tatiya.m jhaana.m - catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Yasmi.m samaye bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati, n eva tasmi.m samaye attabyaabaadhaaya ceteti na parabyaabaadhaaya ceteti na ubhayabyaabaadhaaya ceteti. abyaabajjha.m yeva tasmi.m samaye vedana.m vedeti. Abyaabajjhaparamaaha.m bhikkhave vedanaana.m assaada.m vadaami.

Ko ca bhikkhave vedanaana.m aadiinavo: Ya.m bhikkhave vedanaa aniccaa dukkhaa vipari.naamadhammaa, aya.m vedanaana.m aadiinavo.

Ki~n-ca bhikkhave vedanaana.m nissara.na.m: Yo bhikkhave vedanaasu chandaraagavinayo chandaraagappahaana.m, ida.m vedanaana.m nissara.na.m.

Ye hi keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa eva.m vedanaana.m assaada~n-ca assaadato aadiinava~n-ca aadiinavato nissara.na~n-ca nissara.nato yathaabhuuta.m na-ppajaananti, te vata saama.m vaa vedanaa parijaanissanti para.m vaa tathattaaya samaadapessanti yathaapa.tipanno vedanaa parijaanissatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati. Ye ca kho keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa eva.m vedanaana.m assaada~n-ca assaadato aadiinava~n-ca aadiinavato nissara.na~n-ca nissara.nato yathaabhuuta.m pajaananti, te vata saama.m vaa vedanaa parijaanissanti para.m vaa tathattaaya samaadapessanti yathaapa.tipanno vedanaa parijaanissatiiti .thaanam-eta.m vijjatiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

MAHAaDUKKHAKKHANDHASUTTA.M. TATIYA.M.

[page 091]

 


 

XIV. Cuu.la Dukkhakkhandha Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Sakkesu viharati Kapilavatthusmi.m Nigrodhaaraame. Atha kho Mahaanaamo Sakko yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Mahaanaamo Sakko Bhagavanta.m etadavoca: Diigharattaaha.m bhante Bhagavataa eva.m dhamma.m desita.m aajaanaami: Lobho cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso ti. Eva.m caaha.m bhante Bhagavataa dhamma.m desita.m aajaanaami: Lobho cittassa upakkileso, doso c. u., moho c. u. ti, atha ca pana me ekadaa lobhadhammaa pi citta.m pariyaadaaya ti.t.thanti, dosadhammaa pi citta.m pariyaadaaya ti.t.thanti, mohadhammaa pi citta.m pariyaadaaya ti.t.thanti. Tassa mayha.m bhante eva.m hoti: Ko su naama me dhammo ajjhatta.m appahiino yena me ekadaa lobhadhammaa pi citta.m pariyaadaaya ti.t.thanti, dosadhammaa pi c. p.

ti.t.thanti, mohadhammaa pi c. p. ti.t.thantiiti.

So eva kho te Mahaanaama dhammo ajjhatta.m appahiino yena te ekadaa lobhadhammaa pi citta.m pariyaadaaya ti.t.thanti.

dosadhammaa pi c. p. ti.t.thanti, mohadhammaa pi c. p. ti.t.thanti.

So ca hi te Mahaanaama dhammo ajjhatta.m pahiino abhavissa, na tva.m agaara.m ajjhaavaseyyaasi, na kaame paribhu~njeyyaasi.

Yasmaa ca kho te Mahaanaama so eva dhammo ajjhatta.m appahiino, tasmaa tva.m agaara.m ajjhaavasasi, kaame paribhu~njasi.

Appassaadaa kaamaa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti iti ce pi Mahaanaama ariyasaavakassa yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya sudi.t.tha.m hoti. So ca a~n~natr' eva kaamehi a~n~natra akusalehi dhammehi piitisukha.m naadhigacchati a~n~na.m vaa tato santatara.m, atha kho so n' eva taava anaava.t.tii kaamesu hoti. Yato ca kho Mahaanaama ariyasaavakassa:

appassaadaa kaamaa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya sudi.t.tha.m hoti, so ca a~n~natr' eva kaamehi a~n~natra akusalehi dhammehi piitisukha.m adhigacchati a~n~na~n-ca tato santatara.m, atha kho so anaava.t.tii kaamesu hoti. Mayham-pi kho Mahaanaama pubbe va sambodhaa anabhisambuddhassa bodhisattass' eva sato:

[page 092]

appassaadaa kaamaa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya sudi.t.tha.m ahosi, so ca a~n~natr' eva kaamehi a~n~natra akusalehi dhammehi piitisukha.m naajjhagama.m a~n~na.m vaa tato santatara.m, atha khvaaha.m n' eva taava anaava.t.tii kaamesu pacca~n~naasi.m. Yato ca kho me Mahaanaama: appassaadaa kaamaa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya sudi.t.tha.m ahosi, so ca a~n~natr' eva kaamehi a~n~natra akusalehi dhammehi piitisukha.m ajjhagama.m a~n~na~n-ca tato santatara.m, athaaha.m anaava.t.tii kaamesu pacca~n~naasi.m.

Ko ca Mahaanaama kaamaana.m assaado: Pa~nc' ime Mahaanaama kaamagu.naa, katame pa~nca: cakkhuvi~n~neyyaa ruupaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa, sotavi~n~neyyaa saddaa - pe - ghaanavi~n~neyyaa gandhaa - jivhaavi~n~neyyaa rasaa - kaayavi~n~neyyaa pho.t.thabbaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa. Ime kho Mahaanaama pa~nca kaamagu.naa. Ya.m kho Mahaanaama ime pa~nca kaamagu.ne pa.ticca uppajjati sukha.m somanassa.m, aya.m kaamaana.m assaado.

Ko ca Mahaanaama kaamaana.m aadiinavo ... (repeat from p. 85, l.30 to p. 87, l.26, with Mahaanaama substituted for bhikkhave) ... Aya.m Mahaanaama kaamaana.m aadiinavo samparaayiko dukkhakkhandho kaamahetu kaamanidaana.m kaamaadhikara.na.m kaamaanam-eva hetu.

Ekam-idaaha.m Mahaanaama samaya.m Raajagahe viharaami Gijjhakuu.te pabbate. Tena kho pana samayena sambahulaa niga.n.thaa Isigilipasse Kaa.lasilaaya.m ubbha.t.thakaa honti aasanapa.tikkhittaa, opakkamikaa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti. Atha kho 'ha.m Mahaanaama saayanhasamaya.m pa.tisallaa.naa vu.t.thito yena Isigilipassa.m Kaa.lasilaa yena te niga.n.thaa ten' upasa'nkami.m, upasa'nkamitvaa te niga.n.the etad-avoca.m:

Kin-nu tumhe aavuso niga.n.thaa ubbha.t.thakaa aasanapa.tikkhittaa opakkamikaa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyathaati. Eva.m vutte Mahaanaama te niga.n.thaa ma.m etad-avocu.m: Niga.n.tho aavuso Naathaputto sabba~n~nuu sabbadassaavii aparisesa.m ~naa.nadassana.m pa.tijaanaati: carato ca me ti.t.thato ca suttassa ca jaagarassa ca satata.m samita.m ~naa.nadassana.m paccupa.t.thitan-ti;

[page 093]

so evam-aaha: Atthi kho vo niga.n.thaa pubbe paapa.m kamma.m kata.m. ta.m imaaya ka.tukaaya dukkarakaarikaaya nijjaretha; ya.m pan' ettha etarahi kaayena sa.mvutaa vaacaaya sa.mvutaa manasaa sa.mvutaa ta.m aayati.m paapassa kammassa akara.na.m; iti puraa.naana.m kammaana.m tapasaa byantibhaavaa navaana.m kammaana.m akara.naa aayati.m anavassavo, aayati.m anavassavaa kammakkhayo, kammakkhayaa dukkhakkhayo, dukkhakkhayaa vedanaakkhayo, vedanaakkhayaa sabba.m dukkha.m nijji.n.na.m bhavissatiiti. Ta~n-ca pan' amhaaka.m ruccati c' eva khamati ca.

tena c' amhaa attamanaa ti.

Eva.m vutte aha.m Mahaanaama te niga.n.the etad-avoca.m:

Kim-pana tumhe aavuso niga.n.thaa jaanaatha: ahuvaam' eva maya.m pubbe, na naahuvamhaati. - No h' ida.m aavuso. -Kim-pana tumhe aavuso niga.n.thaa jaanaatha: akaraam' eva maya.m pubbe paapa.m kamma.m, na naakaramhaati. No h' ida.m aavuso. - Kim-pana tumhe aavuso niga.n.thaa jaanaatha: evaruupa.m vaa evaruupa.m vaa paapa.m kamma.m akaramhaati. - No h' ida.m aavuso. - Kim-pana tumhe aavuso niga.n.thaa jaanaatha:

ettaka.m vaa dukkha.m nijji.n.na.m, ettaka.m vaa dukkha.m nijjaretabba.m, ettakamhi vaa dukkhe nijji.n.ne sabba.m dukkha.m nijji.n.na.m bhavissatiiti. - No h' ida.m aavuso. - Kim-pana tumhe aavuso niga.n.thaa jaanaatha di.t.the va dhamme akusalaana.m dhammaana.m pahaana.m, kusalaana.m dhammaana.m upasampadan-ti. - No h' ida.m aavuso. - Iti kira tumhe aavuso niga.n.thaa na jaanaatha: ahuvaam' eva maya.m pubbe na naahuvamhaati, na jaanaatha: akaraam eva maya.m pubbe paapa.m kamma.m na naakaramhaati, na jaanaatha: evaruupa.m vaa evaruupa.m vaa paapa.m kamma.m akaramhaati, na jaanaatha: ettaka.m vaa dukkha.m nijji.n.na.m ettaka.m vaa dukkha.m nijjaretabba.m ettakamhi vaa dukkhe nijji.n.ne sabba.m dukkha.m nijji.n.na.m bhavissatiiti, na jaanaatha di.t.the va dhamme akusulaana.m dhammaana.m pahaana.m kusalaana.m dhammaana.m upasampada.m.

Eva.m sante aavuso niga.n.thaa ye loke luddaa lohitapaa.nino kuraarakammantaa manussesu paccaajaataa te niga.n.thesu pabbajantiiti. - Na kho aavuso Gotama sukhena sukha.m adhigantabba.m, dukkhena kho sukha.m adhigantabba.m. Sukhena ca aavuso Gotama sukha.m adhigantabba.m abhavissa,

[page 094]

raajaa Maagadho Seniyo Bimbisaaro sukha.m adhigaccheyya, raajaa Maagadho S. B. sukhavihaaritaro aayasmataa Gotamenaati. - Addhaayasmantehi niga.n.thehi sahasaa appa.tisa'nkhaa vaacaa bhaasitaa: na kho aavuso Gotama sukhena sukha.m adhigantabba.m, dukkhena kho sukha.m adhigantabba.m; sukhena ca aavuso Gotama sukha.m adhigantabba.m abhavissa, raajaa Maagadho S. B.

sukha.m adhigaccheyya, raajaa Maagadho S. B. sukhavihaaritaro aayasmataa Gotamenaati. Api ca aham-eva tattha pa.tipucchitabbo: ko nu kho aayasmantaana.m sukhavihaaritaro, raajaa vaa Maagadho S. B. aayasmaa vaa Gotamo ti - Addhaavuso Gotama amhehi sahasaa appa.tisa'nkhaa vaacaa bhaasitaa: na kho aavuso Gotama sukhena sukha.m adhigantabba.m, dukkhena kho sukha.m adhigantabba.m; sukhena ca aavuso Gotama sukha.m adhigantabba.m abhavissa, raajaa Maagadho S. B. sukha.m adhigaccheyya, raajaa Maagadho S. B. sukhavihaaritaro aayasmataa Gotamenaati. Api ca ti.t.that' eta.m, idaani pi maya.m aayasmanta.m Gotama.m pucchaama: Ko nu kho aayasmantaana.m sukhavihaaritaro, raajaa vaa Maagadho S. B. aayasmaa vaa Gotamo ti. - Tena h' aavuso niga.n.thaa tumhe va tattha pa.tipucchissaami, yathaa vo khameyya tathaa na.m byaakareyyaatha. Ta.m kim-ma~n~nath' aavuso {niga.n.thaa}: pahoti raajaa Maagadho S. B.

ani~njamaano kaayena abhaasamaano vaaca.m satta rattindivaani ekantasukhapa.tisa.mvedii viharitun-ti. - No h' ida.m aavuso.

-- Ta.m kim-ma~n~nath' aavuso niga.n.thaa: pahoti raajaa Maagadho S. B. ani~njamaano kaayena abhaasamaano vaaca.m cha rattindivaani pa~nca r. cattaari r. tii.ni r. dve r. eka.m rattindiva.m ekantasukhapa.tisa.mvedii viharitun-ti - No h' ida.m aavuso. - Aha.m kho aavuso niga.n.thaa pahomi ani~njamaano kaayena abhaasamaano vaaca.m eka.m rattindiva.m ekantasukhapa.tisa.mvedii viharitu.m. Aha.m kho aavuso niga.n.thaa pahomi ani~njamaano kaayena abhaasamaano vaaca.m dve rattindivaani ti.ni r. cattaari r. pa~nca r. cha r. satta rattindivaani ekantasukhapa.tisa.mvedii viharitu.m. Ta.m kim-ma~n~nath' aavuso niga.n.thaa: eva.m sante ko sukhavihaaritaro, raajaa vaa Maagadho Seniyo Bimbisaaro aha.m vaa ti. - Eva.m sante aayasmaa va Gotamo sukhavihaaritaro ra~n~naa Maagadhena Seniyena Bimbisaarenaati.

[page 095]

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano Mahaanaamo Sakko Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

CUu.LADUKKHAKKHANDHASUTTAM CATUTTHA.M.

 


 

XV. Anumaana Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m aayasmaa Mahaamoggallaano Bhaggesu viharati Su.msumaaragire. Bhesaka.laavane migadaaye. Tatra kho aayasmaa Mahaamoggallaano bhikkhuu aamantesi: Aavuso bhikkhavo ti. Aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Mahaamoggallaanassa paccassosu.m. Aayasmaa Mahaamoggallaano etad-avoca:

Pavaareti ce pi aavuso bhikkhu: Vadantu ma.m aayasmanto, vacaniiyo 'mhi aayasmantehiiti, so ca hoti dubbaco dovacassakara.nehi dhammehi samannaagato akkhamo appadakkhi.naggaahii anusaasani.m, atha kho na.m sabrahmacaarii na c' eva vattabba.m na~n~nanti na ca anusaasitabba.m ma~n~nanti na ca tasmi.m puggale vissaasa.m aapajjitabba.m ma~n~nanti. Katame c' aavuso dovacassakara.naa dhammaa: Idh' aavuso bhikkhu paapiccho hoti paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato; yam-p' aavuso bhikkhu paapiccho hoti paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato ayam-pi dhammo dovacassakara.no. Puna ca para.m aavuso bhikkhu attukka.msako hoti paravambhii; yam -p' aavuso bhikkhu a. h.p.

ayam-pi dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu kodhano hoti kodhaabhibhuuto; yam-p' aavuso ... dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu kodhano hoti kodhahetu upanaahii; yam-p' aavuso ... dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu kodhano hoti kodhahetu abhisa'ngii; yam-p' aavuso ... dh.d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu kodhano hoti kodhasaamanta.m vaaca.m nicchaaretaa; yam-p' aavuso ... dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena codaka.m pa.tippharati; yam-p' aavuso ... dh.d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena codaka.m apasaadeti; yam-p' aavuso ... dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena codakassa paccaaropeti;

[page 096]

yam-p' aavuso ... dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena a~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, bahiddhaa katha.m apanaameti, kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti; yam-p' aavuso ... dh.d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena apadaane na sampaayati; yam-p' aavuso ... dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu makkhii hoti pa.laasii; yam-p' aavuso ... dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu issukii hoti maccharii; yam-p' aavuso ... dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu sa.tho hoti maayaavii; yam-p' aavuso ... dh. d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu thaddho hoti atimaanii; yam-p' aavuso ... dh.d. Puna ca para.m aavuso bhikkhu sandi.t.thiparaamaasii hoti aadhaanagaahii duppa.tinissaggii; yam-p' aavuso bhikkhu sandi.t.thiparaamaasii hoti aadhaanagaahii duppa.tinissaggii ayam-pi dhammo dovacassakara.no. Ime vuccant' aavuso dovacassakara.naa dhammaa.

No ce pi aavuso bhikkhu pavaareti: Vadantu ma.m aayasmanto, vacaniiyo 'mhi aayasmantehiiti, so ca hoti suvaco sovacassakara.nehi dhammehi samannaagato khamo padakkhi.naggaahii anusaasani.m, atha kho na.m sabrahmacaarii vattabba~n-c' eva ma~n~nanti anusaasitabba~n-ca ma~n~nanti tasmi~n-ca puggale vissaasa.m aapajjitabba.m ma~n~nanti. Katame c' aavuso sovacassakara.naa dhammaa: Idh' aavuso bhikkhu na paapiccho hoti na paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato; yam-p' aavuso bhikkhu na paapiccho hoti na paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato ayam-pi dhammo sovacassakara.no. Puna ca para.m aavuso bhikkhu anattukka.msako hoti aparavambhii; yam-p' aavuso ... dh. s.

Puna ca para.m aavuso bhikkhu na kodhano hoti na kodhaabhibhuuto; yam-p' aavuso ... dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu na kodhano hoti na kodhahetu upanaahii; yam-p' aavuso ... dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu na kodhano hoti na kodhahetu abhisa'ngii; yam-p' aavuso ... dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu na kodhano hoti na kodhasaamanta.m vaaca.m nicchaaretaa; yam-p' aavuso ... dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena codaka.m na pa.tippharati; yam-p' aavuso ... dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena codaka.m na apasaadeti; yam-p' aavuso ... .

[page 097]

dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena codakassa na paccaaropeti; yam-p' aavuso ... dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena na a~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, na bahiddhaa katha.m apanaameti, na kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti; yam-p' aavuso ... dh. s.

Puna ca para.m aavuso bhikkhu cudito codakena na apadaane na sampaayati; yam-p' aavuso ... dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu amakkhii hoti apa.laasii; yam-p' aavuso ... dhṣ.

Puna ca para.m aavuso bhikkhu anissukii hoti amaccharii; yam-p' aavuso ... dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu asa.tho hoti amaayaavii; yam-p' aavuso ... dh. s. Puna ca para.m aavuso bhikkhu atthaddho hoti anatimaanii; yam-p' aavuso ... dhṣ. Puna ca para.m aavuso bhikkhu asandi.t.thiparaamaasii hoti anaadhaanagaahii suppa.tinissaggii; yam-p' aavuso bhikkhu asandi.t.thiparaamaasii hoti anaadhaanagaahii suppa.tinissaggii ayam-pi dhammo sovacassakara.no. Ime vuccant' aavuso sovacassakara.naa dhammaa.

Tatr' aavuso bhikkhunaa attanaa va attaana.m eva.m anuminitabba.m: Yo khvaaya.m puggalo paapiccho paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato ayam-me puggalo appiyo amanaapo; aha~n-c' eva kho pan' assa.m paapiccho paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato aham-p' assa.m paresa.m appiyo amanaapo ti.

Eva.m jaananten' aavuso bhikkhunaa: Na paapiccho bhavissaami na paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato ti citta.m uppaadetabba.m.

Yo khvaaya.m puggalo attukka.msako paravambhii ayam-me puggalo appiyo amanaapo, aha~n-c' eva kho pan' assa.m attukka.msako paravambhii aham-p' assa.m paresa.m appiyo amanaapo ti. Eva.m jaananten' aavuso bhikkhunaa: Anattukka.msako bhavissaami aparavambhii ti citta.m uppaadetabba.m. Yo khvaaya.m puggalo kodhano kodhaabhibhuuto ayam-me ... na ko.

dhano bhavissaami na kodhaabhibhuuto ti c. u. Yo khvaaya.m puggalo kodhano kodhahetu upanaahii ayam-me ... na k.

bh. na k. upanaahii ti c.u. Yo khvaaya.m puggalo kodhano kodhahetu abhisa'ngii ayam-me ... c. u. Yo khvaaya.m puggalo kodhano kodhasaamanta.m vaaca.m nicchaaretaa ayam-me ... na k. bh. na k. v. nicchaaressaamiiti c. u. Yo khvaaya.m puggalo cudito codakena codaka.m pa.tippharati ayam-me ... pa.tipphareyya.m

[page 098]

... cudito codakena codaka.m na pa.tippharissaamiiti c. u. Yo khvaaya.m puggalo cudito codakena codaka.m apasaadeti ayam-me ... apasaadeyya.m ... na apasaadessaamiiti c. u.

Yo khvaaya.m puggalo cudito codakena codakassa paccaaropeti ayam-me ... paccaaropeyya.m ... na paccaaropessaamiiti c. u. Yo khvaaya.m puggalo cudito codakena a~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, bahiddhaa katha.m apanaameti, kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti, ayam-me ... pa.ticareyya.m ... apanaameyya.m ... paatukareyya.m ... na a~n~nen' a~n~na.m pa.ticarissaami, na b. k. apanaamessaami, na ... paatukarissaamiiti c. u. Yo khvaaya.m puggalo cudito codakena apadaane na sampaayati ayam-me ... apadaane na sampaayeyya.m ... na apadaane na sampaayissaamiiti c. u.

Yo khvaaya.m puggalo makkhi pa.laasii ayam-me ... amakkhii bhavissaami apa.laasii ti c. u. Yo khvaaya.m puggalo issukii maccharii ayam-me ... anissukii bh. amaccharii ti c. u. Yo khvaaya.m puggalo sa.tho maayaavii ayam-me ... asa.tho bh. amaayaavii ti c. u. Yo khvaaya.m puggalo thaddho atimaanii ayamme ... atthaddho bh. anatimaanii ti c. u. Yo khvaaya.m puggalo sandi.t.thiparaamaasii aadhaanagaahii duppa.tinissaggii ayam-me puggalo appiyo amanaapo; aha~n-c' eva kho pan' assa.m sandi.t.thiparaamaasii aadhaanagaahii duppa.tinissaggii aham-p' assa.m paresa.m appiyo amanaapo ti. Eva.m jaananten' avuso bhikkhunaa: Asandi.t.thiparaamaasii bhavissaami anaadhaanagaahii suppa.tinissaggii ti citta.m uppaadetabba.m.

Tatr' aavuso bhikkhunaa attanaa va attaana.m eva.m paccavekkhitabba.m: Kin-nu kho 'mhi paapiccho paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato ti. Sace aavuso bhikkhu paccavekkhamaano eva.m jaanaati: Paapiccho kho 'mhi paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato ti, ten' aavuso bhikkhunaa tesa.m yeva paapakaana.m akusalaana.m dhammaana.m pahaanaaya vaayamitabba.m. Sace pan' aavuso bhikkhu paccavekkhamaano eva.m jaanaati: Na kho 'mhi paapiccho na paapikaana.m icchaana.m vasa.mgato ti, ten' aavuso bhikkhunaa ten' eva piitipaamujjena vihaatabba.m ahorattaanusikkhinaa kusalesu dhammesu. Puna ca para.m aavuso bhikkhunaa attanaa va attaana.m eva.m paccavekkhitabba.m: Kin-nu kho 'mhi attukka.msako paravambhii ti. Sace ... attukka.msako kho 'mhi paravambhii ti ... vaayamitabba.m. Sace pan' aavuso ... anattukka.msako kho 'mhi aparavambhii ti

[page 099]

... kusalesu dhammesu. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi kodhano kodhaabhibhuuto ti ... na kho 'mhi kodhano kodhaabhibhuuto ti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi kodhano kodhahetu upanaahii ti ... na kho 'mhi kodhano kodhahetu upanaahii ti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi kodhano kodhahetu abhisa'ngii ti ... na kho 'mhi kodhano kodhahetu abhisa'ngii ti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi kodhano kodhasaamanta.m vaaca.m nicchaaretaa ti ... na kho 'mhi kodhano kodhasaamanta.m vaaca.m nicchaaretaa ti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi cudito codakena codaka.m pa.tippharaamiiti ... cudito kho 'mhi codakena codaka.m pa.tippharaamiiti ... cudito kho 'mhi codakena codaka.m na pa.tippharaamiiti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi cudito codakena codaka.m apasaademiiti ... cudito kho 'mhi codakena codaka.m na apasaademiiti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi cudito codakena codakassa paccaaropemiiti ... cudito kho 'mhi codakena codakassa na paccaaropemiiti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi cudito codakena a~n~nen' a~n~na.m pa.ticaraami, bahiddhaa katha.m apanaamemi, kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaromiiti ... cudito kho 'mhi codakena na a~n~nen' a~n~na.m pa.ticaraami, na bahiddhaa katha.m apanaamemi, na kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaromiiti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi cudito codakena apadaane na sampaayaamiiti ... cudito kho 'mhi codakena na apadaane na sampaayaamiiti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi makkhii pa.laasii ti ... amakkhii kho 'mhi apa.laasii ti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi issukii maccharii ti ... anissukii kho 'mhi amaccharii ti ... k. dh. Puna ca para.m ... kin-nu kho 'mhi sa.tho maayaavii ti ... asa.tho kho 'mhi amaayaavii ti ... k. dh. Puna ca para.m ... kinnu kho 'mhi thaddho atimaanii ti ... atthaddho kho 'mhi anatimaanii ti ... k. dh. Puna ca para.m aavuso bhikkhunaa attanaa va attaana.m eva.m paccavekkhitabba.m: Kin-nu kho 'mhi sandi.t.thiparaamaasii aadhaanagaahii duppa.tinissaggii ti. Sace aavuso bhikkhu paccavekkhamaano eva.m jaanaati: Sandi.t.thiparaamaasii.

kho 'mhi aadhaanagaahii duppa.tinissaggii ti, ten' aavuso bhikkhunaa tesa.m yeva paapakaana.m akusalaana.m dhammaana.m pahaanaaya vaayamitabba.m.

[page 100]

Sace pan' aavuso bhikkhu paccavekkhamaano eva.m jaanaati: Asandi.t.thiparaamaasii kho 'mhi anaadhaanagaahii suppa.tinissaggi ti, ten' aavuso bhikkhunaa ten' eva piitipaamujjena vihaatabba.m ahorattaanusikkhinaa kusalesu dhammesu. Sace aavuso bhikkhu paccavekkhamaano sabbe p' ime paapake akusale dhamme appahiine attani samanupassati, ten' aavuso bhikkhunaa sabbesa.m yeva imesa.m paapakaana.m akusalaana.m dhammaana.m pahaanaaya vaayamitabba.m. Sace pan' aavuso bhikkhu paccavekkhamaano sabbe p' ime paapake akusale dhamme pahiine attani samanupassati, ten' aavuso bhikkhunaa ten' eva pitipaamujjena vihaatabba.m ahorattaanusikkhinaa kusalesu dhammesu. Seyyathaa pi aavuso itthii vaa puriso vaa daharo yuvaa ma.n.danakajaatiko aadaase vaa parisuddhe pariyodaate acche vaa udapatte saka.m mukhanimitta.m paccavekkhamaano, sace tattha passati raja.m va a'nga.na.m vaa tass' eva rajassa vaa a'nga.nassa vaa pahaanaaya vaayamati, no ce tattha passati raja.m vaa a'nga.na.m vaa ten' eva attamano hoti: laabhaa vata me, parisuddha.m vata me ti; evameva kho aavuso sace bhikkhu paccavekkhamaano sabbe p' ime paapake akusale dhamme appahiine attani samanupassati, ten' aavuso bhikkhunaa sabbesa.m yeva imesa.m paapakaana.m akusalaana.m dhammaana.m pahaanaaya vaayamitabba.m; sace pan' aavuso bhikkhu paccavekkhamaano sabbe p' ime paapake akusale dhamme pahiine attani samanupassati, ten' aavuso bhikkhunaa ten' eva piitipaamujjena vihaatabba.m ahorattaanusikkhinaa kusalesu dhammesuuti.

Idam-avoca aayasmaa Mahaamoggallaano. Attamanaa te bhikkhuu aayasmato Mahaamoggallaanassa bhaasita.m abhinandun-ti.

ANUMAaNASUTTA.M PA~NCAMA.M.

[page 101]

 


 

XVI. Ceto-Khila Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Yassa kassaci bhikkhave bhikkhuno pa~nca cetokhilaa appahiinaa, pa~nca cetaso vinibandhaa asamucchinnaa, so vat' imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjissatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati. Katam' assa pa~nca cetokhilaa appahiinaa honti: Idha bhikkhave bhikkhu Satthari ka'nkhati vicikicchati naadhimuccati na sampasiidati. Yo so bhikkhave bhikkhu Satthari ka'nkhati vicikicchati naadhimuccati na sampasiidati tassa citta.m na namati aatappaaya anuyogaaya saataccaaya padhaanaaya, yassa citta.m na namati aatappaaya anuyogaaya saataccaaya padhaanaaya evam-assaaya.m pa.thamo cetokhilo appahiino hoti. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhamme ka'nkhati ... na sampasiidati - pe - sa'nghe ka'nkhati ... na sampasiidati - sikkhaaya ka'nkhati ... na sampasiidati. Yo so bhikkhave bhikkhu sikkhaaya ka'nkhati ... na sampasiidati tassa citta.m na namati aatappaaya a. s. p., yassa citta.m na namati aatappaaya a. s. p. evam-assaaya.m catuttho cetokhilo appahiino hoti. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sabrahmacaarisu kupito hoti anattamano aahatacitto khilajaato. Yo so bhikkhave bhikkhu sabrahmacaarisu kupito hoti a. aa. kh. tassa citta.m na namati aatappaaya a. s. p., yassa citta.m na namati aatappaaya a. s. p. evam-assaaya.m pa~ncamo cetokhilo appahiino hoti. Im' assa pa~nca cetokhilaa appahiinaa honti.

Katam' assa pa~nca cetaso vinibandhaa asamucchinnaa honti:

Idha bhikkhave bhikkhu kaame aviitaraago hoti avigatachando avigatapemo avigatapipaaso avigatapari.laaho avigatata.nho. Yo so bhikkhave bhikkhu kaame aviitaraago hoti ... avigatata.nho tassa citta.m na namati aatappaaya anuyogaaya saataccaaya padhaanaaya, yassa citta.m na namati aatappaaya a. s. p. evam-assaaya.m pa.thamo cetaso vinibandho asamucchinno hoti. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu kaaye aviitaraago hoti --pe-evam-assaaya.m dutiyo cetaso vinibandho asamucchinno hoti.

[page 102]

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu ruupe aviitarago hoti -pe - evam-assaaya.m tatiyo cetaso vinibandho asamucchinno hoti. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu yaavadattha.m udaraavadehaka.m bhu~njitvaa seyyasukha.m passasukha.m middhasukha.m anuyutto viharati. Yo so bhikkhave bhikkhu yaavadattha.m ... viharati tassa citta.m na namati aatappaaya a. s. p., yassa citta.m na namati aatappaaya a. s. p. evam-assaaya.m catuttho cetaso vinibandho asamucchinno hoti. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu a~n~natara.m devanikaaya.m pa.nidhaaya brahmacariya.m carati: iminaa 'ha.m siilena vaa vatena vaa tapena vaa brahmacariyena vaa devo vaa bhavissaami deva~n~nataro vaa ti.

Yo so bhikkhave bhikkhu a~n~natara.m ... deva~n~nataro vaa ti, tassa citta.m na namati aatappaaya a. s. p., yassa citta.m na namati aatappaaya a. s. p. evam-assaaya.m pa~ncamo cetaso vinibandho asamucchinno hoti. Im' assa pa~nca cetaso vinibandhaa asamucchinnaa honti. Yassa kassaci bhikkhave bhikkhuno ime pa~nca cetokhilaa appahiinaa, ime pa~nca cetaso vinibandhaa asamucchinnaa, so vat' imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjissatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati.

Yassa kassaci bhikkhave bhikkhuno pa~nca cetokhilaa pahiinaa, pa~nca cetaso vinibandhaa susamucchinnaa, so vat' imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjissatiiti .thaanam-eta.m vijjati. Katam' assa pa~nca cetokhilaa pahiinaa honti: Idha bhikkhave bhikkhu Satthari na ka'nkhati na vicikicchati, adhimuccati sampasiidati. Yo so bhikkhave bhikkhu Satthari na ka'nkhati ... sampasiidati tassa citta.m namati aatappaaya anuyogaaya saataccaaya padhaanaaya, yassa citta.m namati aatappaaya a. s. p. evam-assaaya.m pa.thamo cetokhilo pahiino hoti. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu dhamme na ka'nkhati ... sampasiidati - pe - sa'nghe - sikkhaaya na ka'nkhati ... sampasiidati. Yo so bhikkhave bhikkhu sikkhaaya na ka'nkhati ... sampasiidati tassa citta.m namati aatappaaya a. s. p., yassa citta.m namati aatappaaya a. s. p. evam-assaaya.m catuttho cetokhilo pahiino hoti. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sabrahmacaarisu na kupito hoti, attamano anaahatacitto akhilajaato. Yo so bhikkhave bhikkhu sabrahmacaarisu na kupito hoti, attamano a. a., tassa citta.m namati aatappaaya

[page 103]

a. s. p. yassa citta.m namati aatappaaya a. s. p. evamassaaya.m pa~ncamo cetokhilo pahiino hoti. Im' assa pa~nca cetokhilaa pahiinaa honti.

Katam' assa pa~nca cetaso vinibandhaa susamucchinnaa honti: Idha bhikkhave bhikkhu kaame viitaraago hoti vigatachando vigatapemo vigatapipaaso vigatapari.laaho vigatata.nho.

Yo so bhikkhave bhikkhu kaame viitaraago hoti ... vigatata.nho tassa citta.m namati aatappaaya a. s. p., yassa citta.m namati aatappaaya a. s. p. evam-assaaya.m pa.thamo cetaso vinibandho susamucchinno hoti. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu kaaye viitaraago hoti - pe - ruupe viitaraago hoti - pe - na yaavadattham udaraavadehaka.m bhu~njitvaa seyyasukha.m passasukha.m middhasukha.m anuyutto viharati. Yo so bhikkhave bhikkhu na yaavadattha.m ... viharati tassa citta.m namati aatappaaya a. s. p., yassa citta.m namati aatappaaya a. s. p. evamassaaya.m catuttho cetaso vinibandho susamucchinno hoti.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu na a~n~natara.m devanikaaya.m pa.nidhaaya brahmacariya.m carati: iminaa 'ha.m siilena vaa vatena vaa tapena vaa brahmacariyena vaa devo vaa bhavissaami deva~n~nataro vaa ti. Yo so bhikkhave bhikkhu na a~n~natara.m devanikaaya.m pa.nidhaaya brahmacariyam carati: iminaa 'ha.m siilena vaa vatena vaa tapena vaa brahmacariyena vaa devo vaa bhavissaami deva~n~nataro vaa ti, tassa citta.m namati aatappaaya anuyogaaya saataccaaya padhaanaaya, yassa citta.m namati aatappaaya anuyogaaya saataccaaya padhaanaaya evam-assaaya.m pa~ncamo cetaso vinibandho susamucchinno hoti. Im' assa pa~nca cetaso vinibandhaa susamucchinnaa honti. Yassa kassaci bhikkhave bhikkhuno ime pa~nca cetokhilaa pahiinaa; ime pa~nca cetaso vinibandhaa susamucchinnaa, so vat' imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjissatiiti .thaanam-eta.m vijjati.

So chanda-samaadhipadhaanasa'nkhaarasamannaagata.m iddhipaada.m bhaaveti, viriya-samaadhipadhaanasa'nkhaarasamannaagata.m iddhipaada.m bhaaveti, citta-samaadhipadhaanasa'nkhaarasamannaagata.m iddhipaada.m bhaaveti, viima.msaa-samaadhipadhaanasa'nkhaarasamannaagata.m iddhipaada.m bhaaveti, usso.lhi yeva pa~ncamii. Sa kho so bhikkhave eva.m usso.lhipannarasa'ngasamannaagato bhikkhu bhabbo abhinibbhidaaya,

[page 104]

bhabbo sambodhaaya, bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamaaya.

Seyyathaa pi bhikkhave kukku.tiyaa a.n.daani a.t.tha vaa dasa vaa dvaadasa vaa, taan' assu kukku.tiyaa sammaa adhisayitaani sammaa pariseditaani sammaa paribhaavitaani, ki~ncaapi tassaa kukku.tiyaa na eva.m icchaa uppajjeyya: aho vata me kukku.tapotakaa paadanakhasikhaaya vaa mukhatu.n.dakena vaa a.n.dakosam-padaaletvaa sotthinaa abhinibbhijjeyyun-ti, atha kho bhabbaa va te kukku.tapotakaa paadanakhasikhaaya vaa mukhatu.n.dakena vaa a.n.dakosam-padaaletvaa sotthinaa abhinibbhijjitu.m; evam-eva kho bhikkhave eva.m usso.lhipannarasa'ngasamannaagato bhikkhu bhabbo abhinibbhidaaya, bhabbo sambodhaaya, bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamaayaati.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

CETOKHILASUTTA.M CHA.T.THA.M.

 


 

XVII. Vana-Pattha Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Vanapatthapariyaaya.m vo bhikkhave desissaami, ta.m su.naatha, saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. Evam-bhante ti kho te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Idha bhikkhave bhikkhu a~n~natara.m vanapattha.m upanissaaya viharati; tassa ta.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati, asamaahita~n-ca citta.m na samaadhiyati, aparikkhii.naa ca aasavaa na parikkhaya.m gacchanti, ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m naanupaapu.naati, ye c' ime pabbajitena jiivitaparikkhaaraa samudaanetabbaa, ciivara-pi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraa, te kasirena samudaagacchanti. Tena bhikkhave bhikkhunaa iti pa.tisa~ncikkhitabba.m:

[page 105]

Aha.m kho ima.m vanapattha.m upanissaaya viharaami; tassa me ima.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati, asamaahita~n-ca citta.m na samaadhiyati, aparikkhii.naa ca aasavaa na parikkhaya.m gacchanti, ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m naanupaapu.naami. ye c' ime pabbajitena jiivitaparikkhaaraa samudaanetabbaa, ciivara-pi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraa, te kasirena samudaagacchantiiti. Tena bhikkhave bhikkhunaa rattibhaaga.m vaa divasabhaaga.m vaa tamhaa vanapatthaa pakkamitabba.m, na vatthabba.m.

Idha pana bhikkhave bhikkhu a~n~nataram vanapattha.m upanissaaya viharati; tassa ta.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati, asamaahita~n-ca citta.m na samaadhiyati, aparikkhii.naa ca aasavaa na parikkhaya.m gacchanti, ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m naanupaapu.naati, ye ca kho ime pabbajitena jiivitaparikkhaaraa samudaanetabbaa, ciivara-pi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraa, te appakasirena samudaagacchanti. Tena bhikkhave bhikkhunaa iti pa.tisa~ncikkhitabba.m: Aha.m kho ima.m vanapattha.m upanissaaya viharaami, tassa me ima.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati ... naanupaapu.naami, ye ca kho ime ... te appakasirena samudaagacchanti; na kho panaaha.m ciivarahetu agaarasmaa anagaariya.m pabbajito, na pi.n.dapaatahetu - pe - na sanaasanahetu - na gilaanapaccayabhesajjaparikkhaarahetu agaarasmaa anagaariya.m pabbajito; atha ca pana me ima.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati ... yogakkhema.m naanupaapu.naamiiti. Tena bhikkhave bhikkhunaa sa'nkhaa pi tamhaa vanapatthaa pakkamitabba.m, na vatthabba.m.

Idha bhikkhave bhikkhu a~n~natara.m vanapattha.m upanissaaya viharati; tassa ta.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati, asamaahita~n-ca citta.m samaadhiyati, aparikkhii.naa ca aasavaa parikkhaya.m gacchanti, ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati, ye ca kho ime pabbajitena jiivitaparikkhaaraa samudaanetabbaa, ciivarapi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraa, te kasirena samudaagacchanti. Tena bhikkhave bhikkhunaa iti pa.tisa~ncikkhitabba.m:

[page 106]

Aha.m kho ima.m vanapattha.m upanissaaya viharaami; tassa me ima.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati ... anupaapu.naami, ye ca kho ime ... te kasirena samudaagacchanti; na kho panaaha.m ciivarahetu agaarasmaa anagaariya.m pabbajito, na pi.n.dapaatahetu --pe-na senaasanahetu - na gilaanapaccayabhesajjaparikkhaarahetu agaarasmaa anagaariya.m pabbajito, atha ca pana me ima.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati ... yogakkhema.m anupaapu.naamiiti. Tena bhikkhave bhikkhunaa sa'nkhaa pi tasmi.m vanapatthe vatthabba.m, na pakkamitabba.m.

Idha pana bhikkhave bhikkhu a~n~natara.m vanapattha.m upanissaaya viharati; tassa ta.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati ... anupaapu.naati, ye c' ime ... te appakasirena samudaagacchanti. Tena bhikkhave bhikkhunaa iti pa.tisa~ncikkhitabba.m: Aha.m kho ima.m vanapattha.m upanissaaya viharaami; tassa me ima.m vanapattha.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati ... anupaapu.naami, ye c' ime ... te appakasirena samudaagacchantiiti. Tena bhikkhave bhikkhunaa yaavajiivam-pi tasmi.m vanapatthe vatthabba.m, na pakkamitabba.m.

Idha bhikkhave bhikkhu a~n~natara.m gaama.m upanissaaya viharati - pe - a~n~natara.m nigama.m upanissaaya viharati -pe - a~n~natara.m nagara.m upanissaaya viharati - pe - a~n~natara.m janapada.m upanissaaya viharati - pe - a~n~natara.m puggala.m upanissaaya viharati; tassa ta.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati ... naanupaapu.naati, ye c' ime ... te kasirena samudaagacchanti. Tena bhikkhave bhikkhunaa iti pa.tisa~ncikkhitabba.m: Aha.m kho ma.m puggala.m upanissaaya viharaami, tassa me ima.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati ... naanupaapu.naami, ye c' ime ... te kasirena samudaagacchantiiti. Tena bhikkhave bhikkhunaa rattibhaaga.m vaa divasabhaaga.m vaa so puggalo anaapucchaa pakkamitabbo, naanubandhitabbo.

Idha pana bhikkhave bhikkhu a~n~natara.m puggala.m upanissaaya viharati; tassa ta.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati

[page 107]

... naanupaapu.naati, ye ca kho ime ... te appakasirena samudaagacchanti. Tena bhikkhave bhikkhunaa iti pa.tisa~ncikkhitabba.m: Aha.m kho ima.m puggala.m upanissaaya viharaami, tassa me ima.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati ... naanupaapu.naami, ye ca kho ime ... te appakasirena samudaagacchanti; na kho panaaha.m ciivarahetu agaarasmaa anagaariya.m pabbajito - na pi.n.dapaatahetu - na senaasanahetu - na gilaanapaccayabhesajjaparikkhaarahetu agaarasmaa anagaariya.m pabbajito, atha ca pana me ima.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati na upa.t.thaati ... yogakkhema.m naanupaapu.naamiiti. Tena bhikkhave bhikkhunaa sa'nkhaa pi so puggalo anaapucchaa pakkamitabbo, naanubandhitabbo.

Idha bhikkhave bhikkhu a~n~natara.m puggala.m upanissaaya viharati; tassa ta.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati ... anupaapu.naati, ye ca kho ime ... te kasirena samudaagacchanti. Tena bhikkhave bhikkhunaa iti pa.tisa~ncikkhitabba.m: Aha.m kho ima.m puggala.m upanissaaya viharaami, tassa me ima.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati ... anupaapu.naami, ye ca kho ime ... te kasirena samudaagacchanti; na kho panaaha.m ciivarahetu agaarasmaa anagaariya.m pabbajito - na pi.n.dapaatahetu - na senaasanahetu - na gilaanapaccayabhesajjaparikkhaarahetu agaarasmaa anagaariya.m pabbajito, atha ca pana me ima.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati ... yogakkhema.m anupaapu.naamiiti. Tena bhikkhave bhikkhunaa sa'nkhaa pi so puggalo anubandhitabbo, na pakkamitabba.m.

Idha pana bhikkhave bhikkhu a~n~natara.m puggala.m upanissaaya viharati, tassa ta.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati, asamaahita~n-ca citta.m samaadhiyati, aparikkhii.naa ca aasavaa parikkhaya.m gacchanti, ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati, ye c' ime pabbajitena jiivitaparikkhaaraa samudaanetabbaa, ciivarapi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraa, te appakasirena samudaagacchanti. Tena bhikkhave bhikkhunaa iti pa.tisa~ncikkhitabba.m: Aha.m kho ima.m puggala.m upanissaaya viharaami,

[page 108]

tassa me ima.m puggala.m upanissaaya viharato anupa.t.thitaa c' eva sati upa.t.thaati, asamaahita~n-ca citta.m samaadhiyati, aparikkhii.naa ca aasavaa parikkhaya.m gacchanti, ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naami, ye c' ime pabbajitena jiivitaparikkhaaraa samudaanetabbaa, ciivarapi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaaraa, te appakasirena samudaagacchantiiti. Tena bhikkhave bhikkhunaa yaavajiivam-pi so puggalo anubandhitabbo, na pakkamitabba.m, api panujjamaanena piiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

VANAPATTHASUTTA.M SATTAMA.M.

 


 

XVIII. Madhu-Pi.n.dika Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Sakkesu viharati Kapilavatthusmi.m Nigrodhaaraame. Atha kho Bhagavaa pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivaram-aadaaya Kapilavatthu.m pi.n.daaya paavisi. Kapilavatthusmi.m pi.n.daaya caritvaa pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto yena Mahaavana.m ten' upasa'nkami divaavihaaraaya, Mahaavana.m ajjhogaahitvaa beluvala.t.thikaaya muule divaavihaara.m nisiidi. Da.n.dapaa.ni pi kho Sakko ja'nghaavihaara.m anuca'nkamamaano anuvicaramaano yena Mahaavana.m ten' upasa'nkami, Mahaavana.m ajjhogaahitvaa yena beluvala.t.thikaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavataa saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa da.n.dam-olubbha ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thito kho Da.n.dapaa.nii Sakko Bhagavanta.m etadavoca: Ki.mvaadii sama.no kimakkhaayii ti. - Yathaavaadii kho aavuso sadevake loke samaarake sabrahmake sassama.nabraahma.niyaa pajaaya sadevamanussaaya na kenaci loke viggayha ti.t.thati, yathaa ca pana kaamehi visa.myutta.m viharanta.m ta.m braahma.na.m akatha.mkathi.m chinnakukkucca.m bhavaabhave viitata.nha.m sa~n~naa naanusenti, eva.mvaadii kho aha.m aavuso evamakkhaayii ti. Eva.m vutte Da.n.dapaa.nii Sakko siisa.m okampetvaa jivha.m nillaa.letvaa tivisaakha.m nalaa.tika.m nalaa.te vu.t.thaapetvaa da.n.dam-olubbha pakkaami.

[page 109]

Atha kho Bhagavaa saayanhasamaya.m patisallaa.naa vu.t.thito yena Nigrodhaaraamo ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa pa~n~natte aasane nisiidi. Nisajja kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Idhaaha.m bhikkhave pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Kapilavatthu.m pi.n.daaya paavisi.m. Kapilavatthusmi.m pi.n.daaya caritvaa pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto yena Mahaavana.m ten' upasa'nkami.m divaavihaaraaya, Mahaavana.m ajjhogaahitvaa beluvala.t.thikaaya muule divaavihaara.m nisiidi.m.

Da.n.dapaa.ni pi kho bhikkhave Sakko ja'nghaavihaara.m anuca'nkamamaano anuvicaramaano yena Mahaavana.m ten' upasa'nkami, Mahaavana.m ajjhogaahitvaa yena beluvala.t.thikaa yenaaha.m ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa mama saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa da.n.dam-olubbha ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thito kho bhikkhave Da.n.dapaa.ni Sakko ma.m etad-avoca: Ki.mvaadii sama.no kimakkhaayii ti. Eva.m vutte aha.m bhikkhave Da.n.dapaa.ni.m Sakka.m etadavoca.m: Yathaavaadii kho aavuso sadevake loke samaarake sabrahmake sassama.nabraahma.niyaa pajaaya sadevamanussaaya na kenaci loke viggayha ti.t.thati, yathaa ca pana kaamehi visa.myutta.m viharanta.m ta.m braahma.na.m akatha.mkathi.m chinnakukkucca.m bhavaabhave viitata.nha.m sa~n~naa naanusenti, eva.mvaadii kho aha.m aavuso evamakkhaayii ti. Eva.m vutte bhikkhave Da.n.dapaa.ni Sakko siisa.m okampetvaa jivha.m nillaa.letvaa tivisaakha.m nalaa.tika.m nalaa.te vu.t.thaapetvaa da.n.dam-olubbha pakkaamiiti.

Eva.m vutte a~n~nataro bhikkhu Bhagavanta.m etad-avoca:

Ki.mvaadii pana bhante Bhagavaa sadevake loke samaarake sabrahmake sassama.nabraahma.niyaa pajaaya sadevamanussaaya na kenaci loke viggayha ti.t.thati, katha~n-ca pana bhante Bhagavanta.m kaamehi visa.myutta.m viharanta.m ta.m braahma.na.m akatha.mkathi.m chinnakukkucca.m bhavaabhave viitata.nha.m sa~n~naa naanusentiiti. - Yatonidaana.m bhikkhu purisa.m papa~ncasa~n~naasa'nkhaa samudaacaranti, ettha ce na-tthi abhinanditabba.m abhivaditabba.m ajjhositabba.m, es' ev' anto raagaanusayaana.m, es' ev' anto pa.tighaanusayaana.m, es' ev' anto di.t.thaanusayaana.m,

[page 110]

es' ev' anto vicikicchaanusayaana.m, es' ev' anto maanaanusayaana.m, es' ev' anto bhavaraagaanusayaanam, es' ev' anto avijjaanusayaana.m, es' ev' anto da.n.daadaana-satthaadaanakalaha-viggaha-vivaada-tuvantuva-pesu~n~na-musaavaadaana.m, etth' ete paapakaa akusalaa dhammaa aparisesaa nirujjhantiiti.

Idam-avoca Bhagavaa, ida.m vatvaa Sugato u.t.thaay' aasanaa vihaara.m paavisi. Atha kho tesa.m bhikkhuuna.m acirapakkantassa Bhagavato etad-ahosi: Ida.m kho no aavuso Bhagavaa sa'nkhittena uddesa.m uddisitvaa vitthaarena attha.m avibhajitvaa u.t.thaay' aasanaa vihaara.m pavi.t.tho: Yatonidaanam bhikkhu purisa.m - pe - aparisesaa nirujjhantiiti. Ko nu kho imassa Bhagavataa sa'nkhittena uddesassa uddi.t.thassa vitthaarena attha.m avibhattassa vitthaarena attha.m vibhajeyyaati. Atha kho tesa.m bhikkhuuna.m etad-ahosi: Aya.m kho aayasmaa Mahaakaccaano Satthu c' eva sa.mva.n.nito sambhaavito ca vi~n~nuuna.m sabrahmacaariina.m, pahoti c' aayasmaa Mahaakaccaano imassa Bhagavataa sa'nkhittena uddesassa uddi.t.thassa vitthaarena attha.m avibhattassa vitthaarena attha.m vibhajitu.m. Yan-nuuna maya.m yen' aayasmaa Mahaakaccaano ten' upasa'nkameyyaama, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Mahaakaccaana.m etam-attha.m pa.tipuccheyyaamaati.

Atha kho te bhikkhuu yen' aayasmaa Mahaakaccaano ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa aayasmataa Mahaakaccaanena saddhi.m sammodi.msu, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinnaa kho te bhikkhuu aayasmanta.m Mahaakaccaana.m etad-avocu.m: Ida.m kho no aavuso Kaccaana Bhagavaa sa'nkhittena uddesa.m uddisitvaa vitthaarena attha.m avibhajitvaa u.t.thaay' aasanaa vihaara.m pavi.t.tho: Yatonidaana.m bhikkhu purisa.m - pe - aparisesaa nirujjhantiiti. Tesa.m no aavuso Kaccaana amhaaka.m acirapakkantassa Bhagavato etad-ahosi: Ida.m kho no aavuso Bhagavaa sa'nkhittena uddesa.m uddisitvaa ... vihaara.m pavi.t.tho:

Yatonidaana.m bhikkhu purisa.m - pe - aparisesaa nirujjhantiiti; ko nu kho imassa Bhagavataa sa'nkhittena uddesassa uddi.t.thassa ... attha.m vibhajeyyaati. Tesa.m no aavuso Kaccaana amhaaka.m etad-ahosi: Aya.m kho aayasmaa Mahaakaccaano Satthu c' eva sa.mva.n.nito sambhaavito ca vi~n~nuuna.m sabrahmacaariina.m,

[page 111]

pahoti c' aayasmaa Mahaakaccaano imassa Bhagavataa sa'nkhittena uddesassa uddi.t.thassa ... attha.m vibhajitu.m; yan-nuuna maya.m yen' aayasmaa Mahaakaccaano ten' upasa'nkameyyaama, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Mahaakaccaana.m etam-attha.m pa.tipuccheyyaamaati. Vibhajat' aayasmaa Mahaakaccaano ti.

Seyyathaa pi aavuso puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva muula.m atikkamma khandham saakhaapalaase saara.m pariyesitabba.m ma~n~neyya, eva.msampadam-ida.m aayasmantaana.m, Satthari sammukhiibhuute ta.m Bhagavanta.m atisitvaa amhe etam-attha.m pa.tipucchitabba.m ma~n~netha. So h' aavuso Bhagavaa jaana.m jaanaati passa.m passati, cakkhubhuuto ~naanabhuuto dhammabhuuto brahmabhuuto, vattaa pavattaa, atthassa ninnetaa amatassa daataa, dhammassaamii Tathaagato. So c' eva pan' etassa kaalo ahosi ya.m Bhagavanta.m yeva etamattha.m pa.tipuccheyyaatha; yathaa no Bhagavaa byaakareyya tathaa na.m dhaareyyaathaati. - Addhaavuso Kaccaana Bhagavaa jaana.m jaanaati passa.m passati, cakkhubhuuto ~naa.nabhuuto dhammabhuuto brahmabhuuto, vattaa pavattaa, atthassa ninnetaa amatassa daataa, dhammassaamii Tathaagato. So c' eva pan' etassa kaalo ahosi ya.m Bhagavanta.m yeva etam-attha.m pa.tipuccheyyaama, yathaa no Bhagavaa byaakareyya tathaa na.m dhaareyyaama. Api c' aayasmaa Mahaakaccaano Satthu c' eva sa.mva.n.nito sambhaavito ca vi~n~nuuna.m sabrahmacaariina.m, pahoti c' aayasmaa Mahaakaccaano imassa Bhagavataa sa'nkhittena uddesassa uddi.t.thassa ... attha.m vibhajitu.m. Vibhajat' aayasmaa Mahaakaccaano agarukaritvaa ti. - Tena h' aavuso su.naatha, saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. Evam-aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Mahaakaccaanassa paccassosu.m. Aayasmaa Mahaakaccaano etad-avoca:

Ya.m kho no aavuso Bhagavaa sa'nkhittena uddesa.m uddisitvaa ... vihaara.m pavi.t.tho: Yatonidaana.m bhikkhu purisa.m -pe - aparisesaa nirujjhantiiti, imassa kho aha.m aavuso Bhagavataa sa'nkhittena uddesassa uddi.t.thassa vitthaarena attha.m avibhattassa eva.m vitthaarena attha.m aajaanaami: Cakkhu~n-c' aavuso pa.ticca ruupe ca uppajjati cakkhuvi~n~naa.na.m, ti.n.na.m sa'ngati phasso, phassapaccayaa vedanaa, ya.m vedeti ta.m sa~njaanaati,

[page 112]

ya.m sa~njaanaati ta.m vitakketi, ya.m vitakketi ta.m papa~nceti, ya.m papa~nceti tatonidaana.m purisa.m papa~ncasa~n~naasa'nkhaa samudaacaranti atiitaanaagatapaccuppannesu cakkhuvi~n~neyyesu ruupesu. Sota~n-c' aavuso pa.ticca sadde ca uppajjati sotavi~n~naa.na.m - pe - ghaana~n-c' aavuso pa.ticca gandhe ca uppajjati ghaanavi~n~naa.na.m - jivha~n-c' aavuso pa.ticca rase ca uppajjati jivhaavi~n~naa.na.m - kaaya~n-c' aavuso pa.ticca pho.t.thabbe ca uppajjati kaayavi~n~naa.na.m - mana~n-c' aavuso pa.ticca dhamme ca uppajjati manovi~n~naa.na.m, ti.n.na.m sa'ngati phasso, phassapaccayaa vedanaa, ya.m vedeti ta.m sa~njaanaati, ya.m sa~njaanaati ta.m vitakketi, ya.m vitakketi ta.m papa~nceti, ya.m papa~nceti tatonidaana.m purisa.m papa~ncasa~n~naasa'nkhaa samudaacaranti atiitaanaagatapaccuppannesu manovi~n~neyyesu dhammesu.

So vat' aavuso cakkhusmi.m sati ruupe sati cakkhuvi~n~naa.ne sati phassapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti .thaana.m eta.m vijjati, phassapa~n~nattiyaa sati vedanaapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti .thaanam-eta.m vijjati, vedanaapa~n~nattiyaa sati sa~n~naapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti .thaana.m-eta.m vijjati, sa~n~naapa~n~nattiyaa sati vitakkapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti .thaanam-eta.m vijjati, vitakkapa~n~nattiyaa sati papa~ncasa~n~naasa'nkhaasamudaacara.napa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti .thaana.m-eta.m vijjati. So vat' aavuso sotasmi.m sati sadde sati -pe - ghaanasmi.m sati gandhe sati - jivhaaya sati rase sati -kaayasmi.m sati pho.t.thabbe sati - manasmi.m sati dhamme sati manovi~n~naa.ne sati phassapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti ... .thaanam-eta.m vijjati. So vat' aavuso cakkhusmi.m asati ruupe asati cakkhuvi~n~naa.ne asati phassapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati, phassapa~n~nattiyaa asati vedanaapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati, vedanaapa~n~nattiyaa asati sa~n~naapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati, sa~n~naapa~n~nattiyaa asati vitakkapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati, vitakkapa~n~nattiyaa asati papa~ncasa~n~naasa'nkhaasamudaacara.napa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati. So vat' aavuso sotasmi.m asati sadde asati - pe - ghaanasmi.m asati gandhe asati - jivhaaya asati rase asati - kaayasmi.m asati pho.t.thabbe asati - manasmi.m asati dhamme asati manovi~n~naa.ne asati phassapa~n~natti.m pa~n~naapessatiiti ... n' eta.m .thaana.m vijjati. Ya.m kho no aavuso Bhagavaa sa'nkhittena uddesa.m uddisitvaa

[page 113]

... vihaara.m pavi.t.tho: Yatonidaana.m bhikkhu purisa.m - pe - aparisesaa nirujjhantiiti, imassa kho aha.m aavuso Bhagavataa sa'nkhittena uddesassa uddi.t.thassa vitthaarena attha.m avibhattassa eva.m vitthaarena attha.m aajaanaami. Aaka'nkhamaanaa ca pana tumhe aayasmanto Bhagavanta.m yeva upasa'nkamitvaa etam-attha.m pa.tipuccheyyaatha, yathaa no Bhagavaa byaakaroti tathaa na.m dhaareyyaathaati.

Atha kho te bhikkhuu aayasmato Mahaakaccaanassa bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa u.t.thaay' aasanaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinnaa kho te bhikkhuu Bhagavanta.m etad-avocu.m: Ida.m kho no bhante Bhagavaa sa'nkhittena uddesa.m uddisitvaa ... vihaara.m pavi.t.tho:

Yatonidaana.m bhikkhu purisa.m - pe - aparisesaa nirujjhantiiti.

Tesa.m no bhante amhaaka.m acirapakkantassa Bhagavato etadahosi: Ida.m kho no aavuso Bhagavaa sa'nkhittena uddesa.m uddisitvaa vitthaarena attha.m avibhajitvaa u.t.thaay' aasanaa vihaara.m pavi.t.tho: Yatonidaana.m bhikkhu purisa.m papa~ncasa~n~naasa'nkhaa samudaacaranti, ettha ce na-tthi abhinanditabba.m abhivaditabba.m ajjhositabba.m, es' ev' anto raagaanusayaana.m, es' ev' anto pa.tighaanusayaana.m, es' ev' anto di.t.thaanusayaana.m, es' ev' anto vicikicchaanusayaana.m, es' ev' anto maanaanusayaana.m, es' ev' anto bhavaraagaanusayaana.m, es' ev' anto avijjaanusayaana.m, es' ev' anto da.n.daadaana-satthaadaana-kalaha-viggaha-vivaadatuvantuva-pesu~n~na-musaavaadaana.m, etth' ete paapakaa akusalaa dhammaa aparisesaa nirujjhantiiti. Ko nu kho imassa Bhagavataa sa'nkhittena uddesassa uddi.t.thassa vitthaarena attha.m avibhattassa vitthaarena attha.m vibhajeyyaati. Tesa.m no bhante amhaaka.m etad-ahosi: Aya.m kho aayasmaa Mahaakaccaano Satthu c' eva sa.mva.n.nito sambhaavito ca vi~n~nuuna.m sabrahmacaariina.m, pahoti c' aayasmaa Mahaakaccaano imassa Bhagavataa sa'nkhittena uddesassa uddi.t.thassa vi.t.thaarena attha.m avibhattassa vitthaarena attha.m vibhajitu.m. Yan-nuuna maya.m yen' aayasmaa Mahaakaccaano ten' upasa'nkameyyaama, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Mahaakaccaana.m etam-attha.m pa.tipuccheyyaamaati. Atha kho maya.m bhante yan' aayasmaa Mahaakaccaano ten' upasa'nkamimha, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Mahaakaccaana.m etam-attha.m pa.tipucchimha.

[page 114]

Tesa.m no bhante aayasmataa Mahaakaccaanena imehi aakaarehi imehi padehi imehi bya~njanehi attho vibhatto ti. - Pa.n.dito bhikkhave Mahaakaccaano, mahaapa~n~no bhikkhave Mahaakaccaano, Ma~n-ce pi tumhe bhikkhave etam-attha.m pa.tipuccheyyaatha, aham-pi ta.m evam-eva.m byaakareyya.m yathaa ta.m Mahaakaccaanena byaakata.m, eso c' ev' etassa attho, eva~n-ca na.m dhaarethaati.

Eva.m vutte aayasmaa Aanando Bhagavanta.m etad-avoca:

Seyyathaa pi bhante puriso jighacchaadubbalyapareto madhupi.n.dika.m adhigaccheyya, so yato yato saayeyya labhetha saadu.m rasa.m asecanaka.m, evam-eva kho bhante cetaso bhikkhu dabbajaatiko yato yato imassa dhammapariyaayassa pa~n~naaya attha.m upaparikkheyya labheth' eva attamanata.m, labhetha cetaso pasaada.m. Konaamo aya.m bhante dhammapariyaayo ti. - Tasmaatiha tva.m Aananda ima.m dhammapariyaaya.m Madhupi.n.dikapariyaayo t' eva na.m dhaarehiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Aanando Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

MADHUPI.N.DIKASUTTA.M A.T.THAMA.M.

 


 

XIX. Dvedhaa-Vitakka Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Pubbe va me bhikkhave sambodhaa anabhisambuddhassa bodhisattass' eva sato etad-ahosi: Yan-nuunaaha.m dvidhaa katvaa dvidhaa katvaa vitakke vihareyyan-ti. So kho aha.m bhikkhave yo caaya.m kaamavitakko yo ca byaapaadavitakko yo ca vihi.msaavitakko ima.m ekabhaagam-akaasi.m, yo caaya.m nekkhammavitakko yo ca abyaapaadavitakko yo ca avihi.msaavitakko ima.m dutiya.m bhaagam-akaasi.m. Tassa mayha.m bhikkhave eva.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato uppajjati kaamavitakko,

[page 115]

so eva.m pajaanaami: Uppanno kho me aya.m kaamavitakko, so ca kho attabyaabaadhaaya pi sa.mvattati, parabyaabaadhaaya pi sa.mvattati, ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvattati, pa~n~naanirodhiko vighaatapakkhiko anibbaanasa.mvattaniko. Attabyaabaadhaaya sa.mvattatiiti pi me bhikkhave pa.tisa~ncikkhato abbhattha.m gacchati, parabyaabaadhaaya sa.mvattatiiti pi me bhikkhave pa.tisa~ncikkhato abbhattha.m gacchati, ubhayabyaabaadhaaya sa.mvattatiiti pi me bhikkhave pa.tisa~ncikkhato abbhattha.m gacchati, pa~n~naanirodhiko vighaatapakkhiko anibbaanasa.mvattaniko ti pi me bhikkhave pa.tisa~ncikkhato abbhattha.m gacchati. So kho aha.m bhikkhave uppannuppanna.m kaamavitakka.m pajahaam' eva vinodem' eva, byant' eva na.m akaasi.m. Tassa mayha.m bhikkhave eva.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato uppajjati byaapaadavitakko - pe - uppajjati vihi.msaavitakko, so eva.m pajaanaami: Uppanno kho me aya.m vihi.msaavitakko ... anibbaanasa.mvattaniko. Attabyaabaadhaaya sa.mvattatiiti pi me ... anibbaanasa.mvattaniko ti pi me bhikkhave pa.tisa~ncikkhato abbhattha.m gacchati. So kho aha.m bhikkhave uppannuppanna.m vihi.msaavitakka.m pajahaam' eva vinodem' eva, byant' eva na.m akaasi.m. Ya~n-~nad-eva bhikkhave bhikkhu bahulam-anuvitakketi anuvicaareti tathaa tathaa nati hoti cetaso. Kaamavitakka.m ce bhikkhave bhikkhu bahulam-anuvitakketi anuvicaareti, pahaasi nekkhammavitakka.m, kaamavitakka.m bahulamakaasi, tassa ta.m kaamavitakkaaya citta.m namati. Byaapaadavitakka.m ce ... Vihi.msaavitakka.m ce bhikkhave bhikkhu bahulam-anuvitakketi anuvicaareti, pahaasi avihi.msaavitakka.m, vihi.msaavitakka.m bahulam-akaasi, tassa ta.m vihi.msaavitakkaaya citta.m namati. Seyyathaa pi bhikkhave vassaana.m pacchime maase saradasamaye ki.t.thasambaadhe gopaalako gaavo rakkheyya, so taa gaavo tato tato da.n.dena aako.teyya patiko.teyya sannirundheyya sannivaareyya, ta.m kissa hetu: passati hi so bhikkhave gopaalako tatonidaana.m vadha.m vaa bandha.m vaa jaani.m vaa garaha.m vaa; evam-eva kho aha.m bhikkhave addasa.m akusalaana.m dhammaana.m aadiinava.m okaara.m sa'nkilesa.m, kusalaana.m dhammaana.m nekkhamme aanisa.msa.m vodaanapakkha.m.

[page 116]

Tassa mayha.m bhikkhave eva.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato upajjati nekkhammavitakko, so eva.m pajaanaami: Uppanno kho me aya.m nekkhammavitakko, so ca kho n' ev' attabyaabaadhaaya sa.mvattati, na parabyaabaadhaaya sa.mvattati, na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvattati, pa~n~naavuddhiko avighaatapakkhiko nibbaanasa.mvattaniko. Ratti~n-ce pi na.m bhikkhave anuvitakkeyya.m anuvicaareyya.m n' eva tatonidaana.m bhaya.m samanupassaami, divasa~n-ce pi na.m bhikkhave anuvitakkeyya.m anuvicaareyya.m n' eva tatonidaana.m bhaya.m samanupassaami, rattindiva~n-ce pi na.m bhikkhave anuvitakkeyya.m anuvicaareyya.m n' eva tatonidaana.m bhaya.m samanupassaami. Api ca kho me aticira.m anuvitakkayato anuvicaarayato kaayo kilameyya, kaaye kilante citta.m uuha~n~neyya, uuhate citte aaraa citta.m samaadhimhaa ti. So kho aha.m bhikkhave ajjhattam-eva citta.m sa.n.thapemi sannisaademi ekodikaromi samaadahaami, ta.m kissa hetu: maa me citta.m uuhaniiti. Tassa mayha.m bhikkhave eva.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato uppajjati abyaapaadaavitakko - pe - uppajjati avihi.msaavitakko, so eva.m pajaanaami: Uppanno kho me aya.m avihi.msaavitakko, so ca kho n' ev' attabyaabaadhaaya sa.mvattati, na parabyaabaadhaaya sa.mvattati, na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvattati, pa~n~naavuddhiko avighaatapakkhiko nibbaanasa.mvattaniko. Ratti~n-ce pi na.m ... samanupassaami. Api ca kho me aticira.m anuvitakkayato anuvicaarayato kaayo kilameyya, kaaye kilante citta.m uuha~n~neyya, uuhate citte aaraa citta.m samaadhimhaa ti. So kho aha.m bhikkhave ajjhattam-eva citta.m sa.n.thapemi sannisaademi ekodikaromi samaadahaami, ta.m kissa hetu: maa me citta.m uuhaniiti. Ya~n~nad-eva bhikkhave bhikkhu bahulam-anuvitakketi anuvicaareti tathaa tathaa nati hoti cetaso. Nekkhammavitakka.m ce bhikkhave bhikkhu bahulam-anuvitakketi anuvicaareti, pahaasi kaamavitakka.m, nekkhammavitakka.m bahulam-akaasi, tassa ta.m nekkhammavitakkaaya citta.m namati. Abyaapaadavitakka.m ce ... Avihi.msaavitakka.m ce bhikkhave bhikkhu bahulam-anuvitakketi anuvicaareti, pahaasi vihi.msaavitakka.m, avihi.msaavitakka.m bahulam-akaasi, tassa ta.m avihi.msaavitakkaaya citta.m namati. Seyyathaa pi bhikkhave gimhaana.m pacchime maase sabbasassesu gaamantasambhatesu gopaalako gaavo rakkheyya,

[page 117]

tassa rukkhamuulagatassa vaa abbhokaasagatassa vaa satikara.niiyam-eva hoti: etaa gaavo ti; evam-eva kho bhikkhave satikara.niiyam-eva ahosi: ete dhammaa ti.

Aaraddha.m kho pana me bhikkhave viriya.m ahosi asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, passaddho kaayo asaaraddho, samaahita.m citta.m ekagga.m. So kho aha.m bhikkhave vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m. Vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m. Piitiyaa ca viraagaa upekhako ca vihaasi.m sato ca sampajaano, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedesi.m yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaanam upasampajja vihaasi.m.

Sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m.

So eva.m samaahite citte ... (repeat from p. 22, 1.9. to p. 23, 1.25) ... Aya.m kho me bhikkhave rattiyaa pacchime yaame tatiyaa vijjaa adhigataa, avijjaa vihataa vijjaa uppannaa, tamo vihato aaloko uppanno, yathaa ta.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato.

Seyyathaa pi bhikkhave ara~n~ne pavane mahanta.m ninna.m pallala.m, tam-ena.m mahaa migasa'ngho upanissaaya vihareyya, tassa kocid-eva puriso uppajjeyya anatthakaamo ahitakaamo ayogakkhemakaamo, so yvaassa maggo khemo sovatthiko piitigamaniiyo ta.m magga.m pidaheyya, vivareyya kummagga.m, odaheyya okacara.m, .thapeyya okacaarika.m; eva.m hi so bhikkhave mahaa migasa'ngho aparena samayena anayabyasana.m tanutta.m aapajjeyya. Tass' eva kho pana bhikkhave mahato migasa'nghassa kocid-eva puriso uppajjeyya atthakaamo hitakaamo-yogakkhemakaamo, so yvaassa maggo khemo sovatthiko piitigamaniiyo ta.m magga.m vivareyya, pidaheyya kummagga.m, uuhaneyya okacara.m, naaseyya okacaarika.m; eva.m hi so bhikkhave mahaa migasa'ngho aparena samayena vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjeyya.

Upamaa kho me aya.m bhikkhave kataa atthassa vi~n~naapanaaya,

[page 118]

aya~n-c' ev' ettha attho: Mahanta.m ninna.m pallalan-ti kho bhikkhave kaamaanam-eta.m adhivacana.m. Mahaa migasa'ngho ti kho bhikkhave sattaanam-eta.m adhivacana.m.

Puriso anatthakaamo ahitakaamo ayogakkhemakaamo ti kho bhikkhave Maarass' eta.m paapimato adhivacana.m. Kummaggo ti kho bhikkhave a.t.tha'ngikass' eta.m micchaamaggassa adhivacana.m, seyyathiida.m: micchaadi.t.thiyaa micchaasa'nkappassa micchaavaacaaya micchaakammantassa micchaaaajiivassa micchaavaayaamassa micchaasatiyaa micchaasamaadhissa. Okacaro ti kho bhikkhave nandiraagass' eta.m adhivacana.m. Okacaarikaa ti kho bhikkhave avijjaay' eta.m adhivacana.m. Puriso atthakaamo hitakaamo yogakkhemakaamo ti kho bhikkhave Tathaagatass' eta.m adhivacana.m arahato sammaasambuddhassa.

Khemo maggo sovatthiko piitigamaniiyo ti kho bhikkhave ariyass' eta.m a.t.tha'ngikassa maggassa adhivacana.m, seyyathiida.m: sammaadi.t.thiyaa sammaasa'nkappassa sammaavaacaaya sammaakammantassa sammaaaajiivassa sammaavaayaamassa sammaasatiyaa sammaasamaadhissa. Iti kho bhikkhave viva.to mayaa khemo maggo sovatthiko piitigamaniiyo, pihito kummaggo, uuhato okacaro, naasitaa okacaarikaa. Ya.m bhikkhave satthaaraa kara.niiya.m saavakaana.m hitesinaa anukampakena anukampa.m upaadaaya, kata.m vo ta.m mayaa. Etaani bhikkhave rukkhamuulaani, etaani su~n~naagaaraani. Jhaayatha bhikkhave, maa pamaadattha, maa pacchaa vippa.tisaarino ahuvattha; aya.m vo amhaaka.m anusaasanii ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

DVEDHAaVITAKKASUTTAM NAVAMA.M.

 


 

XX. Vitakka-Sa.n.thaana Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m.

[page 119]

Bhagavaa etadavoca:

Adhicittam-anuyuttena bhikkhave bhikkhunaa pa~nca nimittaani kaalena kaala.m manasikaatabbaani, katamaani pa~nca:

Idha bhikkhave bhikkhuno ya.m nimitta.m aagamma ya.m nimitta.m manasikaroto uppajjanti paapakaa akusalaa vitakkaa chanduupasa.mhitaa pi dosuupasa.mhitaa pi mohuupasa.mhitaa pi, tena bhikkhave bhikkhunaa tamhaa nimittaa a~n~na.m nimitta.m manasikaatabba.m kusaluupasa.mhita.m; tassa tamhaa nimittaa a~n~na.m nimitta.m manasikaroto kusaluupasa.mhita.m ye paapakaa akusalaa vitakkaa chanduupasa.mhitaa pi dosuupasa.mhitaa pi mohuupasa.mhitaa pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ajjhattam-eva citta.m santi.t.thati sannisiidati ekodihoti samaadhiyati. Seyyathaa pi bhikkhave dakkho palaga.n.do vaa palaga.n.dantevaasii vaa sukhumaaya aa.niyaa o.laarika.m aa.ni.m abhiniihaneyya abhiniihareyya abhinivajjeyya, evam-eva kho bhikkhave bhikkhuno ya.m nimitta.m aagamma ya.m nimitta.m manasikaroto uppajjanti paapakaa akusalaa vitakkaa chanduupasa.mhitaa pi dosuupasa.mhitaa pi mohuupasa.mhitaa pi, tena bhikkhave bhikkhunaa tamhaa nimittaa a~n~na.m nimitta.m manasikaatabba.m kusaluupasa.mhita.m; tassa tamhaa nimittaa a~n~na.m nimitta.m manasikaroto kusaluupasa.mhita.m ye paapakaa akusalaa vitakkaa chanduupasa.mhitaa pi dosuupasa.mhitaa pi mohuupasa.mhitaa pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ajjhattam-eva citta.m santi.t.thati sannisiidati ekodihoti samaadhiyati.

Tassa ce bhikkhave bhikkhuno tamhaa nimittaa a~n~na.m nimitta.m manasikaroto kusaluupasa.mhita.m uppajjant' eva paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi, tena bhikkhave bhikkhunaa tesa.m vitakkaana.m aadiinavo upaparikkhitabbo: iti p' ime vitakkaa akusalaa, iti p' ime vitakkaa saavajjaa, iti p' ime vitakkaa dukkhavipaakaa ti; tassa tesa.m vitakkaana.m aadiinava.m upaparikkhato ye paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ajjhattam-eva citta.m santi.t.thati sannisiidati ekodihoti samaadhiyati.

Seyyathaa pi bhikkhave itthii vaa puriso vaa daharo yuvaa ma.n.danakajaatiko ahiku.napena vaa kukkuraku.napena vaa manussaku.napena vaa ka.n.the aasattena a.t.tiyeyya haraayeyya jiguccheyya,

[page 120]

evam-eva kho bhikkhave tassa ce bhikkhuno tamhaa nimittaa ... samaadhiyati.

Tassa ce bhikkhave bhikkhuno tesam-pi vitakkaana.m aadiinava.m upaparikkhato uppajjant' eva paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi, tena bhikkhave bhikkhunaa tesa.m vitakkaana.m asati-amanasikaaro aapajjitabbo; tassa tesa.m vitakkaana.m asati-amanasikaara.m aapajjato ye paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ... samaadhiyati. Seyyathaa pi bhikkhave cakkhumaa puriso aapaathagataana.m ruupaana.m adassanakaamo assa, so nimiileyya vaa a~n~nena vaa apalokeyya, evam-eva kho bhikkhave tassa ce bhikkhuno tesam-pi vitakkaana.m ... samaadhiyati.

Tassa ce bhikkhave bhikkhuno tesam-pi vitakkaana.m asati-amanasikaara.m aapajjato uppajjant' eva paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi, tena bhikkhave bhikkhunaa tesa.m vitakkaana.m vitakkasa'nkhaarasanthaana.m manasikaatabba.m; tassa tesa.m vitakkaana.m vitakkasa'nkhaarasanthaana.m manasikaroto ye paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ... samaadhiyati.

Seyyathaa pi bhikkhave puriso siigha.m gaccheyya, tassa evamassa: kin-nu kho aha.m siigha.m gacchaami, yan-nuunaaha.m sa.nika.m gaccheyyan-ti, so sa.nika.m gaccheyya, tassa evamassa: kin-nu kho aha.m sa.nika.m gacchaami, yan-nuunaaha.m ti.t.theyyan-ti, so ti.t.theyya, tassa evam-assa: kin-nu kho aha.m .thito, yan-nuunaaha.m nisiideyyan-ti, so nisiideyya, tassa evam-assa: kin-nu kho aha.m nisinno, yan-nuunaaha.m nipajjeyyan-ti, so nipajjeyya, eva.m hi so bhikkhave puriso o.laarika.m o.laarika.m iriyaapatha.m abhinivajjetvaa sukhuma.m sukhuma.m iriyaapatha.m kappeyya; evam-eva kho bhikkhave tassa ce bhikkhuno tesam-pi vitakkaana.m ... samaadhiyati.

Tassa ce bhikkhave bhikkhuno tesam-pi vitakkaana.m vitakkasa'nkhaarasanthaana.m manasikaroto uppajjant' eva paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi, tena bhikkhave bhikkhunaa dantehi danta-m-aadhaaya jivhaaya taalu.m aahacca cetasaa citta.m abhinigga.nhitabba.m abhinippii.letabba.m abhisantaapetabba.m;

[page 121]

tassa dantehi danta-m-aadhaaya jivhaaya taalu.m aahacca cetasaa citta.m abhinigga.nhato abhinippii.layato abhisantaapayato ye paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m.

pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ... samaadhiyati. Seyyathaa pi bhikkhave balavaa puriso dubbalatara.m purisa.m siise vaa gahetvaa khandhe vaa gahetvaa abhinigga.nheyya abhinippii.leyya abhisantaapeyya, evam-eva kho bhikkhave tassa ce bhikkhuno tesam-pi vitakkaana.m vitakkasa'nkhaarasanthaana.m manasikaroto uppajjant' eva paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi, tena bhikkhave bhikkhunaa dantehi danta-m-aadhaaya jivhaaya taalu.m aahacca cetasaa citta.m abhinigga.nhitabba.m abhinippii.letabba.m abhisantaapetabba.m, tassa dantehi danta-m-aadhaaya jivhaaya taalu.m aahacca cetasaa citta.m abhinigga.nhato abhinippii.layato abhisantaapayato ye paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ajjhattam-eva citta.m santi.t.thati sannisiidati ekodihoti samaadhiyati.

Yato kho bhikkhave bhikkhuno ya.m nimitta.m aagamma ya.m nimitta.m manasikaroto uppajjanti paapakaa akusalaa dhammaa ch. pi d. pi m. pi, tassa tamhaa nimittaa a~n~na.m nimitta.m manasikaroto kusaluupasa.mhita.m ye paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ajjhattam-eva cittam santi.t.thati sannisiidati ekodihoti samaadhiyati; tesam-pi vitakkaana.m aadiinava.m upaparikkhato ye paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ... samaadhiyati; tesam-pi vitakkaana.m asati-amanasikaara.m aapajjato ye paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ... samaadhiyati; tesam-pi vitakkaana.m vitakkasa'nkhaarasanthaana.m manasikaroto ye paapakaa akusalaa vitakkaa ch. pi d. pi m. pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ... samaadhiyati; dantehi danta-m-aadhaaya jivhaaya taalu.m aahacca cetasaa citta.m abhinigga.nhato abhinippii.layato abhisantaapayato ye paapakaa akusalaa vitakkaa chanduupasa.mhitaa pi dosuupasa.mhitaa pi mohuupasa.mhitaa pi te pahiiyanti te abbhattha.m gacchanti, tesa.m pahaanaa ajjhattam-eva citta.m santi.t.thati sannisiidati ekodihoti samaadhiyati;

[page 122]

aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu vasii vitakkapariyaayapathesu, ya.m vitakka.m aaka'nkhissati ta.m vitakka.m vitakkessati, ya.m vitakka.m n' aaka'nkhissati na ta.m vitakka.m vitakkessati; acchecchi ta.nha.m, vaavattayi sa.myojana.m, sammaa maanaabhisamayaa antam-akaasi dukkhassaati.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

VITAKKASANTHAaNASUTTA.M DASAMA.M

SIiHANAaDAVAGGO DUTIYO.

 


 

Tatiya Vagga

XXI. Kakacuupama Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tena kho pana samayena aayasmaa Moliyaphagguno bhikkhuniihi saddhi.m ativela.m sa.msa.t.tho viharati. Eva.m sa.msa.t.tho aayasmaa Moliyaphagguno bhikkhuniihi saddhi.m viharati: sace koci bhikkhu aayasmato Moliyaphaggunassa sammukhaa taasa.m bhikkhuniina.m ava.n.na.m bhaasati ten' aayasmaa Moliyaphagguno kupito anattamano adhikara.nam-pi karoti, sace pana koci bhikkhu taasa.m bhikkhuniina.m sammukhaa aayasmato Moliyaphaggunassa ava.n.na.m bhaasati tena taa bhikkhuniyo kupitaa anattamanaa adhikara.nam-pi karonti. Eva.m sa.msa.t.tho aayasmaa Moliyaphagguno bhikkhuniihi saddhi.m viharati. Atha kho a~n~nataro bhikkhu yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho so bhikkhu Bhagavanta.m etad-avoca:

Aayasmaa bhante Moliyaphagguno bhikkhuniihi saddhi.m ativela.m sa.msa.t.tho viharati; eva.m sa.msa.t.tho bhante aayasmaa Moliyaphagguno bhikkhuniihi saddhi.m viharati: sace koci bhikkhu ... adhikara.nam-pi karonti; eva.m sa.msa.t.tho bhante aayasmaa Moliyaphagguno bhikkhuniihi saddhi.m viharatiiti.

Atha kho Bhagavaa a~n~natara.m bhikkhu.m aamantesi: Ehi tva.m bhikkhu mama vacanena Moliyaphagguna.m bhikkhu.m aamantehi:

[page 123]

Satthaa ta.m aavuso Phagguna aamantetiiti. Evambhante ti kho so bhikkhu Bhagavato pa.tissutvaa yan' aayasmaa Moliyaphagguno ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Moliyaphagguna.m etad-avoca: Satthaa ta.m aavuso Phagguna aamantetiiti. Evam-aavuso ti kho aayasmaa Moliyaphagguno tassa bhikkhuno pa.tissutvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinna.m kho aayasmanta.m Moliyaphagguna.m Bhagavaa etad-avoca:

Sacca.m kira tva.m Phagguna bhikkhuniihi saddhi.m ativela.m sa.msa.t.tho viharasi; eva.m sa.msa.t.tho kira tva.m Phagguna bhikkhuniihi saddhi.m viharasi: sace koci bhikkhu tuyha.m sammukhaa taasa.m bhikkhuniina.m ava.n.na.m bhaasati tena tva.m kupito anattamano adhikara.nam-pi karosi, sace pana koci bhikkhu taasa.m bhikkhuniina.m sammukhaa tuyha.m ava.n.na.m bhaasati tena taa bhikkhuniyo kupitaa anattamanaa adhikara.nam-pi karonti; eva.m sa.msa.t.tho kira tva.m Phagguna bhikkhuniihi saddhi.m viharasiiti. - Evam-bhante. - Nanu tva.m Phagguna kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito ti. - Evam-bhante. - Na kho te eta.m Phagguna patiruupa.m kulaputtassa saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitassa yan-tva.m bhikkhuniihi saddhi.m ativela.m sa.msa.t.tho vihareyyaasi. Tasmaatiha Phagguna tava ce pi koci sammukhaa taasa.m bhikkhuniina.m ava.n.na.m bhaaseyya tatraapi tva.m Phagguna ye gahasitaa chandaa ye gehasitaa vitakkaa te pajaheyyaasi; tatraapi te Phagguna eva.m sikkhitabba.m: Na c' eva me citta.m vipari.nata.m bhavissati na ca paapika.m vaaca.m nicchaaressaami hitaanukampii ca viharissaami mettacitto na dosantaro ti, eva.m hi te Phagguna sikkhitabba.m. Tasmaatiha Phagguna tava ce pi koci sammukhaa taasa.m bhikkhuniina.m paa.ninaa pahaara.m dadeyya le.d.dunaa pahaara.m dadeyya da.n.dena pahaara.m dadeyya satthena pahaara.m dadeyya, tatraapi tva.m ... sikkhitabba.m. Tasmaatiha Phagguna tava ce pi koci sammukhaa ava.n.na.m bhaaseyya tatraapi tva.m ... sikkhitabba.m Tasmaatiha Phagguna tava ce pi koci paa.ninaa pahaara.m dadeyya le.d.dunaa pahaara.m dadeyya da.n.dena pahaara.m dadeyya satthena pahaara.m dadeyya,

[page 124]

tatraapi tva.m Phagguna ye gehasitaa chandaa ye gehasitaa vitakkaa te pajaheyyaasi; tatraapi te Phagguna eva.m sikkhitabba.m: Na c' eva me citta.m vipari.nata.m bhavissati na ca paapika.m vaaca.m nicchaaressaami hitaanukampii ca viharissaami mettacitto na dosantaro ti, eva.m hi te Phagguna sikkhitabban-ti.

Atha kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Aaraadhayi.msu vata me bhikkhave bhikkhuu eka.m samaya.m citta.m. Idhaaha.m bhikkhave bhikkhuu aamantesi.m: Aha.m kho bhikkhave ekaasanabhojana.m bhu~njaami; ekaasanabhojana.m kho aha.m bhikkhave bhu~njamaano appaabaadhata~n-ca sa~njaanaami appaata'nkata~n-ca lahu.t.thaana~n-ca bala~n-ca phaasuvihaara~n-ca. Etha tumhe pi bhikkhave ekaasanabhojana.m bhu~njatha; ekaasanabhojana.m kho bhikkhave tumhe pi bhu~njamaanaa appaabaadhata~n-ca sa~njaanissatha appaata'nkata~n-ca lahu.t.thaana~n-ca bala~n-ca phaasuvihaara~n-caati. Na me bhikkhave tesu bhikkhuusu anusaasanii kara.niiyaa ahosi; satuppaadakara.niiyam-eva me bhikkhave tesu bhikkhuusu ahosi. Seyyathaa pi bhikkhave subhuumiya.m caatummahaapathe aaja~n~naratho yutto assa .thito odhastapatodo, tam-ena.m dakkho yoggaacariyo assadammasaarathi abhiruuhitvaa vaamena hatthena rasmiyo gahetvaa dakkhi.nena hatthena patoda.m gahetvaa yenicchaka.m yadicchaka.m saareyya pi paccaasaareyya pi, evam-eva kho bhikkhave na me tesu {bhikkhuusu} anusaasanii kara.niiyaa ahosi, satuppaadakara.niiyam-eva me bhikkhave tesu {bhikkhuusu} ahosi. Tasmaatiha bhikkhave tumhe akusala.m pajahatha kusalesu dhammesu aayoga.m karotha, eva.m hi tumhe pi imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjissatha. Seyyathaa pi bhikkhave gaamassa vaa nigamassa vaa aviduure mahanta.m saalavana.m, ta~n-c' assa ela.n.dehi sa~nchanna.m, tassa kocid-eva puriso uppajjeyya atthakaamo hitakaamo yogakkhemakaamo, so yaa taa saalala.t.thiyo ku.tilaa ojaapahara.niyo taa tacchetvaa bahiddhaa niihareyya antovana.m suvisodhita.m visodheyya, yaa pana taa saalala.t.thiyo ujukaa sujaataa taa sammaa parihareyya, eva.m h' eta.m bhikkhave saalavana.m aparena samayena vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjeyya; evam-eva kho bhikkhave tumhe akusala.m pajahatha kusalesu dhammesu aayoga.m karotha, eva.m hi tumhe pi imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjissatha.

[page 125]

Bhuutapubba.m bhikkhave imissaa yeva Saavatthiyaa Vedehikaa naama gahapataanii ahosi. Vedehikaaya bhikkhave gahapataaniyaa eva.m kalyaa.no kittisaddo abbhuggato: sorataa Vedehikaa gahapataanii, nivaataa Vedehikaa gahapataanii, upasantaa Vedehikaa gahapataanii ti. Vedehikaaya kho pana bhikkhave gahapataaniyaa Kaa.lii naama daasii ahosi, dakkhaa analasaa susa.mvihitakammantaa. Atha kho bhikkhave Kaa.liyaa daasiyaa etadahosi: Mayha.m kho ayyaaya eva.m kalyaa.no kittisaddo abbhuggato: sorataa Vedehikaa gahapataani, nivaataa Vedehikaa gahapataanii, upasantaa Vedehikaa gahapataanii ti; kin-nu kho me ayyaa santa.m yeva nu kho ajjhatta.m kopa.m na paatukaroti udaahu asanta.m, udaahu mayh' ev' ete kammantaa susa.mvihitaa yena me ayyaa santa.m yeva ajjhatta.m kopa.m na paatukaroti na asanta.m; yannuunaaha.m ayya.m viima.mseyyan-ti. Atha kho bhikkhave Kaa.lii daasii divaa u.t.thaasi. Atha kho bhikkhave Vedehikaa gahapataanii Kaa.li.m daasi.m etad-avoca: He je Kaa.li. - Ki.m ayye. - Ki.m je divaa u.t.thaasiiti. - Na kho ayye ki~nci. - No vata re ki~nci paapi daasi, divaa u.t.thaasiiti kupitaa anattamanaa bhuuku.ti.m akaasi.

Atha kho bhikkhave Kaa.liyaa daasiyaa etad-ahosi: Santa.m yeva kho me ayyaa ajjhatta.m kopa.m na paatukaroti no asanta.m, mayh' ev' ete kammantaa susa.mvihitaa yena me ayyaa santa.m yeva ajjhatta.m kopa.m na paatukaroti no asanta.m; yan-nuunaaha.m bhiyyosomattaaya ayya.m viima.mseyyan-ti.

Atha kho bhikkhave Kaa.lii daasii divaatara.m u.t.thaasi. Atha kho bhikkhave Vedehikaa gahapataanii Kaa.li.m daasi.m etadavoca: He je Kaa.li. - Ki.m ayye. - Ki.m je divaa u.t.thaasiiti. - Na kho ayye ki~nci. - No vata re ki~nci paapi daasi, divaa u.t.thaasiiti kupitaa anattamanaa anattamanavaaca.m nicchaaresi. Atha kho bhikkhave Kaa.liyaa daasiyaa etad-ahosi: Santa.m yeva kho me ayyaa ajjhatta.m kopa.m na paatukaroti no asanta.m, mayh' ev' ete kammantaa susa.mvihitaa yena me ayyaa santa.m yeva ajjhatta.m kopa.m na paatukaroti no asanta.m; yan-nuunaaha.m bhiyyosomattaaya ayya.m viima.mseyyan-ti.

Atha kho bhikkhave Kaa.lii daasii divaatara.m yeva u.t.thaasi.

Atha kho bhikkhave Vedehikaa gahapataanii Kaa.li.m daasi.m etad-avoca:

[page 126]

He je Kaa.li. - Ki.m ayye. - Ki.m je divaa u.t.thaasiiti. - Na kho ayye ki~nci. - No vata re ki~nci paapi daasi, divaa u.t.thaasiiti kupitaa anattamanaa agga.lasuuci.m gahetvaa siise pahaara.m adaasi, siisa.m vobhindi. Atha kho bhikkhave Kaa.lii daasii bhinnena siisena lohitena ga.lantena pa.tivissakaana.m ujjhaapesi: Passath' ayye sorataaya kamma.m, passath' ayye nivaataaya kamma.m, passath' ayye upasantaaya kamma.m, katha.m hi naama ekadaasikaaya: divaa u.t.thaasiiti kupitaa anattamanaa agga.lasuuci.m gahetvaa siise pahaara.m dassati siisa.m vobhindissatiiti. Atha kho bhikkhave Vedehikaaya gahapataaniyaa aparena samayena eva.m paapako kittisaddo abbhugga~nchi:

ca.n.dii Vedehikaa gahapataanii, anivaataa Vedehikaa gahapataanii, anupasantaa Vedehikaa gahapataanii ti. Evam-eva kho bhikkhave idh' ekacco bhikkhu taavad-eva soratasorato hoti nivaatanivaato hoti upasantuupasanto hoti yaava na amanaapaa vacanapathaa phusanti; yato ca kho bhikkhave bhikkhu.m amanaapaa vacanapathaa phusanti atha kho bhikkhu sorato ti veditabbo nivaato ti veditabbo upasanto ti veditabbo. Naahan-ta.m bhikkhave bhikkhu.m suvaco ti vadaami yo ciivara-pi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaarahetu suvaco hoti sovacassata.m aapajjati, ta.m kissa hetu: ta.m hi so bhikkhave bhikkhu ciivara-pi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaara.m alabhamaano na suvaco hoti na sovacassata.m aapajjati. Yo ca kho bhikkhave bhikkhu dhamma.m yeva sakkaronto dhamma.m garukaronto dhamma.m apacaayamaano suvaco hoti sovacassata.m aapajjati tam-aha.m suvaco ti vadaami. Tasmaatiha bhikkhave:

Dhamma.m yeva sakkaronto dhamma.m garukaronto dhamma.m apacaayamaanaa suvacaa bhavissaama sovacassata.m aapajjissaamaati eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Pa~nc' ime bhikkhave vacanapathaa yehi vo pare vadamaanaa vadeyyu.m: kaalena vaa akaalena vaa, bhuutena vaa abhuutena vaa, sa.nhena vaa pharusena vaa, atthasa.mhitena vaa anatthasa.mhitena vaa, mettacittaa vaa dosantaraa vaa. Kaalena vaa bhikkhave pare vadamaanaa vadeyyu.m akaalena vaa; bhuutena vaa bhikkhave pare vadamaanaa vadeyyu.m abhuutena vaa; sa.nhena vaa bhikkhave pare vadamaanaa vadeyyu.m pharusena vaa; atthasa.mhitena vaa bhikkhave pare vadamaanaa vadeyyu.m anatthasa.mhitena vaa;

[page 127]

mettacittaa vaa bhikkhave pare vadamaanaa vadeyyu.m dosantaraa vaa. Tatraapi kho bhikkhave eva.m sikkhitabba.m: Na c' eva no citta.m vipari.nata.m bhavissati na ca paapika.m vaaca.m nicchaaressaama hitaanukampii ca viharissaama mettacittaa na dosantaraa, ta~n-ca puggala.m mettaasahagatena cetasaa pharitvaa viharissaama, tadaaramma.na~n-ca sabbaavanta.m loka.m mettaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharissaamaati. Eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Seyyathaa pi bhikkhave puriso aagaccheyya kuddaalapi.taka.m aadaaya, so eva.m vadeyya: Aha.m ima.m mahaapa.thavi.m apa.thavi.m karissaamiiti, so tatra tatra kha.neyya, tatra tatra vikireyya, tatra tatra o.t.thubheyya, tatra tatra omutteyya: apa.thavii bhavasi, apa.thavii bhavasiiti. Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: Api nu so puriso ima.m mahaapa.thavi.m apa.thavi.m kareyyaati. - No h' eta.m bhante, ta.m kissa hetu: aya.m hi bhante mahaapa.thavii gambhiiraa appameyyaa, saa na sukaraa apa.thavii kaatu.m, yaavad-eva ca pana so puriso kilamathassa vighaatassa bhaagii assaati. - Eva.m-eva kho bhikkhave pa~nc' ime vacanapathaa yehi vo pare vadamaanaa vadeyyu.m: kaalena vaa ... dosantaraa vaa. Kaalena vaa bhikkhave pare vadamaanaa vadeyyu.m ... dosantaraa vaa. Tatraapi kho bhikkhave eva.m sikkhitabba.m: Na c' eva no citta.m vipari.nata.m bhavissati na ca paapika.m vaaca.m nicchaaressaama hitaanukampii ca viharissaama mettacittaa na dosantaraa, ta~n-ca puggala.m mettaasahagatena cetasaa pharitvaa viharissaama, tadaaramma.na~n-ca sabbaavanta.m loka.m pa.thaviisamena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharissaamaati. Eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Seyyathaa pi bhikkhave puriso aagaccheyya laakha.m vaa haliddi.m vaa niila.m vaa ma~nji.t.tha.m vaa aadaaya, so eva.m vadeyya; Aha.m imasmi.m aakaase ruupaani likhissaami ruupapaatubhaava.m karissaamiiti. Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: Api nu so puriso imasmi.m aakaase ruupa.m likheyya ruupapaatubhaava.m kareyyaati. - No h' eta.m bhante, ta.m kissa hetu:

aya.m hi bhante aakaaso aruupii anidassano, tattha na sukara.m ruupa.m likhitu.m ruupapaatubhaava.m kaatu.m, yaavad-eva ca pana so puriso kilamathassa vighaatassa bhaagii assaati.

[page 128]

- Evameva kho bhikkhave pa~nc' ime vacanapathaa yehi vo pare vadamaanaa vadeyyu.m: kaalena vaa akaalena vaa - pe - tadaaramma.na~n-ca sabbaavanta.m loka.m aakaasasamena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharissaamaati. Eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Seyyathaa pi bhikkhave puriso aagaccheyya aaditta.m ti.nukka.m aadaaya, so eva.m vadeyya: Aha.m imaaya aadittaaya ti.nukkaaya Ga'nga.m nadi.m santaapessaami samparitaapessaamiiti. Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: Api nu so puriso aadittaaya ti.nukkaaya Ga'nga.m nadi.m santaapeyya samparitaapeyyaati. - No h' eta.m bhante, ta.m kissa hetu: Ga'ngaa hi bhante nadii gambhiiraa appameyyaa, saa na sukaraa aadittaaya ti.nukkaaya santaapetu.m samparitaapetu.m, yaavad-eva ca pana so puriso kilamathassa vighaatassa bhaagii assaati. - Evam-eva kho bhikkhave pa~nc' ime vacanapathaa yehi vo pare vadamaanaa vadeyyu.m: kaalena vaa akaalena vaa - pe - tadaaramma.na~n-ca sabbaavanta.m loka.m Ga'ngaasamena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharissaamaati. Eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Seyyathaa pi bhikkhave bi.laarabhastaa madditaa sumadditaa suparimadditaa mudukaa tuulinii chinnasassaraa chinnababbharaa, atha puriso aagaccheyya ka.t.tha.m vaa ka.thala.m vaa aadaaya, so eva.m vadeyya: Aha.m ima.m bi.laarabhasta.m maddita.m sumaddita.m suparimaddita.m muduka.m tuulini.m chinnasassara.m chinnababbhara.m ka.t.thena vaa ka.thalena vaa sarasara.m karissaami bharabhara.m karissaamiiti. Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave:

Api nu so puriso amu.m bi.laarabhasta.m maddita.m sumaddita.m suparimaddita.m muduka.m tuulini.m chinnasassara.m chinnababbhara.m ka.t.thena vaa ka.thalena vaa sarasara.m kareyya bharabhara.m kareyyaati. - No h' eta.m bhante, ta.m kissa hetu: asu hi bhante {bi.laabhastaa} madditaa sumadditaa suparimadditaa mudukaa tuulinii chinnasassaraa chinnababbharaa, saa na sukaraa ka.t.thena vaa ka.thalena vaa sarasara.m kaatu.m bharabhara.m kaatu.m, yaavad-eva ca pana so puriso kilamathassa vighaatassa bhaagii assaati. - Evam-eva kho bhikkhave pa~nc' ime vacanapathaa yehi vo pare vadamaanaa vadeyyu.m: kaalena vaa akaalena vaa bhuutena vaa abhuutena vaa sa.nhena vaa pharusena vaa atthasa.mhitena vaa anatthasa.mhitena vaa mettacittaa vaa dosantaraa vaa.

[page 129]

Kaalena vaa bhikkhave pare vadamaanaa vadeyyu.m akaalena vaa; bhuutena vaa ... abhuutena vaa; sa.nhena vaa ... pharusena vaa; atthasa.mhitena vaa ... anatthasa.mhitena vaa; mettacittaa vaa bhikkhave pare vadamaanaa vadeyyu.m dosantaraa vaa. Tatraapi kho bhikkhave eva.m sikkhitabba.m: Na c' eva no citta.m vipari.nata.m bhavissati na ca paapika.m vaaca.m nicchaaressaama hitaanukampii ca viharissaama mettacittaa na dosantaraa, ta~n-ca puggala.m mettaasahagatena cetasaa pharitvaa viharissaama, tadaaramma.na~n-ca sabbaavanta.m loka.m bi.laarabhastaasamena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharissaamaati. Eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Ubhatoda.n.dakena ce pi bhikkhave kakacena coraa ocarakaa a'ngama'ngaani okanteyyu.m, tatraapi yo mano paduuseyya na me so tena saasanakaro. Tatraapi kho bhikkhave eva.m sikkhitabba.m:

Na c' eva no citta.m vipari.nata.m bhavissati na ca paapika.m vaaca.m nicchaaressaama hitaanukampii ca viharissaama mettacittaa na dosantaraa, ta~n-ca puggala.m mettaasahagatena cetasaa pharitvaa viharissaama, tadaaramma.na~n-ca sabbaavanta.m loka.m mettaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharissaamaati. Eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Ima~n-ca tumhe bhikkhave kakacuupama.m ovaada.m abhikkha.na.m manasikareyyaatha, passatha no tumhe bhikkhave ta.m vacanapatha.m a.nu.m vaa thuula.m vaa ya.m tumhe naadhivaaseyyaathaati. - No h' eta.m bhante. - Tasmaatiha bhikkhave ima.m kakacuupama.m ovaada.m abhikkha.na.m manasikarotha, ta.m vo bhavissati diigharatta.m hitaaya sukhaayaati.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

KAKACUuPAMASUTTA.M PA.THAMA.M.

[page 130]

 


 

XXII. Alagadduupama Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tena kho pana samayena Ari.t.thassa naama bhikkhuno gaddhabaadhipubbassa evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m hoti:

Tathaa 'ha.m Bhagavataa dhamma.m desita.m aajaanaami yathaa ye 'me antaraayikaa dhammaa vuttaa Bhagavataa te pa.tisevato naala.m antaraayaayaati. Assosu.m kho sambahulaa bhikkhuu: Ari.t.thassa kira naama bhikkhuno gaddhabaadhipubbassa evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa dhamma.m desita.m aajaanaami yathaa ye 'me antaraayikaa dhammaa vuttaa Bhagavataa te pa.tisevato naala.m antaraayaayaati. Atha kho te bhikkhuu yena Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m etad-avocu.m: Sacca.m kira te aavuso Ari.t.tha evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa ... antaraayaayaati. - Eva.m byaa kho aha.m aavuso Bhagavataa ... antaraayaayaati. Atha kho te bhikkhuu Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m etasmaa paapakaa di.t.thigataa vivecetukaamaa samanuyu~njanti samanugaahanti samanubhaasanti:

Maa eva.m aavuso Ari.t.tha avaca, maa Bhagavanta.m abbhaacikkhi, na hi saadhu Bhagavato abbhakkhaana.m, na hi Bhagavaa eva.m vadeyya. Anekapariyaayena h' aavuso Ari.t.tha antaraayikaa dhammaa vuttaa Bhagavataa, ala~n-ca pana te pa.tisevato antaraayaaya. Appassaadaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo; a.t.thika'nkaluupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa - ma.msapesuupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa - ti.nukkuupamaa ... a'ngaarakaasuupamaa ... supinakuupamaa ... yaacitakuupamaa ... rukkhaphaluupamaa ... asisuunuupamaa ... sattisuuluupamaa ... sappasiruupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti. Evam-pi kho Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo tehi bhikkhuuhi samanuyu~njiyamaano samanugaahiyamaano samanubhaasiyamaano tad-eva paapaka.m di.t.thigata.m thaamasaa paraamassa abhinivissa voharati:

Eva.m byaa kho aha.m aavuso Bhagavataa ... antaraayaayaati.

Yato kho te bhikkhuu naasakkhi.msu Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m etasmaa paapakaa di.t.thigataa vivecetu.m,

[page 131]

atha yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinnaa kho te bhikkhuu Bhagavanta.m etad-avocu.m: Ari.t.thassa naama bhante bhikkhuno gaddhabaadhipubbassa evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa ... antaraayaayaati. Assumha kho maya.m bhante: Ari.t.thassa kira naama bhikkhuno gaddhabaadhipubbassa evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa ... antaraayaayaati. Atha kho maya.m bhante yena Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo ten' upasa'nkamimha, upasa'nkamitvaa Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m etad-avocumha:

Sacca.m kira te aavuso Ari.t.tha evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa ... antaraayaayaati.

Eva.m vutte bhante Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo amhe etad-avoca: Eva.m byaa kho aha.m aavuso Bhagavataa ... antaraayaayaati. Atha kho maya.m bhante Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m etasmaa paapakaa di.t.thigataa vivecetukaamaa samanuyu~njimha samanugaahimha samanubhaasimha: Maa eva.m aavuso Ari.t.tha avaca, maa Bhagavanta.m abbhaacikkhi, na hi saadhu Bhagavato abbhakkhaana.m, na hi Bhagavaa eva.m vadeyya. Anekapariyaayena h' aavuso Ari.t.tha antaraayikaa dhammaa vuttaa Bhagavataa, ala~n-ca pana te pa.tisevato antaraayaaya.

Appassaadaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo; a.t.thika'nkaluupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa - pe - sappasiruupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti. Evam-pi kho bhante Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo amhehi samanuyu~njiyamaano samanugaahiyamaano samanubhaasiyamaano tad-eva paapaka.m di.t.thigata.m thaamasaa paraamassa abhinivissa voharati:

Eva.m byaa kho aha.m aavuso Bhagavataa ... antaraayaayaati. Yato kho maya.m bhante naasakkhimha Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m etasmaa paapakaa di.t.thigataa vivecetu.m atha maya.m etam-attha.m Bhagavato aarocemaati.

Atha kho Bhagavaa a~n~natara.m bhikkhu.m aamantesi: Ehi tva.m bhikkhu mama vacanena Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m aamantehi: Satthaa ta.m aavuso Ari.t.tha aamantetiiti.

[page 132]

Evam-bhante ti kho so bhikkhu Bhagavato pa.tissutvaa yena Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m etadavoca: Satthaa ta.m aavuso Ari.t.tha aamantetiiti. Evam-aavuso ti kho Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo tassa bhikkhuno pa.tissutvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinna.m kho Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m Bhagavaa etad-avoca: Sacca.m kira te Ari.t.tha evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa ... antaraayaayaati. - Eva.m byaa kho aha.m bhante Bhagavataa ... antaraayaayaati. - Kassa kho naama tva.m moghapurisa mayaa eva.m dhamma.m desita.m aajaanaasi. Nanu maayaa moghapurisa anekapariyaayena antaraayikaa dhammaa vuttaa, ala~n-ca pana te pa.tisevato antaraayaaya. Appassaadaa kaamaa vuttaa mayaa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo; a.t.thika'nkaluupamaa kaamaa vuttaa mayaa - ma.msapesuupamaa kaamaa vuttaa mayaa -ti.nukkuupamaa ... a'ngaarakaasuupamaa ... supinakuupamaa ... yaacitakuupamaa ... rukkhaphaluupamaa ... asisuunuupamaa ... sattisuuluupamaa ... sappasiruupamaa kaamaa vuttaa mayaa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo. Atha ca pana tva.m moghapurisa attanaa duggahiitena amhe c' eva abbhaacikkhasi attaana~n-ca khanasi bahu~n-ca apu~n~na.m pasavasi. Ta.m hi te moghapurisa bhavissati diigharatta.m ahitaaya dukkhaayaati. Atha kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave:

Api naaya.m Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo usmiikato pi imasmi.m dhammavinaye ti. - Ki.m hi siyaa bhante, no h' eta.m bhante ti. Eva.m vutte Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo tu.nhiibhuuto ma'nkubhuuto pattakkhandho adhomukho pajjhaayanto appa.tibhaano nisiidi. Atha kho Bhagavaa Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m tu.nhiibhuuta.m ma'nkubhuuta.m pattakkhandha.m adhomukha.m pajjhaayanta.m appa.tibhaana.m viditvaa Ari.t.tha.m bhikkhu.m gaddhabaadhipubba.m etad-avoca: Pa~n~naayissasi kho tva.m moghapurisa etena sakena paapakena di.t.thigatena, idhaaha.m bhikkhuu pa.tipucchissaamiiti.

Atha kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Tumhe pi me bhikkhave eva.m dhamma.m desita.m aajaanaatha yathaa 'ya.m Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo attanaa duggahiitena amhe c' eva abbhaacikkhati attaana~n-ca khanati bahu~n-ca apu~n~na.m pasavatiiti.

[page 133]

- No h' etam bhante, anekapariyaayena hi no bhante antaraayikaa dhammaa vuttaa Bhagavataa, ala~n-ca pana te pa.tisevato antaraayaaya. Appassaadaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo, a.t.thika'nkaluupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa - pe - sappasiruupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti. - Saadhu bhikkhave, saadhu kho me tumhe bhikkhave eva.m dhamma.m desita.m aajaanaatha. Anekapariyaayena hi vo bhikkhave antaraayikaa dhammaa vuttaa mayaa, ala~n-ca pana te pa.tisevato antaraayaaya. Appassaadaa kaamaa vuttaa mayaa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo, a.t.thika'nkaluupamaa kaamaa vuttaa mayaa - pe - sappasiruupamaa kaamaa vuttaa mayaa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo. Atha ca panaaya.m Ari.t.tho bhikkhu gaddhabaadhipubbo attanaa duggahiitena amhe c' eva abbhaacikkhati attaana~n-ca khanati bahu~n-ca apu~n~na.m pasavati, ta.m hi tassa moghapurisassa bhavissati diigharatta.m ahitaaya dukkhaaya. So vata bhikkhave a~n~natr' eva kaamehi a~n~natra kaamasa~n~naaya a~n~natra kaamavitakkehi kaame pa.tisevissatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati.

Idha bhikkhave ekacce moghapurisaa dhamma.m pariyaapu.nanti, sutta.m geyya.m veyyaakara.na.m gaatha.m udaana.m itivuttaka.m jaataka.m abbhutadhamma.m vedalla.m; te ta.m dhamma.m pariyaapu.nitvaa tesa.m dhammaana.m pa~n~naaya attha.m na upaparikkhanti, tesa.m te dhammaa pa~n~naaya attha.m anupaparikkhata.m na nijjhaana.m khamanti, te upaarambhaanisa.msaa c' eva dhamma.m pariyaapu.nanti itivaadappamokkhaanisa.msaa ca, yassa c' atthaaya dhamma.m pariyaapu.nanti ta~n-c' assa attha.m naanubhonti, tesa.m te dhammaa duggahiitaa diigharatta.m ahitaaya dukkhaaya sa.mvattanti, ta.m kissa hetu: duggahiitattaa bhikkhave dhammaana.m. Seyyathaa pi bhikkhave puriso alagaddatthiko alagaddagavesii alagaddapariyesana.m caramaano, so passeyya mahanta.m alagadda.m, tam-ena.m bhoge vaa na'ngu.t.the vaa ga.nheyya, tassa so alagaddo pa.tiparivattitvaa hatthe vaa baahaaya vaa a~n~natarasmi.m vaa a'ngapacca'nge .daseyya, so tatonidaana.m mara.na.m vaa nigaccheyya mara.namatta.m vaa dukkha.m,

[page 134]

ta.m kissa hetu: duggahiitattaa bhikkhave alagaddassa; evameva kho bhikkhave idh' ekacce moghapurisaa dhamma.m pariyaapu.nanti ... duggahiitattaa bhikkhave dhammaana.m.

Idha pana bhikkhave ekacce kulaputtaa dhamma.m pariyaapu.nanti, sutta.m geyya.m veyyaakara.na.m gaatha.m udaana.m itivuttaka.m jaataka.m abbhutadhamma.m vedalla.m, te ta.m dhamma.m pariyaapu.nitvaa tesa.m dhammaana.m pa~n~naaya attha.m upaparikkhanti, tesa.m te dhammaa pa~n~naaya attha.m upaparikkhata.m nijjhaana.m khamanti, te na c' eva upaarambhaanisa.msaa dhamma.m pariyaapu.nanti na itivaadappamokkhaanisa.msaa, yassa c' atthaaya dhamma.m pariyaapu.nanti ta~n-c' assa attha.m anubhonti, tesa.m te dhammaa suggahiitaa diigharatta.m hitaaya sukhaaya sa.mvattanti, ta.m kissa hetu: suggahiitattaa bhikkhave dhammaana.m. Seyyathaa pi bhikkhave puriso alagaddatthiko alagaddagavesii alagaddapariyesana.m caramaano, so passeyya mahanta.m alagadda.m, tam-ena.m ajapadena da.n.dena suniggahiita.m nigga.nheyya, ajapadena da.n.dena suniggahiita.m niggahetvaa giivaaya suggahiita.m ga.nheyya; ki~ncaapi so bhikkhave alagaddo tassa purisassa hattha.m vaa baaha.m vaa a~n~natara.m vaa a'ngapacca'nga.m bhogehi palive.theyya, atha kho so n' eva tatonidaana.m mara.na.m vaa nigaccheyya mara.namatta.m vaa dukkha.m, ta.m kissa hetu: suggahiitattaa bhikkhave alagaddassa; evam-eva kho bhikkhave idh' ekacce kulaputtaa dhamma.m pariyaapu.nanti ... suggahiitattaa bhikkhave dhammaana.m. Tasmaatiha bhikkhave yassa me bhaasitassa attha.m aajaaneyyaatha tathaa na.m dhaareyyaatha, yassa ca pana me bhaasitassa attha.m na aajaaneyyaatha aha.m vo tattha pa.tipucchitabbo ye vaa pan' assu viyattaa bhikkhuu.

Kulluupama.m vo bhikkhave dhamma.m desissaami nitthara.natthaaya no gaha.natthaaya, ta.m su.naatha, saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. Evam-bhante ti kho te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca: Seyyathaa pi bhikkhave puriso addhaanamaggapa.tipanno, so passeyya mahanta.m udaka.n.nava.m, oriman-tiira.m saasa'nka.m sappa.tibhaya.m paariman-tiira.m khema.m appa.tibhaya.m, na caassa naavaa santaara.nii uttarasetu vaa apaaraa paara.m gamanaaya; tassa evamassa:

[page 135]

Aya.m kho mahaa udaka.n.navo, orima~n-ca tiira.m saasa'nka.m sappa.tibhaya.m paariman-tiira.m khema.m appa.tibhaya.m, na-tthi ca naavaa santaara.nii uttarasetu vaa apaaraa paara.m gamanaaya, yan-nuunaaha.m ti.na-ka.t.tha-saakhaa-palaasa.m sa'nka.d.dhitvaa kulla.m bandhitvaa ta.m kulla.m nissaaya hatthehi ca paadehi ca vaayamamaano sotthinaa paara.m uttareyyan-ti. Atha kho so bhikkhave puriso ti.na-ka.t.tha-saakhaa-palaasa.m sa'nka.d.dhitvaa kulla.m bandhitvaa ta.m kulla.m nissaaya hatthehi ca paadehi ca vaayamamaano sotthinaa paara.m uttareyya; tassa ti.n.nassa paara'ngatassa evam-assa: Bahukaaro kho me aya.m kullo, imaaha.m kulla.m nissaaya hatthehi ca paadehi ca vaayamamaano sotthinaa paara.m utti.n.no, yan-nuunaaha.m ima.m kulla.m siise vaa aaropetvaa khandhe vaa uccaaretvaa yenakaama.m pakkameyyan-ti. Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: api nu so puriso eva.mkaarii tasmi.m kulle kiccakaarii assaati. - No h' etam-bhante. - Katha.mkaarii ca so bhikkhave puriso tasmi.m kulle kiccakaarii assa: Idha bhikkhave tassa purisassa ti.n.nassa paara'ngatassa evam-assa: Bahukaaro kho me aya.m kullo, imaaha.m kulla.m nissaaya hatthehi ca paadehi ca vaayamamaano sotthinaa paara.m utti.n.no, yan-nuunaaha.m ima.m kulla.m thale vaa ussaadetvaa udake vaa {upalaapetvaa} yenakaama.m pakkameyyan-ti.

Eva.mkaarii kho so bhikkhave puriso tasmi.m kulle kiccakaarii assa. Evam-eva kho bhikkhave kulluupamo mayaa dhammo desito nitthara.natthaaya no gaha.natthaaya. Kulluupama.m vo bhikkhave aajaanantehi dhammaa pi vo pahaatabbaa, pag-eva adhammaa.

Cha-y-imaani bhikkhave di.t.thi.t.thaanaani, katamaani cha:

Idha bhikkhave assutavaa puthujjano ariyaana.m adassaavii ariyadhammassa akovido ariyadhamme aviniito, sappurisaana.m adassaavii sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme aviniito, ruupa.m: eta.m mama, eso 'ham-asmi, eso me attaa ti samanupassati, vedana.m: eta.m mama ... ti samanupassati, sa~n~na.m:

eta.m mama ... ti samanupassati, sa'nkhaare: eta.m mama ... ti samanupassati, yam-p' ida.m di.t.tha.m suta.m muta.m vi~n~naata.m patta.m pariyesita.m anuvicarita.m manasaa tam-pi. eta.m mama ... ti samanupassati, yam-p' ida.m di.t.thi.t.thaana.m: so loko so a.t.taa, so pecca bhavissaami nicco dhuvo sassato avipari.naamadhammo,

[page 136]

sassatisama.m tath' eva .thassaamiiti, tam-pi: eta.m mama, eso 'ham-asmi, eso me attaa ti samanupassati. Sutavaa ca kho bhikkhave ariyasaavako ariyaana.m dassaavii ariyadhammassa kovido ariyadhamme suviniito, sappurisaana.m dassaavii sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suviniito, ruupa.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti samanupassati, vedana.m: n' eta.m mama ... ti samanupassati, sa~n~na.m: n' eta.m mama ... ti samanupassati, sa'nkhaare: n' eta.m mama ... ti samanupassati, yam-p' ida.m di.t.tha.m suta.m muta.m vi~n~naata.m patta.m pariyesita.m anuvicarita.m manasaa tam-pi: n' eta.m mama ... ti samanupassati, yam-p' ida.m di.t.thi.t.thaana.m: so loko so attaa, so pecca bhavissaami nicco dhuvo sassato avipari.naamadhammo, sassatisama.m tath' eva .thassaamiiti, tam-pi: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti samanupassati. So eva.m samanupassanto asati na paritassatiiti.

Eva.m vutte a~n~nataro bhikkhu Bhagavanta.m etad-avoca:

Siyaa nu kho bhante bahiddhaa asati paritassanaa ti. - Siyaa bhikkhuuti Bhagavaa avoca. Idha bhikkhu ekaccassa eva.m hoti: Ahuu vata me, ta.m vata me na-tthi, siyaa vata me, ta.m vataaha.m na labhaamiiti. So socati kilamati paridevati, urattaa.li.m kandati, sammoha.m aapajjati. Eva.m kho bhikkhu bahiddhaa asati paritassanaa hotiiti. - Siyaa pana bhante bahiddhaa asati aparitassanaa ti. - Siyaa bhikkhuuti Bhagavaa avoca. Idha bhikkhu ekaccassa na eva.m hoti: Ahuu vata me, ta.m vata me na-tthi, siyaa vata me, ta.m vataaha.m na labhaamiiti. So na socati na kilamati na paridevati, na urattaa.li.m kandati, na sammoha.m aapajjati. Eva.m kho bhikkhu bahiddhaa asati aparitassanaa hotiiti. - Siyaa nu kho bhante ajjhatta.m asati paritassanaa ti. - Siyaa bhikkhuuti Bhagavaa avoca. Idha bhikkhu ekaccassa eva.m di.t.thi hoti: So loko so attaa, so pecca bhavissaami nicco dhuvo sassato avipari.naamadhammo, sassatisama.m tath' eva .thassaamiiti. So su.naati Tathaagatassa vaa Tathaagatasaavakassa vaa sabbesa.m di.t.thi.t.thaanaadhi.t.thaana-pariyu.t.thaanaabhinivesaanusayaana.m samugghaataaya sabbasa'nkhaarasamathaaya sabbuupadhipa.tinissaggaaya ta.nhakkhayaaya viraagaaya nirodhaaya nibbaanaaya dhamma.m desentassa. Tassa eva.m hoti:

[page 137]

Ucchijjissaami naama su, vinassissaami naama su, na su naama bhavissaamiiti. So socati kilamati paridevati, urattaa.li.m kandati, sammoha.m aapajjati. Eva.m kho bhikkhu ajjhatta.m asati paritassanaa hotiiti. - Siyaa pana bhante ajjhatta.m asati aparitassanaa ti. - Siyaa bhikkhuuti Bhagavaa avoca. Idha bhikkhu ekaccassa na eva.m di.t.thi hoti: So loko so attaa, so pecca bhavissaami nicco dhuvo sassato avipari.naamadhammo, sassatisama.m tath' eva .thassaamiiti. So su.naati Tathaagatassa vaa Tathaagatasaavakassa vaa sabbesa.m di.t.thi.t.thaanaadhi.t.thaana-pariyu.t.thaanaabhinivesaanusayaana.m samugghaataaya sabbasa'nkhaarasamathaaya sabbuupadhipa.tinissaggaaya ta.nhakkhayaaya viraagaaya nirodhaaya nibbaanaaya dhamma.m desentassa. Tassa na eva.m hoti: Ucchijjissaami naama su, vinassissaami naama su, na su naama bhavissaamiiti. So na socati na kilamati na paridevati, na urattaa.li.m kandati, na sammoha.m aapajjati. Eva.m kho bhikkhu ajjhatta.m asati aparitassanaa hoti.

Ta.m bhikkhave pariggaha.m pariga.nheyyaatha yvaassa pariggaho nicco dhuvo sassato avipari.naamadhammo, sassatisama.m tath' eva ti.t.theyya. Passatha no tumhe bhikkhave ta.m pariggaha.m yvaassa pariggaho ... tath' eva ti.t.theyyaati.

-- No h' etam-bhante. - Saadhu bhikkhave, aham-pi kho ta.m bhikkhave pariggaha.m na samanupassaami yvaassa pariggaho nicco dhuvo sassato avipari.naamadhammo, sassatisama.m tath' eva ti.t.theyya. Ta.m bhikkhave attavaadupaadaana.m upaadiyetha ya.m-sa attavaadupaadaana.m upaadiyato na uppajjeyyu.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa. Passatha no tumhe bhikkhave ta.m attavaadupaadaana.m ya.m-sa ... sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa ti. - No h' etam-bhante. - Saadhu bhikkhave, aham-pi kho ta.m bhikkhave attavaadupaadaana.m na samanupassaami ya.m-sa attavaadupaadaana.m upaadiyato na uppajjeyyu.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa. Ta.m bhikkhave di.t.thinissaya.m nissayetha ya.m-sa di.t.thinissaya.m nissayato na uppajjeyyu.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa.

Passatha no tumhe bhikkhave ta.m di.t.thinissaya.m ya.m-sa ... sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa ti. - No h' etambhante. - Saadhu bhikkhave, aham-pi kho ta.m bhikkhave di.t.thinissaya.m na samanupassaami ya.m-sa di.t.thinissaya.m nissayato na uppajjeyyu.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa.

[page 138]

Attani vaa bhikkhave sati attaniyam-me ti assaati. -Evam-bhante. - Attaniye vaa bhikkhave sati attaa me ti assaati. - Evam-bhante. - Attani ca bhikkhave attaniye ca saccato thetato anupalabbhamaane yam-p' ida.m di.t.thi.t.thaana.m: so loko so attaa, so pecca bhavissaami nicco dhuvo sassato avipari.naamadhammo, sassatisama.m tath' eva .thassaamiiti, nanaaya.m bhikkhave kevalo paripuuro baaladhammo ti. - Ki.m hi no siyaa bhante kevalo paripuuro baaladhammo ti. - Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: ruupa.m nicca.m vaa anicca.m vaa ti.

-- Anicca.m bhante. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vaa ta.m sukha.m vaa ti. - Dukkha.m bhante. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vipari.naamadhamma.m kallan-nu ta.m samanupassitu.m: eta.m mama. eso 'ham-asmi, eso me attaa ti. - No h' etam-bhante. - Ta.m kim-ma~n~nathaa bhikkhave: vedanaa niccaa vaa aniccaa vaa ti. - Aniccaa bhante. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vaa ta.m sukha.m vaa ti. - Dukkha.m bhante.

-- Ya.m panaanicca.m dukkha.m vipari.naamadhamma.m kallannu ta.m samanupassitu.m: eta.m mama ... attaa ti. - No h' etam-bhante. - Ta.m kim-ma~n~nathaa bhikkhave: sa~n~naa niccaa vaa aniccaa vaa ti. - Aniccaa bhante. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vaa ta.m sukha.m vaa ti. - Dukkha.m bhante. -Ya.m panaanicca.m dukkha.m vipari.naamadhamma.m kallan-nu ta.m samanupassitu.m: eta.m mama ... attaa ti. - No h' etambhante. - Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: sa'nkhaaraa niccaa vaa aniccaa vaa ti. - Aniccaa bhante. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vaa ta.m sukha.m vaa ti. - Dukkha.m bhante. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vipari.naamadhamma.m kallan-nu ta.m samanupassitu.m: eta.m mama ... a.t.taa ti. - No h' etam-bhante.

-- Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: vi~n~naa.na.m nicca.m vaa anicca.m vaa ti. - Anicca.m bhante. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vaa ta.m sukha.m vaa ti. - Dukkha.m bhante. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vipari.naamadhamma.m kallan-nu ta.m samanupassitu.m: eta.m mama, eso 'ham-asmi, eso me attaa ti. - No h' etam-bhante. - Tasmaatiha bhikkhave ya.m ki~nci ruupa.m atiitaanaagatapaccuppanna.m, ajjhatta.m vaa bahiddhaa vaa,

[page 139]

o.laarika.m vaa sukhuma.m vaa, hiina.m vaa pa.niita.m vaa, ya.m duure santike vaa, sabba.m ruupa.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m, Yaa kaaci vedanaa - pe - yaa kaaci sa~n~naa - ye keci sa'nkhaaraa - ya.m ki~nci vi~n~naa.na.m atiitaanaagatapaccuppanna.m, ajjhatta.m vaa bahiddhaa vaa, o.laarika.m vaa sukhuma.m vaa, hiina.m vaa pa.niita.m vaa, ya.m duure santike vaa, sabba.m vi~n~naa.na.m: n' eta.m mama, n' eso 'hamasmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m.

Eva.m passa.m bhikkhave sutavaa ariyasaavako ruupasmi.m nibbindati, vedanaaya nibbindati, sa~n~naaya nibbindati, sa'nkhaaresu nibbindati, vi~n~naa.nasmi.m nibbindati; nibbinda.m virajjati, viraagaa vimuccati, vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m hoti; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati. Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu ukkhittapaligho iti pi, sa'nki.n.naparikho iti pi, abbuu.lhesiko iti pi, niragga.lo iti pi, ariyo pannaddhajo pannabhaaro visa.myutto iti pi. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu ukkhittapaligho hoti: Idha bhikkhave bhikkhuno avijjaa pahiinaa hoti ucchinnamuulaa taalaavatthukataa anabhaavakataa aayati.m anuppaadadhammaa. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu ukkhittapaligho hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu sa'nki.n.naparikho hoti:

Idha bhikkhave bhikkhuno ponobhaviko jaatisa.msaaro pahiino hoti ucchinnamuulo taalaavatthukato anabhaavakato aayati.m anuppaadadhammo. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu sa'nki.n.naparikho hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu abbuu.lhesiko hoti: Idha bhikkhave bhikkhuno ta.nhaa pahiinaa hoti ucchinnamuulaa taalaavatthukataa anabhaavakataa aayati.m anuppaadadhammaa.

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu abbuu.lhesiko hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu niragga.lo hoti: Idha bhikkhave bhikkhuno pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaani pahiinaani honti ucchinnamuulaani taalaavatthukataani anabhaavakataani aayati.m anuppaadadhammaani. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu niragga.lo hoti.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu ariyo pannaddhajo pannabhaaro visa.myutto hoti: Idha bhikkhave bhikkhuno asmimaano pahiino hoti ucchinnamuulo taalaavatthukato anabhaavakato aayati.m anuppaadadhammo.

[page 140]

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu ariyo pannaddhajo pannabhaaro visa.myutto hoti.

Eva.m vimuttacitta.m kho bhikkhave bhikkhu.m sa-Indaa devaa sa-Brahmakaa sa-Pajaapatikaa anvesa.m naadhigacchanti:

ida.m nissita.m tathaagatassa vi~n~naa.nan-ti, ta.m kissa hetu:

Di.t.the vaaha.m bhikkhave dhamme tathaagata.m ananuvejjo ti vadaami. Eva.mvaadi.m kho ma.m bhikkhave evamakkhaayi.m eke sama.nabraahma.naa asataa tucchaa musaa abhuutena abbhaacikkhanti:

Venayiko sama.no Gotamo, sato sattassa uccheda.m vinaasa.m vibhava.m pa~n~naapetiiti. Yathaa vaaha.m bhikkhave na, yathaa caaha.m na vadaami, tathaa ma.m te bhonto sama.nabraahma.naa asataa tucchaa musaa abhuutena abbhaacikkhanti: Venayiko sama.no Gotamo, sato sattassa uccheda.m vinaasa.m vibhava.m pa~n~naapetiiti. Pubbe caaha.m bhikkhave etarahi ca dukkha~n-c' eva pa~n~naapemi dukkhassa ca nirodha.m. Tatra ce bhikkhave pare Tathaagata.m akkosanti paribhaasanti rosenti, tatra bhikkhave Tathaagatassa na hoti aaghaato na appaccayo na cetaso anabhiraddhi. Tatra ce bhikkhave pare Tathaagata.m sakkaronti garukaronti maanenti puujenti, tatra bhikkhave Tathaagatassa na hoti aanando na somanassa.m na cetaso ubbillaavitatta.m. Tatra ce bhikkhave pare Tathaagata.m sakkaronti garukaronti maanenti puujenti, tatra bhikkhave Tathaagatassa eva.m hoti: Ya.m kho ida.m pubbe pari~n~naata.m tattha me evaruupaa kaaraa kariiyantiiti. Tasmaatiha bhikkhave tumhe ce pi pare akkoseyyu.m paribhaaseyyu.m roseyyu.m, tatra tumhehi na aaghaato na appaccayo na cetaso anabhiraddhi kara.niiyaa.

Tasmaatiha bhikkhave tumhe ce pi pare sakkareyyu.m garukareyyu.m maaneyyu.m puujeyyu.m, tatra tumhehi na aanando na somanassa.m na cetaso ubbillaavitatta.m kara.niiya.m. Tasmaatiha bhikkhave tumhe ce pi pare sakkareyyu.m garukareyyu.m maaneyyu.m puujeyyu.m, tatra tumhaaka.m evam-assa: Ya.m kho ida.m pubbe pari~n~naata.m tattha no evaruupaa kaaraa kariiyantiiti.

Tasmaatiha bhikkhave ya.m na tumhaaka.m ta.m pajahatha, ta.m vo pahiina.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya bhavissati.

Ki~n-ca bhikkhave na tumhaaka.m: Ruupa.m bhikkhave na tumhaaka.m, ta.m pajahatha, ta.m vo pahiina.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya bhavissati. Vedanaa bhikkhave na tumhaaka.m, ta.m pajahatha,

[page 141]

saa vo pahiinaa d. h. s. bhavissati. Sa~n~naa bhikkhave na tumhaaka.m, ta.m pajahatha, saa vo pahiinaa d. h. s.

bhavissati. Sa'nkhaaraa bhikkhave na tumhaaka.m, te pajahatha, te vo pahiinaa d. h. s. bhavissanti. Vi~n~naa.na.m bhikkhave na tumhaaka.m. ta.m pajahatha, ta.m vo pahiina.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya bhavissati. Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave:

ya.m imasmi.m Jetavane ti.na-ka.t.tha-saakhaa-palaasa.m ta.m jano hareyya vaa .daheyya vaa yathaapaccaya.m vaa kareyya; api nu tumhaaka.m evam-assa: Amhe jano harati vaa .dahati vaa yathaapaccaya.m vaa karotiiti. - No h' etam-bhante, ta.m kissa hetu: na hi no etam-bhante attaa vaa attaniya.m vaa ti. -Evam-eva kho bhikkhave ya.m na tumhaaka.m ta.m pajahatha, ta.m vo pahiina.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya bhavissati.

Ki~n-ca bhikkhave na tumhaaka.m: Ruupa.m bhikkhave na tumhaaka.m, ta.m pajahatha, ta.m vo pahiina.m diigharatta.m hitaya sukhaaya bhavissati. Vedanaa bhikkhave - pe - sa~n~naa bhikkhave - sa'nkhaaraa bhikkhave - vi~n~naa.na.m bhikkhave na tumhaaka.m, ta.m pajahatha, ta.m vo pahiina.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya bhavissati.

Eva.m svaakkhaato bhikkhave mayaa dhammo, uttaano viva.to pakasito chinnapilotiko; eva.m svaakkhaate bhikkhave mayaa dhamme, uttaane viva.te pakaasite chinnapilotike, ye te bhikkhuu arahanto khii.naasavaa vusitavanto katakara.niiyaa ohitabhaaraa anuppattasadatthaa parikkhii.nabhavasa.myojanaa samma-d-a~n~naa vimuttaa, va.t.ta.m tesa.m na-tthi pa~n~naapanaaya. Eva.m svaakkhaato bhikkhave mayaa dhammo ... chinnapilotiko; eva.m svaakkhaate bhikkhave mayaa dhamme ... chinnapilotike, yesa.m bhikkhuuna.m pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaani pahiinaani sabbe te opapaatikaa tattha parinibbaayino anaavattidhammaa tasmaa lokaa.

Eva.m svaakkhaato bhikkhave mayaa dhammo ... chinnapilotiko; eva.m svaakkhaate bhikkhave mayaa dhamme ... chinnapilotike, yesa.m bhikkhuuna.m tii.ni sa.myojanaani pahiinaani raagadosamohaa tanubhuutaa sabbe te sakadaagaamino, sakid-eva ima.m loka.m aagantvaa dukkhass' anta.m karissanti. Eva.m svaakkhaato bhikkhave mayaa dhammo ... chinnapilotiko, eva.m svaakkhaate bhikkhave mayaa dhamme ... chinnapilotike, yesa.m bhikkhuuna.m tii.ni sa.myojanaani pahiinaani sabbe te sotaapannaa avinipaatadhammaa niyataa sambodhiparaayanaa.

[page 142]

Eva.m svaakkhaato bhikkhave mayaa dhammo ... chinnapilotiko; eva.m svaakkhaate bhikkhave mayaa dhamme ... chinnapilotike, ye te bhikkhuu dhammaanusaarino saddhaanusaarino sabbe te sambodhiparaayanaa.

Eva.m svaakkhaato bhikkhave mayaa dhammo, uttaano viva.to pakaasito chinnapilotiko; eva.m svaakkhaate bhikkhave mayaa dhamme, uttaane viva.te pakaasite chinnapilotike, yesa.m mayi saddhaamatta.m pemamatta.m sabbe te saggaparaayanaa ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

ALAGADDUuPAMASUTTA.M DUTIYA.M.

 


 

XXIII. Vammiika Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tena kho pana samayena aayasmaa Kumaarakassapo Andhavane viharati. Atha kho a~n~nataraa devataa abhikkantaaya rattiyaa abhikkantava.n.naa kevalakappa.m Andhavana.m obhaasetvaa yen' aayasmaa Kumaarakassapo ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa ekamanta.m a.t.thaasi.

Ekamanta.m .thitaa kho saa devataa aayasmanta.m Kumaarakassapa.m etad-avoca: Bhikkhu bhikkhu, aya.m vammiiko ratti.m dhuumaayati divaa pajjalati. Braahma.no evam-aaha: Abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati. Abhikkha.nanto sumedho sattha.m aadaaya addasa la'ngi.m: la'ngii bhadante ti. Braahma.no evamaaha: Ukkhipa la'ngi.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati.

Abhikkha.nanto sumedho sattha.m aadaaya addasa uddhumaayika.m: uddhumaayikaa bhadante ti. Braahma.no evam-aaha: Ukkhipa uddhumaayika.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati.

Abhikkha.nanto sumedho sattha.m aadaaya addasa dvidhaapatha.m: dvidhaapatho bhadante ti. Braahma.no evam-aaha:

Ukkhipa dvidhaapatha.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati. Abhikkha.nanto sumedho sattha.m aadaaya addasa ca'ngavaara.m: ca'ngavaara.m bhadante ti. Braahma.no evam-aaha:

[page 143]

Ukkhipa ca'ngavaara.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati.

Abhikkha.nanto sumedho sattha.m aadaaya addasa kumma.m:

kummo bhadante ti. Braahma.no evam-aaha: Ukkhipa kumma.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati. Abhikkha.nanto sumedho sattha.m aadaaya addasa asisuuna.m: asisuunaa bhadante ti.

Braahma.no evam-aaha: Ukkhipa asisuuna.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati. Abhikkha.nanto sumedho sattha.m aadaaya addasa ma.msapesi.m: ma.msapesi bhadante ti. Braahma.no evam-aaha: Ukkhipa ma.msapesi.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati. Abhikkha.nanto sumedho sattha.m aadaaya addasa naaga.m: naago bhadante ti. Braahma.no evam-aaha:

Ti.t.thatu naago, maa naaga.m gha.t.tesi, namo karohi naagassaati.

Ime kho tva.m bhikkhu pa~nhe Bhagavanta.m upasa'nkamitvaa puccheyyaasi, yathaa te Bhagavaa byaakaroti tathaa na.m dhaareyyaasi. Naahan-ta.m bhikkhu passaami sadevake loke samaarake sabrahmake sassama.nabraahma.niyaa pajaaya sadevamanussaaya yo imesa.m pa~nhaana.m veyyaakara.nena citta.m aaraadheyya a~n~natra Tathaagatena vaa Tathaagatasaavakena vaa ito vaa pana sutvaa ti. Idam-avoca saa devataa, ida.m vatvaa tatth' eva antaradhaayi.

Atha kho aayasmaa Kumaarakassapo tassaa rattiyaa accayena yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Kumaarakassapo Bhagavanta.m etad-avoca: Ima.m bhante ratti.m a~n~nataraa devataa abhikkantaaya rattiyaa abhikkantava.n.naa kevalakappa.m Andhavana.m obhaasetvaa yenaaha.m ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thitaa kho bhante saa devataa ma.m etad-avoca: Bhikkhu bhikkhu, aya.m vammiiko ratti.m dhuumaayati divaa pajjalati.

Braahma.no evam-aaha: Abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati. Abhikkha.nanto sumedho sattha.m aadaaya - pe - ito vaa pana sutvaa ti. Idam-avoca bhante saa devataa, ida.m vatvaa tatth' eva antaradhaayi. Ko nu kho bhante vammiiko, kaa ratti.m dhuumaayanaa, kaa divaa pajjalanaa, ko braahma.no, ko sumedho, ki.m sattha.m, ki.m abhikkha.na.m, kaa la'ngii, kaa uddhumaayikaa, ko dvidhaapatho, ki.m ca'ngavaara.m, ko kummo, kaa asisuunaa, kaa ma.msapesi, ko naago ti.

[page 144]

Vammiiko ti kho bhikkhu imass' eta.m caatummahaabhuutikassa kaayassa adhivacana.m maataapettikasambhavassa odanakummaasuupacayassa aniccucchaadana-parimaddana-bhedana-viddha.msanadhammassa. Ya.m kho bhikkhu divaa kammante aarabbha ratti.m anuvitakketi anuvicarati aya.m ratti.m dhuumaayanaa. Ya.m kho bhikkhu ratti.m anuvitakketvaa anuvicaaretvaa divaa kammante payojeti kaayena vaacaaya manasaa aya.m divaa pajjalanaa. Braahma.no ti kho bhikkhu Tathaagatass' eta.m adhivacana.m arahato sammaasambuddhassa. Sumedho ti kho bhikkhu sekhass' eta.m bhikkhuno adhivacana.m. Satthan-ti kho bhikkhu ariyaay' eta.m pa~n~naaya adhivacana.m. Abhikkha.nan-ti kho bhikkhu viriyaarambhass' eta.m adhivacana.m.

La'ngii ti kho bhikkhu avijjaay' eta.m adhivacana.m; ukkhipa la'ngi.m, pajaha avijja.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati ayam-etassa attho. Uddhumaayikaa ti kho bikkhu kodhupaayaasass' eta.m adhivacana.m; ukkhipa uddhumaayika.m, pajaha kodhupaayaasa.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati ayametassa attho. Dvidhaapatho ti kho bhikkhu vicikicchaay' eta.m adhivacana.m; ukkhipa dvidhaapatha.m, pajaha vicikiccha.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati ayam-etassa attho.

Ca'ngavaaran-ti kho bhikkhu pa~ncann' eta.m niivara.naana.m adhivacana.m: kaamacchandaniivara.nassa byaapaadaniivara.nassa thiinamiddhaniivara.nassa uddhaccakukkuccaniivara.nassa vicikicchaaniivara.nassa; ukkhipa ca'ngavaara.m, pajaha pa~nca niivara.ne, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati ayam-etassa attho. Kummo ti kho bhikkhu pa~ncann' eta.m upaadaanakkhandhaana.m adhivacana.m, seyyathiida.m: ruupupaadaanakkhandhassa vedanupaadaanakkhandhassa sa~n~nupaadaanakkhandhassa sa'nkhaarupaadaanakkhandhassa vi~n~naa.nupaadaanakkhandhassa; ukkhipa kumma.m, pajaha pa~nc' upaadaanakkhandhe, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati ayam-etassa attho. Asisuunaa ti kho bhikkhu pa~ncann' eta.m kaamagu.naana.m adhivacana.m:

cakkhuvi~n~neyyaana.m ruupaana.m i.t.thaana.m kantaana.m manaapaana.m piyaruupaana.m kaamuupasa.mhitaana.m rajaniiyaana.m, sotavi~n~neyyaana.m saddaana.m - pe - ghaanavi~n~neyyaana.m gandhaana.m - jivhaavi~n~neyyaana.m rasaana.m - kaayavi~n~neyyaana.m pho.t.thabbaana.m i.t.thaana.m kantaana.m manaapaana.m piyaruupaana.m kaamuupasa.mhitaana.m rajaniiyaana.m;

[page 145]

ukkhipa asisuuna.m, pajaha pa~nca kaamagu.ne, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati ayam-etassa attho. Ma.msapesiiti kho bhikkhu nandiraagass' eta.m adhivacana.m; ukkhipa ma.msapesi.m, pajaha nandiraaga.m, abhikkha.na sumedha sattha.m aadaayaati ayam-etassa attho. Naago ti kho bhikkhu khii.naasavass' eta.m bhikkhuno adhivacana.m; ti.t.thatu naago, maa naaga.m gha.t.tesi, namo karohi naagassaati ayam-etassa attho ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Kumaarakassapo Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

VAMMIiKASUTTA.M TATIYA.M.

 


 

XXIV. Ratha-Viniita Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Raajagahe viharati Ve.luvane Kalandakanivaape. Atha kho sambahulaa jaatibhuumakaa bhikkhuu jaatibhuumiya.m vassa.m vutthaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinne kho te bhikkhuu Bhagavaa etad-avoca: Ko nu kho bhikkhave jaatibhuumiya.m. jaatibhuumakaana.m bhikkhuuna.m sabrahmacaariina.m eva.m sambhaavito: Attanaa ca appiccho appicchakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, attanaa ca santu.t.tho santu.t.thikatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, attanaa ca pavivitto pavivekakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, attanaa ca asa.msa.t.tho asa.msaggakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, attanaa ca aaraddhaviriyo viriyaarambhakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, attanaa ca siilasampanno siilasampadaakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, attanaa ca samaadhisampanno samaadhisampadaakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, attanaa ca pa~n~naasampanno pa~n~naasampadaakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, attanaa ca vimuttisampanno vimuttisampadaakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, attanaa ca vimutti~naa.nadassanasampanno vimutti~naa.nadassanasampadaakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa, ovaadako vi~n~naapako sandassako samaadapako samuttejako sampaha.msako sabrahmacaariinan-ti.

[page 146]

- Pu.n.no naama bhante aayasmaa Mantaa.niputto jaatibhuumiya.m jaatibhuumakaana.m bhikkhuuna.m sabrahmacaariina.m eva.m sambhaavito: Attanaa ca appiccho appicchakatha~n-ca bhikkhuuna.m kattaa ... sampaha.msako sabrahmacaariinan-ti.

Tena kho pana samayena aayasmaa Saariputto Bhagavato aviduure nisinno hoti. Atha kho aayasmato Saariputtassa etadahosi: Laabhaa aayasmato Pu.n.nassa Mantaa.niputtassa, suladdhalaabhaa aayasmato Pu.n.nassa Mantaa.niputtassa, yassa vi~n~nuu sabrahmacaarii Satthu sammukhaa anumaassa anumaassa va.n.na.m bhaasanti, ta~n-ca Satthaa abbhanumodati; app-eva ca naama maya.m kadaaci karahaci aayasmataa Pu.n.nena Mantaa.niputtena saddhi.m samaagaccheyyaama, app-eva naama siyaa kocid-eva kathaasallaapo ti.

Atha kho Bhagavaa Raajagahe yathaabhiranta.m viharitvaa yena Saavatthi tena caarika.m pakkaami; anupubbena caarika.m caramaano yena Saavatthi tad-avasari. Tatra suda.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame.

Assosi kho aayasmaa Pu.n.no Mantaa.niputto: Bhagavaa kira Saavatthi.m anuppatto Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame ti. Atha kho aayasmaa Pu.n.no Mantaa.niputto senaasana.m sa.msaametvaa pattaciivara.m aadaaya yena Saavatthi tena caarika.m pakkaami, anupubbena caarika.m caramaano yena Saavatthi Jetavana.m Anaathapi.n.dikassa aaraamo yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinna.m kho aayasmanta.m Pu.n.na.m Mantaa.niputta.m Bhagavaa dhammiyaa kathaaya sandassesi samaadapesi samuttejesi sampaha.msesi. Atha kho aayasmaa Pu.n.no Mantaa.niputto Bhagavataa dhammiyaa kathaaya sandassito samaadapito samuttejito sampaha.msito Bhagavato bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa u.t.thaay' aasanaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa yena Andhavana.m tena pakkaami divaavihaaraaya.

Atha kho a~n~nataro bhikkhu yen' aayasmaa Saariputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Saariputta.m etadavoca: Yassa kho tva.m aavuso Saariputta Pu.n.nassa naama bhikkhuno Mantaa.niputtassa abhi.nha.m kittayamaano hoti so Bhagavataa dhammiyaa kathaaya sandassito samaadapito samuttejito sampaha.msito Bhagavato bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa u.t.thaay' aasanaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa yena Andhavana.m tena pakkanto divaavihaaraayaati.

[page 147]

Atha kho aayasmaa Saariputto taramaanaruupo nisiidana.m aadaaya aayasmanta.m Pu.n.na.m Mantaaniputta.m pi.t.thito pi.t.thito anubandhi siisaanulokii. Atha kho aayasmaa Pu.n.no Mantaa.niputto Andhavana.m ajjhogaahitvaa a~n~natarasmi.m rukkhamuule divaavihaara.m nisiidi. Aayasmaa pi kho Saariputto Andhavana.m ajjhogaahitvaa a~n~natarasmi.m rukkhamuule divaavihaara.m nisiidi.

Atha kho aayasmaa Saariputto saayanhasamaya.m patisallaa.naa vu.t.thito yen' aayasmaa Pu.n.no Mantaa.niputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmataa Pu.n.nena Mantaa.niputtena saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Saariputto aayasmanta.m Pu.n.na.m Mantaa.niputta.m etad-avoca: Bhagavati no aavuso brahmacariya.m vussatiiti. - Evam-aavuso ti. - Kin-nu kho aavuso siilavisuddhattha.m Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti. - No h' ida.m aavuso. - Kim-pan' aavuso cittavisuddhattha.m Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti. - No h' ida.m aavuso. - Kin-nu kho aavuso di.t.thivisuddhattha.m Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti. - No h' ida.m aavuso. - Kimpan' aavuso ka'nkhaavitara.navisuddhattha.m Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti. - No h' ida.m aavuso. - Kin-nu kho aavuso maggaamagga~naa.nadassa.navisuddhattha.m Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti. - No h' ida.m aavuso. - Kim-pan' aavuso pa.tipadaa~naa.nadassanavisuddhattha.m Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti. - No h' ida.m aavuso. - Kin-nu kho aavuso ~naa.nadassanavisuddhattha.m Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti. -No h' ida.m aavuso. - Kin-nu kho aavuso siilavisuddhattha.m Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti iti pu.t.tho samaano: no h' ida.m aavuso ti vadesi, kim-pan' aavuso {cittavisuddhattha.m} Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti iti pu.t.tho samaano: no h' ida.m aavuso ti vadesi; Kin-nu kho aavuso di.t.thivisuddhattha.m Bhagavati - pe - kin-nu kho aavuso ~naa.nadassanavisuddhattha.m Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti iti pu.t.tho samaano: no h' ida.m aavuso ti vadesi. Kimattha~n-carah' aavuso Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti.

[page 148]

- Anupaadaa parinibbaanattha.m kho aavuso Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti. - Kin-nu kho aavuso siilavisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti. - No h' ida.m aavuso. - Kim-pan' aavuso cittavisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti. - No h' ida.m aavuso. - Kin-nu kho aavuso di.t.thivisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti. - No h' ida.m aavuso.

-- Kim-pan' aavuso ka'nkhaavitara.navisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti. - No h' ida.m aavuso.- Kin-nu kho aavuso maggaamagga~naa.nadassanavisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti.

No h' ida.m aavuso. - Kim-pan' aavuso pa.tipadaa~naa.nadassanavisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti. - No h' ida.m aavuso. -Kin-nu kho aavuso ~naa.nadassanavisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti. - No h' ida.m aavuso. - Kim-pan' aavuso a~n~natra imehi dhammehi anupaadaa parinibbaanan-ti. - No h' ida.m aavuso. - Kin-nu kho aavuso siilavisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti iti pu.t.tho samaano: no h' ida.m aavuso ti vadesi, kim-pan' aavuso cittavisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti iti pu.t.tho samaano: no h' ida.m aavuso ti vadesi; kin-nu kho aavuso di.t.thivisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti - pe - kin-nu kho aavuso ~naa.nadassanavisuddhi anupaadaa parinibbaanan-ti iti pu.t.tho samaano: no h' ida.m aavuso ti vadesi, kim-pan' aavuso a~n~natra imehi dhammehi anupaadaa parinibbaanan-ti iti pu.t.tho samaano: no h' ida.m aavuso ti vadesi. Yathaakatha.m pan' aavuso imassa bhaasitassa attho da.t.thabbo ti.

Siilavisuddhi~n-ce aavuso Bhagavaa anupaadaa parinibbaana.m pa~n~naapessa, sa-upaadaana.m yeva samaana.m anupaadaa parinibbaana.m pa~n~naapessa. Cittavisuddhi~n-ce aavuso ... Di.t.thivisuddhi~n-ce aavuso ... Ka'nkhaavitara.navisuddhi~n-ce aavuso ... Maggaamagga~naa.nadassanavisuddhi~n-ce aavuso ... Pa.tipadaa~naa.nadassanavisuddhi~n-ce aavuso ... ~Naa.nadassanavisuddhi~n-ce aavuso Bhagavaa anupaadaa parinibbaana.m pa~n~naapessa, sa-upaadaana.m yeva samaana.m anupaadaa parinibbaana.m pa~n~naapessa.

A~n~natra ca aavuso imehi dhammehi anupaadaa parinibbaana.m abhavissa, puthujjano parinibbaayeyya, puthujjano hi aavuso a~n~natra imehi dhammehi. Tena h' aavuso upaman-te karissaami, upamaaya p' idh' ekacce vi~n~nuu purisaa bhaasitassa attha.m aajaananti.

Seyyathaa pi aavuso ra~n~no Pasenadissa Kosalassa Saavatthiya.m pa.tivasantassa Saakete ki~ncid-eva accaayika.m kara.niiya.m uppajjeyya,

[page 149]

tassa antaraa ca Saavatthi.m antaraa ca Saaketa.m satta rathaviniitaani upa.t.thapeyyu.m. Atha kho aavuso raajaa Pasenadi Kosalo Saavatthiyaa nikkhamitvaa antepuradvaaraa pa.thama.m rathaviniita.m abhiruuheyya, pa.thamena rathaviniitena dutiya.m rathaviniita.m paapu.neyya; pa.thama.m rathaviniita.m vissajjeyya dutiya.m rathaviniita.m abhiruuheyya, dutiyena rathaviniitena tatiya.m rathaviniita.m paapu.neyya; dutiya.m ... paapu.neyya; tatiya.m ... paapu.neyya; catuttha.m ... paapu.neyya; pa~ncama.m rathaviniita.m vissajjeyya cha.t.tha.m rathaviniita.m abhiruuheyya, cha.t.thena rathaviniitena sattama.m rathaviniita.m paapu.neyya; cha.t.tha.m rathaviniita.m vissajjeyya sattama.m rathaviniita.m abhiruuheyya, sattamena rathaviniitena Saaketa.m anupaapu.neyya antepuradvaara.m. Tam-ena.m antepuradvaaragata.m samaana.m mittaamaccaa ~naatisaalohitaa eva.m puccheyyu.m: Iminaa tva.m mahaaraaja rathaviniitena Saavatthiyaa Saaketa.m anuppatto antepuradvaaranti. Katha.m byaakaramaano nu kho aavuso raajaa Pasenadi Kosalo sammaa byaakaramaano byaakareyyaati. - Eva.m byaakaramaano kho aavuso raajaa Pasenadi Kosalo sammaa byaakaramaano byaakareyya: Idha me Saavatthiya.m pa.tivasantassa Saakete ki~ncid-eva accaayika.m kara.niiya.m uppajji. Tassa me antaraa ca Saavatthi.m antaraa ca Saaketa.m satta rathaviniitaani upa.t.thaapesu.m. Atha khvaaha.m Saavatthiyaa nikkhamitvaa antepuradvaaraa pa.thama.m rathaviniita.m abhiruuhi.m, pa.thamena rathaviniitena dutiya.m rathaviniita.m paapu.ni.m; pa.thama.m rathaviniita.m nissaji.m dutiya.m rathaviniita.m abhiruuhi.m, dutiyena rathaviniitena tatiya.m rathaviniita.m paapu.ni.m; dutiya.m ... paapu.ni.m; tatiya.m ... paapu.ni.m; catuttha.m ... paapu.ni.m; pa~ncama.m rathaviniita.m nissaji.m cha.t.tha.m rathaviniita.m abhiruuhi.m, cha.t.thena rathaviniitena sattama.m rathaviniita.m paapu.ni.m; cha.t.tha.m rathaviniita.m nissaji.m sattama.m rathaviniita.m abhiruuhi.m, sattamena rathaviniitena Saaketa.m anuppatto antepuradvaaran-ti. Eva.m byaakaramaano kho aavuso raajaa Pasenadi Kosalo sammaa byaakaramaano byaakareyyaati. -Evam-eva kho aavuso siilavisuddhi yaavad-eva cittavisuddhatthaa, cittavisuddhi yaavad-eva di.t.thivisuddhatthaa, di.t.thivisuddhi yaavad-eva ka'nkhaavitara.navisuddhatthaa, ka'nkhaavitara.navisuddhi yaavad-eva maggaamagga~naa.nadassanavisuddhatthaa,

[page 150]

maggaamagga~naa.nadassanavisuddhi yaavad-eva pa.tipadaa~naa.nadassanavisuddhatthaa, pa.tipadaa~naa.nadassanavisuddhi yaavad-eva ~naa.nadassanavisuddhatthaa, ~naa.nadassanavisuddhi yaavad-eva anupaadaa parinibbaanatthaa. Anupaadaa parinibbaanattha.m kho aavuso Bhagavati brahmacariya.m vussatiiti.

Eva.m vutte aayasmaa Saariputto aayasmanta.m Pu.n.na.m Mantaa.niputta.m etad-avoca: Konaamo aayasmaa katha~n-ca pan' aayasmanta.m sabrahmacaarii jaanantiiti. - Pu.n.no ti kho me aavuso naama.m, Mantaa.niputto ti ca pana ma.m sabrahmacaarii jaanantiiti. - Acchariya.m aavuso abbhuta.m aavuso, yathaa ta.m sutavataa saavakena samma-d-eva Satthusaasana.m aajaanantena evam-eva.m aayasmataa Pu.n.nena Mantaaniputtena gambhiiraa gambhiiraa pa~nhaa anumaassa anumaassa byaakataa. Laabhaa sabrahmacaariina.m suladdhalaabhaa sabrahmacaariina.m ye aayasmanta.m Pu.n.na.m Mantaaniputta.m labhanti dassanaaya labhanti payirupaasanaaya. Cela.n.dukena ce pi sabrahmacaarii aayasmanta.m Pu.n.na.m Mantaa.niputta.m muddhanaa pariharantaa labheyyu.m dassanaaya labheyyu.m payirupaasanaaya, tesam-pi laabhaa tesampi suladdha.m. Amhaakam-pi laabhaa amhaakam-pi suladdha.m ye maya.m aayasmanta.m Pu.n.na.m Mantaa.niputta.m labhaama dassanaaya labhaama payirupaasanaayaati.

Eva.m vutte aayasmaa Pu.n.no Mantaa.niputto aayasmanta.m Saariputta.m etad-avoca: Konaamo aayasmaa katha~n-ca pana aayasmanta.m sabrahmacaarii jaanantiiti. - Upatisso ti kho me aavuso naama.m. Saariputto ti ca pana ma.m sabrahmacaarii jaanantiiti. - Satthukappena vata kira bho saavakena saddhi.m mantayamaanaa na jaanimha: aayasmaa Saariputto ti; sace hi maya.m jaaneyyaama: aayasmaa Saariputto ti, ettakam-pi no na-ppa.tibhaaseyya. Acchariya.m aavuso abbhuta.m aavuso, yathaa ta.m sutavataa saavakena samma-d-eva Satthusaasana.m aajaanantena evam-eva.m aayasmataa Saariputtena gambhiiraa gambhiiraa pa~nhaa anumaassa anumaassa pucchitaa. Laabhaa sabrahmacaariina.m suladdhalaabhaa sabrahmacaariina.m ye aayasmanta.m Saariputta.m labhanti dassanaaya labhanti payirupaasanaaya. Cela.n.dukena ce pi sabrahmacaarii aayasmanta.m Saariputta.m muddhanaa pariharantaa labheyyu.m dassanaaya labheyyu.m payirupaasanaaya, tesam-pi laabhaa tesam-pi suladdha.m.

[page 151]

Amhaakam-pi laabhaa amhaakam-pi suladdha.m ye maya.m aayasmanta.m Saariputta.m labhaama dassanaaya labhaama payirupaasanaayaati.

Itiha te ubho mahaanaagaa a~n~nama~n~nassa subhaasita.m samanumodi.msuuti.

RATHAVINIiTASUTTA.M CATUTTHA.M.

 


 

XXV. Nivaapa Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Na bhikkhave nevaapiko nivaapa.m nivapati migajaataana.m:

ima.m me nivaapa.m nivutta.m migajaataa paribhu~njantaa diighaayukaa va.n.navanto cira.m diigham-addhaana.m yaapentuuti. Eva~nca kho bhikkhave nevaapiko nivaapa.m nivapati migajaataana.m:

ima.m me nivaapa.m nivutta.m migajaataa anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~njissanti, anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa mada.m aapajjissanti, mattaa samaanaa pamaada.m aapajjissanti, pamattaa samaanaa yathaakaamakara.niiyaa bhavissanti imasmi.m nivaape ti.

Tatra bhikkhave pa.thamaa migajaataa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa mada.m aapajji.msu, mattaa samaanaa pamaada.m aapajji.msu, pamattaa samaanaa yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m nevaapikassa amusmi.m nivaape. Eva.m hi te bhikkhave pa.thamaa migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa.

Tatra bhikkhave dutiyaa migajaataa eva.m samacintesu.m:

Ye kho te pa.thamaa migajaataa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa mada.m aapajji.msu, mattaa samaanaa pamaada.m aapajji.msu, pamattaa samaanaa yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m nevaapikassa amusmi.m nivaape;

[page 152]

eva.m hi te pa.thamaa migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa. Yan-nuuna maya.m sabbaso nivaapabhojanaa pa.tivirameyyaama, bhayabhogaa pa.tivirataa ara~n~naayatanaani ajjhogaahitvaa vihareyyaamaati. Te sabbaso nivaapabhojanaa pa.tivirami.msu, bhayabhogaa pa.tivirataa ara~n~naayatanaani ajjhogaahitvaa vihari.msu. Tesa.m gimhaana.m pacchime maase ti.nodakasa'nkhaye adhimattakasimaana.m patto kaayo hoti, tesa.m adhimattakasimaana.m pattakaayaana.m balaviriya.m parihaayi, balaviriye parihiine tam-eva nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa paccaagami.msu. Te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa mada.m aapajji.msu, mattaa samaanaa pamaada.m aapajji.msu, pamattaa samaanaa yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m nevaapikassa amusmi.m nivaape. Eva.m hi te bhikkhave dutiyaa pi migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa.

Tatra bhikkhave tatiyaa migajaataa eva.m samacintesu.m:

Ye kho te pa.thamaa migajaataa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa - pe - eva.m hi te pa.thamaa migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa. Ye pi te dutiyaa migajaataa eva.m samacintesu.m: ye kho te pa.thamaa migajaataa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa - pe - eva.m hi te pa.thamaa migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa; yan-nuuna maya.m sabbaso nivaapabhojanaa pa.tivirameyyaama, bhayabhogaa pa.tivirataa ara~n~naayatanaani ajjhogaahitvaa vihareyyaamaati; te sabbaso nivaapabhojanaa pa.tivirami.msu, bhayabhogaa pa.tivirataa ara~n~naayatanaani ajjhogaahitvaa vihari.msu; tesa.m gimhaana.m pacchime maase ti.nodakasa'nkhaye adhimattakasimaana.m patto kaayo hoti, tesa.m adhimattakasimaana.m pattakaayaana.m balaviriya.m parihaayi, balaviriye parihiine tam-eva nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa paccaagami.msu; te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa mada.m aapajji.msu, mattaa samaanaa pamaada.m aapajji.msu, pamattaa samaanaa yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m nevaapikassa amusmi.m nivaape; eva.m hi te dutiyaa pi migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa.

Yan-nuuna maya.m amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa upanissaaya aasaya.m kappeyyaama,

[page 153]

tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njissaama, ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajjissaama, amattaa samaanaa na-ppamaada.m aapajjissaama, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa bhavissaama nevaapikassa amusmi.m nivaape ti. Te amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa upanissaaya aasaya.m kappayi.msu, tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajji.msu, amattaa samaanaa na-ppamaada.m aapajji.msu, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m nevaapikassa amusmi.m nivaape.

Tatra bhikkhave nevaapikassa ca nevaapikaparisaaya ca etad-ahosi: Sa.tha-ssu naam' ime tatiyaa migajaataa ke.tubhino, iddhimantas-su naam' ime tatiyaa migajaataa parajanaa, ima~n-ca naama nivaapa.m nivutta.m paribhu~njanti na ca nesa.m jaanaama aagati.m vaa gati.m vaa; yan-nuuna maya.m ima.m nivaapa.m nivutta.m mahatiihi da.n.davaakaraahi samantaa sappadesa.m anuparivaareyyaama, app-eva naama tatiyaana.m migajaataana.m aasaya.m passeyyaama yattha te gaaha.m gaccheyyun-ti. Te amu.m nivaapa.m nivutta.m mahatiihi da.n.davaakaraahi samantaa sappadesa.m anuparivaaresu.m. Addasaasu.m kho bhikkhave nevaapiko ca nevaapikaparisaa ca tatiyaana.m migajaataana.m aasaya.m yattha te gaaha.m agama.msu. Eva.m hi te bhikkhave tatiyaa pi migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa.

Tatra bhikkhave catutthaa migajaataa eva.m samacintesu.m:

Ye kho te pa.thamaa migajaataa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa - pe - eva.m hi te pa.thamaa migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa. Ye pi te dutiyaa migajaataa eva.m samacintesu.m: ye kho te pa.thamaa migajaataa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa - pe - eva.m hi te pa.thamaa migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa; yan-nuuna maya.m - pe - eva.m hi te dutiyaa pi migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa. Ye pi te tatiyaa migajaataa eva.m samacintesu.m: ye kho te pa.thamaa migajaataa

[page 154]

- pe - eva.m hi te pa.thamaa migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa; ye pi te dutiyaa migajaataa eva.m samacintesu.m: ye kho te pa.thamaa migajaataa -pe - eva.m hi te pa.thamaa migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa; yan-nuuna maya.m - pe - eva.m hi te dutiyaa pi migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa; yannuuna maya.m amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa upanissaaya aasaya.m kappeyyaama, tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njissaama, ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajjissaama, amattaa samaanaa na-ppamaadam aapajjissaama, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa bhavissaama nevaapikassa amusmi.m nivaape ti; te amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa upanissaaya aasaya.m kappayi.msu, tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajji.msu, amattaa samaanaa na-ppamaada.m aapajji.msu, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m nevaapikassa amusmi.m nivaape. Tatra nevaapikassa ca nevaapikaparisaaya ca etadahosi: Sa.tha-ssu naam' ime tatiyaa migajaataa ke.tubhino, iddhimantas-su naam' ime tatiyaa migajaataa parajanaa, ima~n-ca naama nivaapa.m nivutta.m paribhu~njanti na ca nesa.m jaanaama aagati.m vaa gati.m vaa, yan-nuuna maya.m ima.m nivaapa.m nivutta.m mahatiihi da.n.davaakaraahi samantaa sappadesa.m anuparivaareyyaama, appeva naama tatiyaana.m migajaataana.m aasaya.m passeyyaama yattha te gaaha.m gaccheyyun-ti. Te amu.m nivaapa.m nivutta.m mahatiihi da.n.davaakaraahi samantaa sappadesa.m anuparivaaresu.m.

Addasaasu.m kho nevaapiko ca nevaapikaparisaa ca tatiyaana.m migajaataana.m aasaya.m yattha te gaaha.m agama.msu; eva.m hi te tatiyaa pi migajaataa na parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa.

Yan-nuuna maya.m yattha agati nevaapikassa ca nevaapikaparisaaya ca tatr' aasaya.m kappeyyaama, tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njeyyaama, ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajjissaama, amattaa samaanaa na-ppamaada.m aapajjissaama, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa bhavissaama nevaapikassa amusmi.m nivaape ti.

[page 155]

Te yattha agati nevaapikassa ca nevaapikaparisaaya ca tatr' aasaya.m kappayi.msu, tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m nevaapikassa ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajji.msu, amattaa samaanaa na-ppamaada.m aapajji.msu, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m nevaapikassa amusmi.m nivaape.

Tatra bhikkhave nevaapikassa ca nevaapikaparisaaya ca etad-ahosi: Sa.tha-ssu naam' ime catutthaa migajaataa ke.tubhino, iddhimantas-su naam' ime catutthaa migajaataa parajanaa, ima~n-ca naama nivaapa.m nivutta.m paribhu~njanti na ca nesa.m jaanaama aagati.m vaa gati.m vaa; yan-nuuna maya.m ima.m nivaapa.m nivutta.m mahatiihi da.n.davaakaraahi samantaa sappadesa.m anuparivaareyyaama, app-eva naama catutthaana.m migajaataana.m aasaya.m passeyyaama yattha te gaaha.m gaccheyyun-ti. Te amu.m nivaapa.m nivutta.m mahatiihi da.n.davaakaraahi samantaa sappadesa.m anuparivaaresu.m. N' eva kho bhikkhave addasaasu.m nevaapiko ca nevaapikaparisaa ca catutthaana.m migajaataana.m aasaya.m yattha te gaaha.m gaccheyyu.m. Tatra bhikkhave nevaapikassa ca nevaapikaparisaaya ca etad-ahosi: Sace kho maya.m catutthe migajaate gha.t.tessaama te gha.t.titaa a~n~ne gha.t.tessanti, te gha.t.titaa a~n~ne gha.t.tessanti, eva.m ima.m nivaapa.m nivutta.m sabbaso migajaataa ri~ncissanti, yan-nuuna maya.m catutthe migajaate ajjhupekkheyyaamaati. Ajjhupekkhi.msu kho bhikkhave nevaapiko ca nevaapikaparisaa ca catutthe migajaate.

Eva.m hi te bhikkhave catutthaa migajaataa parimucci.msu nevaapikassa iddhaanubhaavaa.

Upamaa kho me aya.m bhikkhave kataa atthassa vi~n~naapanaaya, aya.m c' ev' ettha attho: Nivaapo ti kho bhikkhave pa~ncann' eta.m kaamagu.naana.m adhivacana.m. Nevaapiko ti kho bhikkhave Maarass' eta.m paapimato adhivacana.m. Nevaapikaparisaa ti kho bhikkhave Maaraparisaay' eta.m adhivacana.m.

Migajaataa ti kho bhikkhave sama.nabraahma.naan' eta.m adhivacana.m.

Tatra bhikkhave pa.thamaa sama.nabraahma.naa amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu,

[page 156]

te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa mada.m aapajji.msu, mattaa samaanaa pamaada.m aapajji.msu, pamattaa samaanaa yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m Maarassa amusmi.m nivaape amusmi~n-ca lokaamise.

Eva.m hi te bhikkhave pa.thamaa sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa. Seyyathaa pi te bhikkhave pa.thamaa migajaataa tathuupame aha.m ime pa.thame sama.nabraahma.ne vadaami.

Tatra bhikkhave dutiyaa sama.nabraahma.naa eva.m samacintesu.m: Ye kho te pa.thamaa sama.nabraahma.naa amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa mada.m aapajji.msu, mattaa samaanaa pamaada.m aapajji.msu, pamattaa samaanaa yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m Maarassa amusmi.m nivaape amusmi~n-ca lokaamise, eva.m hi te pa.thamaa sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa. Yan-nuuna maya.m sabbaso nivaapabhojanaa lokaamisaa pa.tivirameyyaama, bhayabhogaa pa.tivirataa ara~n~naayatanaani ajjhogaahitvaa vihareyyaamaati. Te sabbaso nivaapabhojanaa lokaamisaa pa.tivirami.msu, bhayabhogaa pa.tivirataa ara~n~naayatanaani ajjhogaahitvaa vihari.msu, te tattha saakabhakkhaa pi ahesu.m, saamaakabhakkhaa pi ahesu.m, niivaarabhakkhaa pi ahesu.m, daddulabhakkhaa pi ahesu.m, ha.tabhakkhaa pi ahesu.m, ka.nabhakkhaa pi ahesu.m, aacaamabhakkhaa pi ahesu.m, pi~n~naakabhakkhaa pi ahesu.m, ti.nabhakkhaa pi ahesu.m, gomayabhakkhaa pi ahesu.m, vanamuulaphalaahaaraa yaapesu.m pavattaphalabhojii. Tesa.m gimhaana.m pacchime maase ti.nodakasa'nkhaye adhimattakasimaana.m patto kaayo hoti, tesa.m adhimattakasimaana.m pattakaayaana.m balaviriya.m parihaayi, balaviriye parihiine cetovimutti parihaayi, cetovimuttiyaa parihiinaaya tam-eva nivaapa.m nivutta.m Maarassa paccaagama.msu taani ca lokaamisaani. Te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha anupakhajja mucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa mada.m aapajji.msu, mattaa samaanaa pamaada.m aapajji.msu, pamattaa samaanaa yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m Maarassa amusmi.m nivaape amusmi~n-ca lokaamise. Eva.m hi te bhikkhave dutiyaa pi sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa.

[page 157]

Seyyathaa pi te bhikkhave dutiyaa migajaataa tathuupame aha.m ime dutiye sama.nabraahma.ne vadaami.

Tatra bhikkhave tatiyaa sama.nabraahma.naa eva.m samacintesu.m: Ye kho te pa.thamaa sama.nabraahma.naa amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani - pe - eva.m hi te pa.thamaa sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa. Ye pi te dutiyaa sama.nabraahma.naa eva.m samacintesu.m: ye kho te pa.thamaa sama.nabraahma.naa amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani - pe - eva.m hi te pa.thamaa sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa; yan-nuuna maya.m sabbaso nivaapabhojanaa ... vihareyyaamaati; te sabbaso nivaapabhojanaa ... vihari.msu; te tattha saakabhakkhaa pi ahesu.m ... pavattaphalabhojii; tesa.m gimhaana.m pacchime maase ... taani ca lokaamisaani; te tattha anupakhajja ... amusmi~n-ca lokaamise, eva.m hi te dutiyaa pi sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa.

Yan-nuuna maya.m amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani upanissaaya aasaya.m kappeyyaama, tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njissaama, ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajjissaama, amattaa samaanaa na-ppamaada.m aapajjissaama, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa bhavissaama Maarassa amusmi.m nivaape amusmi~n-ca lokaamise ti. Te amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani upanissaaya aasaya.m kappayi.msu, tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu, te tattha ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajji.msu, amattaa samaanaa na-ppamaada.m aapajji.msu, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m Maarassa amusmi.m nivaape amusmi~n-ca lokaamise. Api ca kho eva.mdi.t.thikaa ahesu.m: Sassato loko iti pi, asassato loko iti pi, antavaa loko iti pi, anantavaa loko iti pi, ta.m jiiva.m ta.m sariira.m iti pi, a~n~na.m jiiva.m a~n~na.m sariira.m iti pi, hoti tathaagato param-mara.naa iti pi, na hoti tathaagato param-mara.naa iti pi, hoti ca na ca hoti tathaagato parammara.naa iti pi, n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa iti pi.

[page 158]

Eva.m hi te bhikkhave tatiyaa pi sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa. Seyyathaa pi te bhikkhave tatiyaa migajaataa tathuupame aha.m ime tatiye sama.nabraahma.ne vadaami.

Tatra bhikkhave catutthaa sama.nabraahma.naa eva.m samacintesu.m: Ye kho te pa.thamaa sama.nabraahma.naa amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa - pe - eva.m hi te pa.thamaa sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa. Ye pi te dutiyaa sama.nabraahma.naa eva.m samacintesu.m: ye kho te pa.thamaa sama.nabraahma.naa - pe - eva.m hi te pa.thamaa sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa; yan-nuuna maya.m sabbaso nivaapabhojanaa- pe - eva.m hi te dutiyaa pi sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa. Ye pi te tatiyaa sama.nabraahma.naa eva.m samacintesu.m: ye kho te pa.thamaa sama.nabraahma.naa - pe - eva.m hi te pa.thamaa sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa; ye pi te dutiyaa sama.nabraahma.naa eva.m samacintesu.m: ye kho te pa.thamaa sama.nabraahma.naa - pe - eva.m hi te pa.thamaa sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa; yan-nuuna maya.m sabbaso nivaapabhojanaa -pe - eva.m hi te dutiyaa pi sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa; yan-nuuna maya.m amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani upanissaaya aasaya.m kappeyyaama ... amusmi~n-ca lokaamise ti; te amu.m nivaapa.m ... amusmi~n-ca lokaamise; api ca kho eva.mdi.t.thikaa ahesu.m:

sassato loko iti pi - pe - n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa iti pi; eva.m hi te tatiyaa pi sama.nabraahma.naa na parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa. Yan-nuuna maya.m yattha agati Maarassa ca Maaraparisaaya ca tatr' aasaya.m kappeyyaama, tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njissaama, ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajjissaama, amattaa samaanaa nappamaada.m aapajjissaama, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa bhavissaama Maarassa amusmi.m nivaape amusmi~n-ca lokaamise ti. Te yattha agati Maarassa ca Maaraparisaaya ca tatr' aasaya.m kappayi.msu; tatr' aasaya.m kappetvaa amu.m nivaapa.m nivutta.m Maarassa amuuni ca lokaamisaani ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~nji.msu,

[page 159]

te tattha ananupakhajja amucchitaa bhojanaani bhu~njamaanaa na mada.m aapajji.msu, amattaa samaanaa na-ppamaada.m aapajji.msu, appamattaa samaanaa na yathaakaamakara.niiyaa ahesu.m Maarassa amusmi.m nivaape amusmi~n-ca lokaamise. Eva.m hi te bhikkhave catutthaa sama.nabraahma.naa parimucci.msu Maarassa iddhaanubhaavaa. Seyyathaa pi te bhikkhave catutthaa migajaataa tathuupame aha.m ime catutthe sama.nabraahma.ne vadaami.

Katha~n-ca bhikkhave agati Maarassa ca Maaraparisaaya ca: Idha bhikkhave bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu: andham-akaasi Maara.m, apada.m vadhitvaa Maaracakkhu.m adassana.m gato paapimato. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati.

Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu: andham-akaasi Maara.m, apada.m vadhitvaa Maaracakkhu.m adassana.m gato paapimato.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu piitiyaa ca viraagaa upekhako ca viharati sato ca sampajaano, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeti yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati bhikkhave ... paapimato. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkhamasukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati bhikkhave ... paapimato.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sabbaso ruupasa~n~naana.m samatikkamaa pa.tighasa~n~naana.m atthagamaa naanattasa~n~naana.m amanasikaaraa ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati bhikkhave ... paapimato. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sabbaso aakaasaana~ncaayatana.m samatikkamma ananta.m vi~n~naa.nan-ti vi~n~naa.na~ncaayatana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati bhikkhave ... paapimato.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sabbaso vi~n~naa.na~ncaayatana.m samatikkamma na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m upasampajja viharati.

[page 160]

Aya.m vuccati bhikkhave ... paapimato. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sabbaso aaki~nca~n~naayatana.m samatikkamma nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m upasampajja viharati.

Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu: andham-akaasi Maara.m, apada.m vadhitvaa Maaracakkhu.m adassana.m gato paapimato.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sabbaso nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m samatikkamma sa~n~naavedayitanirodha.m upasampajja viharati, pa~n~naaya c' assa disvaa aasavaa parikkhii.naa honti. Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu: andham-akaasi Maara.m, apada.m vadhitvaa Maaracakkhu.m adassana.m gato paapimato, ti.n.no loke visattikan-ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

NIVAaPASUTTA.M PA~NCAMA.M.

 


 

XXVI. Ariya-Pariyesanaa Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Atha kho Bhagavaa pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Saavatthi.m pi.n.daaya paavisi. Atha kho sambahulaa bhikkhuu yen' aayasmaa Aanando ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Aananda.m etad-avocu.m: Cirassutaa no aavuso Aananda Bhagavato sammukhaa dhammii kathaa, saadhu maya.m aavuso Aananda labheyyaama Bhagavato sammukhaa dhammika.m katha.m savanaayaati. - Tena h' aayasmanto yena Rammakassa braahma.nassa assamo ten' upasa'nkamatha, app-eva naama labheyyaatha Bhagavato sammukhaa dhammika.m katha.m savanaayaati. - Evam-aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Aanandassa paccassosu.m. Atha kho Bhagavaa Saavatthiya.m pi.n.daaya caritvaa pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto aayasmanta.m Aananda.m aamantesi: Aayaam' Aananda yena Pubbaaraamo Migaaramaatu paasaado ten' upasa'nkamissaama divaavihaaraayaati.

Eva.m bhante ti kho aayasmaa Aanando Bhagavato paccassosi.

[page 161]

Atha kho Bhagavaa aayasmataa Aanandena saddhi.m yena Pubbaaraamo Migaaramaatu paasaado ten' upasa'nkami divaavihaaraaya.

Atha kho Bhagavaa saayanhasamaya.m patisallaa.naa vu.t.thito aayasmanta.m Aananda.m aamantesi: Aayaam' Aananda yena Pubbako.t.thako ten' upasa'nkamissaama gattaani parisi~ncitun-ti.

Evam-bhante ti kho aayasmaa Aanando Bhagavato paccassosi.

Atha kho Bhagavaa aayasmataa Aanandena saddhi.m yena Pubbako.t.thako ten' upasa'nkami gattaani parisi~ncitu.m; Pubbako.t.thake gattaani parisi~ncitvaa paccuttaritvaa ekaciivaro a.t.thaasi gattaani pubbaapayamaano. Atha kho aayasmaa Aanando Bhagavanta.m etad-avoca: Aya.m bhante Rammakassa braahma.nassa assamo aviduure; rama.niiyo bhante Rammakassa braahma.nassa assamo, paasaadiko bhante Rammakassa braahma.nassa assamo; saadhu bhante Bhagavaa yena Rammakassa braahma.nassa assamo ten' upasa'nkamatu anukampa.m upaadaayaati. Adhivaasesi Bhagavaa tu.nhiibhaavena. Atha kho Bhagavaa yena Rammakassa braahma.nassa assamo ten' upasa'nkami. Tena kho pana samayena sambahulaa bhikkhuu Rammakassa braahma.nassa assame dhammiyaa kathaaya sannisinnaa honti. Atha kho Bhagavaa bahidvaarako.t.thake a.t.thaasi kathaapariyosaana.m aagamayamaano. Atha kho Bhagavaa kathaapariyosaana.m viditvaa ukkaasitvaa agga.la.m aako.tesi; vivari.msu kho te bhikkhuu Bhagavato dvaara.m. Atha kho Bhagavaa Rammakassa braahma.nassa assama.m pavisitvaa pa~n~natte aasane nisiidi. Nisajja kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Kaaya nu ' ttha bhikkhave etarahi kathaaya sannisinnaa, kaa ca pana vo antaraakathaa vippakataa ti.

Bhagavantam-eva kho no bhante aarabbha dhammii kathaa vippakataa, atha Bhagavaa anuppatto ti. Saadhu bhikkhave, eta.m kho bhikkhave tumhaaka.m patiruupa.m kulaputtaana.m saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaana.m ya.m tumhe dhammiyaa kathaaya sannisiideyyaatha. Sannipatitaana.m vo bhikkhave dvaya.m kara.niiya.m: dhammii vaa kathaa ariyo vaa tu.nhiibhaavo.

Dve 'maa bhikkhave pariyesanaa: ariyaa ca pariyesanaa anariyaa ca pariyesanaa. Katamaa ca bhikkhave anariyaa pariyesanaa: Idha bhikkhave ekacco attanaa jaatidhammo samaano jaatidhamma~n-~neva pariyesati, attanaa jaraadhammo samaano jaraadhamma~n-~neva pariyesati,

[page 162]

attanaa byaadhidhammo ... attanaa mara.nadhammo ... attanaa sokadhammo ... attanaa sa'nkilesadhammo samaano sa'nkilesadhamma~n-~neva pariyesati.

Ki~n-ca bhikkhave jaatidhamma.m vadetha: Puttabhariya.m bhikkhave jaatidhamma.m, daasidaasa.m jaatidhamma.m, aje.laka.m jaatidhamma.m, kukku.tasuukara.m jaatidhamma.m, hatthigavaassava.lava.m jaatidhamma.m, jaataruuparajata.m jaatidhamma.m. Jaatidhammaa h' ete bhikkhave upadhayo, etthaaya.m gathito mucchito ajjhopanno attanaa jaatidhammo samaano jaatidhamma~n~neva pariyesati. Ki~n-ca bhikkhave jaraadhamma.m vadetha:

Puttabhariya.m bhikkhave jaraadhamma.m, daasidaasa.m j., aje.laka.m j., kukku.tasuukara.m j., hatthigavaassava.lava.m j., jaataruuparajata.m jaraadhamma.m. Jaraadhammaa h' ete bhikkhave upadhayo, etthaaya.m gathito mucchito ajjhopanno attanaa jaraadhammo samaano jaraadhamma~n-~neva pariyesati. Ki~n-ca bhikkhave byaadhidhamma.m vadetha: Puttabhariya.m bhikkhave byaadhidhamma.m, daasidaasa.m by., aje.laka.m by., kukku.tasuukara.m by., hatthigavaassava.lava.m byaadhidhamma.m. Byaadhidhammaa h' ete ... byaadhidhamma~n-~neva pariyesati. Ki~n-ca bhikkhave mara.nadhamma.m vadetha: Puttabhariya.m bhikkhave mara.nadhamma.m, daasidaasa.m m., aje.laka.m m., kukku.tasuukara.m m., hatthigavaassava.lava.m mara.nadhamma.m. Mara.nadhammaa h' ete ... mara.nadhamma~n-~neva pariyesati.

Ki~n-ca bhikkhave sokadhamma.m vadetha: Puttabhariya.m bhikkhave sokadhamma.m, daasidaasa.m s., aje.laka.m s., kukku.tasuukara.m s., hatthigavaassava.lava.m sokadhamma.m. Sokadhammaa h' ete ... sokadhamma~n-~neva pariyesati. Ki~n-ca bhikkhave sa'nkilesadhamma.m vadetha: Puttabhariya.m bhikkhave sa'nkilesadhamma.m, daasidaasa.m sa'nkilesadhamma.m, aje.laka.m sa'nkilesadhamma.m, kukku.tasuukara.m sa'nkilesadhamma.m, hatthigavaassava.lava.m sa'nkilesadhamma.m, jaataruuparajata.m sa'nkilesadhamma.m. Sa'nkilesadhammaa h' ete bhikkhave upadhayo, etthaaya.m gathito mucchito ajjhopanno attanaa sa'nkilesadhammo samaano sa'nkilesadhamma~n-~neva pariyesati. Aya.m bhikkhave anariyaa pariyesanaa.

Katamaa ca bhikkhave ariyaa pariyesanaa: Idha bhikkhave ekacco attanaa jaatidhammo samaano jaatidhamme aadiinava.m viditvaa ajaata.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesati,

[page 163]

attanaa jaraadhammo samaano jaraadhamme aadiinava.m viditvaa ajara.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesati, attanaa byaadhidhammo samaano ... abyaadhi.m ... ., attanaa mara.nadhammo samaano ... amata.m ... ., attanaa sokadhammo samaano ... asoka.m ... ., attanaa sa'nkilesadhammo samaano sa'nkilesadhamme aadiinava.m viditvaa asa'nkili.t.tha.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesati. Aya.m bhikkhave ariyaa pariyesanaa.

Aham-pi suda.m bhikkhave pubbe va sambodhaa anabhisambuddho bodhisatto va samaano attanaa jaatidhammo samaano jaatidhamma~n-~neva pariyesaami, attanaa jaraadhammo samaano jaraadhamma~n-~neva pariyesaami, attanaa byaadhidhammo ... ., attanaa mara.nadhammo ... ., attanaa sokadhammo ... ., attanaa sa'nkilesadhammo samaano sa'nkilesadhamma~n-~neva pariyesaami.

Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Kin-nu kho aha.m attanaa jaatidhammo samaano jaatidhamma~n-~neva pariyesaami, attanaa jaraadhammo samaano - pe - attanaa sa'nkilesadhammo samaano sa'nkilesadhamma~n-~neva pariyesaami; yan-nuunaaha.m attanaa jaatidhammo samaano jaatidhamme aadiinava.m viditvaa ajaata.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyeseyya.m, attanaa jaraadhammo ... ajara.m ... pariyeseyya.m, attanaa byaadhidhammo ... abyaadhi.m ... pariyeseyya.m, attanaa mara.nadhammo ... amata.m ... pariyeseyya.m, attanaa sokadhammo ... asoka.m ... pariyeseyya.m, attanaa sa'nkilesadhammo samaano sa'nkilesadhamme aadiinava.m viditvaa asa'nkili.t.tham anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyeseyyan-ti.

So kho aha.m bhikkhave aparena samayena daharo va samaano susu kaa.lakeso bhadrena yobbanena samannaagato pa.thamena vayasaa akaamakaana.m maataapitunna.m assumukhaana.m rudantaana.m kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbaji.m. So eva.m pabbajito samaano ki.mkusalagavesii anuttara.m santivarapada.m pariyesamaano yena Aa.laaro Kaalaamo ten' upasa'nkami.m, upasa'nkamitvaa Aa.laara.m Kaalaama.m etad-avoca.m: Icchaam' aha.m aavuso Kaalaama imasmi.m dhammavinaye brahmacariya.m caritun-ti. Eva.m vutte bhikkhave Aa.laaro Kaalaamo ma.m etadavoca: Viharat' aayasmaa, taadiso aya.m dhammo yattha vi~n~nuu puriso nacirass' eva saka.m aacariyaka.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja vihareyyaati.

[page 164]

So kho aha.m bhikkhave nacirass' eva khippam-eva ta.m dhamma.m pariyaapu.ni.m. So kho aha.m bhikkhave taavataken' eva o.t.thapahatamattena lapitalaapanamattena ~naa.navaada~n-ca vadaami theravaada~n-ca, jaanaami passaamiiti ca pa.tijaanaami aha~n-c' eva a~n~ne ca. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Na kho Aa.laaro Kaalaamo ima.m dhamma.m kevala.m saddhaamattakena: saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharaamiiti pavedeti, addhaa Aa.laaro Kaalaamo ima.m dhamma.m jaana.m passa.m viharatiiti. Atha khvaaha.m bhikkhave yena Aa.laaro Kaalaamo ten' upasa'nkami.m, upasa'nkamitvaa Aa.laara.m Kaalaama.m etad-avoca.m: Kittaavataa no aavuso Kaalaama ima.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedesiiti. Eva.m vutte bhikkhave Aa.laaro Kaalaamo aaki~nca~n~naayatana.m pavedesi. Tassa mayha.m bhikkhave etadahosi: Na kho Aa.laarass' eva Kaalaamassa atthi saddhaa, mayha.m p' atthi saddhaa; na kho Aa.laarass' eva Kaalaamassa atthi viriya.m, mayha.m p' atthi viriya.m; na kho Aa.laarass' eva Kaalaamassa atthi sati, mayha.m p' atthi sati; na kho Aa.laarass' eva Kaalaamassa atthi samaadhi, mayha.m p' atthi samaadhi; na kho Aa.laarass' eva Kaalaamassa atthi pa~n~naa, mayha.m p' atthi pa~n~naa; yan-nuunaaha.m ya.m dhamma.m Aa.laaro Kaalaamo: saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharaamiiti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyaaya padaheyyan-ti. So kho aha.m bhikkhave nacirass' eva khippam-eva ta.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja vihaasi.m. Atha khvaaha.m bhikkhave yena Aa.laaro Kaalaamo ten' upasa'nkami.m, upasa'nkamitvaa Aa.laara.m Kaalaama.m etad-avoca.m: Ettaavataa no aavuso Kaalaama ima.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedesiiti. - Ettaavataa kho aha.m aavuso ima.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedemiiti. - Aham-pi kho aavuso ettaavataa ima.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharaamiiti. - Laabhaa no aavuso, suladdha.m no aavuso, ye maya.m aayasmanta.m taadisa.m sabrahmacaari.m passaama. Iti yaaha.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedemi ta.m tva.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharasi, ya.m tva.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharasi tam-aha.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedemi.

[page 165]

Iti yaaha.m dhamma.m jaanaami ta.m tva.m dhamma.m jaanaasi, ya.m tva.m dhamma.m jaanaasi tam-aha.m dhamma.m jaanaami. Iti yaadiso aha.m taadiso tuva.m, yaadiso tuva.m taadiso aha.m. Ehi daani aavuso, ubho va santaa ima.m ga.na.m pariharaamaati. Iti kho bhikkhave Aa.laaro Kaalaamo aacariyo me samaano antevaasi.m ma.m samaana.m attano samasama.m .thapesi u.laaraaya ca ma.m puujaaya puujesi. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Naaya.m dhammo nibbidaaya na viraagaaya na nirodhaaya na upasamaaya na abhi~n~naaya na sambodhaaya na nibbaanaaya sa.mvattati, yaavad-eva aaki~nca~n~naayatanuupapattiyaa ti. So kho aha.m bhikkhave ta.m dhamma.m anala'nkaritvaa tasmaa dhammaa nibbijjaapakkami.m.

So kho aha.m bhikkhave ki.mkusalagavesii anuttara.m santivarapada.m pariyesamaano yena Uddako Raamaputto ten' upasa'nkami.m, upasa'nkamitvaa Uddaka.m Raamaputta.m etad-avoca.m:

Icchaam' aha.m aavuso imasmi.m dhammavinaye brahmacariya.m caritun-ti. Eva.m vutte bhikkhave Uddako Raamaputto ma.m etad-avoca: Viharat' aayasmaa, taadiso aya.m dhammo yattha vi~n~nuu puriso nacirass' eva saka.m aacariyaka.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja vihareyyaati. So kho aha.m bhikkhave nacirass' eva khippam-eva ta.m dhamma.m pariyaapu.ni.m. So kho aha.m bhikkhave taavataken' eva o.t.thapahatamattena lapitalaapanamattena ~naa.navaada~n-ca vadaami theravaada~n-ca, jaanaami passaamiiti ca pa.tijaanaami aha~n-c' eva a~n~ne ca. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Na kho Raamo ima.m dhamma.m kevala.m saddhaamattakena: saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharaamiiti pavedesi, addhaa Raamo ima.m dhamma.m jaana.m passa.m vihaasiiti. Atha khvaaha.m bhikkhave yena Uddako Raamaputto ten' upasa'nkami.m, upasa'nkamitvaa Uddaka.m Raamaputta.m etad-avoca.m: Kittaavataa no aavuso Raamo ima.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedesiiti. Eva.m vutte bhikkhave Uddako Raamaputto nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m pavedesi. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Na kho Raamass' eva ahosi saddhaa, mayha.m p' atthi saddhaa; na kho Raamass' eva ahosi viriya.m,

[page 166]

mayha.m p' atthi viriya.m; na kho Raamass' eva ahosi sati, mayha.m p' atthi sati; na kho Raamass' eva ahosi samaadhi, mayha.m p' atthi samaadhi; na kho Raamass' eva ahosi pa~n~naa, mayha.m p' atthi pa~n~naa; yan-nuunaaha.m ya.m dhamma.m Raamo: saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharaamiiti pavedesi tassa dhammassa sacchikiriyaaya padaheyyan-ti.

So kho aha.m bhikkhave nacirass' eva khippam-eva ta.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja vihaasi.m.

Atha khvaaha.m bhikkhave yena Uddako Raamaputto ten' upasa'nkami.m, upasa'nkamitvaa Uddaka.m Raamaputta.m etad-avoca.m: Ettaavataa no aavuso Raamo ima.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedesiiti. - Ettaavataa kho aavuso Raamo ima.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedesiiti. - Aham-pi kho aavuso ettaavataa ima.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharaamiiti. - Laabhaa no aavuso, suladdha.m no aavuso, ye maya.m aayasmanta.m taadisa.m sabrahmacaari.m passaama. Iti ya.m dhamma.m Raamo saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedesi ta.m tva.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharasi, ya.m tva.m dhamma.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharasi ta.m dhamma.m Raamo saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja pavedesi. Iti ya.m dhamma.m Raamo a~n~naasi ta.m tva.m dhamma.m jaanaasi, ya.m tva.m dhamma.m jaanaasi ta.m dhamma.m Raamo a~n~naasi. Iti yaadiso Raamo ahosi taadiso tuva.m, yaadiso tuva.m taadiso Raamo ahosi. Ehi daani aavuso, tva.m ima.m ga.na.m pariharaati. Iti kho bhikkhave Uddako Raamaputto sabrahmacaarii me samaano aacariya.t.thaane ca ma.m .thapesi u.laaraaya ca ma.m puujaaya puujesi. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Naaya.m dhammo nibbidaaya na viraagaaya na nirodhaaya na upasamaaya na abhi~n~naaya na sambodhaaya na nibbaanaaya sa.mvattati, yaavad-eva nevasa~n~naanaasa~n~naayatanuupapattiyaa ti. So kho aha.m bhikkhave ta.m dhamma.m anala'nkaritvaa tasmaa dhammaa nibbijjaapakkami.m.

So kho aha.m bhikkhave ki.mkusalagavesii anuttara.m santivarapada.m pariyesamaano Magadhesu anupubbena caarika.m caramaano yena Uruvelaa senaanigamo tad-avasari.m.

[page 167]

Tatth' addasa.m rama.niiya.m bhuumibhaaga.m paasaadika~n-ca vanasa.n.da.m, nadi~n-ca sandanti.m setaka.m suupatittha.m rama.niiya.m, samantaa ca gocaragaama.m. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Rama.niiyo vata bho bhuumibhaago paasaadiko ca vanasa.n.do, nadii ca sandati setakaa suupatitthaa rama.niiyaa, samantaa ca gocaragaamo; ala.m vat' ida.m kulaputtassa padhaanatthikassa padhaanaayaati. So kho aha.m bhikkhave tatth' eva nisiidi.m: alam-ida.m padhaanaayaati.

So kho aha.m bhikkhave attanaa jaatidhammo samaano jaatidhamme aadiinava.m viditvaa ajaata.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesamaano ajaata.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m ajjhagama.m, attanaa jaraadhammo samaano jaraadhamme aadiinava.m viditvaa ajara.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesamaano ajara.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m ajjhagama.m, attanaa byaadhidhammo samaano byaadhidhamme aadiinava.m viditvaa abyaadhi.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesamaano abyaadhi.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m ajjhagama.m, attanaa mara.nadhammo samaano mara.nadhamme aadiinava.m viditvaa amata.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesamaano amata.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m ajjhagama.m, attanaa sokadhammo samaano sokadhamme aadiinava.m viditvaa asoka.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesamaano asoka.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m ajjhagama.m, attanaa sa'nkilesadhammo samaano sa'nkilesadhamme aadiinava.m viditvaa asa'nkili.t.tha.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesamaano asa'nkili.t.tha.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m ajjhagama.m. ~Naa.na~n-ca pana me dassana.m udapaadi: Akuppaa me vimutti, ayam-antimaa jaati, na-tthi daani punabbhavo ti.

Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Adhigato kho me aya.m dhammo gambhiiro duddaso duranubodho santo pa.niito atakkaavacaro nipu.no pa.n.ditavedaniiyo. Aalayaraamaa kho panaaya.m pajaa aalayarataa aalayasammuditaa. Aalayaraamaaya kho pana pajaaya aalayarataaya aalayasammuditaaya duddasa.m ida.m .thaana.m yadida.m idappaccayataa pa.ticcasamuppaado, idam-pi kho .thaana.m duddasa.m yadida.m sabbasa'nkhaarasamatho sabbuupadhipa.tinissaggo ta.nhakkhayo viraago nirodho nibbaana.m.

[page 168]

Aha~n-c' eva kho pana dhamma.m deseyya.m pare ca me na aajaaneyyu.m, so mam' assa kilamatho, saa mam' assa vihesaa ti.

Api-ssu ma.m bhikkhave imaa anacchariyaa gaathaa pa.tibha.msu pubbe assutapubbaa:

Kicchena me adhigata.m, halan-daani pakaasitu.m,
raagadosaparetehi naaya.m dhammo susambudho.

Pa.tisotaagaami.m nipu.na.m gambhiira.m duddasa.m a.nu.m
raagarattaa na dakkhinti tamokkhandhena aava.taa ti.

Itiha me bhikkhave pa.tisa~ncikkhato appossukkataaya citta.m namati, no dhammadesanaaya. Atha kho bhikkhave Brahmuno Sahampatissa mama cetasaa cetoparivitakkhama~n~naaya etad-ahosi: Nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi naama Tathaagatassa arahato sammaasambuddhassa appossukkataaya citta.m namati, no dhammadesanaayaati. Atha kho bhikkhave Brahmaa Sahampati seyyathaa pi naama balavaa puriso sami~njita.m vaa baaha.m pasaareyya pasaarita.m vaa baaha.m sami~njeyya evam-eva.m Brahmaloke antarahito mama purato paaturahosi. Atha kho bhikkhave Brahmaa Sahampati eka.msa.m uttaraasa'nga.m karitvaa yenaaha.m ten' a~njalim-pa.naametvaa ma.m etad-avoca: Desetu bhante Bhagavaa dhamma.m, desetu Sugato dhamma.m, santi sattaa apparajakkhajaatikaa assavanataa dhammassa parihaayanti, bhavissanti dhammassa a~n~naataaro ti. Idam-avoca bhikkhave Brahmaa Sahampati, ida.m vatvaa athaapara.m etad-avoca:

Paaturahosi Magadhesu pubbe
dhammo asuddho samalehi cintito;
apaapur' eta.m amatassa dvaara.m, su.nantu dhamma.m vimalenaanubuddha.m.
Sele yathaa pabbatamuddhani-.t.thito
yathaa pi passe janata.m samantato,
tathuupama.m dhammamaya.m sumedha
paasaadam-aaruyha samantacakkhu
sokaavati.n.na.m janatam-apetasoko
avekkhassu jaatijaraabhibhuuta.m.

[page 169]

U.t.thehi viira vijitasa'ngaama,
satthavaaha ana.na, vicara loke,
desassu Bhagavaa dhamma.m,
a~n~naataaro bhavissantii ti.

Atha khvaaha.m bhikkhave Brahmuno ca ajjhesana.m viditvaa sattesu ca kaaru~n~nata.m pa.ticca Buddhacakkhunaa loka.m volokesi.m. Addasa.m kho aha.m bhikkhave Buddhacakkhunaa loka.m volokento satte apparajakkhe mahaarajakkhe, tikkhindriye mudindriye, svaakaare dvaakaare, suvi~n~naapaye duvi~n~naapaye, app-ekacce paralokavajjabhayadassaavine viharante. Seyyathaa pi naama uppaliniya.m vaa paduminiya.m vaa pu.n.dariikiniya.m vaa app-ekaccaani uppalaani vaa padumaani vaa pu.n.dariikaani vaa udake jaataani udake sa.mvaddhaani udakaa 'nuggataani antonimuggaposiini, app-ekaccaani uppalaani vaa padumaani vaa pu.n.dariikaani vaa udake jaataani udake sa.mvaddhaani samodaka.m .thitaani, app-ekaccaani uppalaani vaa padumaani vaa pu.n.dariikaani vaa udake jaataani udake sa.mvaddhaani udakaa accuggamma ti.t.thanti anupali.t.taani udakena, evam-eva kho aha.m bhikkhave Buddhacakkhunaa loka.m volokento addasa.m satte apparajakkhe mahaarajakkhe, tikkhindriye mudindriye, svaakaare dvaakaare, suvi~n~naapaye duvi~n~naapaye, app-ekacce paralokavajjabhayadassaavine viharante. Atha khvaaha.m bhikkhave Brahmaana.m Sahampati.m gaathaaya paccabhaasi.m:

Apaarutaa tesa.m amatassa dvaaraa [Brahme]
ye sotavanto, pamu~ncantu saddha.m;
vihi.msasa~n~nii pagu.na.m na bhaasi.m
dhamma.m pa.niita.m manujesu Brahme ti.

Atha kho bhikkhave Brahmaa Sahampati: kataavakaaso kho 'mhi Bhagavataa dhammadesa.naayaati ma.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa tatth' ev' antaradhaayi.

Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Kassa nu kho aha.m pa.thama.m dhamma.m deseyya.m, ko ima.m dhamma.m khippam-eva aajaanissatiiti. Tassa mayha.m bhikkhave etadahosi: Aya.m kho Aa.laaro Kaalaamo pa.n.dito viyatto medhaavii, diigharatta.m apparajakkhajaatiko, yan-nuunaaha.m Aa.laarassa Kaalaamassa pa.thama.m dhamma.m deseyya.m,

[page 170]

so ima.m dhamma.m khippam-eva aajaanissatiiti. Atha kho ma.m bhikkhave devataa upasa'nkamitvaa etad-avocu.m: Sattaahakaalakato bhante Aa.laaro Kaalaamo ti. ~Naa.na~n-ca pana me dassa.na.m udapaadi:

Sattaahakaalakato Aa.laaro Kaalaamo ti. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Mahaajaaniyo kho Aa.laaro Kaalaamo, sace hi so ima.m dhamma.m su.neyya khippam-eva aajaaneyyaati. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Kassa nu kho aha.m pa.thama.m dhamma.m deseyya.m, ko ima.m dhamma.m khippam-eva aajaanissatiiti. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Aya.m kho Uddako Raamaputto pa.n.dito viyatto medhaavii, diigharatta.m apparajakkhajaatiko, yan-nuunaaha.m Uddakassa Raamaputtassa pa.thama.m dhamma.m deseyya.m, so ima.m dhamma.m khippam-eva aajaanissatiiti. Atha kho ma.m bhikkhave devataa upasa'nkamitvaa etad-avocu.m: Abhidosakaalakato bhante Uddako Raamaputto ti. ~Naa.na~n-ca pana me dassana.m udapaadi: Abhidosakaalakato Uddako Raamaputto ti. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Mahaajaaniyo kho Uddako Raamaputto, sace hi so ima.m dhamma.m su.neyya khippam-eva aajaaneyyaati. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Kassa nu kho aha.m pa.thama.m dhamma.m deseyya.m, ko ima.m dhamma.m khippam-eva aajaanissatiiti. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi: Bahukaaraa kho me pa~ncavaggiyaa bhikkhuu ye ma.m padhaanapahitatta.m upa.t.thahi.msu; yan-nuunaaha.m pa~ncavaggiyaana.m bhikkhuuna.m pa.thama.m dhamma.m deseyyan-ti. Tassa mayha.m bhikkhave etad-ahosi:

Kahan-nu kho etarahi pa~ncavaggiyaa bhikkhuu viharantiiti.

Addasa.m kho aha.m bhikkhave dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena pa~ncavaggiye bhikkhuu Baaraa.nasiya.m viharante Isipatane migadaaye. Atha khvaaha.m bhikkhave Uruvelaaya.m yathaabhiranta.m viharitvaa yena Baaraa.nasii tena caarika.m pakkaami.m.

Addasaa kho ma.m bhikkhave Upako aajiiviko antaraa ca Gaya.m antaraa ca bodhi.m addhaanamaggapa.tipanna.m, disvaana ma.m etad-avoca: Vippasannaani kho te aavuso indriyaani, parisuddho chaviva.n.no pariyodaato; ka.m si tva.m aavuso uddissa pabbajito, ko vaa te satthaa, kassa vaa tva.m dhamma.m rocesiiti.

[page 171]

Eva.m vutte aha.m bhikkhave Upaka.m aajiivika.m gaathaahi ajjhabhaasi.m:

Sabbaabhibhuu sabbaviduu 'ham-asmi,
sabbesu dhammesu anuupalitto,
sabba.mjaho ta.nhakkhaye vimutto,
saya.m abhi~n~naaya kam-uddiseyya.m.

Na me aacariyo atthi, sadiso me na vijjati,
sadevakasmi.m lokasmi.m na-tthi me pa.tipuggalo.

Aha.m hi arahaa loke, aha.m satthaa anuttaro,
eko 'mhi sammaasambuddho, siitibhuuto 'smi nibbuto.

Dhammacakka.m pavattetu.m gacchaami Kaasina.m pura.m,
andhabhuutasmi.m lokasmi.m aaha~ncha.m amatadundubhin-ti.

-- Yathaa kho tva.m aavuso pa.tijaanaasi arahasi anantajino ti. --

Maadisaa ve jinaa honti ye pattaa aasavakkhaya.m,
jitaa me paapakaa dhammaa, tasmaa 'ha.m Upakaa jino ti.

Eva.m vutte bhikkhave Upako aajiiviko: Huveyya p' aavuso ti vatvaa siisa.m okampetvaa ummagga.m gahetvaa pakkaami.

Atha khvaaha.m bhikkhave anupubbena caarika.m caramaano yena Baaraa.nasii Isipatana.m migadaayo yena pa~ncavaggiyaa bhikkhuu ten' upasa'nkami.m. Addasaasu.m kho ma.m bhikkhave pa~ncavaggiyaa bhikkhuu duurato va aagacchanta.m, disvaana a~n~nama~n~na.m sa.n.thapesu.m: Aya.m aavuso sama.no Gotamo aagacchati, baahuliko padhaanavibbhanto aavatto baahullaaya, so n' eva abhivaadetabbo na paccu.t.thaatabbo, naassa pattaciivara.m pa.tiggahetabba.m, api ca kho aasa.na.m .thapetabba.m, sace aaka'nkhissati nisiidissatiiti. Yathaa yathaa kho aha.m bhikkhave upasa'nkamaami tathaa tathaa pa~ncavaggiyaa bhikkhuu naasakkhi.msu sakaaya katikaaya sa.n.thaatu.m; app-ekacce ma.m paccuggantvaa pattaciivara.m pa.tiggahesu.m, app-ekacce aasana.m pa~n~naapesu.m, app-ekacce paadodaka.m upa.t.thaapesu.m, api ca kho ma.m naamena ca aavusovaadena ca samudaacaranti.

Eva.m vutte aha.m bhikkhave pa~ncavaggiye bhikkhuu etadavoca.m: Maa bhikkhave Tathaagata.m naamena ca aavusovaadena ca samudaacarittha. Araha.m bhikkhave Tathaagato sammaasambuddho.

[page 172]

Odahatha bhikkhave sota.m, amatam-adhigata.m, aham-anusaasaami, aha.m dhamma.m desemi, yathaanusi.t.tha.m tathaa pa.tipajjamaanaa nacirass' eva yass' atthaaya kulaputtaa samma-d-eva agaarasmaa anagaariya.m pabbajanti tad-anuttara.m brahmacariyapariyosaana.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharissathaati. Eva.m vutte bhikkhave pa~ncavaggiyaa bhikkhuu ma.m etad-avocu.m: Taaya pi kho tva.m aavuso Gotama iriyaaya taaya pa.tipadaaya taaya dukkarakaarikaaya naajjhagamaa uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanavisesa.m, kim-pana tva.m etarahi baahuliko padhaanavibbhanto aavatto baahullaaya adhigamissasi uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanavisesan-ti. Eva.m vutte aha.m bhikkhave pa~ncavaggiye bhikkhuu etad-avoca.m:

Na bhikkhave Tathaagato baahuliko na padhaanavibbhanto na aavatto baahullaaya. Araha.m bhikkhave Tathaagato sammaasambuddho. Odahatha bhikkhave sota.m, amatam-adhigata.m, aham-anusaasaami, aha.m dhamma.m desemi, yathaanusi.t.tha.m tathaa pa.tipajjamaanaa nacirass' eva yass' atthaaya kulaputtaa samma-d-eva agaarasmaa anagaariya.m pabbajanti tad-anuttara.m brahmacariyapariyosaana.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharissathaati. Dutiyam-pi kho bhikkhave pa~ncavaggiyaa bhikkhuu ma.m etad-avocu.m:

Taaya pi kho tva.m aavuso Gotama iriyaaya ... alamariya~naa.nadassanavisesan-ti. Dutiyam-pi kho aha.m bhikkhave pa~ncavaggiye bhikkhuu etad-avoca.m: Na bhikkhave Tathaagato baahuliko ... upasampajja viharissathaati. Tatiyam-pi kho bhikkhave pa~ncavaggiyaa bhikkhuu ma.m etad-avocu.m: Taaya pi kho tva.m aavuso Gotama iriyaaya ... alamariya~naa.nadassanavisesan-ti. Eva.m vutte aha.m bhikkhave pa~ncavaggiye bhikkhuu etad-avoca.m: Abhijaanaatha me no tumhe bhikkhave ito pubbe evaruupa.m {cross}vabbhaacitam-etan-ti. - No h' etam-bhante.

-- Araha.m bhikkhave Tathaagato sammaasambuddho. Odahatha bhikkhave sota.m, amatam-adhigata.m, aham-anusaasaami, aha.m dhamma.m desemi, yathaanusi.t.tha.m tathaa pa.tipajjamaanaa nacirass' eva yass' atthaaya kulaputtaa samma-d-eva agaarasmaa anagaariya.m pabbajanti tad-anuttara.m brahmacariyapariyosaana.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharissathaati.

[page 173]

Asakkhi.m kho aha.m bhikkhave pa~ncavaggiye bhikkhuu sa~n~naapetu.m. Dve pi suda.m bhikkhave bhikkhuu ovadaami, tayo bhikkhuu pi.n.daaya caranti, ya.m tayo bhikkhuu pi.n.daaya caritvaa aaharanti tena chabbaggo yaapema. Tayo pi suda.m bhikkhave bhikkhuu ovadaami, dve bhikkhuu pi.n.daaya caranti, ya.m dve bhikkhuu pi.n.daaya caritvaa aaharanti tena chabbaggo yaapema. Atha kho bhikkhave pa~ncavaggiyaa bhikkhuu mayaa eva.m ovadiyamaanaa eva.m anusaasiyamaanaa attanaa jaatidhammaa samaanaa jaatidhamme aadiinava.m viditvaa ajaata.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesamaanaa ajaata.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m ajjhagama.msu, attanaa jaraadhammaa samaanaa ... ajara.m ... ., attanaa byaadhidhammaa samaanaa ... abyaadhi.m ... ., attanaa mara.nadhammaa samaanaa ... amata.m ... ., attanaa sokadhammaa samaanaa ... asoka.m ... ., attanaa sa'nkilesadhammaa samaanaa sa'nkilesadhamme aadiinava.m viditvaa asa'nkili.t.tha.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m pariyesamaanaa asa'nkili.t.tha.m anuttara.m yogakkhema.m nibbaana.m ajjhagama.msu. ~Naa.na~n-ca pana nesa.m dassana.m udapaadi: Akuppaa no vimutti, ayam-antimaa jaati, na-tthi daani punabbhavo ti.

Pa~nc' ime bhikkhave kaamagu.naa, katame pa~nca: cakkhuvi~n~neyyaa ruupaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa, sotavi~n~neyyaa saddaa - pe - ghaanavi~n~neyyaa gandhaa - jivhaavi~n~neyyaa rasaa - kaayavi~n~neyyaa pho.t.thabbaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa. Ime kho bhikkhave pa~nca kaamagu.naa. Ye hi keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa ime pa~nca kaamagu.ne gathitaa mucchitaa ajjhopannaa anaadiinavadassaavino anissara.napa~n~naa paribhu~njanti te evam-assu veditabbaa: anayam-aapannaa byasanam-aapannaa yathaakaamakara.niiyaa paapimato. Seyyathaa pi bhikkhave aara~n~nako mago baddho paasaraasi.m adhisayeyya, so evam-assa veditabbo: anayam-aapanno byasanam-aapanno yathaakaamakara.niiyo luddassa, aagacchante ca ludde na yenakaama.m pakkamissatiiti; evam-eva kho bhikkhave ye hi keci sama.naa vaa braahma.naa vaa ... yathaakaamakara.niiyaa paapimato. Ye ca kho keci bhikkhave sama.naa vaa braahma.naa vaa ime pa~nca kaamagu.ne agathitaa amucchitaa anajjhopannaa aadiinavadassaavino nissara.napa~n~naa paribhu~njanti te evam-assu veditabbaa:

[page 174]

na anayam-aapannaa na byasanam-aapannaa na yathaakaamakara.niiyaa paapimato. Seyyathaa pi bhikkhave aara~n~nako mago abaddho paasaraasi.m adhisayeyya, so evam-assa veditabbo: na anayamaapanno na byasanam-aapanno na yathaakaamakara.niiyo luddassa, aagacchante ca pana ludde yenakaama.m pakkamissatiiti; evam-eva kho bhikkhave ye hi keci sama.naa vaa braahma.naa vaa ... na yathaakaamakara.niiyaa paapimato.

Seyyathaa pi bhikkhave aara~n~nako mago ara~n~ne pavane caramaano vissattho gacchati vissattho ti.t.thati vissattho nisiidati vissattho seyya.m kappeti, ta.m kissa hetu: anaapaathagato bhikkhave luddassa; evam-eva kho bhikkhave bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu: andhamakaasi Maara.m, apada.m vadhitvaa Maaracakkhu.m adassana.m gato paapimato. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati ... paapimato.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu piitiyaa ca viraagaa upekhako ca viharati sato ca sampajaano, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeti yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati ... paapimato. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati ... paapimato. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sabbaso ruupasa~n~naana.m samatikkamaa pa.tighasa~n~naana.m atthagamaa naanattasa~n~naana.m amanasikaaraa ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccati ... paapimato. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sabbaso aakaasaana~ncaayatana.m samatikkamma ananta.m vi~n~naa.nan-ti vi~n~naa.na~ncaayatana.m upasampajja viharati - pe - sabbaso vi~n~naa.na~ncaayatana.m samatikkamma na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m upasampajja viharati - sabbaso aaki~nca~n~naayatana.m samatikkamma nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m upasampajja viharati

[page 175]

- sabbaso nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m samatikkamma sa~n~naavedayitanirodha.m upasampajja viharati, pa~n~naaya c' assa disvaa aasavaa parikkhii.naa honti. Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu: andham-akaasi Maara.m, apada.m vadhitvaa Maaracakkhu.m adassana.m gato paapimato, ti.n.no loke visattika.m.

So vissattho gacchati vissattho ti.t.thati vissattho nisiidati vissattho seyya.m kappeti, ta.m kissa hetu: anaapaathagato bhikkhave paapimato ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

ARIYAPARIYESANASUTTA.M CHA.T.THA.M.

 


 

XXVII. Cuu.la Hatthi-Padopama Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tena kho pana samayena Jaa.nusso.ni braahma.no sabbasetena va.labhiirathena Saavatthiyaa niyyaati divaa divassa. Addasaa kho Jaa.nusso.ni braahma.no Pilotika.m paribbaajaka.m duurato va aagacchanta.m, disvaana Pilotika.m paribbaajaka.m etad-avoca: Handa kuto nu bhava.m Vacchaayano aagacchati divaa divassaati. - Ito hi kho aha.m bho aagacchaami sama.nassa Gotamassa santikaa ti.

-- Ta.m kim-ma~n~nati bhava.m Vacchaayano: sama.nassa Gotamassa pa~n~naaveyyattiya.m, pa.n.dito ma~n~nati. - Ko caaha.m bho ko ca sama.nassa Gotamassa pa~n~naaveyyattiya.m jaanissaami; so pi nuun' assa taadiso va yo sama.nassa Gotamassa pa~n~naaveyyattiya.m jaaneyyaati. - U.laaraaya khalu bhava.m Vacchaayano sama.na.m Gotama.m pasa.msaaya pasa.msatiiti. - Ko caaha.m bho ko ca sama.na.m Gotama.m pasa.msissaami, pasatthapasattho va so bhava.m Gotamo, se.t.tho devamanussaanan-ti. - Kampana bhava.m Vacchaayano atthavasa.m sampassamaano sama.ne Gotame eva.m abhippasanno ti. - Seyyathaa pi bho kusalo naagavaniko naagavana.m paviseyya, so passeyya naagavane mahanta.m hatthipada.m diighato ca aayata.m tiriya~n-ca vitthata.m,

[page 176]

so ni.t.tha.m gaccheyya: mahaa vata bho naago ti; evam-eva kho aha.m bho yato addasa.m sama.ne Gotame cattaari padaani athaaha.m ni.t.tham-agama.m: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti; katamaani cattaari:

Idhaaha.m bho passaami ekacce khattiyapa.n.dite nipu.ne kataparappavaade vaalavedhiruupe, vobhindantaa ma~n~ne caranti pa~n~naagatena di.t.thigataani; te su.nanti: sama.no khalu bho Gotamo amuka.m naama gaama.m vaa nigama.m vaa osarissatiiti.

Te pa~nha.m abhisa'nkharonti: ima.m maya.m pa~nha.m sama.na.m Gotama.m upasa'nkamitvaa pucchissaama; eva~n-ca no pu.t.tho eva.m byaakarissati evam-assa maya.m vaada.m aaropessaama, eva~n-ce pi no pu.t.tho eva.m byaakarissati eva.m pi 'ssa maya.m vaada.m aaropessaamaati. Te su.nanti: sama.no khalu bho Gotamo amuka.m naama gaama.m vaa nigama.m vaa osa.to ti; te yena sama.no Gotamo ten' upasa'nkamanti. Te sama.no Gotamo dhammiyaa kathaaya sandasseti samaadapeti samuttejeti sampaha.mseti; te sama.nena Gotamena dhammiyaa kathaaya sandassitaa samaadapitaa samuttejitaa sampaha.msitaa na c' eva sama.na.m Gotama.m pa~nha.m pucchanti, kut' assa vaada.m aaropessanti, a~n~nadatthu sama.nass' eva Gotamassa saavakaa sampajjanti. Yadaa 'ha.m bho sama.ne Gotame ima.m pa.thama.m pada.m addasa.m athaaha.m ni.t.tham-agama.m: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti.

Puna ca paraaha.m bho passaami idh' ekacce braahma.napa.n.dite nipu.ne kataparappavaade vaalavedhiruupe, vobhindantaa ma~n~ne caranti pa~n~naagatena di.t.thigataani; te su.nanti ... sama.nass' eva Gotamassa saavakaa sampajjanti. Yadaa 'ha.m bho sama.ne Gotame ima.m dutiya.m pada.m addasa.m athaaha.m ni.t.tham-agama.m: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti.

Puna ca paraaha.m bho passaami idh' ekacce gahapatipa.n.dite - pe - sama.napa.n.dite nipu.ne kataparappavaade vaalavedhiruupe, vobhindantaa ma~n~ne caranti pa~n~naagatena di.t.thigataani; te su.nanti: sama.no khalu bho Gotamo amuka.m naama gaama.m vaa nigama.m vaa osarissatiiti.

[page 177]

Te pa~nha.m abhisa'nkharonti: ima.m maya.m pa~nha.m sama.na.m Gotama.m upasa'nkamitvaa pucchissaama; eva~n-ce no pu.t.tho eva.m byaakarissati evam-assa maya.m vaada.m aaropessaama, eva~n-ce pi no pu.t.tho eva.m byaakarissati evam-pi 'ssa maya.m vaada.m aaropessaamaati. Te su.nanti: sama.no khalu bho Gotamo amuka.m naama gaama.m vaa nigama.m vaa osa.to ti; te yena sama.no Gotamo ten' upasa'nkamanti. Te sama.no Gotamo dhammiyaa kathaaya sandasseti samaadapeti samuttejeti sampaha.mseti, te sama.nena Gotamena dhammiyaa kathaaya sandassitaa samaadapitaa samuttejitaa sampaha.msitaa na c' eva sama.na.m Gotama.m pa~nha.m pucchanti, kut' assa vaada.m aaropessanti, a~n~nadatthu sama.na~n-~neva Gotama.m okaasa.m yaacanti agaarasmaa anagaariya.m pabbajjaaya, te sama.no Gotamo pabbaajeti. Te tathaa pabbaajitaa samaanaa eke vuupaka.t.thaa appamattaa aataapino pahitattaa viharantaa nacirass' eva yass' atthaaya kulaputtaa samma-d-eva agaarasmaa anagaariya.m pabbajanti tad-anuttara.m brahmacariyapariyosaana.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharanti. Te evam-aaha.msu: Mana.m vata bho anassaama, mana.m vata bho panassaama, maya.m hi pubbe assama.naa va samaanaa sama.n' amhaati pa.tijaanimha, abraahma.naa va samaanaa braahma.n' amhaati pa.tijaanimha. anarahanto va samaanaa arahant' amhaati pa.tijaanimha; idaani kho 'mha sama.naa, idaani kho 'mha braahma.naa, idaani kho 'mha arahanto ti. Yadaa 'ha.m bho sama.ne Gotame ima.m catuttha.m pada.m addasa.m athaaha.m ni.t.tham-agama.m: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti. Yato kho aha.m bho sama.ne Gotame imaani cattaari padaani addasa.m athaaha.m ni.t.tham-agama.m:

sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti.

Eva.m vutte Jaa.nusso.ni braahma.no sabbasetaa va.labhiirathaa orohitvaa eka.msa.m uttaraasa'nga.m karitvaa yena Bhagavaa ten' a~njalim-pa.naametvaa tikkhattu.m udaana.m udaanesi: Namo tassa Bhagavato arahato sammaasambuddhassa, namo tassa Bhagavato arahato sammaasambuddhassa, namo tassa Bhagavato arahato sammaasambuddhassa; app-eva naama maya.m kadaaci karahaci tena bhotaa Gotamena saddhi.m samaagaccheyyaama,

[page 178]

app-eva naama siyaa kocid-eva kathaasallaapo ti. Atha kho Jaa.nusso.ni braahma.no yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavataa saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Jaa.nusso.ni braahma.no yaavatako ahosi Pilotikaaya paribbaajakena saddhi.m kathaasallaapo ta.m sabba.m Bhagavato aarocesi. Eva.m vutte Bhagavaa Jaa.nusso.ni.m braahma.na.m etadavoca: Na kho braahma.na ettaavataa hatthipadopamo vitthaarena paripuuro hoti. Api ca braahma.na yathaa hatthipadopamo vitthaarena paripuro hoti ta.m su.naahi, saadhuka.m manasikarohi, bhaasissaamiiti. Eva.m bho ti kho Jaa.nusso.ni braahma.no Bhagavato paccassosi. Bhagavaa etad-avoca:

Seyyathaa pi braahma.na naagavaniko naagavana.m paviseyya, so passeyya naagavane mahanta.m hatthipada.m diighato ca aayata.m tiriya~n-ca vitthata.m; yo hoti kusalo naagavaniko n' eva taava ni.t.tha.m gacchati: mahaa vata bho naago ti, ta.m kissa hetu: Santi hi braahma.na naagavane vaamanikaa naama hatthiniyo mahaapadaa, taasam-p' eta.m pada.m assaati. So tam-anugacchati, tam-anugacchanto passati naagavane mahanta.m hatthipada.m diighato ca aayata.m tiriya~n-ca vittata.m uccaa ca nisevita.m; yo hoti kusalo naagavaniko n' eva taava ni.t.tha.m gacchati: mahaa vata bho naago ti, ta.m kissa hetu: Santi hi braahma.na naagavane uccaakaa.laarikaa naama hatthiniyo mahaapadaa, taasam-p' eta.m pada.m assaati. So tam-anugacchati, tamanugacchanto passati naagavane mahanta.m hatthipada.m diighato ca aayata.m tiriya~n-ca vitthata.m uccaa ca nisevita.m uccaa ca dantehi aara~njitaani; yo hoti kusalo naagavaniko n' eva taava ni.t.tha.m gacchati: mahaa vata bho naago ti, ta.m kissa hetu: Santi hi braahma.na naagavane uccaaka.nerukaa naama hatthiniyo mahaapadaa, taasam-p' eta.m pada.m assaati. So tamanugacchati, tam-anugacchanto passati naagavane mahanta.m hatthipada.m diighato ca aayata.m tiriya~n-ca vitthata.m uccaa ca nisevita.m uccaa ca dantehi aara~njitaani uccaa ca saakhaabha'nga.m, ta~n-ca naaga.m passati rukkhamuulagata.m vaa abbhokaasagata.m vaa, gacchanta.m vaa .thita.m vaa nisinna.m vaa nipanna.m vaa; so ni.t.tha.m gacchati: aya.m va so mahaanaago ti. Evam-eva kho braahma.na idha Tathaagato loke uppajjati araha.m sammaasambuddho vijjaacara.nasampanno sugato lokaviduu anuttaro purisadammasaarathi satthaa devamanussaana.m buddho bhagavaa.

[page 179]

So ima.m loka.m sadevaka.m samaaraka.m sabrahmaka.m sassama.nabraahma.ni.m paja.m sadevamanussa.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedeti. So dhamma.m deseti aadikalyaa.na.m majjhekalyaa.na.m pariyosaanakalyaa.na.m saattha.m sabya~njana.m, kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m pakaaseti. Ta.m dhamma.m su.naati gahapati vaa gahapatiputto vaa a~n~natarasmi.m vaa kule paccaajaato. So ta.m dhamma.m sutvaa Tathaagate saddha.m pa.tilabhati. So tena saddhaapa.tilaabhena samannaagato iti pa.tisa~ncikkhati: Sambaadho gharaavaaso rajaapatho, abbhokaaso pabbajjaa, na-y-ida.m sukara.m agaara.m ajjhaavasataa ekantaparipu.n.na.m ekantaparisuddha.m sa'nkhalikhita.m brahmacariya.m caritu.m, yan-nuunaaha.m kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajeyyanti. So aparena samayena appa.m vaa bhogakkhandha.m pahaaya mahanta.m vaa bhogakkhandha.m pahaaya, appa.m vaa ~naatipariva.t.tha.m pahaaya mahanta.m vaa ~naatipariva.t.ta.m pahaaya kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajati.

So eva.m pabbajito samaano bhikkhuuna.m sikkhaasaajiivaasamaapanno paa.naatipaata.m pahaaya paa.naatipaataa pa.tivirato hoti, nihitada.n.do nihitasattho lajjii dayaapanno sabbapaa.nabhuutahitaanukampii viharati. Adinnaadaana.m pahaaya adinnaadaanaa pa.tivirato hoti, dinnaadaayii dinnapaa.tika'nkhii athenena sucibhuutena attanaa viharati. Abrahmacariya.m pahaaya brahmacaarii hoti aaraacaarii, virato methunaa gaamadhammaa. Musaavaada.m pahaaya musaavaadaa pa.tivirato hoti, saccavaadii saccasandho theto paccayiko avisa.mvaadako lokassa. Pisu.na.m vaaca.m pahaaya pisu.naaya vaacaaya pa.tivirato hoti, ito sutvaa na amutra akkhaataa imesa.m bhedaaya amutra vaa sutvaa na imesa.m akkhaataa amuusa.m bhedaaya, iti bhinnaana.m vaa sandhaataa sahitaana.m vaa anuppadaataa, samaggaaraamo samaggarato samagganandii samaggakara.ni.m vaaca.m bhaasitaa hoti. Pharusa.m vaaca.m pahaaya pharusaaya vaacaaya pa.tivirato hoti, yaa saa vaacaa nelaa ka.n.nasukhaa pemaniiyaa hadaya.mgamaa porii bahujanakantaa bahujanamanaapaa tathaaruupi.m vaaca.m bhaasitaa hoti.

[page 180]

Samphappalaapa.m pahaaya samphappalaapaa pa.tivirato hoti, kaalavaadii bhuutavaadii atthavaadii dhammavaadii vinayavaadii, nidhaanavati.m vaaca.m bhaasitaa kaalena saapadesa.m pariyantavati.m atthasa.mhita.m. So biijagaamabhuutagaamasamaarambhaa pa.tivirato hoti. Ekabhattiko hoti rattuuparato, virato vikaalabhojanaa. Nacca-giita-vaadita-visuukadassanaa pa.tivirato hoti. Maalaa-gandha-vilepanadhaara.na-ma.n.dana-vibhuusana.t.thaanaa pa.tivirato hoti. Uccaasayana-mahaasayanaa pa.tivirato hoti. Jaataruuparajatapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Aamakadha~n~napa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Aamakama.msapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Itthikumaarikapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Daasidaasapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Aje.lakapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Kukku.tasuukarapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Hatthi-gavaassa-va.lavaapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Khettavatthupa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Duuteyyapahi.nagamanaanuyogaa pa.tivirato hoti. Kayavikkayaa pa.tivirato hoti. Tulaakuu.ta-ka.msakuu.ta-maanakuu.taa pa.tivirato hoti. Ukko.tana-va~ncana-nikati-saaciyogaa pa.tivirato hoti. Chedana-vadhabandhana-viparaamosa-aalopa-sahasaakaaraa pa.tivirato hoti. So santu.t.tho hoti kaayaparihaarikena ciivarena kucchiparihaarikena pi.n.dapaatena, yena yen' eva pakkamati samaadaay' eva pakkamati. Seyyathaa pi naama pakkhii saku.no yena yen' eva .deti sapattabhaaro va .deti, evam-eva.m bhikkhu santu.t.tho hoti kaayaparihaarikena ciivarena kucchiparihaarikena pi.n.dapaatena, yena yen' eva pakkamati samaadaay' eva pakkamati. So iminaa ariyena siilakkhandhena samannaagato ajjhatta.m anavajjasukha.m pa.tisa.mvedeti. So cakkhunaa ruupa.m disvaa na nimittaggaahii hoti naanubya~njanaggaahii; yatvaadhikara.nam-ena.m cakkhundriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati cakkhundriya.m, cakkhundriye sa.mvara.m aapajjati. Sotena sadda.m sutvaa - pe - ghaanena gandha.m ghaayitvaa - jivhaaya rasa.m saayitvaa - kaayena pho.t.thabba.m phusitvaa - manasaa dhamma.m vi~n~naaya na nimittaggaahii hoti naanubya~njanaggaahii; yatvaadhikara.nam-ena.m manindriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m, tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati manindriya.m,

[page 181]

manindriye sa.mvara.m aapajjati. So iminaa ariyena indriyasa.mvarena samannaagato ajjhatta.m abyaasekasukha.m pa.tisa.mvedeti. So abhikkante pa.tikkante sampajaanakaarii hoti, aalokite vilokite sampajaanakaarii hoti, sami~njite pasaarite sampajaanakaarii hoti, sa'nghaa.tipattaciivaradhaara.ne sampajaanakaarii hoti, asite piite khaayite saayite sampajaanakaarii hoti, uccaarapassaavakamme sampajaanakaarii hoti, gate .thite nisinne sutte jaagarite bhaasite tu.nhiibhaave sampajaanakaarii hoti.

So iminaa ca ariyena siilakkhandhena samannaagato iminaa ca ariyena indriyasa.mvarena samannaagato iminaa ca ariyena satisampaja~n~nena samannaagato vivitta.m senaasana.m bhajati, ara~n~na.m rukkhamuula.m pabbata.m kandara.m giriguha.m susaana.m vanapattha.m abbhokaasa.m palaalapu~nja.m. So pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto nisiidati palla'nka.m aabhujitvaa, uju.m kaaya.m pa.nidhaaya, parimukha.m sati.m upa.t.thapetvaa.

So abhijjha.m loke pahaaya vigataabhijjhena cetasaa viharati, abhijjhaaya citta.m parisodheti; byaapaadapadosa.m pahaaya abyaapannacitto viharati, sabbapaa.nabhuutahitaanukampii byaapaadapadosaa citta.m parisodheti; thiinamiddha.m pahaaya vigatathiinamiddho viharati, aalokasa~n~nii sato sampajaano thiinamiddhaa citta.m parisodheti; uddhaccakukkucca.m pahaaya anuddhato viharati, ajjhatta.m vuupasantacitto uddhaccakukkuccaa citta.m parisodheti; vicikiccha.m pahaaya ti.n.navicikiccho viharati, akatha.mkathii kusalesu dhammesu vicikicchaaya citta.m parisodheti.

So ime pa~nca niivara.ne pahaaya cetaso upakkilese pa~n~naaya dubbaliikara.ne vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkha.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Idam-pi vuccati braahma.na Tathaagatapada.m iti pi, Tathaagatanisevita.m iti pi, Tathaagataara~njita.m iti pi. Na tv-eva taava ariyasaavako ni.t.tha.m gacchati: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti. Puna ca para.m braahma.na bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Idam-pi vuccati braahma.na Tathaagatapada.m iti pi, Tathaagatanisevita.m iti pi, Tathaagataara~njita.m iti pi. Na tv-eva taava ariyasaavako ni.t.tha.m gacchati:

[page 182]

sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti. Puna ca para.m braahma.na bhikkhu piitiyaa ca viraagaa upekhako ca viharati sato ca sampajaano, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeti yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Idam-pi vuccati braahma.na Tathaagatapada.m iti pi, Tathaagatanisevita.m iti pi, Tathaagataara~njita.m iti pi. Na tv-eva taava ariyasaavako ni.t.tha.m gacchati: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti. Puna ca para.m braahma.na bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Idam-pi vuccati braahma.na Tathaagatapada.m iti pi, Tathaagatanisevita.m iti pi, Tathaagataara~njita.m iti pi. Na tv-eva taava ariyasaavako ni.t.tha.m gacchati: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte pubbenivaasaanussati~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo tisso pi jaatiyo catasso pi jaatiyo pa~nca pi jaatiyo dasa pi jaatiyo viisatim-pi jaatiyo ti.msam-pi jaatiyo cattaariisam-pi jaatiyo pa~n~naasam-pi jaatiyo jaatisatam-pi jaatisahassam-pi jaatisatasahassam-pi aneke pi sa.mva.t.takappe aneke pi viva.t.takappe aneke pi sa.mva.t.taviva.t.takappe; amutr' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto amutra uppaadi.m, tatra p' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto idhuupapanno ti. Iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati. Idam-pi vuccati braahma.na Tathaagatapada.m iti pi, Tathaagatanisevita.m iti pi, Tathaagataara~njita.m iti pi. Na tv-eva taava ariyasaavako ni.t.tha.m gacchati: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti.

[page 183]

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte sattaana.m cutuupapaata~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaanaati: ime vata bhonto sattaa kaayaduccaritena samannaagataa vaciiduccaritena samannaagataa manoduccaritena samannaagataa ariyaana.m upavaadakaa micchaadi.t.thikaa micchaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapannaa; ime vaa pana bhonto sattaa kaayasucaritena samannaagataa vaciisucaritena samannaagataa manosucaritena samannaagataa ariyaana.m anupavaadakaa sammaadi.t.thikaa sammaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapannaa ti. Iti dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaanaati. Idam-pi vuccati braahma.na Tathaagatapada.m iti pi, Tathaagatanisevita.m iti pi, Tathaagataara~njita.m iti pi. Na tv-eva taava ariyasaavako ni.t.tha.m gacchati: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte aasavaana.m khaya~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So: ida.m dukkhan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhasamudayo ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhanirodho ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati; ime aasavaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m aasavasamudayo ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m aasavanirodho ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m aasavanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati. Idam-pi vuccati braahma.na Tathaagatapada.m iti pi, Tathaagatanisevita.m iti pi, Tathaagataara~njita.m iti pi. Na tv-eva taava ariyasaavako ni.t.tha.m gato hoti, api ca kho ni.t.tha.m gacchati: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti. Tassa eva.m jaanato eva.m passato kaamaasavaa pi citta.m vimuccati,

[page 184]

bhavaasavaa pi citta.m vimuccati, avijjaasavaa pi citta.m vimuccati, vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m hoti; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m. kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati. Ida.m vuccati braahma.na Tathaagatapada.m iti pi, Tathaagatanisevita.m iti pi, Tathaagataara~njita.m iti pi.

Ettaavataa kho braahma.na ariyasaavako ni.t.tha.m gato hoti:

sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti. Ettaavataa kho braahma.na hatthipadopamo vitthaarena paripuuro hotiiti.

Eva.m vutte Jaa.nusso.ni braahma.no Bhagavanta.m etadavoca: Abhikkanta.m bho Gotama, abhikkanta.m bho Gotama.

Seyyathaa pi bho Gotama nikujjita.m vaa ukkujjeyya. pa.ticchanna.m vaa vivareyya, muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya: cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva.m bhotaa Gotamena anekapariyaayena dhammo pakaasito. Esaaha.m bhavanta.m Gotama.m sara.na.m gacchaami dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca. Upaasaka.m ma.m bhava.m Gotamo dhaaretu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan-ti.

CUu.LAHATTHIPADOPAMASUTTA.M SATTAMA.M.

 


 

XXVIII. Mahaa Hatthi-Padopama Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho aayasmaa Saariputto bhikkhuu aamantesi: Aavuso bhikkhavo ti.

Aavuso ti kho te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa paccassosu.m. Aayasmaa Saariputto etad-avoca:

Seyyathaa pi aavuso yaani kaanici ja'ngamaana.m paa.naana.m padajaataani sabbaani taani hatthipade samodhaana.m gacchanti, hatthipada.m tesa.m aggam-akkhaayati yadida.m mahantattena, evam-eva kho aavuso ye keci kusalaa dhammaa sabbe te catusu ariyasaccesu sa'ngaha.m gacchanti, katamesu catusu: dukkhe ariyasacce,

[page 185]

dukkhasamudaye ariyasacce, dukkhanirodhe ariyasacce, dukkhanirodhagaaminiyaa pa.tipadaaya ariyasacce.

Katama~n-c' aavuso dukkha.m ariyasacca.m: jaati pi dukkhaa, jaraa pi dukkhaa, mara.nam-pi dukkha.m, sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa pi dukkhaa, yam-p' iccha.m na labhati tam-pi dukkha.m, sa'nkhittena pa~nc' upaadaanakkhandhaa dukkhaa. Katame c' aavuso pa~nc' upaadaanakkhandhaa: seyyathiida.m ruupupaadaanakkhandho vedanupaadaanakkhandho sa~n~nupaadaanakkhandho sa'nkhaarupaadaanakkhandho vi~n~naa.nupaadaanakkhandho. Katamo c' aavuso ruupupaadaanakkhandho: cattaari ca mahaabhuutaani catunna~n-ca mahaabhuutaana.m upaadaaya ruupa.m.

Katame c' aavuso cattaaro mahaabhuutaa: pa.thaviidhaatu aapodhaatu tejodhaatu vaayodhaatu.

Katamaa c' aavuso pa.thaviidhaatu: pa.thaviidhaatu siyaa ajjhattikaa siyaa baahiraa. Katamaa c' aavuso ajjhattikaa pa.thaviidhaatu:

ya.m ajjhatta.m paccatta.m kakkha.la.m kharigata.m upaadi.n.na.m, seyyathiida.m kesaa lomaa nakhaa dantaa taco ma.msa.m nahaaru a.t.thii a.t.thimi~njaa vakka.m hadaya.m yakana.m kilomaka.m pihaka.m papphaasa.m anta.m antagu.na.m udariya.m kariisa.m, ya.m vaa pan' a~n~nam-pi ki~nci ajjhatta.m paccatta.m kakkha.la.m kharigata.m upaadi.n.na.m, aya.m vuccat' aavuso ajjhattikaa pa.thaviidhaatu. Yaa c' eva kho pana ajjhattikaa pa.thaviidhaatu yaa ca baahiraa pa.thaviidhaatu pa.thaviidhaatur-ev' esaa. Ta.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m. Evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa pa.thaviidhaatuyaa nibbindati, pa.thaviidhaatuyaa citta.m viraajeti. Hoti kho so aavuso samayo ya.m baahiraa aapodhaatu pakuppati, antarahitaa tasmi.m samaye baahiraa pa.thaviidhaatu hoti. Tassaa hi naama aavuso baahiraaya pa.thaviidhaatuyaa taava mahallikaaya aniccataa pa~n~naayissati, khayadhammataa pa~n~naayissati, vayadhammataa pa~n~naayissati, vipari.naamadhammataa pa~n~naayissati, ki.m pan' imassa matta.t.thakassa kaayassa ta.nhupaadi.n.nassa ahan-ti vaa mamanti vaa asmiiti vaa, atha khvaassa no t' ev' ettha hoti. Ta~n-ce aavuso bhikkhu.m pare akkosanti paribhaasanti rosenti vihesenti, so eva.m pajaanaati: Uppannaa kho me aya.m sotasamphassajaa dukkhaa vedanaa, saa ca kho pa.ticca no appa.ticca, ki.m pa.ticca:

[page 186]

phassa.m pa.ticca. So: phasso anicco ti passati, vedanaa aniccaa ti passati, sa~n~naa aniccaa ti passati, sa'nkhaaraa aniccaa ti passati, vi~n~naa.na.m aniccan-ti passati. Tassa dhaataaramma.nam-eva citta.m pakkhandati pasiidati santi.t.thati adhimuccati.

Ta~n-ce aavuso bhikkhu.m pare ani.t.thehi akantehi amanaapehi samudaacaranti, paa.nisamphassena pi le.d.dusamphassena pi da.n.dasamphassena pi satthasamphassena pi, so eva.m pajaanaati:

Tathaabhuuto kho aya.m kaayo yathaabhuutasmi.m kaaye paa.nisamphassaa pi kamanti, le.d.dusamphassaa pi kamanti, da.n.dasamphassaa pi kamanti, satthasamphassaa pi kamanti. Vutta.m kho pan' eta.m Bhagavataa Kakacuupamovaade: Ubhatoda.n.dakena ce pi bhikkhave kakacena coraa ocarakaa a'ngama'ngaani okanteyyu.m, tatra pi yo mano padoseyya na me so tena saasanakaro ti. Aaraddha.m kho pana me viriya.m bhavissati asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, passaddho kaayo asaaraddho, samaahita.m citta.m ekagga.m. Kaama.m daani imasmi.m kaaye paa.nisamphassaa pi kamantu, le.d.dusamphassaa pi kamantu, da.n.dasamphassaa pi kamantu, satthasamphassaa pi kamantu, kariiyati h' ida.m buddhaana.m saasanan-ti. Tassa ce aavuso bhikkhuno eva.m Buddha.m anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa na sa.n.thaati, so tena sa.mvijjati sa.mvega.m aapajjati: Alaabhaa vata me na vata me laabhaa, dulladdha.m vata me na vata me suladdha.m, yassa me eva.m Buddham anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa na sa.n.thaatiiti. Seyyathaa pi aavuso su.nisaa sasura.m disvaa sa.mvijjati sa.mvega.m aapajjati, evam-eva kho aavuso tassa ce bhikkhuno eva.m Buddha.m anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa na sa.n.thaati, so tena sa.mvijjati sa.mvega.m aapajjati:

Alaabhaa vata me na vata me laabhaa, dulladdha.m vata me na vata me suladdha.m, yassa me eva.m Buddha.m anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa; na sa.n.thaatiiti. Tassa ce aavuso bhikkhuno eva.m Buddha.m anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa sa.n.thaati, so tena attamano hoti.

[page 187]

Ettaavataa pi kho aavuso bhikkhuno bahu kata.m hoti.

Katamaa c' aavuso aapodhaatu: aapodhaatu siyaa ajjhattikaa siyaa baahiraa. Katamaa c' aavuso ajjhattikaa aapodhaatu: ya.m ajjhatta.m paccatta.m aapo aapogata.m upaadi.n.na.m, seyyathiida.m pitta.m semha.m pubbo lohita.m sedo medo assu vasaa khe.lo si'nghaa.nikaa lasikaa mutta.m, ya.m vaa pan' a~n~nam-pi ki~nci ajjhatta.m paccatta.m aapo aapogata.m upaadi.n.na.m, aya.m vuccat' aavuso ajjhattikaa aapodhaatu. Yaa c' eva kho pana ajjhattikaa aapodhaatu yaa ca baahiraa aapodhaatu aapodhaatur-ev' esaa. Ta.m:

n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evameta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m. Evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa aapodhaatuyaa nibbindati, aapodhaatuyaa citta.m viraajeti. Hoti kho so aavuso samayo ya.m baahiraa aapodhaatu pakuppati, saa gaamam-pi vahati, nigamampi vahati, nagaram-pi vahati, janapadam-pi vahati, janapadapadesam-pi vahati. Hoti kho so aavuso samayo ya.m mahaasamudde yojanasatikaani pi udakaani ogacchanti, dviyojanasatikaani pi udakaani ogacchanti, tiyojanasatikaani pi udakaani ogacchanti, catuyojanasatikaani pi udakaani ogacchanti, pa~ncayojanasatikaani pi udakaani ogacchanti, chayojanasatikaani pi udakaani ogacchanti, sattayojanasatikaani pi udakaani ogacchanti.

Hoti kho so aavuso samayo ya.m mahaasamudde sattataalam-pi udaka.m sa.n.thaati, chataalam-pi udaka.m sa.n.thaati, pa~ncataalam-pi udaka.m sa.n.thaati, catutaalam-pi udaka.m sa.n.thaati, titaalam-pi udaka.m sa.n.thaati, dvitaalam-pi udaka.m sa.n.thaati, taalamattampi udaka.m sa.n.thaati. Hoti kho so aavuso samayo ya.m mahaasamudde sattaporisam-pi udaka.m sa.n.thaati, chaporisam-pi udaka.m sa.n.thaati, pa~ncaporisam-pi udaka.m sa.n.thaati, catuporisam-pi udaka.m sa.n.thaati, tiporisam-pi udaka.m sa.n.thaati, dviporisam-pi udaka.m sa.n.thaati, porisamattam-pi udaka.m sa.n.thaati. Hoti kho so aavuso samayo ya.m mahaasamudde addhaporisam-pi udaka.m sa.n.thaati, ka.timattam-pi udaka.m sa.n.thaati, ja.n.numattam-pi udaka.m sa.n.thaati, gopphamattam-pi udaka.m sa.n.thaati. Hoti kho so aavuso samayo ya.m mahaasamudde a'ngulipabbatemanamattam-pi udaka.m na hoti.

Tassaa hi naama aavuso baahiraaya aapodhaatuyaa taava mahallikaaya aniccataa pa~n~naayissati

[page 188]

- pe - upekhaa kusalanissitaa sa.n.thaati, so tena attamano hoti. Ettaavataa pi kho aavuso bhikkhuno bahu kata.m hoti.

Katamaa c' aavuso tejodhaatu: tejodhaatu siyaa ajjhattikaa siyaa baahiraa. Katamaa c' aavuso ajjhattikaa tejodhaatu: ya.m ajjhatta.m paccatta.m tejo tejogata.m upaadi.n.na.m, seyyathiida.m yena ca santappati yena ca jiriyati yena ca pari.dayhati yena ca asitapiitabhaayitasaayita.m sammaa pari.naama.m gacchati, ya.m vaa pan' a~n~nam-pi ki~nci ajjhatta.m paccatta.m tejo tejogata.m upaadi.n.na.m, aya.m vuccat' aavuso ajjhattikaa tejodhaatu. Yaa c' eva kho pana ajjhattikaa tejodhaatu yaa ca baahiraa tejodhaatu tejodhaatur-ev' esaa. Ta.m: n' eta.m mama, n' eso 'hamasmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m. Evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa tejodhaatuyaa nibbindati, tejodhaatuyaa citta.m viraajeti. Hoti kho so aavuso samayo ya.m baahiraa tejodhaatu pakuppati. Saa gaamam-pi .dahati, nigamam-pi .dahati, nagaram-pi .dahati, janapadam-pi .dahati, janapadapadesampi .dahati. Saa haritanta.m vaa panthanta.m vaa selanta.m vaa udakanta.m vaa rama.niiya.m vaa bhuumibhaaga.m aagamma anaahaaraa nibbaayati. Hoti kho so aavuso samayo ya.m kukku.tapa.t.tena pi nahaarudaddulena pi aggi.m gavesanti. Tassaa hi naama aavuso baahiraaya tejodhaatuyaa taava mahallikaaya aniccataa pa~n~naayissati - pe - upekhaa kusalanissitaa sa.n.thaati, so tena attamano hoti. Ettaavataa pi kho aavuso bhikkhuno bahu kata.m hoti.

Katamaa c' aavuso vaayodhaatu: vaayodhaatu siyaa ajjhattikaa siyaa baahiraa. Katamaa c' aavuso ajjhattikaa vaayodhaatu: ya.m ajjhatta.m paccatta.m vaayo vaayogata.m upaadi.n.na.m, seyyathiida.m uddha.mgamaa vaataa, adhogamaa vaataa,kucchisayaa vaataa. ko.t.thasayaa vaataa, a'ngama'ngaanusaarino vaataa, assaaso passaaso, iti vaa, ya.m vaa pan' a~n~nam-pi ki~nci ajjhatta.m paccatta.m vaayo vaayogata.m upaadi.n.na.m, aya.m vuccat' aavuso ajjhattikaa vaayodhaatu. Yaa c' eva kho pana ajjhattikaa vaayodhaatu yaa ca baahiraa vaayodhaatu vaayodhaatur-ev' esaa. Ta.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m. Evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa vaayodhaatuyaa nibbindati, vaayodhaatuyaa citta.m viraajeti.

[page 189]

Hoti kho so aavuso samayo ya.m baahiraa vaayodhaatu pakuppati, saa gaamam-pi vahati, nigamam-pi vahati, nagaram-pi vahati, janapadam-pi vahati, janapadapadesam-pi vahati.

Hoti kho so aavuso samayo ya.m gimhaana.m pacchime maase taalava.n.tena pi vidhuupanena pi vaata.m pariyesanti, ossavane pi ti.naani na icchanti. Tassaa hi naama aavuso baahiraaya vaayodhaatuyaa taava mahallikaaya aniccataa pa~n~naayissati, khayadhammataa pa~n~naayissati, vayadhammataa pa~n~naayissati, vipari.naamadhammataa pa~n~naayissati, ki.m pan' imassa matta.t.thakassa kaayassa ta.nhupaadi.n.nassa ahan-ti vaa maman-ti vaa asmiiti vaa, atha khvaassa no t' ev' ettha hoti. Ta~n-ce aavuso bhikkhu.m pare akkosanti paribhaasanti rosenti vihesenti, so eva.m pajaanaati:

Uppannaa kho me aya.m sotasamphassajaa dukkhaa vedanaa, saa ca kho pa.ticca no appa.ticca, ki.m pa.ticca: phassa.m pa.ticca.

So: phasso anicco ti passati, vedanaa aniccaa ti passati, sa~n~naa aniccaa ti passati, sa'nkhaaraa aniccaa ti passati, vi~n~naa.na.m aniccan-ti passati. Tassa dhaataaramma.nam-eva citta.m pakkhandati pasiidati santi.t.thati adhimuccati. Ta~n-ce aavuso bhikkhu.m pare ani.t.thehi akantehi amanaapehi samudaacaranti, paa.nisamphassena pi le.d.dusamphassena pi da.n.dasamphassena pi satthasamphassena pi, so eva.m pajaanaati: Tathaabhuuto kho aya.m kaayo yathaabhuutasmi.m kaaye paa.nisamphassaa pi kamanti, le.d.dusamphassaa pi kamanti, da.n.dasamphassaa pi kamanti, satthasamphassaa pi kamanti. Vutta.m kho pan' eta.m Bhagavataa Kakacuupamovaade: Ubhatoda.n.dakena ce pi bhikkhave coraa ocarakaa a'ngama'ngaani okanteyyu.m, tatra pi yo mano padoseyya na me so tena saasanakaro ti. Aaraddha.m kho pana me viriya.m bhavissati asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, passaddho kaayo asaaraddho, samaahita.m citta.m ekagga.m. Kaama.m daani imasmi.m kaaye paa.nisamphassaa pi kamantu, le.d.dusamphassaa pi kamantu, da.n.dasamphassaa pi kamantu, satthasamphassaa pi kamantu, kariiyati h' ida.m buddhaana.m saasanan-ti. Tassa ce aavuso bhikkhuno eva.m Buddha.m anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa na sa.n.thaati, so tena sa.mvijjati sa.mvega.m aapajjati: Alaabhaa vata me na vata me laabhaa, dulladdha.m vata me na vata me suladdha.m, yassa me eva.m Buddha.m anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa na sa.n.thaatiiti.

[page 190]

Seyyathaa pi aavuso su.nisaa sasura.m disvaa sa.mvijjati sa.mvega.m aapajjati. evam-eva kho aavuso tassa ce bhikkhuno eva.m Buddha.m anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa na sa.n.thaati, so tena sa.mvijjati sa.mvega.m aapajjati: Alaabhaa vata me na vata me laabhaa, dulladdha.m vata me na vata me suladdha.m. Yassa me eva.m Buddha.m anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa na sa.n.thaatiiti.

Tassa ce aavuso bhikkhuno eva.m Buddha.m anussarato eva.m dhamma.m anussarato eva.m sa'ngha.m anussarato upekhaa kusalanissitaa sa.n.thaati, so tena attamano hoti. Ettaavataa pi kho aavuso bhikkhuno bahu kata.m hoti.

Seyyathaa pi aavuso ka.t.tha~n-ca pa.ticca valli~n-ca pa.ticca ti.na~n-ca pa.ticca mattika~n-ca pa.ticca aakaaso parivaarito agaaran-t' eva sa'nkha.m gacchati, evam-eva kho aavuso a.t.thi.m ca pa.ticca nahaaru~n-ca pa.ticca ma.msa~n-ca pa.ticca camma~n-ca pa.ticca aakaaso parivaarito ruupan-t' eva sa'nkha.m gacchati.

Ajjhattika~n-ce aavuso cakkhu.m aparibhinna.m hoti baahiraa ca ruupaa na aapaatha.m aagacchanti no ca tajjo samannaahaaro hoti, n' eva taava tajjassa vi~n~naa.nabhaagassa paatubhaavo hoti.

Ajjhattika~n-ce aavuso cakkhu.m aparibhinna.m hoti baahiraa ca ruupaa aapaatha.m aagacchanti no ca tajjo samannaahaaro hoti, n' eva taava tajjassa vi~n~naa.nabhaagassa paatubhaavo hoti. Yato ca kho aavuso ajjhattika~n-c' eva cakkhu.m aparibhinna.m hoti baahiraa ca ruupaa aapaatha.m aagacchanti tajjo ca samannaahaaro hoti, eva.m tajjassa vi~n~naa.nabhaagassa paatubhaavo hoti. Ya.m tathaabhuutassa ruupa.m ta.m ruupupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchati, yaa tathaabhuutassa vedanaa saa vedanupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchati, yaa tathaabhuutassa sa~n~naa saa sa~n~nupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchati, ye tathaabhuutassa sa'nkhaaraa te sa'nkhaarupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchanti, ya.m tathaabhuutassa vi~n~naa.na.m ta.m vi~n~naa.nupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchati. So eva.m pajaanaati: Eva.m kira 'mesa.m pa~ncanna.m upaadaanakkhandhaana.m sa'ngaho sannipaato samavaayo hotiiti.

Vutta.m kho pan' eta.m Bhagavataa: Yo pa.ticcasamuppaada.m passati so dhamma.m passati,

[page 191]

yo dhamma.m passati so pa.ticcasamuppaada.m passatiiti. Pa.ticcasamuppannaa kho pan' ime yadida.m pa~nc' upaadaanakkhandhaa. Yo imesu pa~ncas' upaadaanakkhandhesu chando aalayo anunayo ajjhosaana.m so dukkhasamudayo, yo imesu pa~ncas' upaadaanakkhandhesu chandaraagavinayo chandaraagapahaana.m so dukkhanirodho. Ettaavataa pi kho aavuso bhikkhuno bahu kata.m hoti. Ajjhattika~nce aavuso sota.m aparibhinna.m hoti - pe - ghaana.m aparibhinna.m hoti - jivhaa aparibhinnaa hoti. - kaayo aparibhinno hoti - mano aparibhinno hoti baahiraa ca dhammaa na aapaatha.m aagacchanti no ca tajjo samannaahaaro hoti, n' eva taava tajjassa vi~n~naa.nabhaagassa paatubhaavo hoti. Ajjhattiko ce aavuso mano aparibhinno hoti baahiraa ca dhammaa aapaatha.m aagacchanti no ca tajjo samannaahaaro hoti, n' eva taava tajjassa vi~n~naa.nabhaagassa paatubhaavo hoti. Yato ca kho aavuso ajjhattiko c' eva mano aparibhinno hoti baahiraa ca dhammaa aapaatha.m aagacchanti tajjo ca samannaahaaro hoti, eva.m tajjassa vi~n~naa.nabhaagassa paatubhaavo hoti. Ya.m tathaabhuutassa ruupa.m ta.m ruupupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchati, yaa tathaabhuutassa vedanaa saa vedanupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchati, yaa tathaabhuutassa sa~n~naa saa sa~n~nupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchati, ye tathaabhuutassa sa'nkhaaraa te sa'nkhaarupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchanti, ya.m tathaabhuutassa vi~n~naa.na.m ta.m vi~n~naa.nupaadaanakkhandhe sa'ngaha.m gacchati. So eva.m pajaanaati: Eva.m kira 'mesa.m pa~ncanna.m upaadaanakkhandhaana.m sa'ngaho sannipaato samavaayo hotiiti. Vutta.m kho pan' eta.m Bhagavataa: Yo pa.ticcasamuppaada.m passati so dhamma.m passati, yo dhamma.m passati so pa.ticcasamuppaada.m passatiiti. Pa.ticcasamuppannaa kho pan' ime yadida.m pa~nc' upaadaanakkhandhaa. Yo imesu pa~ncas' upaadaanakkhandhesu chando aalayo anunayo ajjhosaana.m so dukkhasamudayo, yo imesu pa~ncas' upaadaanakkhandhesu chandaraagavinayo chandaraagappahaana.m so dukkhanirodho. Ettaavataa pi kho aavuso bhikkhuno bahu kata.m hotiiti.

Idam-avoca aayasmaa Saariputto. Attamanaa te bhikkhuu aayasmato Saariputtassa bhaasita.m abhinandun-ti.

MAHAaHATTHIPADOPAMASUTTA.M A.T.THAMA.M.

[page 192]

 


 

XXIX. Mahaa Saaropama Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Raajagahe viharati Gijjhakuu.te pabbate acirapakkante Devadatte. Tatra kho Bhagavaa Devadatta.m aarabbha bhikkhuu aamantesi:

Idha bhikkhave ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti. So tena laabhasakkaarasilokena attamano hoti paripu.n.nasa'nkappo. So tena laabhasakkaarasilokena attaan' ukka.mseti para.m vambheti: ahamasmi laabhii silokavaa ime pan' a~n~ne bhikkhuu appa~n~naataa appesakkhaa ti. So tena laabhasakkaarasilokena majjati pamajjati pamaada.m aapajjati, pamatto samaano dukkha.m viharati. Seyyathaa pi bhikkhave puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m atikkamma papa.tika.m saakhaapalaasa.m chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti ma~n~namaano; tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Na vataaya.m bhava.m puriso a~n~naasi saara.m na a~n~naasi pheggu.m na a~n~naasi taca.m na a~n~naasi papa.tika.m na a~n~naasi saakhaapalaasa.m, tathaa h' aya.m bhava.m puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m atikkamma papa.tika.m saakhaapalaasa.m chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~nc' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa atta.m naanubhavissatiiti. Evam-eva kho bhikkhave idh' ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti.

So tena laabhasakkaarasilokena attamano hoti paripu.n.nasa'nkappo. So tena laabhasakkaarasilokena attaan' ukka.mseti para.m vambheti:

[page 193]

aham-asmi laabhii silokavaa, ime pan' a~n~ne bhikkhuu appa~n~naataa appesakkhaa ti. So tena laabhasakkaarasilokena majjati pamajjati pamaada.m aapajjati, pamatto samaano dukkha.m viharati. Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu saakhaapalaasa.m aggahesi brahmacariyassa, tena ca vosaana.m aapaadi.

Idha pana bhikkhave ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti. So tena laabhasakkaarasilokena na attamano hoti na paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so tena laabhasakkaarasilokena na majjati nappamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano siilasampada.m aaraadheti. So taaya siilasampadaaya attamano hoti paripu.n.nasa'nkappo. So taaya siilasampadaaya attaan' ukka.mseti para.m vambheti: aham-asmi siilavaa kalyaa.nadhammo, ime pan' a~n~ne bhikkhuu dussiilaa paapadhammaa ti. So taaya siilasampadaaya majjati pamajjati pamaada.m aapajjati, pamatto samaano dukkha.m viharati. Seyyathaa pi bhikkhave puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m papa.tika.m chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti ma~n~namaano; tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Na vataaya.m bhava.m puriso a~n~naasi saara.m na a~n~naasi pheggu.m na a~n~naasi taca.m na a~n~naasi papa.tika.m na a~n~naasi saakhaapalaasa.m; tathaa h' aya.m bhava.m puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m papa.tika.m chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m naanubhavissatiiti. Evam-eva kho bhikkhave idh' ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti ... So taaya siilasampadaaya majjati pamajjati pamaada.m aapajjati, pamatto samaano dukkha.m viharati.

[page 194]

Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu papa.tika.m aggahesi brahmacariyassa, tena ca vosaana.m aapaadi.

Idha pana bhikkhave ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti. So tena laabhasakkaarasilokena na attamano hoti na paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so tena laabhasakkaarasilokena na majjati nappamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano siilasampada.m aaraadheti. So taaya siilasampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya siilasampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so taaya siilasampadaaya na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano samaadhisampada.m aaraadheti. So taaya samaadhisampadaaya attamano hoti paripu.n.nasa'nkappo. So taaya samaadhisampadaaya attaan' ukka.mseti para.m vambheti: aham-asmi samaahito ekaggacitto, ime pan' a~n~ne bhikkhuu asamaahitaa vibbhantacittaa ti. So taaya samaadhisampadaaya majjati pamajjati pamaada.m aapajjati, pamatto samaano dukkha.m viharati. Seyyathaa pi bhikkhave puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m taca.m chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti ma~n~namaano; tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Na vataaya.m bhava.m puriso a~n~naasi saara.m na a~n~naasi pheggu.m na a~n~naasi taca.m na a~n~naasi papa.tika.m na a~n~naasi saakhaapalaasa.m, tathaa h' aya.m bhava.m puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m taca.m chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m naanubhavissatiiti. Evam-eva kho bhikkhave idh' ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti ... So taaya samaadhisampadaaya majjati pamajjati pamaada.m aapajjati, pamatto samaano dukkha.m viharati. Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu taca.m aggahesi brahmacariyassa,

[page 195]

tena ca vosaana.m aapaadi.

Idha pana bhikkhave ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti. So tena laabhasakkaarasilokena na attamano hoti na paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so tena laabhasakkaarasilokena na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano siilasampada.m aaraadheti. So taaya siilasampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya siilasampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so taaya siilasampadaaya na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano samaadhisampada.m aaraadheti. So taaya samaadhisampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya samaadhisampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so taaya samaadhisampadaaya na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano ~naa.nadassana.m aaraadheti.

So tena ~naa.nadassanena attamano hoti paripu.n.nasa'nkappo.

So tena ~naa.nadassanena attaan' ukka.mseti para.m vambheti:

aham-asmi jaana.m passa.m viharaami, ime pan' a~n~ne bhikkhuu ajaana.m apassa.m viharantiiti. So tena ~naa.nadassanena majjati pamajjati pamaada.m aapajjati, pamatto samaano dukkha.m viharati. Seyyathaa pi bhikkhave puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m pheggu.m chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti ma~n~namaano; tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Na vataaya.m bhava.m puriso a~n~naasi saara.m na a~n~naasi pheggu.m na a~n~naasi taca.m na a~n~naasi papa.tika.m na a~n~naasi saakhaapalaasa.m, tathaa h' aya.m bhava.m puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m pheggu.m chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa atta.m naanubhavissatiiti.

[page 196]

Evam-eva kho bhikkhave idh' ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti ... So tena ~naa.nadassanena majjati pamajjati pamaada.m aapajjati, pamatto samaano dukkha.m viharati. Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu pheggu.m aggahesi brahmacariyassa, tena ca vosaana.m aapaadi.

Idha pana bhikkhave ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti. So tena laabhasakkaarasilokena na attamano hoti na paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so tena laabhasakkaarasilokena na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano siilasampada.m aaraadheti. So taaya siilasampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taava siilasampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so taaya siilasampadaaya na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano samaadhisampada.m aaraadheti. So taaya samaadhisampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya samaadhisampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so taaya samaadhisampadaaya na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano ~naa.nadassana.m aaraadheti. So tena ~naa.nadassanena attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so tena ~naa.nadassanena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so tena ~naa.nadassanena na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano samayavimokha.m aaraadheti. .Thaana.m kho pan' eta.m bhikkhave vijjati ya.m so bhikkhu taaya samayavimuttiyaa parihaayetha. Seyyathaa pi bhikkhave puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato saara~n-~neva chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti jaanamaano; tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: A~n~naasi vataaya.m bhava.m puriso saara.m a~n~naasi pheggu.m a~n~naasi taca.m a~n~naasi papa.tika.m a~n~naasi saakhaapalaasa.m, tathaa h' aya.m bhava.m puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato saara~n-~neva chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti jaanamaano,

[page 197]

ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m anubhavissatiiti. Evam-eva kho bhikkhave idh' ekacco kulaputto saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti. So tena laabhasakkaarasilokena na attamano hoti na paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so tena laabhasakkaarasilokena na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano siilasampada.m aaraadheti. So taaya siilasampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya siilasampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so taaya siilasampadaaya na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano samaadhisampada.m aaraadheti. So taaya samaadhisampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya samaadhisampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so taaya samaadhisampadaaya na majjati na-ppamajjati nappamaada.m aapajjati, appamatto samaano ~naa.nadassana.m aaraadheti. So tena ~naa.nadassanena attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so tena ~naa.nadassanena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, so tena ~naa.nadassanena na majjati na-ppamajjati na-ppamaada.m aapajjati, appamatto samaano asamayavimokha.m aaraadheti. A.t.thaanam-eta.m bhikkhave anavakaaso ya.m so bhikkhu taaya asamayavimuttiyaa parihaayetha.

Iti kho bhikkhave na-y-ida.m brahmacariya.m laabhasakkaarasilokaanisa.msa.m, na siilasampadaanisa.msa.m, na samaadhisampadaanisa.msa.m, na ~naa.nadassanaanisa.msa.m. Yaa ca kho aya.m bhikkhave akuppaa cetovimutti, etadattham-ida.m bhikkhave brahmacariya.m eta.msaara.m eta.mpariyosaanan-ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

MAHAaSAaROPAMASUTTA.M NAVAMA.M.

[page 198]

 


 

XXX. Cuu.la Saaropama Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Atha kho Pi'ngalakoccho braahma.no yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavataa saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Pi'ngalakoccho braahma.no Bhagavanta.m etadavoca: Ye 'me bho Gotama sama.nabraahma.naa sa'nghino ga.nino ga.naacariyaa ~naataa yasassino titthakaraa saadhusammataa bahujanassa, seyyathiida.m Puura.no Kassapo, Makkhali Gosaalo, Ajito Kesakambalii, Pakudho Kaccaayano, Sa~njayo Bela.t.thaputto, Niga.n.tho Naataputto, sabbe te sakaaya pa.ti~n~naaya abbha~n~na.msu sabbe va naabbha~n~na.msu, udaahu ekacce abbha~n~na.msu ekacce na abbha~n~na.msuuti. - Ala.m braahma.na, titthat' eta.m: sabbe te sakaaya pa.ti~n~naaya abbha~n~na.msu sabbe va nabbha~n~na.msu, udaahu ekacce abbha~n~na.msu ekacce na abbha~n~na.msu. Dhamman-te braahma.na desessaami, ta.m su.naahi, saadhuka.m manasikarohi, bhaasissaamiiti. Evam-bho ti kho Pi'ngalakoccho braahma.no Bhagavato paccassosi. Bhagavaa etad-avoca:

Seyyathaa pi braahma.na puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m atikkamma papa.tika.m saakhaapalaasa.m chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti ma~n~namaano; tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Na vataaya.m bhava.m puriso a~n~naasi saara.m na a~n~naasi pheggu.m na a~n~naasi taca.m na a~n~naasi papa.tika.m na a~n~naasi saakhaapalaasa.m, tathaa h' aya.m bhava.m puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m atikkamma papa.tika.m saakhaapalaasa.m chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m naanubhavissatiiti.

Seyyathaa pi vaa pana braahma.na puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m papa.tika.m chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti ma~n~namaano;

[page 199]

tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya:

Na vataaya.m bhava.m puriso a~n~naasi saara.m na a~n~naasi pheggu.m na a~n~naasi taca.m na a~n~naasi papa.tika.m na a~n~naasi saakhaapalaasa.m, tathaa h' aya.m bhava.m puriso s. s. s. c. mahato rukkhassa t. s. atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m papa.tika.m chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m naanubhavissatiiti.

Seyyathaa pi vaa pana braahma.na puriso s. s. s. c. mahato rukkhassa t. s. atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m taca.m chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti ma~n~namaano; tamena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya: Na vataaya.m bhava.m puriso a~n~naasi saara.m na a~n~naasi pheggu.m na a~n~naasi taca.m na a~n~naasi papa.tika.m na a~n~naasi saakhaapalaasa.m, tathaa h' aya.m bhavam puriso s. s. s. c. mahato rukkhassa t. s.

atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m taca.m chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m naanubhavissatiiti.

Seyyathaa pi vaa pana braahma.na puriso s. s. s. c. mahato rukkhassa t. s. atikkamm' eva saara.m pheggu.m chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti ma~n~namaano; tam-ena.m cakkhumaa puriso eva.m vadeyya: Na vataaya.m bhava.m puriso a~n~naasi saara.m na a~n~naasi pheggu.m na a~n~naasi taca.m na a~n~naasi papa.tika.m na a~n~naasi saakhaapalaasa.m, tathaa h' aya.m bhava.m puriso s. s. s. c. mahato rukkhassa t. s. atikkamm' eva saara.m pheggu.m chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m naanubhavissatiiti.

Seyyathaa pi vaa pana braahma.na puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato saara~n-~neva chetvaa aadaaya pakkameyya saaran-ti jaanamaano; tam-ena.m cakkhumaa puriso disvaa eva.m vadeyya:

A~n~naasi vataaya.m bhava.m puriso saara.m a~n~naasi pheggu.m a~n~naasi taca.m a~n~naasi papa.tika.m a~n~naasi saakhaapalaasa.m, tathaa h' aya.m bhava.m puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato saara.m yeva chetvaa aadaaya pakkanto saaran-ti jaanamano,

[page 200]

ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m anubhavissatiiti.

Evam-eva kho braahma.na idh' ekacco puggalo saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti, so tena laabhasakkaarasilokena attamano hoti paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena attaan' ukka.mseti para.m vambheti: aham-asmi laabhii silokavaa, ime pan' a~n~ne bhikkhuu appa~n~naataa appesakkhaa ti; laabhasakkaarasilokena ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya na chanda.m janeti na vaayamati, oliinavuttiko ca hoti saathaliko. Seyyathaa pi so braahma.na puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m atikkamma papa.tika.m saakhaapalaasa.m chetvaa aadaaya pakkamanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m naanubhavissati, tathuupamaaha.m braahma.na ima.m puggala.m vadaami.

Idha pana braahma.na ekacco puggalo saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti, so tena laabhasakkaarasilokena na attamano hoti na paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, laabhasakkaarasilokena ca ya a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko.

So siilasampada.m aaraadheti, so taaya siilasampadaaya attamano hoti paripu.n.nasa'nkappo, so taaya siilasampadaaya attaan' ukka.mseti para.m vambheti: aham-asmi siilavaa kalyaa.nadhammo, ime pan' a~n~ne bhikkhuu dussiilaa paapadhammaa ti; siilasampadaaya ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya na chanda.m janeti na vaayamati,

[page 201]

oliinavuttiko ca hoti saathaliko. Seyyathaa pi so braahma.na puriso s. s. s. c. mahato rukkhassa t. s. atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m atikkamma taca.m papa.tika.m chetvaa aadaaya pakkamanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa ... naanubhavissati, tathuupamaaha.m braahma.na ima.m puggala.m vadaami.

Idha pana braahma.na ekacco puggalo saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti, so tena laabhasakkaarasilokena na attamano hoti na paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, laabhasakkaarasilokena ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko.

So siilasampada.m aaraadheti, so taaya siilasampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya siilasampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, siilasampadaaya ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko. So samaadhisampada.m aaraadheti, so taaya samaadhisampadaaya attamano hoti paripu.n.nasa'nkappo, so taaya samaadhisampadaaya attaan' ukka.mseti para.m vambheti:

aham-asmi samaahito ekaggacitto, ime pan' a~n~ne bhikkhuu asamaahitaa vibbhantacittaa ti; samaadhisampadaaya ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya na chanda.m janeti na vaayamati, oliinavuttiko ca hoti saathaliko. Seyyathaa pi so braahma.na puriso s. s. s. c.

mahato rukkhassa t. s. atikkamm' eva saara.m atikkamma pheggu.m taca.m chetvaa aadaaya pakkamanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa ... naanubhavissati, tathuupamaaha.m braahma.na ima.m puggala.m vadaami.

Idha pana braahma.na ekacco puggalo saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi.

[page 202]

dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti, so tena laabhasakkaarasilokena na attamano hoti na paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, laabhasakkaarasilokena ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko.

So siilasampada.m aaraadheti, so taaya siilasampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo. So taaya siilasampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, siilasampadaaya ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko. So samaadhisampada.m aaraadheti, so taaya samaadhisampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya samaadhisampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, samaadhisampadaaya ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko.

So ~naa.nadassana.m aaraadheti, so tena ~naa.nadassanena attamano hoti paripu.n.nasa'nkappo, so tena ~naa.nadassanena attaan' ukka.mseti para.m vambheti: aham-asmi jaana.m passa.m viharaami, ime pan' a~n~ne bhikkhuu ajaana.m. apassa.m viharantiiti; ~naa.nadassanena ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya na chanda.m janeti na vaayamati, oliinavuttiko ca hoti saathaliko. Seyyathaa pi so braahma.na puriso s. s. s. c. mahato rukkhassa t. s. atikkamm' eva saara.m pheggu.m chetvaa aadaaya pakkamanto saaran-ti ma~n~namaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m naanubhavissati, tathuupamaaha.m braahma.na ima.m puggala.m vadaami.

Idha pana braahma.na ekacco puggalo saddhaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti: oti.n.no 'mhi jaatiyaa jaraamara.nena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upaayaasehi, dukkhoti.n.no dukkhapareto, app-eva naama imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyaa pa~n~naayethaati. So eva.m pabbajito samaano laabhasakkaarasiloka.m abhinibbatteti,

[page 203]

so tena laabhasakkaarasilokena na attamano hoti na paripu.n.nasa'nkappo, so tena laabhasakkaarasilokena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, laabhasakkaarasilokena ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko.

So siilasampada.m aaraadheti, so taaya siilasampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya siilasampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, siilasampadaaya ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko. So samaadhisampada.m aaraadheti, so taaya samaadhisampadaaya attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so taaya samaadhisampadaaya na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, samaadhisampadaaya ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko.

So ~naa.nadassana.m aaraadheti. So tena ~naa.nadassanena attamano hoti no ca kho paripu.n.nasa'nkappo, so tena ~naa.nadassanena na attaan' ukka.mseti na para.m vambheti, ~naa.nadassanena ca ye a~n~ne dhammaa uttaritaraa ca pa.niitataraa ca tesa.m dhammaana.m sacchikiriyaaya chanda.m janeti vaayamati, anoliinavuttiko ca hoti asaathaliko.

Katame ca braahma.na dhammaa ~naa.nadassanena uttaritaraa ca pa.niitataraa ca: Idha braahma.na bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati.

Ayam-pi kho braahma.na dhammo ~naa.nadassanena uttaritaro ca pa.niitataro ca. Puna ca para.m braahma.na bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Ayam-pi kho braahma.na dhammo ~naa.nadassanena uttaritaro ca pa.niitataro ca.

Puna ca para.m braahma.na bhikkhu piitiyaa ca viraagaa upekhako ca viharati sato ca sampajaano, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeti yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Ayam-pi kho braahma.na dhammo ~naa.nadassanena uttaritaro ca pa.niitataro ca.

[page 204]

Puna ca para.m braahma.na bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkham-asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Ayam-pi kho braahma.na dhammo ~naa.nadassanena uttaritaro ca pa.niitataro ca. Puna ca para.m braahma.na bhikkhu sabbaso ruupasa~n~naana.m samatikkamaa pa.tighasa~n~naana.m atthagamaa naanattasa~n~naana.m amanasikaaraa ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m upasampajja viharati. Ayam-pi kho braahma.na dhammo ~naa.nadassanena uttaritaro ca pa.niitataro ca. Puna ca para.m braahma.na bhikkhu sabbaso aakaasaana~ncaayatana.m samatikkamma ananta.m vi~n~naa.nan-ti vi~n~naa.na~ncaayatana.m upasampajja viharati. Ayam-pi kho braahma.na dhammo ~naa.nadassanena uttaritaro ca pa.niitataro ca. Puna ca para.m braahma.na bhikkhu sabbaso vi~n~naa.na~ncaayatana.m samatikkamma na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m upasampajja viharati. Ayam-pi kho braahma.na dhammo ~naa.nadassanena uttaritaro ca pa.niitataro ca. Puna ca para.m braahma.na bhikkhu sabbaso aaki~nca~n~naayatana.m samatikkamma nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m upasampajja viharati. Ayam-pi kho braahma.na dhammo ~naa.nadassanena uttaritaro ca pa.niitataro ca. Puna ca para.m braahma.na bhikkhu sabbaso nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m samatikkamma sa~n~naavedayitanirodha.m upasampajja viharati, pa~n~naaya c' assa disvaa aasavaa parikkhii.naa honti.

Ayam-pi kho braahma.na dhammo ~naa.nadassanena uttaritaro ca pa.niitataro ca. Ime kho braahma.na dhammaa ~naa.nadassanena uttaritaraa ca pa.niitataraa ca.

Seyyathaa pi so braahma.na puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato saara.m yeva chetvaa aadaaya pakkamanto saaran-ti jaanamaano, ya~n-c' assa saarena saarakara.niiya.m ta~n-c' assa attha.m anubhavissati, tathuupamaaha.m braahma.na ima.m puggala.m vadaami.

Iti kho braahma.na na-y-ida.m brahmacariya.m laabhasakkaarasilokaanisa.msa.m na siilasampadaanisa.msa.m na samaadhisampadaanisa.msa.m na ~naa.nadassanaanisa.msa.m. Yaa ca kho aya.m braahma.na akuppaa cetovimutti,

[page 205]

etadattham-ida.m braahma.na brahmacariya.m eta.msaara.m eta.mpariyosaanan-ti.

Eva.m vutte Pi'ngalakoccho braahma.no Bhagavanta.m etad-avoca: Abhikkanta.m bho Gotama, abhikkanta.m bho Gotama. Seyyathaa pi bho Gotama nikujjita.m vaa ukkujjeyya, pa.ticchanna.m vaa vivareyya. muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya: cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva kho bhotaa Gotamena anekapariyaayena dhammo pakaasito. Esaaha.m bhavanta.m Gotama.m sara.na.m gacchaami dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca. Upaasaka.m ma.m bhava.m Gotamo dhaaretu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan-ti.

CUu.LASAaROPAMASUTTA.M DASAMA.M.

VAGGO TATIYO.

 


 

Mahaa Yamaka Vagga

XXXI. Cuu.la Gosi'nga Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Naadike viharati Gi~njakaavasathe. Tena kho pana samayena aayasmaa ca Anuruddho aayasmaa ca Nandiyo aayasmaa ca Kimbilo Gosi'ngasaalavanadaaye viharanti. Atha kho Bhagavaa saayanhasamaya.m pa.tisallaa.naa vu.t.thito yena Gosi'ngasaalavanadaayo ten' upasa'nkami. Addasaa kho daayapaalo Bhagavanta.m duurato va aagacchanta.m, disvaana Bhagavanta.m etad-avoca: Maa sama.na eta.m daaya.m paavisi, sant' ettha tayo kulaputtaa attakaamaruupaa viharanti, maa tesa.m aphaasum-akaasiiti. Assosi kho aayasmaa Anuruddho daayapaalassa Bhagavataa saddhi.m mantayamaanassa, sutvaana daayapaala.m etad-avoca: Maavuso daayapaala Bhagavanta.m vaaresi, satthaa no Bhagavaa anuppatto ti. Atha kho aayasmaa Anuruddho yen' aayasmaa ca Nandiyo aayasmaa ca Kimbilo ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmanta~n-ca Nandiya.m aayasmanta~n-ca Kimbila.m etad-avoca: Abhikkamath' aayasmanto, abhikkamath' aayasmanto, satthaa no Bhagavaa anuppatto ti.

[page 206]

Atha kho aayasmaa ca Anuruddho aayasmaa ca Nandiyo aayasmaa ca Kimbilo Bhagavanta.m paccuggantvaa eko Bhagavato pattaciivara.m pa.tiggahesi eko aasana.m pa~n~naapesi eko paadodaka.m upa.t.thaapesi. Nisiidi Bhagavaa pa~n~natte aasane, nisajja kho Bhagavaa paade pakkhaalesi. Te pi kho aayasmanto Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu.

Ekamanta.m nisinna.m kho aayasmanta.m Anuruddha.m Bhagavaa etad-avoca:

Kacci vo Anuruddhaa khamaniiya.m, kacci yaapaniiya.m, kacci pi.n.dakena na kilamathaati. - Khamaniiya.m Bhagavaa, yapaniiya.m Bhagavaa, na ca maya.m bhante pi.n.dakena kilamaamaati. - Kacci pana vo Anuruddhaa samaggaa sammodamaanaa avivadamaanaa khiirodakiibhuutaa a~n~nama~n~na.m piyacakkhuuhi sampassantaa viharathaati. - Taggha maya.m bhante samaggaa sammodamaanaa avivadamaanaa khiirodakiibhuutaa a~n~nama~n~na.m piyacakkhuuhi sampassantaa viharaamaati. - Yathaakatha.m pana tumhe Anuruddhaa samaggaa sammodamaanaa avivadamaanaa khiirodakiibhuutaa a~n~nama~n~na.m piyacakkhuuhi sampassantaa viharathaati. - Idha mayha.m bhante eva.m hoti: Laabhaa vata me, suladdha.m vata me, yo 'ha.m evaruupehi sabrahmacaariihi saddhi.m viharaamiiti. Tassa mayha.m bhante imesu aayasmantesu metta.m kaayakamma.m paccupa.t.thita.m aavii c' eva raho ca, metta.m vaciikamma.m paccupa.t.thita.m aavii c' eva raho ca, metta.m manokamma.m paccupa.t.thita.m aavii c' eva raho ca.

Tassa mayha.m bhante eva.m hoti: Yan-nuunaaha.m saka.m citta.m nikkhipitvaa imesa.m yeva aayasmantaana.m cittassa vasena vatteyyan-ti. So kho aha.m bhante saka.m citta.m nikkhipitvaa imesa.m yeva aayasmantaana.m cittassa vasena vattaami. Naanaa hi kho no bhante kaayaa eka~n-ca pana ma~n~ne cittan-ti.

Aayasmaa pi kho Nandiyo - pe - aayasmaa pi kho Kimbilo Bhagavanta.m etad-avoca: Mayham-pi kho bhante eva.m hoti: Laabhaa vata me, suladdha.m vata me, yo 'ha.m evaruupehi sabrahmacaariihi saddhi.m viharaamiiti. Tassa mayha.m bhante imesu aayasmantesu metta.m kaayakamma.m paccupa.t.thita.m aavii c' eva raho ca, metta.m vaciikamma.m paccupa.t.thita.m aavii c' eva raho ca, metta.m manokamma.m paccupa.t.thita.m aavii c' eva raho ca. Tassa mayha.m bhante eva.m hoti: Yan-nuunaaha.m saka.m citta.m nikkhipitvaa imesa.m yeva aayasmantaana.m cittassa vasena vatteyyan-ti.

[page 207]

So kho aha.m bhante saka.m citta.m nikkhipitvaa imesa.m yeva aayasmantaana.m cittassa vasena vattaami. Naanaa hi kho no bhante kaayaa eka~n-ca pana ma~n~ne cittan-ti.

Eva.m kho maya.m bhante samaggaa sammodamaanaa avivadamaanaa khiirodakiibhuutaa a~n~nama~n~na.m piyacakkhuuhi sampassantaa viharaamaati. - Saadhu saadhu Anuruddhaa. Kacci pana vo Anuruddhaa appamattaa aataapino pahitattaa viharathaati.

-- Taggha maya.m bhante appamattaa aataapino pahitattaa viharaamaati. - Yathaakatha.m pana tumhe Anuruddhaa appamattaa aataapino pahitattaa viharathaati. - Idha bhante amhaaka.m yo pa.thama.m gaamato pi.n.daaya pa.tikkamati, so aasanaani pa~n~naapeti, paaniiya.m paribhojaniiya.m upa.t.thaapeti, avakkaarapaati.m upa.t.thaapeti. Yo pacchaa gaamato pi.n.daaya pa.tikkamati, sace hoti bhuttaavaseso sace aaka'nkhati bhu~njati, no ce aaka'nkhati appaharite vaa cha.d.deti appaa.nake vaa udake opilaapeti. So aasanaani pa.tisaameti, paaniiya.m paribhojaniiya.m pa.tisaameti, avakkaarapaati.m pa.tisaameti, bhattagga.m sammajjati. Yo passati paaniiyagha.ta.m vaa paribhojaniiyagha.ta.m vaa vaccagha.ta.m vaa ritta.m tuccha.m so upa.t.thaapeti; sacaassa hoti avisayha.m hatthavikaarena dutiya.m aamantetvaa hatthavila'ngakena upa.t.thaapema, na tv-eva maya.m bhante tappaccayaa vaaca.m bhindaama.

Pa~ncaahika.m kho pana maya.m bhante sabbarattiyaa dhammiyaa kathaaya sannisiidaama. Eva.m kho maya.m bhante appamattaa aataapino pahitattaa viiharaamaati.

Saadhu saadhu Anuruddhaa. Atthi pana vo Anuruddhaa eva.m appamattaana.m aataapiina.m pahitattaana.m viharata.m uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Ki.m hi no siyaa bhante. Idha maya.m bhante yaavad-e aaka'nkhaama vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharaama. Aya.m kho no bhante amhaaka.m appamattaana.m aataapiina.m pahitattaana.m viharata.m uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana]viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Saadhu saadhu Anuruddhaa.

Etassa pana vo Anuruddhaa vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa atth' a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti.

[page 208]

- Ki.m hi no siyaa bhante. Idha maya.m bhante yaavad-e aaka'nkhaama vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharaama.

Etassa bhante vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa ayam-a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Saadhu saadhu Anuruddhaa. Etassa pana vo Anuruddhaa vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa atth' a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Ki.m hi no siyaa bhante. Idha maya.m bhante yaavad-e aaka'nkhaama piitiyaa ca viraagaa upekhakaa ca viharaama sataa ca sampajaanaa, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedema yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharaama. Etassa bhante vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa ayam-a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Saadhu saadhu Anuruddhaa. Etassa pana vo Anuruddhaa vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa atth' a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Ki.m hi no siyaa bhante. Idha maya.m bhante yaavad-e aaka'nkhaama sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharaama. Etassa bhante vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa ayam-a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Saadhu saadhu Anuruddhaa. Etassa pana vo Anuruddhaa vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa atth' a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Ki.m hi no siyaa bhante. Idha maya.m bhante yaavad-e aaka'nkhaama sabbaso ruupasa~n~naana.m samatikkamaa pa.tighasa~n~naana.m atthagamaa naanattasa~n~naana.m amanasikaaraa ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m upasampajja viharaama.

[page 209]

Etassa bhante vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa ayam-a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Saadhu saadhu Anuruddhaa. Etassa pana vo Anuruddhaa vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa atth' a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya [~naa.nadassana] viseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Ki.m hi no siyaa bhante. Idha maya.m bhante yaavad-e aaka'nkhaama sabbaso aakaasaana~ncaayatana.m samatikkamma ananta.m vi~n~naa.nan-ti vi~n~naa.na~ncaayatana.m upasampajja viharaama - pe - sabbaso vi~n~naa.na~ncaayatana.m samatikkamma na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m upasampajja viharaama - sabbaso aaki~nca~n~naayatana.m samatikkamma nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m upasampajja viharaama. Etassa bhante vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa ayam-a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariyaviseso adhigato phaasuvihaaro ti. -Saadhu saadhu Anuruddhaa. Etassa pana vo Anuruddhaa vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa atth' a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanaviseso adhigato phaasuvihaaro ti. - Ki.m hi no siyaa bhante.

Idha maya.m bhante yaavad-e aaka'nkhaama sabbaso nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m samatikkamma sa~n~naavedayitanirodha.m upasampajja viharaama, pa~n~naaya ca no disvaa aasavaa parikkhii.naa honti. Etassa bhante vihaarassa samatikkamaaya etassa vihaarassa pa.tippassaddhiyaa ayam-a~n~no uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanaviseso adhigato phaasuvihaaro. Imasmaa ca maya.m bhante phaasuvihaaraa a~n~na.m phaasuvihaara.m uttaritara.m vaa pa.niitatara.m vaa na samanupassaamaati. - Saadhu saadhu Anuruddhaa. Etasmaa Anuruddhaa phaasuvihaaraa a~n~no phaasuvihaaro uttaritaro vaa pa.niitataro vaa na-tthiiti.

Atha kho Bhagavaa aayasmanta~n-ca Anuruddha.m aayasmanta~n-ca Nandiya.m aayasmanta~n-ca Kimbila.m dhammiyaa kathaaya sandassetvaa samaadapetvaa samuttejetvaa sampaha.msetvaa utthaay' aasanaa pakkaami. Atha kho aayasmaa ca Anuruddho aayasmaa ca Nandiyo aayasmaa ca Kimbilo Bhagavanta.m anusa.myaayitvaa tato pa.tinivattitvaa aayasmaa ca Nandiyo aayasmaa ca Kimbilo aayasmanta.m Anuruddha.m etadavocu.m:

[page 210]

Kin-nu kho maya.m aayasmato Anuruddhassa evamaarocimha: imaasa~n-ca imaasa~n-ca vihaarasamaapattiina.m maya.m laabhino ti, ya.m no aayasmaa Anuruddho Bhagavato sammukhaa yaava aasavaana.m khayaa pakaasesiiti. - Na kho me aayasmanto evam-aarocesu.m: imaasa~n-ca imaasa~n-ca vihaarasamaapattiina.m maya.m laabhino ti. Api ca me aayasmantaana.m cetasaa ceto paricca vidito: imaasa~n-ca imaasa~n-ca vihaarasamaapattiina.m ime aayasmanto laabhino ti. Devataa pi me etam-attha.m aarocesu.m: imaasa~n-ca imaasa~n-ca vihaarasamaapattiina.m ime aayasmanto laabhino ti. Tam-ena.m Bhagavataa pa~nhaabhipu.t.thena byaakatan-ti.

Atha kho Diigho parajano yakkho yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thito kho Diigho parajano yakkho Bhagavanta.m etad-avoca: Laabhaa bhante Vajjiina.m, suladdhalaabhaa Vajjipajaaya, yatha Tathaagato viharati araha.m sammaasambuddho, ime ca tayo kulaputtaa, aayasmaa ca Anuruddho aayasmaa ca Nandiyo aayasmaa ca Kimbilo ti. Diighassa parajanassa yakkhassa sadda.m sutvaa bhummaa devaa saddamanussaavesu.m: Laabhaa vata bho Vajjiina.m, suladdhalaabhaa Vajjipajaaya, yattha Tathaagato viharati araha.m sammaasambuddho, ime ca tayo kulaputtaa, aayasmaa ca Anuruddho aayasmaa ca Nandiyo aayasmaa ca Kimbilo ti. Bhummaana.m devaana.m sadda.m sutvaa Caatummahaaraajikaa devaa - pe - Taavati.msaa devaa - Yaamaa devaa - Tusitaa devaa - Nimmaanaratii devaa - Paranimmitavasavattino devaa - Brahmakaayikaa devaa saddamanussaavesu.m: Laabhaa vata bho Vajjiina.m, suladdhalaabhaa Vajjipajaaya, yattha Tathaagato viharati araha.m sammaasambuddho, ime ca tayo kulaputtaa, aayasmaa ca Anuruddho aayasmaa ca Nandiyo aayasmaa ca Kimbilo ti. Itiha te aayasmanto tena kha.nena tena muhuttena yaava Brahmalokaa viditaa ahesu.m.

Evam-eta.m Diigha, evam-eta.m Diigha. Yasmaa pi Diigha kulaa ete tayo kulaputtaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa, ta~n-ca pi kula.m ete tayo kulaputte pasannacitta.m anussareyya tassa p' assa kulassa diigharatta.m hitaaya sukhaaya.

Yasmaa pi Diigha kulapariva.t.taa ete tayo kulaputtaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa,

[page 211]

so ce pi kulapariva.t.to ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya tassa p' assa kulapariva.t.tassa diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Yasmaa pi Diigha gaamaa ete tayo kulaputtaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa, so ce pi gaamo ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya tassa p' assa gaamassa diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Yasmaa pi Diigha nigamaa ete tayo kulaputtaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa, so ce pi nigamo ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya tassa p' assa nigamassa diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Yasmaa pi Diigha nagaraa ete tayo kulaputtaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa, ta~n-ce pi nagara.m ete tayo kulaputte pasannacitta.m anussareyya tassa p' assa nagarassa diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Yasmaa pi Diigha janapadaa ete ayo kulaputtaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitaa, so ce pi janapado ete tayo kulaputte pasannacitto anussareyya tassa p' assa janapadassa diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Sabbe ce pi Diigha khattiyaa ete tayo kulaputte pasannacittaa anussareyyu.m sabbesaana.m p' assa khattiyaana.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Sabbe ce pi Diigha braahma.naa ete tayo kulaputte pasannacittaa anussareyyu.m sabbesaana.m p' assa braahma.naana.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Sabbe ce pi Diigha vessaa ete tayo kulaputte pasannacittaa anussareyyu.m sabbesaana.m p' assa vessaana.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Sabbe ce pi Diigha suddaa ete tayo kulaputtaa pasannacittaa anussareyyu.m sabbesaana.m p' assa suddaana.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya.

Sadevako ce pi Diigha loko samaarako sabrahmako sassama.nabraahma.nii pajaa sadevamanussaa ete tayo kulaputte pasannacittaa anussareyya sadevakassa p' assa lokassa samaarakassa sabrahmakassa sassama.nabraahma.niyaa pajaaya sadevamanussaaya diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Passa Diigha yaava c' ete tayo kulaputtaa bahujanahitaaya pa.tipannaa bahujanasukhaaya lokaanukampaaya, atthaaya hitaaya sukhaaya devamanussaanan-ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano Diigho parajano yakkho Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

CUu.LAGOSI'NGASUTTA.M PA.THAMA.M.

[page 212]

 


 

XXXII. Mahaa Gosi'nga Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Gosi'ngasaalavanadaaye viharati sambahulehi abhi~n~naatehi abhi~n~naatehi therehi saavakehi saddhi.m, aayasmataa ca Saariputtena aayasmataa ca Mahaamoggallaanena aayasmataa ca Mahaakassapena aayasmataa ca Anuruddhena aayasmataa ca Revatena aayasmataa ca Aanandena, a~n~nehi ca abhi~n~naatehi abhi~n~naatehi therehi saavakehi saddhi.m. Atha kho aayasmaa Mahaamoggallaano saayanhasamaya.m patisallaa.naa vu.t.thito yen' aayasmaa Mahaakassapo ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Mahaakassapa.m etadavoca: Aayaam' aavuso Kassapa yen' aayasmaa Saariputto ten' upasa'nkamissaama dhammasavanaayaati. Evam-aavuso ti kho aayasmaa Mahaakassapo aayasmato Mahaamoggallaanassa paccassosi. Atha kho aayasmaa ca Mahaamoggallaano aayasmaa ca Mahaakassapo aayasmaa ca Anuruddho yen' aayasmaa Saariputto ten' upasa'nkami.msu dhammasavanaaya. Addasaa kho aayasmaa Aanando aayasmanta~n-ca Mahaamoggallaana.m aayasmanta~n-ca Mahaakassapa.m aayasmanta~n-ca Anuruddha.m yen' aayasmaa Saariputto ten' upasa'nkamante dhammasavanaaya, disvaana yen' aayasmaa Revato ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Revata.m etad-avoca: Upasa'nkamantaa kho amuu aavuso Revata sappurisaa yen' aayasmaa Saariputto tena dhammasavanaaya, aayaam' aavuso Revata yen' aayasmaa Saariputto ten' upasa'nkamissaama dhammasavanaayaati. Evam-aavuso ti kho aayasmaa Revato aayasmato Aanandassa paccassosi. Atha kho aayasmaa ca Revato aayasmaa ca Aanando yen' aayasmaa Saariputto ten' upasa'nkami.msu dhammasavanaaya.

Addasaa kho aayasmaa Saariputto aayasmanta~n-ca Revata.m aayasmanta~n-ca Aananda.m duurato va aagacchante, disvaana aayasmanta.m Aananda.m etad-avoca: Etu kho aayasmaa Aanandas-saagata.m aayasmato Aanandassa Bhagavato upa.t.thaakassa Bhagavato santikaavacarassa. Rama.niiya.m aavuso Aananda Gosi'ngasaalavana.m, dosinaa ratti, sabbaphaaliphullaa saalaa, dibbaa ma~n~ne gandhaa sampavanti. Katha.mruupena aavuso Aananda bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. - Idh' aavuso Saariputta bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo,

[page 213]

ye te dhammaa aadikalyaa.naa majjhekalyaa.naa pariyosaanakalyaa.naa saatthaa sabya~njanaa kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m abhivadanti tathaaruupaa 'ssa dhammaa bahussutaa honti dhataa, vacasaa paricitaa, manasaa 'nupekkhitaa, di.t.thiyaa suppa.tividdhaa; so catunna.m parisaana.m dhamma.m deseti parima.n.dalehi padabya~njanehi appabaddhehi anusayasamugghaataaya. Evaruupena kho aavuso Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

Eva.m vutte aayasmaa Saariputto aayasmanta.m Revata.m etad-avoca: Byaakata.m kho aavuso Revataa aayasmataa Aanandena yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Revata.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Revata Gosi'ngasaalavana.m ... Katha.mruupena aavuso Revata bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. - Idh' aavuso Saariputta bhikkhu pa.tisallaa.naaraamo hoti pa.tisallaa.narato, ajjhatta.m cetosamathamanuyutto, aniraakatajjhaano, vipassanaaya samannaagato, bruuhetaa su~n~naagaaraana.m. Evaruupena kho aavuso Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

Eva.m vutte aayasmaa Saariputto aayasmanta.m Anuruddha.m etad-avoca: Byaakata.m kho aavuso Anuruddha aayasmataa Revatena yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Anuruddha.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Anuruddha Gosi'ngasaalavana.m ... Katha.mruupena aavuso Anuruddha bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. - Idh' aavuso Saariputta bhikkhu dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena sahassa.m lokaana.m voloketi. Seyyathaa pi aavuso Saariputta cakkhumaa puriso uparipaasaadavaragato sahassa.m nemima.n.dalaana.m volokeyya, evam-eva kho aavuso Saariputta bhikkhu dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena sahassa.m lokaana.m voloketi. Evaruupena kho aavuso Saariputta Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

Eva.m vutte aayasmaa Saariputto aayasmanta.m Mahaakassapa.m etad-avoca: Byaakata.m kho aavuso Kassapa aayasmataa Anuruddhena yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Mahaakassapa.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Kassapa Gosi'ngasaalava.na.m ... Katha.mruupena aavuso Kassapa bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

[page 214]

- Idh' aavuso Saariputta bhikkhu attanaa ca aara~n~nako hoti aara~n~nakattassa ca va.n.navaadii, attanaa ca pi.n.dapaatiko hoti pi.n.dapaatikattassa ca va.n.navaadii, attanaa ca pa.msukuuliko hoti pa.msukuulikattassa ca va.n.navaadii, attanaa ca teciivariko hoti teciivarikattassa ca va.n.navaadii, attanaa ca appiccho hoti appicchataaya ca va.n.navaadii, attanaa ca santu.t.tho hoti santu.t.thiyaa ca va.n.navaadii, attanaa ca pavivitto hoti pavivekassa ca va.n.navaadii, attanaa ca asa.msa.t.tho hoti asa.msaggassa ca va.n.navaadii, attanaa ca aaraddhaviriyo hoti viriyaarambhassa ca va.n.navaadii, attanaa ca siilasampanno hoti siilasampadaaya ca va.n.navaadii, attanaa ca samaadhisampanno hoti samaadhisampadaaya ca va.n.navaadii, attanaa ca pa~n~naasampanno hoti pa~n~naasampadaaya ca va.n.navaadii, attanaa ca vimuttisampanno hoti vimuttisampadaaya ca va.n.navaadii, attanaa ca vimutti~naa.nadassanasampanno hoti vimutti~naa.nadassanasampadaaya ca va.n.navaadii. Evaruupena kho aavuso Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

Eva.m vutte aayasmaa Saariputto aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m etad-avoca: Byaakata.m kho aavuso Moggallaana aayasmataa Mahaakassapena yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Moggallaana Gosi'ngasaalavana.m ... Katha.mruupena aavuso Moggallaana bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

-- Idh' aavuso Saariputta dve bhikkhuu abhidhammakatha.m kathenti, te a~n~nama~n~na.m pa~nha.m pucchanti, a~n~nama~n~nassa pa~nha.m pu.t.thaa vissajjenti no ca sa.msaadenti, dhammii ca nesa.m kathaa pavattanii hoti. Evaruupena kho aavuso Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

Atha kho aayasmaa Mahaamoggallaano aayasmanta.m Saariputta.m etad-avoca: Byaakata.m kho aavuso Saariputta amhehi sabbeh' eva yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Saariputta.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Saariputta Gosi'ngasaalavana.m, dosinaa ratti, sabbaphaaliphullaa saalaa, dibbaa ma~n~ne gandhaa sampavanti. Katha.mruupena aavuso Saariputta Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. - Idh' aavuso Moggallaana bhikkhu citta.m vasa.m vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati; so yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati pubbanhasamaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa pubbanhasamaya.m viharati,

[page 215]

yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati majjhantika.m samaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa majjhantika.m samaya.m viharati, yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati saayanhasamaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa saayanhasamaya.m viharati. Seyyathaa pi aavuso Moggallaana ra~n~no vaa raajamahaamattassa vaa naanaarattaana.m dussaana.m dussakara.n.dako puuro assa, so ya~n-~nad-eva dussayugam aaka'nkheyya pubbanhasamaya.m paarupitu.m tan-tad-eva dussayuga.m pubbanhasamaya.m paarupeyya, ya~n-~nad-eva dussayuga.m aaka'nkheyya majjhantika.m samaya.m paarupitu.m tan-tad-eva dussayuga.m majjhantika.m samaya.m paarupeyya, ya~n-~nad-eva dussayuga.m aaka'nkheyya saayanhasamaya.m paarupitu.m tan-tad-eva dussayuga.m saayanhasamaya.m paarupeyya; evam-eva kho aavuso Moggallaana bhikkhu citta.m vasa.m vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati; so yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati pubbanhasamaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa pubbanhasamaya.m viharati, yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati majjhantika.m samaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa majjhantika.m samaya.m viharati, yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati saayanhasamaya.m viharita.m taaya vihaarasamaapattiyaa saayanhasamaya.m viharati. Evaruupena kho aavuso Moggallaana bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

Atha kho aayasmaa Saariputto te aayasmante etad-avoca:

Byaakata.m kho aavuso amhehi sabbeh' eva yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Aayaam' aavuso yena Bhagavaa ten' upasa'nkamissaama, upasa'nkamitvaa etam-attha.m Bhagavato aarocessaama, yathaa no Bhagavaa byaakarissati tathaa na.m dhaaressaamaati. Evamaavuso ti kho te aayasmanto aayasmato Saariputtassa paccassosu.m. Atha kho te aayasmanto yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Saariputto Bhagavanta.m etad-avoca: Idha bhante aayasmaa ca Revato aayasmaa ca Aanando yenaaha.m ten' upasa'nkami.msu dhammasavanaaya.

Addasa.m kho aha.m bhante aayasmanta~n-ca Revata.m aayasmanta~n-ca Aananda.m duurato va aagacchante, disvaana aayasmanta.m Aananda.m etad-avoca.m:

[page 216]

Etu kho aayasmaa Aanando, saagata.m aayasmato Aanandassa Bhagavato upa.t.thaakassa Bhagavato santikaavacarassa. Rama.niiya.m aavuso Aananda Gosi'ngasaalavana.m, dosinaa ratti, sabbaphaaliphullaa saalaa, dibbaa ma~n~ne gandhaa sampavanti. Katha.mruupena aavuso Aananda bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. Eva.m vutte bhante aayasmaa Aanando ma.m etad-avoca: Idh' aavuso Saariputta bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammaa aadikalyaa.naa majjhekalyaa.naa pariyosaanakalyaa.naa saatthaa sabya~njanaa kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m abhivadanti tathaaruupaa 'ssa dhammaa bahussutaa honti dhataa, vacasaa paricitaa, manasaa 'nupekkhitaa, di.t.thiyaa suppa.tividdhaa; so catunna.m parisaana.m dhamma.m deseti parima.n.dalehi padabya~njanehi appabaddhehi anusayasamugghaataaya. Evaruupena kho aavuso Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. - Saadhu saadhu Saariputta, yathaa ta.m Aanando va sammaa byaakaramaano byaakareyya. Aanando hi Saariputta bahussuto sutadharo sutasannicayo, ye te dhammaa aadikalyaa.naa majjhekalyaa.naa pariyosaanakalyaa.naa saatthaa sabya~njanaa kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m abhivadanti tathaaruupaa 'ssa dhammaa bahussutaa honti dhataa, vacasaa paricitaa, manasaa 'nupekkhitaa, di.t.thiyaa suppa.tividdhaa; so catunna.m parisaana.m dhamma.m deseti parima.n.dalehi padabya~njanehi appabaddhehi anusayasamugghaataayaati.

Eva.m vutte aha.m bhante aayasmanta.m Revata.m etadavoca.m: Byaakata.m kho aavuso Revataa aayasmataa Aanandena yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Revata.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Revata ... sobheyyaati.

Eva.m vutte bhante aayasmaa Revato ma.m etad-avoca: Idh' aavuso Saariputta bhikkhu pa.tisallaa.naaraamo hoti pa.tisallaa.narato, ajjhatta.m cetosamatham-anuyutto, aniraakatajjhaano, vipassanaaya samannaagato, bruuhetaa su~n~naagaaraana.m. Evaruupena kho aavuso Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. -Saadhu saadhu Saariputta, yathaa ta.m Revato va sammaa byaakaramaano byaakareyya. Revato hi Saariputta pa.tisallaa.naaraamo pa.tisallaa.narato, ajjhatta.m cetosamatham-anuyutto, aniraakatajjhaano, vipassanaaya samannaagato, bruuhetaa su~n~naagaaraanan-ti.

[page 217]

Eva.m vutte aha.m bhante aayasmanta.m Anuruddha.m etad-avoca.m: Byaakata.m kho aavuso Anuruddha aayasmataa Revatena yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Anuruddha.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Anuruddha ... sobheyyaati. Eva.m vutte bhante aayasmaa Anuruddho ma.m etad-avoca: Idh' aavuso Saariputta bhikkhu dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena sahassa.m lokaana.m voloketi. Seyyathaa pi aavuso Saariputta cakkhumaa puriso uparipaasaadavaragato sahassa.m nemima.n.dalaana.m volokeyya, evam-eva kho aavuso Saariputta bhikkhu dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena sahassa.m lokaana.m voloketi. Evaruupena kho aavuso Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. - Saadhu saadhu Saariputta, yathaa ta.m Anuruddho va sammaa byaakaramaano byaakareyya. Anuruddho hi Saariputta dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena sahassa.m lokaana.m voloketiiti.

Eva.m vutte aha.m bhante aayasmanta.m Mahaakassapa.m etadavoca.m: Byaakata.m kho aavuso Kassapa aayasmataa Anuruddhena yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Mahaakassapa.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Kassapa ... sobheyyaati. Eva.m vutte bhante aayasmaa Mahaakassapo ma.m etad-avoca: Idh' aavuso Saariputta bhikkhu attanaa ca aara~n~nako hoti aara~n~nakattassa ca va.n.navaadii, attanaa ca pi.n.dapaatiko hoti pi.n.dapaatikattassa ca va.n.navaadii, attanaa ca pa.msukuuliko hoti pa.msukuulikattassa ca va.n.navaadii, attanaa ca teciivariko hoti teciivarikattassa ca va.n.navaadii, attanaa ca appiccho hoti appicchataaya ca va.n.navaadii, attanaa ca santu.t.tho hoti santu.t.thiyaa ca va.n.navaadii, attanaa ca pavivitto hoti pavivekassa ca va.n.navaadii, attanaa ca asa.msa.t.tho hoti asa.msaggassa ca va.n.navaadii, attanaa ca aaraddhaviriyo hoti viriyaarambhassa ca va.n.navaadii, attanaa ca siilasampanno hoti siilasampadaaya ca va.n.navaadii, attanaa ca samaadhisampanno hoti samaadhisampadaaya ca va.n.navaadii, attanaa ca pa~n~naasampanno hoti pa~n~naasampadaaya ca va.n.navaadii, attanaa ca vimuttisampanno hoti vimuttisampadaaya ca va.n.navaadii, attanaa ca vimutti~naa.nadassanasampanno hoti vimutti~naa.nadassanasampadaaya ca va.n.navaadii.

Evaruupena kho aavuso Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

[page 218]

- Saadhu saadhu Saariputta, yathaa ta.m Kassapo va sammaa byaakaramaano byaakareyya. Kassapo hi Saariputta attanaa ca aara~n~nako aara~n~nakattassa ca va.n.navaadii ... attanaa ca vimutti~naa.nadassanasampanno vimutti~naa.nadassanasampadaaya ca va.n.navaadii ti.

Eva.m vutte aha.m bhante aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m etad-avoca.m: Byaakata.m kho aavuso Moggallaana aayasmataa Mahaakassapena yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Moggallaana ... sobheyyaati. Eva.m vutte bhante aayasmaa Mahaamoggallaano ma.m etad-avoca: Idh' aavuso Saariputta dve bhikkhuu abhidhammakatha.m kathenti, te a~n~nama~n~na.m pa~nha.m pucchanti, a~n~nama~n~nassa pa~nha.m pu.t.thaa vissajjenti no ca sa.msaadenti, dhammii ca nesa.m kathaa pavattanii hoti. Evaruupena kho aavuso Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. - Saadhu saadhu Saariputta, yathaa ta.m Moggallaano va sammaa byaakaramaano byaakareyya.

Moggallaano hi Saariputta dhammakathiko ti.

Eva.m vutte aayasmaa Mahaamoggallaano Bhagavanta.m etadavoca: Atha khvaaha.m bhante aayasmanta.m Saariputta.m etadavoca.m: Byaakata.m kho aavuso Saariputta amhehi sabbeh' eva yathaa saka.m pa.tibhaana.m. Tattha daani maya.m aayasmanta.m Saariputta.m pucchaama: Rama.niiya.m aavuso Sariputta Gosi'ngasaalavana.m, dosinaa ratti, sabbaphaaliphullaa saalaa, dibbaa ma~n~ne gandhaa sampavanti. Katha.mruupena aavuso Saariputta Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. Eva.m vutte bhante aayasmaa Saariputto ma.m etad-avoca: Idh' aavuso Moggallaana bhikkhu citta.m vasa.m vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati; so yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati pubbanhasamaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa pubbanhasamaya.m viharati, yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati majjhantika.m samaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa majjhantika.m samaya.m viharati, yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati saayanhasamaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa saayanhasamaya.m viharati.

Seyyathaa pi aavuso Moggallaana ra~n~no vaa raajamahaamattassa vaa naanaarattaana.m dussaana.m dussakara.n.dako puuro assa, so ya~n-~nad-eva dussayuga.m aaka'nkheyya pubbanhasamaya.m paarupitu.m tan-tad-eva dussayuga.m pubbanhasamaya.m paarupeyya,

[page 219]

ya~n-~nad-eva dussayuga.m aaka'nkheyya majjhantika.m samaya.m paarupitu.m tan-tad-eva dussayuga.m majjhantika.m samaya.m paarupeyya, ya~n-~nad-eva dussayuga.m aaka'nkheyya saayanhasamaya.m paarupitu.m tan-tad-eva dussayuga.m saayanhasamaya.m paarupeyya; evam-eva kho aavuso Moggallaana bhikkhu citta.m vasa.m vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati; so yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati pubbanhasamaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa pubbanhasamaya.m viharati, yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati majjhantika.m samaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa majjhantika.m samaya.m viharati, yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati saayanhasamaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa saayanhasamaya.m viharati. Evaruupena kho aavuso Moggallaana bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati. - Saadhu saadhu Moggallaana, yathaa ta.m Saariputto va sammaa byaakaramaano byaakareyya. Saariputto hi Moggallaana citta.m vasa.m vatteti, no ca Saariputto cittassa vasena vattati; so yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati pubbanhasamaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa pubbanhasamaya.m viharati, yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati majjhantika.m samaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa majjhantika.m samaya.m viharati, yaaya vihaarasamaapattiyaa aaka'nkhati saayanhasamaya.m viharitu.m taaya vihaarasamaapattiyaa saayanhasamaya.m viharatiiti.

Eva.m vutte aayasmaa Saariputto Bhagavanta.m etad-avoca:

Kassa nu kho bhante subhaasitan-ti. - Sabbesa.m vo Saariputta subhaasita.m pariyaayena. Api ca mama pi su.naatha yathaaruupena bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyya. Idha Saariputta bhikkhu pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto nisiidati palla'nka.m aabhujitvaa uju.m kaaya.m pa.nidhaaya parimukha.m sati.m upa.t.thapetvaa: naa taavaaha.m ima.m palla'nka.m bhindissaami yaava me naanupaadaaya aasavehi citta.m vimuccissatiiti. Evaruupena kho Saariputta bhikkhunaa Gosi'ngasaalavana.m sobheyyaati.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te aayasmanto Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

MAHAaGOSI'NGASUTTA.M DUTIYA.M

[page 220]

 


 

XXXIII. Mahaa Gopaalaka Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Ekaadasahi bhikkhave a'ngehi samannaagato gopaalako abhabbo goga.na.m pariharitu.m phaatikattu.m, katamehi ekaadasahi: Idha bhikkhave gopaalako na ruupa~n~nuu hoti, na lakkha.nakusalo hoti, na aasaa.tika.m saa.tetaa hoti, na va.na.m pa.ticchaadetaa hoti, na dhuuma.m kattaa hoti, na tittha.m jaanaati, na piita.m jaanaati, na viithi.m jaanaati, na gocarakusalo hoti, anavasesadohii ca hoti, ye te usabhaa gopitaro gopari.naayakaa te na atirekapuujaaya puujetaa hoti. Imehi kho bhikkhave ekaadasahi a'ngehi samannaagato gopaalako abhabbo goga.na.m pariharitu.m phaatikattu.m. Evam-eva kho bhikkhave ekaadasahi dhammehi samannaagato bhikkhu abhabbo imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjitu.m, katamehi ekaadasahi: Idha bhikkhave bhikkhu na ruupa~n~nuu hoti, na lakkha.nakusalo hoti, na aasaa.tika.m saa.tetaa hoti, na va.na.m pa.ticchaadetaa hoti, na dhuuma.m kattaa hoti, na tittha.m jaanaati, na piita.m jaanaati, na viithi.m jaanaati, na gocarakusalo hoti, anavasesadohii ca hoti, ye te bhikkhuu theraa ratta~n~nuu cirapabbajitaa sa'nghapitaro sa'nghapari.naayakaa te na atirekapuujaaya puujetaa hoti.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na ruupa~n~nuu hoti: Idha bhikkhave bhikkhu ya.m ki~nci ruupa.m sabba.m ruupa.m cattaari mahaabhuutaani catunna~n-ca mahaabhuutaana.m upaadaaya ruupan-ti yathaabhuuta.m na-ppajaanaati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu na ruupa~n~nuu hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na lakkha.nakusalo hoti: Idha bhikkhave bhikkhu: kammalakkha.no baalo, kammalakkha.no pa.n.dito ti yathaabhuuta.m na-ppajaanaati.

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu na lakkha.nakusalo hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na aasaa.tika.m saa.tetaa hoti: Idha bhikkhave bhikkhu uppanna.m kaamavitakka.m adhivaaseti nappajahati na vinodeti na byantikaroti na anabhaava.m gameti, uppanna.m byaapaadavitakka.m - pe - uppanna.m vihi.msaavitakka.m - uppannuppanne paapake akusale dhamme adhivaaseti na-ppajahati na vinodeti na byantikaroti na anabhaava.m gameti.

[page 221]

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu na aasaa.tika.m saa.tetaa hoti.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na va.na.m pa.ticchaadetaa hoti:

Idha bhikkhave bhikkhu cakkhunaa ruupa.m disvaa nimittaggaahii hoti anubya~njanaggaahii, yatvaadhikara.nam-ena.m cakkhundriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya na pa.tipajjati, na rakkhati cakkhundriya.m, cakkhundriye na sa.mvara.m aapajjati.

Sotena sadda.m sutvaa - pe - ghaanena gandha.m ghaayitvaa - jivhaaya rasa.m saayitvaa - kaayena pho.t.thabba.m phusitvaa -manasaa dhamma.m vi~n~naaya nimittaggaahii hoti anubya~njanaggaahii, yatvaadhikara.nam-ena.m manindriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya na pa.tipajjati, na rakkhati manindriya.m, manindriye na sa.mvara.m aapajjati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu na va.na.m pa.ticchaadetaa hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na dhuuma.m kattaa hoti: Idha bhikkhave bhikkhu yathaasuta.m yathaapariyatta.m dhamma.m na vitthaarena paresa.m desetaa hoti. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu na dhuuma.m kattaa hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na tittha.m jaanaati:

Idha bhikkhave bhikkhu ye te bhikkhuu bahussutaa aagataagamaa dhammadharaa vinayadharaa maatikaadharaa te kaalena kaala.m upasa'nkamitvaa na paripucchati na paripa~nhati: ida.m bhante katha.m, imassa ko atho ti. Tassa te aayasmanto aviva.ta~n-c' eva na vivaranti, anuttaanikata~n-ca na uttaanikaronti, anekavihitesu ca ka'nkhaa.thaaniiyesu dhammesu ka'nkha.m na pa.tivinodenti. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu na tittha.m jaanaati.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na piita.m jaanaati: Idha bhikkhave bhikkhu Tathaagatappavedite dhammavinaye desiyamaane na labhati atthaveda.m, na labhati dhammaveda.m, na labhati dhammuupasa.mhita.m paamujja.m. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu na piita.m jaanaati. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na viithi.m jaanaati: Idha bhikkhave bhikkhu ariya.m a.t.tha'ngika.m magga.m yathaabhuuta.m na-ppajaanaati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu na viithi.m jaanaati. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na gocarakusalo hoti: Idha bhikkhave bhikkhu cattaaro satipa.t.thaane yathaabhuuta.m na-ppajaanaati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu na gocarakusalo hoti.

[page 222]

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu anavasesadohii hoti: Idha bhikkhave bhikkhu.m saddhaa gahapatikaa abhiha.t.thu.m pavaarenti ciivara-pi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayaparikkhaarehi. tatra bhikkhu matta.m na jaanaati pa.tiggaha.naaya. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu anavasesadohii hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu ye te bhikkhuu theraa ratta~n~nuu cirapabbajitaa sa'nghapitaro sa'nghapari.naayakaa te na atirekapuujaaya puujetaa hoti: Idha bhikkhave bhikkhu ye te bhikkhuu theraa ratta~n~nuu cirapabbajitaa sa'nghapitaro sa'nghapari.naayakaa tesu na metta.m kaayakamma.m paccupa.t.thaapeti aavii c' eva raho ca, na metta.m vaciikamma.m paccupa.t.thaapeti aavii c' eva raho ca, na metta.m manokamma.m paccupa.t.thaapeti aavii c' eva raho ca. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu ye te bhikkhuu theraa ratta~n~nuu cirapabbajitaa sa'ngapitaro sa'nghapari.naayakaa te na atirekapuujaaya puujetaa hoti.

Imehi kho bhikkhave ekaadasahi dhammehi samannaagato bhikkhu abhabbo imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjitu.m.

Ekaadasahi bhikkhave a'ngehi samannaagato gopaalako bhabbo goga.na.m pariharitu.m phaatikattu.m, katamehi ekaadasahi: Idha bhikkhave gopaalako ruupa~n~nuu hoti, lakkha.nakusalo hoti, aasaa.tika.m saa.tetaa hoti, va.na.m pa.ticchaadetaa hoti, dhuuma.m kattaa hoti, tittha.m jaanaati, piita.m jaanaati, viithi.m jaanaati, gocarakusalo hoti, saavasesadohii ca hoti, ye te usabhaa gopitaro gopari.naayakaa te atirekapuujaaya puujetaa hoti. Imehi kho bhikkhave ekaadasahi a'ngehi samannaagato gopaalako bhabbo goga.na.m pariharitu.m phaatikattu.m. Evam-eva kho bhikkhave ekaadasahi dhammehi samannaagato bhikkhu bhabbo imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjitu.m, katamehi ekaadasahi: Idha bhikkhave bhikkhu ruupa~n~nuu hoti, lakkha.nakusalo hoti, aasaa.tika.m saa.tetaa hoti, va.na.m pa.ticchaadetaa hoti, dhuuma.m kattaa hoti, tittha.m jaanaati, piita.m jaanaati, viithi.m jaanaati, gocarakusalo hoti, saavasesadohii ca hoti, ye te bhikkhuu theraa ratta~n~nuu cirapabbajitaa sa'nghapitaro sa'nghapari.naayakaa te atirekapuujaaya puujetaa hoti.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu ruupa~n~nuu hoti: Idha bhikkhave bhikkhu ya.m ki~nci ruupa.m sabba.m ruupa.m cattaari mahaabhuutaani catunna~n-ca mahaabhuutaana.m upaadaaya ruupan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati.

[page 223]

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu ruupa~n~nuu hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu lakkha.nakusalo hoti:

Idha bhikkhave bhikkhu: kammalakkha.no baalo, kammalakkha.no pa.n.dito ti yathaabhuuta.m pajaanaati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu lakkha.nakusalo hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu aasaa.tika.m saa.tetaa hoti: Idha bhikkhave bhikkhu uppanna.m kaamavitakka.m naadhivaaseti, pajahati vinodeti byantikaroti anabhaava.m gameti, uppanna.m byaapaadavitakka.m - pe - uppanna.m vihi.msaavitakka.m - uppannuppanne paapake akusale dhamme naadhivaaseti, pajahati vinodeti byantikaroti anabhaava.m gameti. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu aasaa.tika.m saa.tetaa hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu va.na.m pa.ticchaadetaa hoti: Idha bhikkhave bhikkhu cakkhunaa ruupa.m disvaa na nimittaggaahii hoti naanubya~njanaggaahii, yatvaadhikara.nam-ena.m cakkhundriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati cakkhundriya.m, cakkhundriye sa.mvara.m aapajjati. Sotena sadda.m sutvaa - pe - ghaanena gandha.m ghaayitvaa - jivhaaya rasa.m saayitvaa - kaayena pho.t.thabba.m phusitvaa - manasaa dhamma.m vi~n~naaya na nimittaggaahii hoti naanubya~njanaggaahii, yatvaadhikara.nam-ena.m manindriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati manindriya.m, manindriye sa.mvara.m aapajjati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu va.na.m pa.ticchaadetaa hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu dhuuma.m kattaa hoti: Idha bhikkhave bhikkhu yathaasuta.m yathaapariyatta.m dhamma.m vitthaarena paresa.m desetaa hoti. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu dhuuma.m kattaa hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu tittha.m jaanaati:

Idha bhikkhave bhikkhu ye te bhikkhuu bahussutaa aagataagamaa dhammadharaa vinayadharaa maatikaadharaa te kaalena kaala.m upasa'nkamitvaa paripucchati paripa~nhati: ida.m bhante katha.m, imassa ko attho ti. Tassa te aayasmanto aviva.ta~n-c' eva vivaranti, anuttaanikata~n-ca uttaanikaronti, anekavihitesu ca ka'nkhaa.thaaniiyesu dhammesu ka'nkha.m pa.tivinodenti. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu tittha.m jaanaati. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu piita.m jaanaati:

[page 224]

Idha bhikkhave bhikkhu Tathaagatappavedite dhammavinaye desiyamaane labhati atthaveda.m, labhati dhammaveda.m, labhati dhammuupasa.mhita.m paamujja.m. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu piita.m jaanaati. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu viithi.m jaanaati: Idha bhikkhave bhikkhu ariya.m a.t.tha'ngika.m magga.m yathaabhuuta.m pajaanaati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu viithi.m jaanaati. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu gocarakusalo hoti: Idha bhikkhave bhikkhu cattaaro satipa.t.thaane yathaabhuuta.m pajaanaati. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu gocarakusalo hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu saavasesadohii hoti: Idha bhikkhave bhikkhu.m saddhaa gahapatikaa abhiha.t.thu.m pavaarenti ciivara-pi.n.dapaatasenaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaarehi, tatra bhikkhu matta.m jaanaati pa.tiggaha.naaya. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu saavasesadohii hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu ye te bhikkhuu theraa ratta~n~nuu cirapabbajitaa sa'nghapitaro sa'nghapari.naayakaa te atirekapuujaaya puujetaa hoti: Idha bhikkhave bhikkhu ye te bhikkhuu theraa ratta~n~nuu cirapabbajitaa sa'nghapitaro sa'nghapari.naayakaa tesu metta.m kaayakamma.m paccupa.t.thaapeti aavii c' eva raho ca, metta.m vaciikamma.m paccupa.t.thaapeti aavii c' eva raho ca, metta.m manokamma.m paccupa.t.thaapeti aavii c' eva raho ca. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu ye te bhikkhuu theraa ratta~n~nuu cirapabbajitaa sa'nghapitaro sa'nghapari.naayakaa te atirekapuujaaya puujetaa hoti. Imehi kho bhikkhave ekaadasahi dhammehi samannaagato bhikkhu bhabbo imasmi.m dhammavinaye vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjitun-ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

MAHAaGOPAaLAKASUTTA.M TATIYA.M

[page 225]

 


 

XXXIV. Cuu.la Gopaalaka Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Vajjiisu viharati Ukkaacelaaya.m Ga'ngaaya nadiyaa tiire. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Bhuutapubba.m bhikkhave Maagadhako gopaaloko duppa~n~najaatiko vassaana.m pacchime maase saradasamaye asamavekkhitvaa Ga'ngaaya nadiyaa oriman-tiira.m asamavekkhitvaa paarimantiira.m atitthen' eva gaavo pataaresi uttaran-tiira.m Suvidehaana.m.

Atha kho bhikkhave gaavo majjhe Ga'ngaaya nadiyaa sote aama.n.daliya.m karitvaa tatth' eva anayabyasana.m aapajji.msu; ta.m kissa hetu: Tathaa hi so bhikkhave Maagadhako gopaalako duppa~n~naajaatiko vassaana.m pacchime maase saradasamaye asamavekkhitvaa Ga'ngaaya nadiyaa oriman-tiira.m asamavekkhitvaa paariman-tiira.m atitthen' eva gaavo pataaresi uttaran-tiira.m Suvidehaana.m. Evam-eva kho bhikkhave ye hi keci sama.naa vaa braahma.naa vaa akusalaa imassa lokassa akusalaa parassa lokassa, akusalaa Maaradheyyassa akusalaa a-Maaradheyyassa, akusalaa Maccudheyyassa akusalaa a-Maccudheyyassa, tesa.m ye sotabba.m saddahaatabba.m ma~n~nissanti tesa.m ta.m bhavissati diigharatta.m ahitaaya dukkhaaya.

Bhuutapubba.m bhikkhave Maagadhako gopaalako sappa~n~najaatiko vassaana.m pacchime maase saradasamaye samavekkhitvaa Ga'ngaaya nadiyaa oriman-tiira.m samavekkhitvaa paariman-tiira.m titthen' eva gaavo pataaresi uttaran-tiira.m Suvidehaana.m. So pa.thama.m pataaresi ye te usabhaa gopitaro gopari.naayakaa, te tiriya.m Ga'ngaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m agama.msu; athaapare pataaresi balavagaave dammagaave, te pi tiriya.m Ga'ngaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m agama.msu; athaapare pataaresi vacchatare vacchatariyo, te pi tiriya.m Ga'ngaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m agama.msu; athaapare pataaresi vacchake kisabalake, te pi tiriya.m Ga'ngaaya sota.m {chetvaa} sotthinaa paara.m agama.msu. Bhuutapubba.m bhikkhave vacchako taru.nako taavad-eva jaatako maatu goravakena vuyhamaano so pi tiriya.m Ga'ngaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m agamaasi; ta.m kissa hetu: Tathaa hi so bhikkhave Maagadhako gopaaloko sappa~n~najaatiko vassaana.m pacchime maase saradasamaye samavekkhitvaa Ga'ngaaya nadiyaa oriman-tiira.m samavekkhitvaa paariman-tiira.m titthen' eva gaavo pataaresi uttaran-tiira.m Suvidehaana.m.

[page 226]

Evam-eva kho bhikkhave ye hi keci sama.naa vaa braahma.naa vaa kusalaa imassa lokassa kusalaa parassa lokassa, kusalaa Maaradheyyassa kusalaa a-Maaradheyyassa, kusalaa Maccudheyyassa kusalaa a-Maccudheyyassa, tesa.m ye sotabba.m saddahaatabba.m ma~n~nissanti tesa.m ta.m bhavissati diigharatta.m hitaaya sukhaaya.

Seyyathaa pi bhikkhave ye te usabhaa gopitaro gopari.naayakaa te tiriya.m Ga'ngaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m agama.msu, evam-eva kho bhikkhave ye te bhikkhuu arahanto khii.naasavaa vusitavanto katakara.niiyaa ohitabhaaraa anuppattasadatthaa parikkhii.nabhavasa.myojanaa samma-d-a~n~naa vimuttaa, te pi tiriya.m Maarassa sota.m chetvaa sotthinaa paara.m gataa.

Seyyathaa pi te bhikkhave balavagavaa dammagavaa tiriya.m Ga'ngaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m agama.msu, evam-eva kho bhikkhave ye te bhikkhuu pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m parikkhayaa opapaatikaa tatthaparinibbaayino anaavattidhammaa tasmaa lokaa, te pi tiriya.m Maarassa sota.m chetvaa sotthinaa paara.m gamissanti. Seyyathaa pi te bhikkhave vacchataraa vacchatariyo tiriya.m Ga'ngaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m agama.msu, evam-eva kho bhikkhave ye te bhikkhuu ti.n.na.m sa.myojanaana.m parikkhayaa raagadosamohaana.m tanuttaa sakadaagaamino sakid-eva ima.m loka.m aagantvaa dukkhass' anta.m karissanti, te pi tiriya.m Maarassa sota.m chetvaa sotthinaa paara.m gamissanti. Seyyathaa pi te bhikkhave vacchakaa kisabalakaa tiriya.m Ga'ngaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m agama.msu, evam-eva kho bhikkhave ye te bhikkhuu ti.n.na.m sa.myojanaana.m parikkhayaa sotaapannaa avinipaatadhammaa niyataa sambodhiparaayanaa, te pi tiriya.m Maarassa sota.m chetvaa sotthinaa paara.m gamissanti. Seyyathaa pi so bhikkhave vacchako taru.nako taavad-eva jaatako maatu goravakena vuyhamaano tiriya.m Ga'ngaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m agamaasi, evam-eva kho bhikkhave ye te bhikkhuu dhammaanusaarino saddhaanusaarino, te pi tiriya.m Maarassa sota.m chetvaa sotthinaa paara.m gamissanti. Aha.m kho pana bhikkhave kusalo imassa lokassa kusalo parassa lokassa,

[page 227]

kusalo Maaradheyyassa kusalo a-Maaradheyyassa, kusalo Maccudheyyassa kusalo a-Maccudheyyassa. Tassa mayha.m bhikkhave ye sotabba.m saddahaatabba.m ma~n~nissanti tesa.m ta.m bhavissati diigharatta.m hitaaya sukhaayaati.

Idam-avoca Bhagavaa, ida.m vatvaa Sugato athaapara.m etad-avoca Satthaa:

Aya.m loko paraloko jaanataa suppakaasito,
ya~n-ca Maarena sampatta.m appatta.m ya~n-ca Maccunaa.

Sabba.m loka.m abhi~n~naaya sambuddhena pajaanataa
viva.ta.m amatadvaara.m khema.m nibbaanapattiyaa.

Chinna.m paapimato sota.m viddhasta.m vina.liikata.m,
paamujjabahulaa hotha, khema.m patt' attha bhikkhavo ti.

CUu.LAGOPAaLAKASUTTA.M CATUTTHA.M.

 


 

XXXV. Cuu.la Saccaka Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Vesaaliya.m viharati Mahaavane Kuu.taagaarasaalaaya.m. Tena kho pana samayena Saccako Niga.n.thaputto Vesaaliya.m pa.tivasati, bhassappavaadiko pa.n.ditavaado saadhusammato bahujanassa. So Vesaaliya.m parisati.m eva.m vaaca.m bhaasati: Naahan-ta.m passaami sama.na.m vaa braahma.na.m vaa sa'nghi.m ga.ni.m ga.naacariya.m, api arahanta.m sammaasambuddha.m pa.tijaanamaana.m, yo mayaa vaadena vaada.m samaaraddho na sa'nkampeyya na sampakampeyya na sampavedheyya, yassa na kacchehi seda mucceyyu.m; thuu.na~n-ce p' aha.m acetana.m vaadena vaada.m samaarabheyya.m saa pi mayaa vaadena vaada.m samaaraddhaa sa'nkampeyya sampakampeyya sampavedheyya, ko pana vaado manussabhuutassaati.

Atha kho aayasmaa Assaji pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Vesaali.m pi.n.daaya paavisi. Addasaa kho Saccako Niga.n.thaputto Vesaaliya.m ja'nghaavihaara.m anuca'nkamamaano anuvicaramaano aayasmanta.m Assaji.m duurato va aagacchanta.m,

[page 228]

disvaana yen' aayasmaa Assaji ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmataa Assajinaa saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thito kho Saccako Niga.n.thaputto aayasmanta.m Assaji.m etad-avoca:

Katha.m pana bho Assaji sama.no Gotamo saavake vineti, katha.mbhaagaa ca pana sama.nassa Gotamassa saavakesu anusaasanii bahulaa pavattatiiti. - Eva.m kho Aggivessana Bhagavaa saavake vineti, eva.mbhaagaa ca pana Bhagavato saavakesu anusaasanii bahulaa pavattati: Ruupa.m bhikkhave anicca.m, vedanaa aniccaa, sa~n~naa aniccaa, sa'nkhaaraa aniccaa, vi~n~naa.na.m anicca.m; ruupa.m bhikkhave anattaa, vedanaa anattaa, sa~n~naa anattaa, sa'nkhaaraa anattaa, vi~n~naa.na.m anattaa; sabbe sa'nkhaaraa aniccaa, sabbe dhammaa anattaa ti. Eva.m kho Aggivessana Bhagavaa saavake vineti, eva.mbhaagaa ca pana Bhagavato saavakesu anusaasanii bahulaa pavattatiiti. - Dussuta.m vata bho Assaji assumha ye maya.m eva.mvaadi.m sama.na.m Gotama.m assumha; app-eva ca naama maya.m kadaaci karahaci tena bhotaa Gotamena saddhi.m samaagaccheyyaama, app-eva naama siyaa kocid-eva kathaasallaapo, app-eva naama tasmaa paapakaa di.t.thigataa viveceyyaamaati.

Tena kho pana samayena pa~ncamattaani Licchavisataani santhaagaare sannipatitaani honti kenacid-eva kara.niiyena. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto yena te Licchavii ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa te Licchavii etad-avoca: Abhikkamantu bhonto Licchavii, abhikkamantu bhonto Licchavii, ajja me sama.nena Gotamena saddhi.m kathaasallaapo bhavissati. Sace me sama.no Gotamo tathaa pati.t.thissati yathaa 'ssa me ~naata~n~natarena saavakena Assajinaa naama bhikkhunaa pati.t.thita.m, seyyathaa pi naama balavaa puriso diighalomika.m e.laka.m lomesu gahetvaa aaka.d.dheyya parika.d.dheyya samparika.d.dheyya, evam-evaaha.m sama.na.m Gotama.m vaadena vaada.m aaka.d.dhissaami parika.d.dhissaami samparika.d.dhissaami; seyyathaa pi naama balavaa so.n.dikaakammakaro mahanta.m so.n.dikaakila~nja.m gambhiire udakarahade pakkhipitvaa ka.n.ne gahetvaa aaka.d.dheyya parika.d.dheyya samparika.d.dheyya, evam-evaaha.m sama.na.m Gotama.m vaadena vaada.m aaka.d.dhissami parika.d.dhissaami samparika.d.dhissaami; seyyathaa pi naama balavaa so.n.dikaadhutto vaala.m ka.n.ne gahetvaa odhuneyya niddhuneyya nicchaadeyya,

[page 229]

evam-evaaha.m sama.na.m Gotama.m vaadena vaada.m odhunissaami niddhunissaami nicchaadessaami; seyyathaa pi naama ku~njaro sa.t.thihaayano gambhiira.m pokkhara.ni.m ogaahitvaa sa.nadhovika.m naama ki.litajaata.m ki.lati, evam-evaaha.m sama.na.m Gotama.m sa.nadhovika.m ma~n~ne kii.litajaata.m ki.lissaami. Abhikkamantu bhonto Licchavii, abhikkamantu bhonto Licchavii, ajja me sama.nena Gotamena saddhi.m kathaasallaapo bhavissatiiti. Tatr' ekacce Licchavii evam-aaha.msu: Ki.m sama.no Gotamo Saccakassa Niga.n.thaputtassa vaada.m aaropessati, atha kho Saccako Niga.n.thaputto sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropessatiiti.

Ekacce Licchavii evam-aaha.msu: Ki.m so bhavamaano Saccako Niga.n.thaputto Bhagavato vaada.m aaropessati, atha kho Bhagavaa Saccakassa Niga.n.thaputtassa vaada.m aaropessatiiti. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto pa~ncamattehi Licchavisatehi parivuto yena Mahaavana.m Kuu.taagaarasaalaa ten' upasa'nkami.

Tena kho pana samayena sambahulaa bhikkhuu abbhokaase ca'nkamanti. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto yena te bhikkhuu ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa te bhikkhuu etad-avoca: Kahannu kho bho etarahi so bhava.n-Gotamo viharati, dassanakaamaa hi mayan-ta.m bhavanta.m Gotaman-ti. - Es' Aggivessana Bhagavaa Mahaavana.m ajjhogaahitvaa a~n~natarasmi.m rukkhamuule divaavihaara.m nisinno ti. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto mahatiyaa Licchaviparisaaya saddhi.m Mahaavana.m ajjhogaahitvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavataa saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi. Te pi kho Licchavii app-ekacce Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce Bhagavataa saddhi.m sammodi.msu, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce yena Bhagavaa ten' a~njalim-pa.naametvaa ekamanta.m nisiidi.msu, appekacce Bhagavato santike naamagotta.m saavetvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce tu.nhiibhuutaa ekamanta.m nisiidi.msu.

Ekamanta.m nisinno kho Saccako Niga.n.thaputto Bhagavanta.m etad-avoca: Puccheyyaaha.m bhavanta.m Gotama.m ka~ncid-eva desa.m, sace me bhava.n-Gotamo okaasa.m karoti pa~nhassa veyyaakara.naayaati. - Pucch' Aggivessana yadaaka'nkhasiiti.

[page 230]

- Katha.m pana bhava.n-Gotamo saavake vineti, katha.mbhaagaa ca pana bhoto Gotamassa saavakesu anusaasanii bahulaa pavattatiiti. - Eva.m kho aha.m Aggivessana saavake vinemi, eva.mbhaagaa ca pana me saavakesu anusaasanii bahulaa pavattati: Ruupa.m bhikkhave anicca.m, vedanaa aniccaa, sa~n~naa aniccaa, sa'nkhaaraa aniccaa, vi~n~naa.na.m anicca.m; ruupa.m bhikkhave anattaa, vedanaa anattaa, sa~n~naa anattaa, sa'nkhaaraa anattaa, vi~n~naa.na.m anattaa; sabbe sa'nkhaaraa aniccaa, sabbe dhammaa anattaa ti.

Eva.m kho aha.m Aggivessana saavake vinemi, eva.mbhaagaa ca pana me saavakesu anusaasanii bahulaa pavattatiiti. - Upamaa ma.m bha Gotama pa.tibhaatiiti. - Pa.tibhaatu ta.m Aggivessanaati Bhagavaa avoca. - Seyyathaa pi bho Gotama ye kec' ime biijagaamabhuutagaamaa vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjanti, sabbe te pa.thavi.m nissaaya pa.thaviya.m pati.t.thaaya evam-ete biijagaamabhuutagaamaa vuddhi.m viruu.lhi.m vepulla.m aapajjanti; seyyathaa pi vaa pana bho Gotama ye kec' ime balakara.niiyaa kammantaa kariiyanti, sabbe te pa.thavi.m nissaaya pa.thaviya.m pa.ti.t.thaaya evam-ete balakara.niiyaa kammantaa kariiyanti; evam-eva kho bho Gotama ruupattaa 'ya.m purisapuggalo, ruupe pati.t.thaaya pu~n~na.m vaa apu~n~na.m vaa pasavati; vedanattaa 'ya.m purisapuggalo, vedanaaya pati.t.thaaya pu~n~na.m vaa apu~n~na.m vaa pasavati; sa~n~nattaa 'ya.m purisapuggalo, sa~n~naaya pati.t.thaaya pu~n~na.m vaa apu~n~na.m vaa pasavati; sa'nkhaarattaa 'ya.m purisapuggalo, sa'nkhaaresu pati.t.thaaya pu~n~na.m vaa apu~n~na.m vaa pasavati; vi~n~naa.nattaa 'ya.m purisapuggalo, vi~n~naa.ne pati.t.thaaya pu~n~na.m vaa apu~n~na.m vaa pasavatiiti. - Nanu tva.m Aggivessana eva.m vadesi: Ruupam-me attaa, vedanaa me attaa, sa~n~naa me attaa, sa'nkhaaraa me attaa, vi~n~naa.nam-me attaa ti. -Aha.m hi bho Gotama eva.m vadaami: Ruupam-me attaa, vedanaa me attaa, sa~n~naa me attaa, sa'nkhaaraa me attaa, vi~n~naa.nam-me attaa ti, aya~n-ca mahatii janataa ti. - Ki.m hi te Aggivessana mahatii janataa karissati, i'ngha tva.m Aggivessana saka.m yeva vaadam nibbe.thehiiti. - Aha.m hi bho Gotama eva.m vadaami: Ruupam-me attaa, vedanaa me attaa, sa~n~naa me attaa, sa'nkhaaraa me attaa, vi~n~naa.nam-me attaa ti.

Tena hi Aggivessana ta.m yev' ettha pa.tipucchissaami, yathaa te khameyya tathaa na.m byaakareyyaasi. Ta.m kimma~n~nasi Aggivessana:

[page 231]

Vatteyya ra~n~no khattiyassa muddhaavasittassa sakasmi.m vijite vaso ghaatetaaya.m vaa ghaatetu.m jaapetaaya.m vaa jaapetu.m pabbaajetaaya.m vaa pabbaajetu.m, seyyathaa pi ra~n~no Pasenadissa Kosalassa, seyyathaa pi vaa pana ra~n~no Maagadhassa Ajaatasattussa Vedehiputtassaati. - Vatteyya bho Gotama ra~n~no khattiyassa muddhaavasittassa sakasmi.m vijite vaso ghaatetaaya.m vaa ghaatetu.m jaapetaaya.m vaa jaapetu.m pabbaajetaaya.m vaa pabbaajetu.m, seyyathaa pi ra~n~no Pasenadissa Kosalassa, seyyathaa pi vaa pana ra~n~no Maagadhassa Ajaatasattussa Vedehiputtassa. Imesam-pi hi bho Gotama sa'nghaana.m ga.naana.m, seyyathiida.m Vajjiina.m Mallaana.m, vattati sakasmi.m vijite vaso ghaatetaaya.m vaa ghaatetu.m jaapetaaya.m vaa jaapetu.m pabbaajetaaya.m vaa pabbaajetu.m, ki.m pana ra~n~no khattiyassa muddhaavasittassa, seyyathaa pi ra~n~no Pasenadissa Kosalassa, seyyathaa pi vaa pana ra~n~no Maagadhassa Ajaatasattussa Vedehiputtassa. Vatteyya bho Gotama, vattitu~n-ca-marahatiiti. - Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: Ya.m tva.m eva.m vadesi: ruupam-me attaa ti, vattati te tasmi.m ruupe vaso: evam-me ruupa.m hotu, evam-me ruupa.m maa ahosiiti.

Eva.m vutte Saccako Niga.n.thaputto tu.nhii ahosi. Dutiyampi kho Bhagavaa Saccaka.m Niga.n.thaputta.m etad-avoca:

Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: Ya.m tva.m eva.m vadesi:

ruupam-me attaa ti, vattati te tasmi.m ruupe vaso: evam-me ruupa.m hotu, evam-me ruupa.m maa ahosiiti. Dutiyam-pi kho Saccako Niga.n.thaputto tu.nhii ahosi. Atha kho Bhagavaa Saccaka.m Niga.n.thaputta.m etad-avoca: Byaakarohi daani Aggivessana, na daani te tu.nhiibhaavassa kaalo. Yo koci Aggivessana Tathaagatena yaava tatiya.m sahadhammika.m pa~nha.m pu.t.tho na byaakaroti etth' ev' assa sattadhaa muddhaa phalatiiti.

Tena kho pana samayena vajirapaa.ni yakkho ayasa.m vajira.m aadaaya aaditta.m sampajjalita.m sajotibhuuta.m Saccakassa Niga.n.thaputtassa upari vehaasa.m .thito hoti: Sacaaya.m Saccako Niga.n.thaputto Bhagavataa yaava tatiya.m sahadhammika.m pa~nha.m pu.t.tho na byaakarissati etth' ev' assa sattadhaa muddha.m phaalessaamiiti. Ta.m kho pana vajirapaa.ni.m yakkha.m Bhagavaa c' eva passati Saccako ca Niga.n.thaputto. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto bhiito sa.mviggo lomaha.t.thajaato Bhagavanta.m yeva taa.na.mgavesii Bhagavanta.m yeva le.na.mgavesii Bhagavanta.m yeva sara.na.mgavesii Bhagavanta.m etad-avoca:

[page 232]

Pucchatu ma.m bhava.m Gotamo, byaakarissaamiiti.

Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: Ya.m tva.m evam vadesi: ruupam-me attaa ti, vattati te tasmi.m ruupe vaso: eva.m me ruupa.m hotu, evam-me ruupa.m maa ahosiiti. - No h' ida.m bho Gotama. - Manasikarohi Aggivessana, manasikaritvaa kho Aggivessana byaakarohi, na kho te sandhiiyati purimena vaa pacchima.m pacchimena vaa purima.m. Ta.m kimma~n~nasi Aggivessana: Ya.m tva.m eva.m vadesi: vedanaa me attaa ti, vattati te taaya vedanaaya vaso: evam-me vedanaa hotu, evam-me vedanaa maa ahosiiti. - No h' ida.m bho Gotama. - Manasikarohi Aggivessana, manasikaritvaa kho Aggivessana byaakarohi, na kho te sandhiiyati purimena vaa pacchima.m pacchimena vaa purima.m. Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: Ya.m tva.m eva.m vadesi: sa~n~naa me attaa ti, vattati te taaya sa~n~naaya vaso: evam-me sa~n~naa hotu, evam-me sa~n~naa maa ahosiiti. - No h' i.da.m bho Gotama. - Manasikarohi Aggivessana, manasikaritvaa kho Aggivessana byaakarohi, na kho te sandhiiyati purimena vaa pacchima.m pacchimena vaa purima.m. Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: Ya.m tva.m eva.m vadesi: sa'nkhaaraa me attaa ti, vattati te tesu sa'nkhaaresu vaso: evam-me sa'nkhaaraa hontu, evam-me sa'nkhaaraa maa ahesun-ti. - No h' ida.m bho Gotama. - Manasikarohi Aggivessana, manasikaritvaa kho Aggivessana byaakarohi, na kho te sandhiiyati purimena vaa pacchima.m pacchimena vaa purima.m. Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: Ya.m tva.m eva.m vadesi: vi~n~naa.nam-me attaa ti, vattati te tasmi.m vi~n~naa.ne vaso: evam-me vi~n~naa.na.m hotu, evam-me vi~n~naa.na.m maa ahosiiti. - No h' ida.m bho Gotama. - Manasikarohi Aggivessana, manasikaritvaa kho Aggivessana byaakarohi, na kho te sandhiiyati purimena vaa pacchima.m pacchimena vaa purima.m. Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: ruupa.m nicca.m vaa anicca.m vaa ti. - Anicca.m bho Gotama. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vaa ta.m sukha.m vaa ti. - Dukkha.m bho Gotama. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vipari.naamadhamma.m kallan-nu ta.m samanupassitu.m: etam-mama, eso 'ham-asmi, eso me attaa ti.

[page 233]

- No h' ida.m bho Gotama. - Ta.m kimma~n~nasi Aggivessana: vedanaa - pe - sa~n~naa - sa'nkhaaraa -ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: vi~n~naa.na.m nicca.m vaa anicca.m vaa ti. - Anicca.m bho Gotama. - Ya.m panaanicca.m dukkha.m vaa ta.m sukha.m vaa ti. - Dukkha.m bho Gotama.

-- Ya.m panaanicca.m dukkha.m vipari.naamadhamma.m kallannu ta.m samanupassitu.m: etam-mama, eso 'ham-asmi, eso me attaa ti. - No h' ida.m bho Gotama. - Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: Yo nu kho dukkha.m alliino dukkha.m upagato dukkha.m ajjhosito dukkha.m: etam-mama, eso 'ham-asmi, eso me attaa ti samanupassati, api nu kho so saama.m vaa dukkha.m parijaaneyya dukkha.m vaa parikkhepetvaa vihareyyaati. - Ki.m hi siyaa bho Gotama, no h' ida.m bho Gotamaati.

Seyyathaa pi Aggivessana puriso saaratthiko saaragavesii saarapariyesana.m caramaano ti.nha.m ku.thaari.m aadaaya vana.m paviseyya, so tattha passeyya mahanta.m kadalikkhandha.m uju.m nava.m akukkukajaata.m; tam-ena.m muule chindeyya, muule chetvaa agge chindeyya, agge chetvaa pattava.t.ti.m vinibbhujeyya, so tattha pattava.t.ti.m vinibbhujanto pheggumpi naadhigaccheyya, kuto saara.m; evam-eva kho tva.m Aggivessana mayaa sakasmi.m vaade samanuyu~njiyamaano sama.nugaahiyamaano samanubhaasiyamaano ritto tuccho aparaddho.

Bhaasitaa kho pana te esaa Aggivessana Vesaaliya.m parisati.m vaacaa: Naahan-ta.m passaami sama.na.m vaa braahma.na.m vaa sa'nghi.m ga.ni.m ga.naacariya.m, api arahanta.m sammaasambuddha.m pa.tijaanamaana.m, yo mayaa vaadena vaada.m samaaraddho na sa'nkampeyya na sampakampeyya na sampavedheyya, yassa na kacchehi sedaa mucceyyu.m; thuu.na~n-ce p' aha.m acetana.m vaadena vaada.m samaarabheyya.m saa pi mayaa vaadena vaada.m samaaraddhaa sa'nkampeyya sampakampeyya sampavedheyya, ko pana vaado manussabhuutassaati. Tuyha.m kho pan' Aggivessana app-ekaccaani sedaphusitaani nalaa.taa muttaani uttaraasa'nga.m vinibhinditvaa bhuumiya.m pati.t.thitaani. Mayha.m kho pan' Aggivessana na-tthi etarahi kaayasmi.m sedo ti. Iti Bhagavaa tasmi.m parisati.m suva.n.nava.n.na.m kaaya.m vivari.

[page 234]

Eva.m vutte Saccako Niga.n.thaputto tu.nhiibhuuto ma'nkubhuuto pattakkhandho adhomukho pajjhaayanto appa.tibhaano nisiidi.

Atha kho Dummukho Licchaviputto Saccaka.m Niga.n.thaputta.m tu.nhiibhuuta.m ma'nkubhuuta.m pattakkhandha.m adhomukha.m pajjhaayanta.m appa.tibhaana.m viditvaa Bhagavanta.m etad-avoca: Upamaa ma.m Bhagavaa pa.tibhaatiiti. - Pa.tibhaatu ta.m Dummukhaati Bhagavaa avoca. - Seyyathaa pi bhante gaamassa vaa nigamassa vaa aviduure pokkhara.nii, tatr' assa kakka.tako. Atha kho bhante sambahulaa kumaarakaa vaa kumaarikaa vaa tamhaa gaamaa vaa nigamaa vaa nikkhamitvaa yena saa pokkhara.nii ten' upasa'nkameyyu.m, upasa'nkamitvaa ta.m pokkhara.ni.m ogaahitvaa kakka.taka.m udakaa uddharitvaa thale pati.t.thaapeyyu.m.

{Ya~n-~nad-eva} hi so bhante kakka.tako a.la.m abhininnaameyya ta.m tad-eva te kumaarakaa vaa kumaarikaa vaa ka.t.thena vaa ka.thalena vaa sa~nchindeyyu.m sambha~njeyyu.m sampalibha~njeyyu.m. Eva.m hi so bhante kakka.tako sabbehi a.lehi sa~nchinnehi sambhaggehi sampalibhaggehi abhabbo ta.m pokkhara.ni.m puna otaritu.m seyyathaa pi pubbe. Evam-eva kho bhante yaani Saccakassa Niga.n.thaputtassa visuukaayitaani visevitaani vipphanditaani kaanici kaanici taani Bhagavataa sa~nchinnaani sambhaggaani sampalibhaggaani, abhabbo ca daani bhante Saccako Niga.n.thaputto puna Bhagavanta.m upasa'nkamitu.m yadida.m vaadaadhippaayo ti. Eva.m vutte Saccako Niga.n.thaputto Dummukha.m Licchaviputta.m etad-avoca: Aagamehi tva.m Dummukha, aagamehi tva.m Dummukha, na maya.m tayaa saddhi.m mantema, idha maya.m bhotaa Gotamena saddhi.m mantema.

Ti.t.that' esaa bho Gotama amhaaka~n-c' eva a~n~nesa~n-ca puthusama.nabraahma.naana.m vaacaa, vilaapa.m vilapita.m ma~n~ne.

Kittaavataa ca nu kho bhoto Gotamassa saavako saasanakaro hoti ovaadapatikaro ti.n.navicikiccho vigatakatha.mkatho vesaarajjappatto aparappaccayo satthusaasane viharatiiti. - Idha Aggivessana mama saavako ya.m ki~nci ruupa.m atiitaanaagatapaccuppanna.m, ajjhatta.m vaa bahiddhaa vaa, o.laarika.m vaa sukhuma.m vaa, hiina.m vaa pa.niita.m vaa, ya.m duure santike vaa, sabba.m ruupa.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evameta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya passati.

[page 235]

Yaa kaaci vedanaa - pe - yaa kaaci sa~n~naa - ye keci sa'nkhaaraa - ya.m ki~nci vi~n~naa.na.m atiitaanaagatapaccuppanna.m, ajjhatta.m vaa bahiddhaa vaa, o.laarika.m vaa sukhuma.m vaa, hiina.m vaa pa.niita.m vaa, ya.m duure santike vaa, sabba.m vi~n~naa.na.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya passati. Ettaavataa kho Aggivessana mama saavako saasanakaro hoti ovaadapatikaro ti.n.navicikiccho vigatakatha.mkatho vesaarajjappatto aparappaccayo satthusaasane viharatiiti. -Kittaavataa pana bho Gotama bhikkhu araha.m hoti khii.naasavo vusitavaa katakara.niiyo ohitabhaaro anuppattasadattho parikkhii.nabhavasa.myojano samma-d-a~n~naa vimutto ti. - Idh' Aggivessana bhikkhu ya.m ki~nci ruupa.m atiitaanaagatapaccuppanna.m, ajjhatta.m vaa bahiddhaa vaa, o.laarika.m vaa sukhuma.m vaa, hiina.m vaa pa.niita.m vaa, ya.m duure santike vaa, sabba.m ruupa.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa anuppaadaa vimutto hoti. Yaa kaaci vedanaa - pe - yaa kaaci sa~n~naa - ye keci sa'nkhaaraa -ya.m ki~nci vi~n~naa.na.m atiitaanaagatapaccuppanna.m, ajjhatta.m vaa bahiddhaa vaa, o.laarika.m vaa sukhuma.m vaa, hiina.m vaa pa.niita.m vaa, ya.m duure santike vaa, sabba.m vi~n~naa.na.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa anuppaadaa vimutto hoti.

Ettaavataa kho Aggivessana bhikkhu araha.m hoti khii.naasavo vusitavaa katakara.niiyo ohitabhaaro anuppattasadattho parikkhii.nabhavasa.myojano samma-d-a~n~naa vimutto. Eva.m vimuttacitto kho Aggivessana bhikkhu tiihi anuttariyehi samannaagato hoti: dassanaanuttariyena pa.tipadaanuttariyena vimuttaanuttariyena. Eva.m vimutto kho Aggivessana bhikkhu Tathaagata~n-~neva sakkaroti garukaroti maaneti puujeti: buddho so Bhagavaa bodhaaya dhamma.m deseti, danto so Bhagavaa damathaaya dhamma.m deseti, santo so Bhagavaa samathaaya dhamma.m deseti, ti.n.no so Bhagavaa tara.naaya dhamma.m deseti, parinibbuto so Bhagavaa parinibbaanaaya dhamma.m desetiiti.

Eva.m vutte Saccako Niga.n.thaputto Bhagavanta.m etadavoca:

[page 236]

Mayam-eva bho Gotama dha.msii, maya.m pagabbhaa, ye maya.m bhavanta.m Gotama.m vaadena vaada.m aasaadetabba.m ama~n~nimha. Siyaa hi bho Gotama hatthippabhinna.m aasajja purisassa sotthibhaavo, na tv-eva bhavanta.m Gotama.m aasajja siyaa purisassa sotthibhaavo. Siyaa hi bho Gotama jalanta.m aggikkhandha.m aasajja purisassa sotthibhaavo, na tv-eva bhavanta.m Gotama.m aasajja siyaa purisassa sotthibhaavo. Siyaa hi bho Gotama aasiivisa.m ghoravisa.m aasajja purisassa sotthibhaavo, na tv-eva bhavanta.m Gotama.m aasajja siyaa purisassa sotthibhaavo. Mayam-eva bho Gotama dha.msii, maya.m pagabbhaa, ye maya.m bhavanta.m Gotama.m vaadena vaada.m aasaadetabba.m ama~n~nimha. Adhivaasetu ca me bhava.m Gotamo svaatanaaya bhatta.m saddhi.m bhikkhusa'nghenaati. Adhivaasesi Bhagavaa tu.nhiibhaavena.

Atha kho Saccako Niga.n.thaputto Bhagavato adhivaasana.m viditvaa te Licchavii aamantesi: Su.nantu me bhonto Licchavii: sama.no Gotamo nimantito svaatanaaya bhatta.m saddhi.m bhikkhusa'nghena, yena me abhihareyyaatha yamassa patiruupa.m ma~n~neyyaathaati. Atha kho te Licchavii tassaa rattiyaa accayena Saccakassa Niga.n.thaputtassa pa~ncamattaani thaalipaakasataani bhattaabhihaara.m abhihari.msu. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto sake aaraame pa.niita.m khaadaniya.m bhojaniya.m pa.tiyaadaapetvaa Bhagavato kaala.m aarocaapesi: Kaalo bho Gotama, ni.t.thita.m bhattan-ti. Atha kho Bhagavaa pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya yena Saccakassa Niga.n.thaputtassa aaraamo ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa pa~n~natte aasane nisiidi saddhi.m bhikkhusa'nghena. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto Buddhapamukha.m bhikkhusa'ngha.m pa.niitena khaadaniyena bhojaniyena sahatthaa santappesi sampavaaresi. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto Bhagavanta.m bhuttaavi.m oniitapattapaa.ni.m a~n~natara.m niica.m aasana.m gahetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Saccakho Niga.n.thaputto Bhagavanta.m etad-avoca: Yamida.m bho Gotama daane pu~n~na~n-ca pu~n~namahii ca ta.m daayakaana.m sukhaaya hotuuti. - Ya.m kho Aggivessana taadisa.m dakkhi.neyya.m aagamma aviitaraaga.m aviitadosa.m aviitamoha.m ta.m daayakaana.m bhavissati.

[page 237]

Ya.m kho Aggivessana maadisa.m dakkhi.neyya.m aagamma viitaraaga.m viitadosa.m viitamoha.m ta.m tuyha.m bhavissatiiti.

CUu.LASACCAKASUTTA.M PA~NCAMA.M.

 


 

XXXVI. Mahaa Saccaka Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Vesaaliya.m viharati Mahaavane Kuu.taagaarasaalaaya.m. Tena kho pana samayena Bhagavaa pubbanhasamaya.m sunivattho hoti pattaciivara.m aadaaya Vesaali.m pi.n.daaya pavisitukamo. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto ja'nghaavihaara.m anuca'nkamamaano anuvicaramaano yena Mahaavana.m Kuu.taagaarasaalaa ten' upasa'nkami.

Addasaa kho aayasmaa Aanando Saccaka.m Niga.n.thaputta.m duurato va aagacchanta.m, disvaana Bhagavanta.m etad-avoca:

Aya.m bhante Saccako Niga.n.thaputto aagacchati bhassappavaadiko pa.n.ditavaado, saadhusammato bahujanassa. Eso kho bhante ava.n.nakaamo Buddhassa, ava.n.nakaamo dhammassa, ava.n.nakaamo sa'nghassa. Saadhu bhante Bhagavaa muhutta.m nisiidatu anukampa.m upaadaayaati. Nisiidi Bhagavaa pa~n~natte aasane. Atha kho Saccako Niga.n.thaputto yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavataa saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Saccako Niga.n.thaputto Bhagavanta.m etad-avoca:

Santi bho Gotama eke sama.nabraahma.naa kaayabhaavanaanuyogam-anuyuttaa viharanti no cittabhaavana.m. Phusanti hi bho Gotama saariirika.m dukkha.m vedana.m. Bhuutapubba.m bho Gotama saariirikaaya dukkhaaya vedanaaya phu.t.thassa sato uurukkhambho pi naama bhavissati, hadayam-pi naama phalissati.

u.nham-pi lohita.m mukhato uggamissati, ummaadam-pi paapu.nissati cittakkhepa.m. Tassa kho eta.m bho Gotama kaayanvaya.m citta.m hoti, kaayassa vasena vattati, ta.m kissa hetu:

[page 238]

abhaavitattaa cittassa. Santi pana bho Gotama eke sama.nabraahma.naa cittabhaavanaanuyogam-anuyuttaa viharanti no kaayabhaavana.m. Phusanti hi bho Gotama cetasika.m dukkha.m vedana.m. Bhuutapubba.m bho Gotama cetasikaaya dukkhaaya vedanaaya phu.t.thassa sato uurukkhambho pi naama bhavissati, hadayam-pi naama phalissati, u.nham-pi lohita.m mukhato uggamissati, ummaadam-pi paapu.nissati cittakkhepa.m. Tassa kho eso bho Gotama cittanvayo kaayo hoti, cittassa vasena vattati, ta.m kissa hetu: abhaavitattaa kaayassa. Tassa mayha.m bho Gotama eva.m hoti: Addhaa bhoto Gotamassa saavakaa cittabhaavanaanuyogam-anuyuttaa viharanti no kaayabhaavanan-ti.

Kinti pana te Aggivessana kaayabhaavanaa sutaa ti. - Seyyathiida.m Nando Vaccho, Kiso Sa'nkicco, Makkhali Gosaalo, ete hi bho Gotama acelakaa muttaacaaraa hatthaapalekhanaa, na ehibhadantikaa na ti.t.thabhadantikaa, na abhiha.ta.m na uddissaka.ta.m na nimanta.na.m saadiyanti. te na kumbhiimukhaa patiga.nhanti, na ka.lopimukhaa patiga.nhanti, na e.lakamantara.m na da.n.damantara.m na musalamantara.m, na dvinna.m bhu~njamaanaana.m, na gabbhiniyaa na paayamaanaaya na purisantaragataaya, na sa'nkittisu, na yattha saa upa.t.thito hoti, na yattha makkhikaa sa.n.dasa.n.dacaarinii, na maccha.m na ma.msa.m na sura.m na meraya.m na thusodaka.m pipanti. Te ekaagaarikaa vaa honti ekaalopikaa, dvaagaarikaa vaa honti dvaalopikaa, sattaagaarikaa vaa honti sattaalopikaa. Ekissaa pi dattiyaa yaapenti, dviihi pi dattiihi yaapenti, sattahi pi dattiihi yaapenti. Ekaahikam-pi aahaara.m aahaarenti, dviihikam-pi aahaara.m aahaarenti, sattaahikampi aahaara.m aahaarenti, iti evaruupa.m addhamaasikam-pi pariyaayabhattabhojanaanuyogam-anuyuttaa viharantiiti. - Ki.m pana te Aggivessana taavataken' eva yaapentiiti. - No h' ida.m bho Gotama. App-ekadaa bho Gotama u.laaraani u.laaraani khaadaniyaani khaadanti, u.laaraani u.laaraani bhojanaani bhu~njanti, u.laaraani u.laaraani saayaniyaani saayanti, u.laaraani u.laaraani paanaani pivanti; te imehi kaaya.m bala.m gaahenti naama bruuhenti naama medenti naamaati. - Ya.m kho te Aggivessana purima.m pahaaya pacchaa upacinanti, eva.m imassa kaayassa aacayaapacayo hoti. Kinti pana te Aggivessana cittabhaavanaa sutaa ti. cittabhaavanaaya kho Saccako Niga.n.thaputto Bhagavataa pu.t.tho samaano na sampaayaasi.

[page 239]

Atha kho Bhagavaa Saccaka.m Niga.n.thaputta.m etadavoca: Yaa pi kho te esaa Aggivessana purimaa kaayabhaavanaa bhaasitaa saa pi ariyassa vinaye no dhammikaa kaayabhaavanaa.

Kaayabhaavana.m hi kho tva.m Aggivessana na a~n~naasi, kuto pana tva.m cittabhaavana.m jaanissasi. Api ca Aggivessana yathaa abhaavitakaayo ca hoti abhaavitacitto ca, bhaavitakaayo ca bhaavitacitto ca, ta.m su.naahi, saadhuka.m manasikarohi, bhaasissaamiiti. - Eva.m bho ti kho Saccako Niga.n.thaputto Bhagavato paccassosi. Bhagavaa etad-avoca:

Katha~n-ca Aggivessana abhaavitakaayo ca hoti abhaavitaacitto ca: Idha Aggivessana assutavato puthujjanassa uppajjati sukhaa vedanaa, so sukhaaya vedanaaya phu.t.tho samaano sukhasaaraagii ca hoti sukhasaaraagita~n-ca aapajjati, tassa saa sukhaa vedanaa nirujjhati, sukhaaya vedanaaya nirodhaa uppajjati dukkhaa vedanaa, so dukkhaaya vedanaaya phu.t.tho samaano socati kilamati paridevati, urattaa.li.m kandati, sammoha.m aapajjati.

Tassa kho esaa Aggivessana uppannaa pi sukhaa vedanaa citta.m pariyaadaaya ti.t.thati abhaavitattaa kaayassa, uppannaa pi dukkhaa vedanaa citta.m pariyaadaaya ti.t.thati abhaavitattaa cittassa. Yassa kassaci Aggivessana eva.m ubhatopakkha.m uppannaa pi sukhaa vedanaa citta.m pariyaadaaya ti.t.thati abhaavitattaa kaayassa, uppannaa pi dukkhaa vedanaa citta.m pariyaadaaya ti.t.thati abhaavitattaa cittassa, eva.m kho Aggivessana abhaavitakaayo ca hoti abhaavitacitto ca. Katha~n-ca Aggivessana bhaavitakaayo ca hoti bhaavitacitto ca: Idha Aggivessana sutavato ariyasaavakassa uppajjati sukhaa vedanaa, so sukhaaya vedanaaya phu.t.tho samaano no sukhasaaraagii hoti na sukhasaaraagita.m aapajjati, tassa saa sukhaa vedanaa nirujjhati, sukhaaya vedanaaya nirodhaa uppajjati dukkhaa vedanaa, so dukkhaaya vedanaaya phu.t.tho samaano na socati na kilamati na paridevati, na urattaa.li.m kandati, na sammoha.m aapajjati. Tassa kho esaa Aggivessana uppannaa pi sukhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati bhaavitattaa kaayassa. uppannaa pi dukkhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati bhaavitattaa cittassa. Yassa kassaci Aggivessana eva.m ubhatopakkha.m uppannaa pi sukhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati bhaavitattaa kaayassa,

[page 240]

uppannaa pi dukkhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati bhaavitattaa cittassa, eva.m kho Aggivessana bhaavitakaayo ca hoti bhaavitacitto caati.

Eva.m pasanno aha.m bhoto Gotamassa: bhava.m hi Gotamo bhaavitakaayo ca bhaavitacitto caati. - Addhaa kho te aya.m Aggivessana aasajja upaniiya vaacaa bhaasitaa, api ca te aha.m byaakarissaami. Yato kho aha.m Aggivessana kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito, ta.m vata me uppannaa vaa sukhaa vedanaa citta.m pariyaadaaya .thassati, uppannaa vaa dukkhaa vedanaa citta.m pariyaadaaya .thassatiiti n' eta.m kho .thaana.m vijjatiiti. - Na ha nuuna bhoto Gotamassa uppajjati tathaaruupaa sukhaa vedanaa yathaaruupaa uppannaa sukhaa vedanaa citta.m pariyaadaaya ti.t.theyya, na ha nuuna bhoto Gotamassa uppajjati tathaaruupaa dukkhaa vedanaa yathaaruupaa uppannaa dukkhaa vedanaa citta.m pariyaadaaya ti.t.theyyaati.

Ki.m hi no siyaa Aggivessana. Idha me Aggivessana pubbe va sambodhaa anabhisambuddhassa bodhisattass' eva sato etad-ahosi: Sambaadho gharaavaaso rajaapatho, abbhokaaso pabbajjaa, na-y-ida.m sukara.m agaara.m ajjhaavasataa ekantaparipu.n.na.m ekantaparisuddha.m sa'nkhalikhita.m brahmacariya.m caritu.m, yan-nuunaaha.m kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajeyyan-ti.

So kho aha.m Aggivessana aparena samayena daharo va samaano susu kaa.lakeso ... (repeat from p. 163, l.28 to p. 167, l.8; for bhikkhave substitute Aggivessana) ... alam-ida.m padhaanaayaati.

Api-ssu ma.m Aggivessana tisso upamaa pa.tibha.msu anacchariyaa pubbe assutapubbaa: Seyyathaa pi Aggivessana alla.m ka.t.tha.m sasneha.m udake nikkhitta.m, atha puriso aagaccheyya uttaraara.ni.m aadaaya: aggi.m abhinibbattessaami, tejo paatukarissaamiiti. Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: api nu so puriso amu.m alla.m ka.t.tha.m sasneha.m udake nikkhitta.m uttaraara.ni.m aadaaya abhimanthento aggi.m abhinibbatteyya tejo paatukareyyaati. - No h' ida.m bho Gotama, ta.m kissa hetu:

adu.m hi bho Gotama alla.m ka.t.tha.m sasneha.m, ta~n-ca pana udake nikkhitta.m,

[page 241]

yaavad-eva ca pana so puriso kilamathassa vighaatassa bhaagii assaati. - Evam-eva kho Aggivessana ye hi keci sama.naa vaa braahma.naa vaa kaayena c' eva kaamehi avuupaka.t.thaa viharanti, yo ca nesa.m kaamesu kaamacchando kaamasneho kaamamucchaa kaamapipaasaa kaamapari.laaho so ca ajjhatta.m na suppahiino hoti na suppa.tippassaddho, opakkamikaa ce pi te bhonto sama.nabraahma.naa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti abhabbaa va te ~naa.naaya dassanaaya anuttaraaya sambodhaaya, no ce pi te bhonto sama.nabraahma.naa opakkamikaa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti abhabbaa va te ~naa.naaya dassanaaya anuttaraaya sambodhaaya. Aya.m kho ma.m Aggivessana pa.thamaa upamaa pa.tibhaasi anacchariyaa pubbe assutapubbaa.

Aparaa pi kho ma.m Aggivessana dutiyaa upamaa pa.tibhaasi anacchariyaa pubbe assutapubbaa: Seyyathaa pi Aggivessana alla.m ka.t.tha.m sasneha.m aarakaa udakaa thale nikkhitta.m, atha puriso aagaccheyya uttaraara.ni.m aadaaya: aggi.m abhinibbattessaami, tejo paatukarissaamiiti. Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: api nu so puriso amu.m alla.m ka.t.tha.m sasneha.m aarakaa udakaa thale nikkhitta.m uttaraara.ni.m aadaaya abhimanthento aggi.m abhinibbatteyya, tejo paatukareyyaati. -No h' ida.m bho Gotama, ta.m kissa hetu: adu.m hi bho Gotama alla.m ka.t.tha.m sasneha.m, ki~ncaapi aarakaa udakaa thale nikkhitta.m, yaavad-eva ca pana so puriso kilamathassa vighaatassa bhaagii assaati. - Evam-eva kho Aggivessana ye hi keci sama.naa vaa braahma.naa vaa kaayena c' eva kaamehi avuupaka.t.thaa viharanti, yo ca nesa.m kaamesu kaamacchando kaamasneho kaamamucchaa kaamapipaasaa kaamapari.laaho so ca ajjhatta.m na suppahiino hoti na suppa.tippassaddho, opakkamikaa ce pi te bhonto sama.nabraahma.naa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti abhabbaa va te ~naa.naaya dassanaaya anuttaraaya sambodhaaya, no ce pi te bhonto sama.nabraahma.naa opakkamikaa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti abhabbaa va te ~naa.naaya dassanaaya anuttaraaya sambodhaaya. Aya.m kho ma.m Aggivessana dutiyaa upamaa pa.tibhaasi anacchariyaa pubbe assutapubbaa.

Aparaa pi kho ma.m Aggivessana tatiyaa upamaa pa.tibhaasi anacchariyaa pubbe assutapubbaa:

[page 242]

Seyyathaa pi Aggivessana sukkha.m ka.t.tha.m ko.laapa.m aarakaa udakaa thale nikkhitta.m, atha puriso aagaccheyya uttaraara.ni.m aadaaya: aggi.m abhinibbattessaami, tejo paatukarissaamiiti. Ta.m kim-ma~n~nasi Aggivessana: api nu so puriso amu.m sukkha.m ka.t.tha.m ko.laapa.m aarakaa udakaa thale nikkhitta.m uttaraara.ni.m aadaaya abhimanthento aggi.m abhinibbatteyya, tejo paatukareyyaati. - Eva.m bho Gotama, ta.m kissa hetu: adu.m hi bho Gotama sukkha.m ka.t.tha.m ko.laapa.m, ta~n-ca pana aarakaa udakaa thale nikkhittan-ti. - Evam-eva kho Aggivessana ye hi keci sama.naa vaa braahma.naa vaa kaayena c' eva kaamehi vuupaka.t.thaa viharanti, yo ca nesa.m kaamesu kaamacchando kaamasneho kaamamucchaa kaamapipaasaa kaamapari.laaho so ca ajjhatta.m suppahiino hoti suppa.tippassaddho, opakkamikaa ce pi te bhonto sama.nabraahma.naa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti bhabbaa va te ~naa.naaya dassanaaya anuttaraaya sambodhaaya, no ce pi te bhonto sama.nabraahma.naa opakkamikaa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti bhabbaa va te ~naa.naaya dassanaaya anuttaraaya sambodhaaya. Aya.m kho ma.m Aggivessana tatiyaa upamaa pa.tibhaasi anacchariyaa pubbe assutapubbaa. Imaa kho ma.m Aggivessana tisso upamaa pa.tibha.msu anacchariyaa pubbe assutapubbaa.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Yan-nuunaaha.m dantehi danta-m-aadhaaya jivhaaya taalu.m aahacca cetasaa citta.m abhinigga.nheyya.m abhinippii.leyya.m abhisantaapeyyan-ti. So kho aha.m Aggivessana dantehi danta-m-aadhaaya jivhaaya taalu.m aahacca cetasaa citta.m abhinigga.nhaami abhinippii.lemi abhisantaapemi. Tassa mayha.m Aggivessana dantehi danta-maadhaaya jivhaaya taalu.m aahacca cetasaa citta.m abhinigga.nhato abhinippii.layato abhisantaapayato kacchehi sedaa muccanti.

Seyyathaa pi Aggivessana balavaa puriso dubbalatara.m purisa.m siise vaa gahetvaa khandhe vaa gahetvaa abhinigga.nheyya abhinippii.leyya abhisantaapeyya, evam-eva kho me Aggivessana dantehi danta-m-aadhaaya jivhaaya taalu.m aahacca cetasaa citta.m abhinigga.nhato abhinippii.layato abhisantaapayato kacchehi sedaa muccanti. Aaraddha.m kho pana me Aggivessana viriya.m hoti asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, saaraddho ca pana me kaayo hoti appa.tippassaddho ten' eva dukkhappadhaanena padhaanaabhitunnassa sato.

[page 243]

Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa dukkhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Yan-nuunaaha.m appaanaka.m jhaana.m jhaayeyyan-ti. So kho aha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca assaasapassaase uparundhi.m. Tassa mayha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca assaasapassaasesu uparuddhesu ka.n.nasotehi vaataana.m nikkhamantaana.m adhimatto saddo hoti. Seyyathaa pi naama kammaaragaggariyaa dhamamaanaaya adhimatto saddo hoti, evam-eva kho me Aggivessana mukhato ca naasato ca assaasapassaasesu uparuddhesu ka.n.nasotehi vaataana.m nikkhamantaana.m adhimatto saddo hoti.

Aaraddha.m kho pana me Aggivessana viriya.m hoti asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, saaraddho ca pana me kaayo hoti appa.tippassaddho ten' eva dukkhappadhaanena padhaanaabhitunnassa sato. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa dukkhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Yan-nuunaaha.m appaanaka.m yeva jhaana.m jhaayeyyan-ti. So kho aha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaase uparundhi.m. Tassa mayha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaasesu uparuddhesu adhimattaa vaataa muddhaana.m uuhananti. Seyyathaa pi Aggivessana balavaa puriso ti.nhena sikharena muddhaana.m abhimantheyya, evameva kho me Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaasesu uparuddhesu adhimattaa vaataa muddhaana.m uuhananti. Aaraddha.m kho pana me Aggivessana viriya.m hoti asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, saaraddho ca pana me kaayo hoti appa.tippassaddho ten' eva dukkhappadhaanena padhaanaabhitunnassa sato. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa dukkhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Yan-nuunaaha.m appaanaka.m yeva jhaana.m jhaayeyyan-ti. So kho aha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaase uparundhi.m. Tassa mayha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaasesu uparuddhesu adhimattaa siise siisavedanaa honti. Seyyathaa pi Aggivessana balavaa puriso da.lhena varattakha.n.dena siise siisave.tha.m dadeyya,

[page 244]

evam-eva kho me Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaasesu uparuddhesu adhimattaa siise siisavedanaa honti.

Aaraddha.m kho pana me Aggivessana viriya.m hoti asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, saaraddho ca pana me kaayo hoti appa.tippassaddho ten' eva dukkhappadhaanena padhaanaabhitunnassa sato. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa dukkhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Yan-nuunaaha.m appaanaka.m yeva jhaana.m jhaayeyyan-ti. So kho aha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaase uparundhi.m. Tassa mayha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaasesu uparuddhesu adhimattaa vaataa kucchi.m parikantanti. Seyyathaa pi Aggivessana dakkho goghaatako vaa goghaatakantevaasii vaa ti.nhena govikantanena kucchi.m parikanteyya, evam-eva kho me Aggivessana adhimattaa vaataa kucchi.m parikantanti. Aaraddha.m kho pana me Aggivessana viriya.m hoti asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, saaraddho ca pana me kaayo hoti appa.tippassaddho ten' eva dukkhappadhaanena padhaanaabhitunnassa sato. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa dukkhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Yan-nuunaaham appaanaka.m yeva jhaana.m jhaayeyyan-ti. So kho aha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaase uparundhi.m. Tassa mayha.m Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaasesu uparuddhesu adhimatto kaayasmi.m .daaho hoti. Seyyathaa pi Aggivessana dve balavanto purisaa dubbalatara.m purisa.m naanaabaahaasu gahetvaa a'ngaarakaasuyaa santaapeyyu.m samparitaapeyyu.m, evam-eva kho me Aggivessana mukhato ca naasato ca ka.n.nato ca assaasapassaasesu uparuddhesu adhimatto kaayasmi.m .daaho hoti. Aaraddha.m kho pana me Aggivessana viriya.m hoti asalliina.m, upa.t.thitaa sati asammu.t.thaa, saaraddho ca pana me kaayo hoti appa.tippassaddho ten' eva dukkhappadhaanena padhaanaabhitunnassa sato.

Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa dukkhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati. Api-ssu ma.m Aggivessana devataa disvaa evam-aaha.msu:

[page 245]

kaalakato sama.no Gotamo ti.

Ekaccaa devataa evam-aaha.msu: na kaalakato sama.no Gotamo, api ca kaala.m karotiiti. Ekaccaa devataa evam-aaha.msu: na kaalakato sama.no Gotamo na pi kaala.m karoti, araha.m sama.no Gotamo, vihaaro tv-eva so arahato evaruupo hotiiti.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Yan-nuunaaha.m sabbaso aahaarupacchedaaya pa.tipajjeyyan-ti. Atha kho ma.m Aggivessana devataa upasa'nkamitvaa etad-avocu.m: Maa kho tva.m maarisa sabbaso aahaarupacchedaaya pa.tipajji, sace kho tva.m maarisa sabbaso aahaarupacchedaaya pa.tipajjissasi tassa te maya.m dibba.m oja.m lomakuupehi ajjhoharissaama, taaya tva.m yaapessasiiti. Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Aha~nc' eva kho pana sabbaso ajaddhuka.m pa.tijaaneyya.m imaa ca me devataa dibba.m oja.m lomakuupehi ajjhohareyyu.m taaya caaha.m yaapeyya.m, ta.m mama assa musaa ti. So kho aha.m Aggivessana taa devataa paccaacikkhaami, halan-ti vadaami.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Yan-nuunaaha.m thoka.m thoka.m aahaara.m aahaareyya.m pasata.m pasata.m, yadi vaa muggayuusa.m yadi vaa kulatthayuusa.m yadi vaa ka.laayayuusa.m yadi vaa hare.nukayuusan-ti. So kho aha.m Aggivessana thoka.m thoka.m aahaara.m aahaaresi.m pasata.m pasata.m, yadi vaa muggayuusa.m yadi vaa kulatthayuusa.m yadi vaa ka.laayayuusa.m yadi vaa hare.nukayuusa.m. Tassa mayha.m Aggivessana thoka.m thoka.m aahaara.m aahaarayato pasata.m pasata.m, yadi vaa muggayuusa.m yadi vaa kulatthayuusa.m yadi vaa ka.laayayuusa.m yadi vaa hare.nukayuusa.m, adhimattakasimaana.m patto kaayo hoti. Seyyathaa pi naama aasiitikapabbaani vaa kaalaapabbaani vaa evam-evassu me a'ngapacca'ngaani bhavanti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama o.t.thapada.m evam-eva-ssu me aanisada.m hoti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama va.t.tanaava.lii evam eva-ssu me pi.t.thika.n.tako unnataavanato hoti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama jarasaalaaya gopaanasiyo oluggaviluggaa bhavanti evam-eva ssu me phaasu.liyo oluggaviluggaa bhavanti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama gambhiire udapaane udakataarakaa gambhiiragataa okkhaayikaa dissanti evameva-ssu me akkhikuupesu akkhitaarakaa gambhiiragataa okkhaayikaa dissanti taay' ev' appaahaarataaya, seyyathaa pi naama tittakaalaabu aamakacchinno vaataatapena sampu.tito hoti sammilaato evam-eva-ssu me siisacchavi sampu.titaa hoti sammilaataa taay' ev' appaahaarataaya.

[page 246]

So kho aha.m Aggivessana: udaracchavi.m parimasissaamiiti pi.t.thika.n.taka.m yeva pariga.nhaami, pi.t.thika.n.taka.m parimasissaamiiti udaracchavi.m yeva pariga.nhaami.

Yaava-ssu me Aggivessana udaracchavi pi.t.thika.n.taka.m alliinaa hoti taay' ev' appaahaarataaya. So kho aha.m Aggivessana:

vacca.m vaa mutta.m vaa karissaamiiti tatth' eva avakujjo papataami taay' ev' appaahaarataaya. So kho aha.m Aggivessana imam-eva kaaya.m assaasento paa.ninaa gattaani anomajjaami. Tassa mayha.m Aggivessana paa.ninaa gattaani anomajjato puutimuulaani lomaani kaayasmaa papatanti taay' ev' appaahaaraataaya. Api-ssu ma.m Aggivessana manussaa disvaa evam-aaha.msu: kaa.lo sama.no Gotamo ti. Ekacce manussaa evam-aaha.msu: na kaa.lo sama.no Gotamo, saamo sama.no Gotamo ti. Ekacce manussaa evam-aaha.msu: na kaa.lo sama.no Gotamo na pi saamo, ma'nguracchavi sama.no Gotamo ti. Yaava-ssu me Aggivessana taava parisuddho chaviva.n.no pariyodaato upahato hoti taay' ev' appaahaarataaya.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Ye kho keci atiitam-addhaana.m sama.naa vaa braahma.naa vaa opakkamikaa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vedayi.msu, etaavaparama.m nay-ito bhiyyo; ye pi hi keci anaagatam-addhaana.m sama.naa vaa braahma.naa vaa opakkamikaa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vedayissanti, etaavaparama.m na-y-ito bhiyyo; ye pi hi keci etarahi sama.naa vaa braahma.naa vaa opakkamikaa dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti, etaavaparama.m na-y-ito bhiyyo.

Na kho panaaha.m imaaya ka.tukaaya dukkarakaarikaaya adhigacchaami uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanavisesa.m, siyaa nu kho a~n~no maggo bodhaayaati. Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Abhijaanaami kho panaaha.m pitu Sakkassa kammante siitaaya jambucchaayaaya nisinno vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharitaa, siyaa nu kho eso maggo bodhaayaati. Tassa mayha.m Aggivessana sataanusaari vi~n~naa.na.m ahosi: eso va maggo bodhaayaati. Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Kin-nu kho aha.m tassa sukhassa bhaayaami yan-ta.m sukha.m a~n~natr' eva kaamehi a~n~natra akusalehi dhammehiiti.

[page 247]

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Na kho aha.m tassa sukhassa bhaayaami yan-ta.m sukha.m a~n~natr' eva kaamehi a~n~natra akusalehi dhammehiiti.

Tassa mayha.m Aggivessana etad-ahosi: Na kho ta.m sukara.m sukha.m adhigantu.m eva.m adhimattakasimaana.m pattakaayena, yan-nuunaaha.m o.laarika.m aahaara.m aahaareyya.m odanakummaasan-ti. So kho aha.m Aggivessana o.laarika.m aahaara.m aahaaresi.m odanakummaasa.m. Tena kho pana ma.m Aggivessana samayena pa~nca bhikkhuu paccupa.t.thitaa honti: yanno sama.no Gotamo dhamma.m adhigamissati tan-no aarocessatiiti. Yato kho aha.m Aggivessana o.laarika.m aahaara.m aahaaresi.m {odanakummaasa.m}, atha me te pa~nca bhikkhuu nibbijjaapakkami.msu: baahuliko sama.no Gotamo padhaanavibbhanto aavatto baahullaayaati.

So kho aha.m Aggivessana o.laarika.m aahaara.m aahaaretvaa bala.m gahetvaa vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa sukhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati. Vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa sukhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati. Piitiyaa ca viraagaa upekhako ca vihaasi.m sato ca sampajaano, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedesi.m yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa sukhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati. Sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja vihaasi.m. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa sukhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte pubbenivaasaanussati~naa.naaya citta.m abhininnaamesi.m.

[page 248]

So anekavihita.m pubbenivaasa.m anussaraami, seyyathiida.m: ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo tisso pi jaatiyo catasso pi jaatiyo pa~nca pi jaatiyo dasa pi jaatiyo viisatim-pi jaatiyo ti.msam-pi jaatiyo cattaariisam-pi jaatiyo pa~n~naasam-pi jaatiyo jaatisatam-pi jaatisahassam-pi jaatisatasahassam-pi, aneke pi sa.mva.t.takappe aneke pi viva.t.takappe aneke pi sa.mva.t.taviva.t.takappe; amutr' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto amutra uppaadi.m, tatraap' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto idhuupapanno ti. Iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussaraami. Aya.m kho me Aggivessana rattiyaa pa.thame yaame pa.thamaa vijjaa adhigataa, avijjaa vihataa vijjaa uppannaa, tamo vihato aaloko uppanno, yathaa ta.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa sukhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte sattaana.m cutuupapaata~naa.naaya citta.m abhininnaamesi.m. So dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passaami cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaanaami: ime vata bhonto sattaa kaayaduccaritena samannaagataa vaciiduccaritena samannaagataa manoduccaritena samannaagataa ariyaana.m upavaadakaa micchaadi.t.thikaa micchaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapannaa; ime vaa pana bhonto sattaa kaayasucaritena samannaagataa vaciisucaritena samannaagataa manosucaritena samannaagataa ariyaana.m anupavaadakaa sammaadi.t.thikaa sammaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapannaa ti. Iti dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passaami cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaanaami. Aya.m kho me Aggivessana rattiyaa majjhime yaame dutiyaa vijjaa adhigataa, avijjaa vihataa vijjaa uppannaa, tamo vihato aaloko uppanno,

[page 249]

yathaa ta.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa sukhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte aasavaana.m khaya~naa.naaya citta.m abhininnaamesi.m. So: ida.m dukkhan-ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m, aya.m dukkhasamudayo ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m, aya.m dukkhanirodho ti yathaabhuuta.m abba~n~naasi.m, aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m; ime aasavaa ti yathaabhuuta.m abbhaa~n~naasi.m. aya.m aasavasamudayo ti yathaabhuuta.m abbhaa~n~naasi.m, aya.m aasavanirodho ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m, aya.m aasavanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m abbha~n~naasi.m.

Tassa me eva.m jaanato eva.m passato kaamaasavaa pi citta.m vimuccittha, bhavaasavaa pi citta.m vimuccittha, avijjaasavaa pi citta.m vimuccittha, vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m ahosi; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati abbha~n~naasi.m. Aya.m kho me Aggivessana rattiyaa pacchime yaame tatiyaa vijjaa adhigataa, avijjaa vihataa vijjaa uppannaa, tamo vihato aaloko uppanno, yathaa ta.m appamattassa aataapino pahitattassa viharato. Evaruupaa pi kho me Aggivessana uppannaa sukhaa vedanaa citta.m na pariyaadaaya ti.t.thati.

Abhijaanaami kho panaaha.m Aggivessana anekasataaya parisaaya dhamma.m desetaa. api-ssu ma.m ekameko eva.m ma~n~nati:

mam-ev' aarabbha sama.no Gotamo dhamma.m desesiiti. Na kho pan' eta.m Aggivessana eva.m da.t.thabba.m, yaavad-eva vi~n~naapanatthaaya Tathaagato paresa.m dhamma.m deseti. So kho aha.m Aggivessana tassaa yeva kathaaya pariyosaane tasmi.m yeva purimasmi.m samaadhinimitte ajjhattam-eva citta.m sa.n.thapemi sannisaademi ekodikaromi samaadahaami, yena suda.m niccakappa.m niccakappa.m viharaamiiti. - Okappaniyam-eta.m bhoto Gotamassa yathaa ta.m arahato sammaasambuddhassa.

Abhijaanaati pana bhava.m Gotamo divaa supitaa ti. - Abhijaanaam' aha.m Aggivessana gimhaana.m pacchime maase pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto catuggu.na.m sa'nghaa.ti.m pa~n~naapetvaa dakkhi.nena passena sato sampajaano nidda.m okkamitaa ti. - Eta.m kho bho Gotama eke sama.nabraahma.naa sammohavihaarasmi.m vadantiiti.

[page 250]

- Na kho Aggivessana ettaavataa sammuu.lho vaa hoti asammuu.lho vaa. Api ca Aggivessana yathaa sammuu.lho ca hoti asammuu.lho ca, ta.m su.naahi, saadhuka.m manasikarohi, bhaasissaamiiti. - Eva.m bho ti kho Saccako Niga.n.thaputto Bhagavato paccassosi. Bhagavaa etad-avoca:

Yassa kassaci Aggivessana ye aasavaa sa'nkilesikaa ponobhavikaa sadaraa dukkhavipaakaa aayati.m jaatijaraamara.niyaa appahiinaa, tam-aha.m sammuu.lho ti vadaami. Aasavaana.m hi Aggivessana appahaanaa sammuu.lho hoti. Yassa kassaci Aggivessana ye aasavaa sa'nkilesikaa ponobhavikaa sadaraa dukkhavipaakaa aayati.m jaatijaraamara.niyaa pahiinaa, tam-aha.m asammuu.lho ti vadaami. Aasavaana.m hi Aggivessana pahaanaa asammuu.lho hoti.

Tathaagatassa kho Aggivessana ye aasavaa sa'nkilesikaa ponobhavikaa sadaraa dukkhavipaakaa aayati.m jaatijaraamara.niyaa pahiinaa ucchinnamuulaa taalaavatthukataa anabhaavakataa aayati.m anuppaadadhammaa. Seyyathaa pi Aggivessana taalo matthakaacchinno abhabbo puna viruu.lhiyaa, evam-eva kho Aggivessana Tathaagatassa ye aasavaa sa'nkilesikaa ponobhavikaa sadaraa dukkhavipaakaa aayati.m jaatijaraamara.niyaa pahiinaa ucchinnamuulaa taalaavatthukataa anabhaavakataa aayati.m anuppaadadhammaa ti.

Eva.m vutte Saccako Niga.n.thaputto Bhagavanta.m etadavoca: Acchariya.m bho Gotama, abbhuta.m bho Gotama, yaava~n-c' ida.m bhoto Gotamassa eva.m aasajja aasajja vuccamaanassa upaniitehi vacanapathehi samudaacariyamaanassa chaviva.n.no c' eva pariyodaayati mukhava.n.no ca vippasiidati, yathaa ta.m arahato sammaasambuddhassa. Abhijaanaam' aha.m bho Gotama Puura.na.m Kassapa.m vaadena vaada.m samaarabhitaa, so pi mayaa vaadena vaada.m samaaraddho a~n~nen' a~n~na.m pa.ticari, bahiddhaa katha.m apanaamesi, kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatvaakaasi. Bhoto pana Gotamassa eva.m aasajja aasajja vuccamaanassa upaniitehi vacanapathehi samudaacariyamaanassa chaviva.n.no c' eva pariyodaayati mukhava.n.no ca vippasiidati, yathaa ta.m araharo sammaasambuddhassa. Abhijaanaam' aha.m bho Gotama Makkhali.m Gosaala.m - Ajita.m Kesakambala.m - Pakudha.m Kaccaayana.m - Sa~njaya.m Bela.t.thaputta.m - Niga.n.tha.m Naathaputta.m vaadena vaada.m samaarabhitaa, so pi mayaa vaadena vaada.m samaaraddho a~n~nen' a~n~na.m pa.ticari,

[page 251]

bahiddhaa katha.m apanaamesi, kopa~n-ca dosa~nca appaccaya~n-ca paatvaakaasi. Bhoto pana Gotamassa eva.m aasajja aasajja vuccamaanassa upaniitehi vacanapathehi samudaacariyamaanassa chaviva.n.no c' eva pariyodaayati mukhava.n.no ca vippasiidati, yathaa ta.m arahato sammaasambuddhassa.

Handa ca daani maya.m bho Gotama gacchaama, bahukiccaa maya.m bahukara.niiyaa ti. - Yassa daani tva.m Aggivessana kaala.m ma~n~nasiiti.

Atha kho Saccako Niga.n.thaputto Bhagavato bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa u.t.thaay' aasanaa pakkaamiiti.

MAHAaSACCAKASUTTA.M CHA.T.THA.M.

 


 

XXXVII. Cuu.la Ta.nhaa Sa'nkhaya Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Pubbaaraame Migaaramaatu paasaade. Atha kho Sakko devaanam-indo yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thito kho Sakko devaanam-indo Bhagavanta.m etad-avoca:

Kittaavataa nu kho bhante bhikkhu sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutto hoti accantani.t.tho accantayogakkhemii accantabrahmacaarii accantapariyosaano se.t.tho devamanussaanan-ti.

Idha devaanam-inda bhikkhuno suta.m hoti: sabbe dhammaa naala.m abhinivesaayaati. Eva~n-ca ta.m devaanam-inda bhikkhuno suta.m hoti: sabbe dhammaa naala.m abhinivesaayaati, so sabba.m dhamma.m abhijaanaati, sabba.m dhamma.m abhi~n~naaya sabba.m dhamma.m parijaanaati, sabba.m dhamma.m pari~n~naaya ya.m ka~nci vedana.m vedeti, sukha.m vaa dukkha.m vaa adukkhamasukha.m vaa, so taasu vedanaasu aniccaanupassii viharati, viraagaanupassii viharati, nirodhaanupassii viharati, pa.tinissaggaanupassii viharati; so taasu vedanaasu aniccaanupassii viharanto, viraagaanupassii viharanto, nirodhaanupassii viharanto, pa.tinissaggaanupassii viharanto na ki~nci loke upaadiyati, anupaadiya.m na paritassati, aparitassa.m paccatta~n-~neva parinibbaayati;

[page 252]

khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati. Ettaavataa kho devaanaminda bhikkhu sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutto hoti accantani.t.tho accantayogakkhemii accantabrahmacaarii accantapariyosaano se.t.tho devamanussaanan-ti. Atha kho Sakko devaanamindo Bhagavato bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa tatth' ev' antaradhaayi.

Tena kho pana samayena aayasmaa Mahaamoggallaano Bhagavato aviduure nisinno hoti. Atha kho aayasmato Mahaamoggallaanassa etad-ahosi: Kin-nu kho so yakkho Bhagavato bhaasita.m abhisamecca anumodi udaahu no; yan-nuunaaha.m ta.m yakkha.m jaaneyya.m yadi vaa so yakkho Bhagavato bhaasita.m abhisamecca anumodi yadi vaa no ti. Atha kho aayasmaa Mahaamoggallaano seyyathaa pi naama balavaa puriso sami~njita.m vaa baaha.m pasaareyya pasaarita.m vaa baaha.m sami~njeyya evam-eva Pubbaaraame Migaaramaatu paasaade antarahito devesu Taavati.msesu paaturahosi. Tena kho pana samayena Sakko devaanam-indo ekapu.n.dariike uyyaane dibbehi pa~ncahi turiyasatehi samappito sama'ngibhuuto paricaareti. Addasaa kho Sakko devaanam-indo aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m duurato va aagacchanta.m, disvaana taani dibbaani pa~nca turiyasataani pa.tippa.naametvaa yen' aayasmaa Mahaamoggallaano ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m etadavoca: Ehi kho maarisa Moggallaana, saagata.m maarisa Moggallaana, cirassa.m kho maarisa Moggallaana ima.m pariyaayamakaasi yadida.m idh' aagamanaaya, nisiida maarisa Moggallaana, idam-aasana.m pa~n~nattan-ti. Nisiidi kho aayasmaa Mahaamoggallaano pa~n~natte aasane. Sakko pi kho devaanam-indo a~n~natara.m niica.m aasana.m gahetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinna.m kho Sakka.m devaanam-inda.m aayasmaa Mahaamoggallaano etad-avoca:

Yathaakatha.m pana te Kosiya Bhagavaa sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutti.m abhaasi, saadhu mayam-pi etissaa kathaaya bhaagino assaama savanaayaati. - Maya.m kho maarisa Moggallaana bahukiccaa, maya.m bahukara.niiyaa, app-eva sakena kara.niiyena api ca devaana.m yeva Taavati.msaana.m kara.niiyena.

Api ca maarisa Moggallaana sussuta.m yeva hoti suggahiita.m sumanasikata.m suupadhaarita.m yan-no khippam-eva antaradhaayati.

[page 253]

Bhuutapubba.m maarisa Moggallaana devaasurasa'ngaamo samupabbuu.lho ahosi. Tasmi.m kho pana maarisa Moggallaana sa'ngaame devaa jini.msu, asuraa paraajini.msu. So kho aha.m maarisa Moggallaana ta.m sa'ngaama.m abhivijinitvaa vijitasa'ngaamo tato pa.tinivattitvaa Vejayanta.m naama paasaada.m maapesi.m.

Vejayantassa kho pana maarisa Moggallaana paasaadassa ekasata.m niyyuuha.m, ekamekasmi.m niyyuuhe satta satta kuu.taagaarasataani, ekamekasmi.m kuu.taagaare satta satta accharaayo, ekamekissaa accharaaya satta satta paricaarikaayo. Iccheyyaasi no tva.m maarisa Moggallaana Vejayantassa paasaadassa raama.neyyaka.m da.t.thun-ti. Adhivaasesi kho aayasmaa Mahaamoggallaano tu.nhiibhaavena.

Atha kho Sakko ca devaanam-indo Vessava.no ca mahaaraajaa aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m purakkhatvaa yena Vejayanto paasaado ten' upasa'nkami.msu. Addasaasu.m kho Sakkassa devaanam-indassa paricaarikaayo aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m duurato va aagacchanta.m, disvaana ottapamaanaa hiriiyamaanaa saka.m saka.m ovaraka.m pavisi.msu. Seyyathaa pi naama su.nisaa sasura.m disvaa ottapati hiriiyati, evam-eva.m Sakkassa devaanam-indassa paricaarikaayo aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m disvaa ottapamaanaa hiriiyamaanaa saka.m saka.m ovaraka.m pavisi.msu. Atha kho Sakko ca devaanam-indo Vessava.no ca mahaaraajaa aayasmanta.m Mahaamoggallaana.m Vejayante paasaade anuca'nkamaapenti anuvicaraapenti: idam-pi maarisa Moggallaana passa Vejayantassa paasaadassa raama.neyyaka.m, idam-pi marisa Moggallaana passa Vejayantassa paasaadassa raama.neyyakan-ti. - Sobhat' ida.m aayasmato Kosiyassa yathaa ta.m pubbe katapu~n~nassa, manussaa pi ki~ncid-eva raama.neyyaka.m di.t.thaa evam-aaha.msu: sobhati vata bho devaana.m Taavati.msaanan-ti, ta-y-ida.m aayasmato Kosiyassa sobhati yathaa ta.m pubbe katapu~n~nassaati. Atha kho aayasmato Mahaamoggallaanassa etad-ahosi: Atibaa.lha.m kho aya.m yakkho pamatto viharati, yan-nuunaaha.m ima.m yakkha.m sa.mvejeyyan-ti. Atha kho aayasmaa Mahaamoggallaano tathaaruupa.m iddhaabhisa'nkhaara.m abhisa'nkhaasi yathaa Vejayanta.m paasaada.m paada'ngu.t.thakena sa'nkampesi sampakampesi sampavedhesi.

[page 254]

Atha kho Sakko ca devaanam-indo Vessava.no ca mahaaraajaa devaa ca Taavati.msaa acchariyabbhutacittajaataa ahesu.m:

Acchariya.m vata bho abbhuta.m vata bho sama.nassa mahiddhikataa mahaanubhaavataa, yatra hi naama dibba.m bhavana.m paada'ngu.t.thakena sa'nkampessati sampakampessati sampavedhessatiiti. Atha kho aayasmaa Mahaamoggallaano Sakka.m devaanam-inda.m sa.mvigga.m lomaha.t.thajaata.m viditvaa Sakka.m devaanam-inda.m etad-avoca:

Yathaakatha.m pana te Kosiya Bhagavaa sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutti.m abhaasi, saadhu mayam-pi etissaa kathaaya bhaagino assaama savanaayaati. - Idhaaha.m maarisa Moggallaana yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.m, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m a.t.thaasi.m. Ekamanta.m .thito kho aha.m maarisa Moggallaana Bhagavanta.m etad-avoca.m: Kittaavataa nu kho bhante bhikkhu sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutto hoti accantani.t.tho accantayogakkhemii accantabrahmacaarii accantapariyosaano se.t.tho devamanussaanan-ti. Eva.m vutte maarisa Moggallaana Bhagavaa ma.m etad-avoca: Idha devaanam-inda bhikkhuno suta.m hoti: sabbe dhammaa naala.m abhinivesaayaati. Eva~n-ce ta.m devaanam-inda bhikkhuno suta.m hoti: sabbe dhammaa naala.m abhinivesaayaati, so sabba.m dhamma.m abhijaanaati, sabba.m dhamma.m abhi~n~naaya sabba.m dhamma.m parijaanaati, sabba.m dhamma.m pari~n~naaya ya.m ka~nci vedana.m vedeti, sukha.m vaa dukkha.m vaa adukkhamasukha.m vaa, so taasu vedanaasu aniccaanupassii viharati, viraagaanupassii viharati, nirodhaanupassii viharati, pa.tinissaggaanupassii viharati; so taasu vedanaasu aniccaanupassii viharanto, viraagaanupassii viharanto, nirodhaanupassii viharanto, pa.tinissaggaanupassii viharanto na ki~nci loke upaadiyati, anupaadiya.m na paritassati, aparitassa.m paccatta~n-~neva parinibbaayati; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati. Ettaavataa kho devaanam-inda bhikkhu sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutto hoti accantani.t.tho accantayogakkhemii accantabrahmacaarii accantapariyosaano se.t.tho devamanussaanan-ti. Eva.m kho me maarisa Moggallaana Bhagavaa sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutti.m abhaasiiti. Atha kho aayasmaa Mahaamoggallaano Sakkassa devaanam-indassa bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa seyyathaa pi naama balavaa puriso sami~njita.m vaa baaha.m pasaareyya pasaarita.m vaa baaha.m sami~njeyya evam-eva.m devesu Taavati.msesu antarahito Pubbaaraame Migaaramaatu paasaade paaturahosi.

[page 255]

Atha kho Sakkassa devaanam-indassa paricaarikaayo acirapakkante aayasmante Mahaamoggallaane Sakka.m devaanam-inda.m etad-avocu.m:

Eso nu te maarisa so Bhagavaa satthaa ti. - Na kho me maarisaa so Bhagavaa satthaa, sabrahmacaarii me eso. aayasmaa Mahaamoggallaano ti. - Laabhaa te maarisa yassa te sabrahmacaarii eva.m mahiddhiko eva.m mahaanubhaavo, aho nuuna te so Bhagavaa satthaa ti.

Atha kho aayasmaa Mahaamoggallaano yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Mahaamoggallaano Bhagavanta.m etad-avoca: Abhijaanaati no bhante Bhagavaa ahu ta~n-~neva a~n~natarassa mahesakkhassa yakkhassa sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutti.m abhaasitthaati. - Abhijaanaam' aha.m Moggallaana: idha Sakko devaanam-indo yenaaha.m ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa ma.m abhivaadetvaa ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thito kho Moggallaana Sakko devaanam-indo ma.m etad-avoca: Kittaavataa nu kho bhante bhikkhu sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutto hoti accantani.t.tho accantayogakkhemii accantabrahmacaarii accantapariyosaano se.t.tho devamanussaanan-ti. Eva.m vutte aha.m Moggallaana Sakka.m devaana.m-inda.m etad-avoca.m: Idha devaanaminda bhikkhuno suta.m hoti: sabbe dhammaa naala.m abhinivesaayaati. Eva~n-ce ta.m devaanam-inda bhikkhuno suta.m hoti: sabbe dhammaa naala.m abhinivesaayaati, so sabba.m dhamma.m abhijaanaati, sabba.m dhamma.m abhi~n~naaya sabba.m dhamma.m parijaanaati, sabba.m dhamma.m pari~n~naaya ya.m ka~nci vedana.m vedeti, sukha.m vaa dukkha.m vaa adukkhamasukha.m vaa, so taasu vedanaasu aniccaanupassii viharati, viraagaanupassii viharati, nirodhaanupassii viharati, pa.tinissaggaanupassii viharati; so taasu vedanaasu aniccaanupassii viharanto, viraagaanupassii viharanto, nirodhaanupassii viharanto, pa.tinissaggaanupassii viharanto na ki~nci loke upaadiyati, anupaadiya.m na paritassati, aparitassa.m paccatta~n-~neva parinibbaayati; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m,

[page 256]

kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati.

Ettaavataa kho devaanam-inda bhikkhu sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutto hoti accantani.t.tho accantayogakkhemii accantabrahmacaarii accantapariyosaano se.t.tho devamanussaananti. Eva.m kho aha.m Moggallaana abhijaanaami Sakkassa devaanam-indassa sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutti.m bhaasitaa ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Mahaamoggallaano Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

CUu.LATA.NHAaSA'NKHAYASUTTA.M SATTAMA.M.

 


 

XXXVIII. Mahaa Ta.nhaa Sa'nkhaya Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tena kho pana samayena Saatissa naama bhikkhuno keva.t.taputtassa evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m hoti: Tathaa 'ha.m Bhagavataa dhamma.m desita.m aajaanaami yathaa tad-ev' ida.m vi~n~naa.na.m sandhaavati sa.msarati, ana~n~nan-ti. Assosu.m kho sambahulaa bhikkhuu: Saatissa kira naama bhikkhuno keva.t.taputtassa evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa dhamma.m desita.m aajaanaami yathaa tad-ev' ida.m vi~n~naa.na.m sandhaavati sa.msarati, ana~n~nan-ti. Atha kho te bhikkhuu yena Saati bhikkhu keva.t.taputto ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m etadavocu.m: Sacca.m kira te aavuso Saati evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa ... ana~n~nanti. - Eva.m byaa kho aha.m aavuso Bhagavataa dhamma.m desita.m aajaanaami yathaa tad-ev' ida.m vi~n~naa.na.m sandhaavati sa.msarati, ana~n~nan-ti. Atha kho te bhikkhuu Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m etasmaa paapakaa di.t.thigataa vivecetukaamaa samanuyu~njanti samanugaahanti samanubhaasanti: Maa eva.m aavuso Saati avaca, maa Bhagavanta.m abbhaacikkhi, na hi saadhu Bhagavato abbhakkhaana.m, na hi Bhagavaa eva.m vadeyya.

Anekapariyaayena h' aavuso Saati pa.ticcasamuppanna.m vi~n~naa.na.m vutta.m Bhagavataa:

[page 257]

a~n~natra paccayaa na-tthi vi~n~naa.nassa sambhavo ti. Evam-pi kho Saati bhikkhu keva.t.taputto tehi bhikkhuuhi samanuyu~njiyamaano samanugaahiyamaano samanubhaasiyamaano tad-eva paapaka.m di.t.thigata.m thaamasaa paraamassa abhinivissa voharati: Eva.m byaa kho aha.m aavuso Bhagavataa ... ana~n~nan-ti.

Yato kho te bhikkhuu naasakkhi.msu Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m etasmaa paapakaa di.t.thigataa vivecetu.m atha yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinnaa kho te bhikkhuu Bhagavanta.m etad-avocu.m: Saatissa naama bhante bhikkhuno keva.t.taputtassa evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa ... ana~n~nan-ti. Assumha kho maya.m bhante: Saatissa kira naama bhikkhuno keva.t.taputtassa evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa ... ana~n~nan-ti. Atha kho maya.m bhante yena Saati bhikkhu keva.t.taputto ten' upasa'nkamimha, upasa'nkamitvaa Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m etad-avocumha:

Sacca.m kira te aavuso Saati evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa ... ana~n~nan-ti. Eva.m vutte bhante Saati bhikkhu keva.t.taputto amhe etad-avoca:

Eva.m byaa kho aha.m aavuso Bhagavataa ... ana~n~nan-ti. Atha kho maya.m bhante Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m etasmaa paapakaa di.t.thigataa vivecetukaamaa samanuyu~njimha samanugaahimha samanubhaasimha: Maa eva.m aavuso Saati avaca, maa Bhagavanta.m abbhaacikkhi, na hi saadhu Bhagavato abbhakkhaana.m, na hi Bhagavaa eva.m vadeyya. Anekapariyaayena h' aavuso Saati pa.ticcasamuppanna.m vi~n~naa.na.m vutta.m Bhagavataa: a~n~natra paccayaa na-tthi vi~n~naa.nassa sambhavo ti.

Evam-pi kho bhante Saati bhikkhu keva.t.taputto amhehi samanuyu~njiyamaano samanugaahiyamaano samanubhaasiyamaano tad-eva paapaka.m di.t.thigata.m thaamasaa paraamassa abhinivissa voharati: Eva.m byaa kho aha.m aavuso Bhagavataa ... ana~n~nan-ti. Yato kho maya.m bhante naasakkhimha Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m etasmaa paapakaa di.t.thigataa vivecetu.m atha maya.m etam-attha.m Bhagavato aarocemaati.

Atha kho Bhagavaa a~n~natara.m bhikkhu.m aamantesi: Ehi{tva.m} bhikkhu mama vacanena Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m aamantehi:

[page 258]

Satthaa ta.m aavuso Saati aamantetiiti. Eva.m bhante ti kho so bhikkhu Bhagavato pa.tissutvaa yena Saati bhikkhu keva.t.taputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m etad-avoca: Satthaa ta.m aavuso Saati aamantetiiti. Evam-aavuso ti kho Saati bhikkhu keva.t.taputto tassa bhikkhuno pa.tissutvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.

upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.

Ekamanta.m nisinna.m kho Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m Bhagavaa etad-avoca: Sacca.m kira te Saati evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m: Tathaa 'ha.m Bhagavataa dhamma.m desita.m aajaanaami yathaa tad-ev' ida.m vi~n~naa.na.m sandhaavati sa.msarati, ana~n~nan-ti. - Eva.m byaa kho aha.m bhante Bhagavataa dhamma.m desita.m aajaanaami yathaa tad-ev' ida.m vi~n~naa.na.m sandhaavati sa.msarati, ana~n~nan-ti. - Kataman-ta.m Saati vi~n~naa.nan-ti. - Yvaaya.m bhante vado vedeyyo tatra tatra kalyaa.napaapakaana.m kammaana.m vipaaka.m pa.tisa.mvedetiiti. -Kassa nu kho naama tva.m moghapurisa mayaa eva.m dhamma.m desita.m aajaanaasi. Nanu mayaa moghapurisa anekapariyaayena pa.ticcasamuppanna.m vi~n~naa.na.m vutta.m. a~n~natra paccayaa natthi vi~n~naa.nassa sambhavo ti. Atha ca pana tva.m moghapurisa attanaa duggahiitena amhe c' eva abbhaacikkhasi attaana~n-ca kha.nasi bahu~n-ca apu~n~na.m pasavasi. Ta.m hi te moghapurisa bhavissati diigharatta.m ahitaaya dukkhaayaati.

Atha kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: api naaya.m Saati bhikkhu keva.t.taputto usmiikato pi imasmi.m dhammavinaye ti. - Ki.m hi siyaa bhante, no h' eta.m bhante ti. Eva.m vutte Saati bhikkhu keva.t.taputto tu.nhiibhuuto ma'nkubhuuto pattakkhandho adhomukho pajjhaayanto appa.tibhaano nisiidi. Atha kho Bhagavaa Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m tu.nhiibhuuta.m ma'nkubhuuta.m pattakkhandha.m adhomukha.m pajjhaayanta.m appa.tibhaana.m viditvaa Saati.m bhikkhu.m keva.t.taputta.m etad-avoca: Pa~n~naayissasi kho tva.m moghapurisa etena sakena paapakena di.t.thigatena, idhaaha.m bhikkhuu pa.tipucchissaamiiti. Atha kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Tumhe pi me bhikkhave eva.m dhamma.m desita.m aajaanaatha yathaa 'ya.m Saati bhikkhu keva.t.taputto attanaa duggahiitena amhe c' eva abbhaacikkhati attaana~n-ca kha.nati bahu~n-ca apu~n~na.m pasavatiiti.

[page 259]

- No h' eta.m bhante, anekapariyaayena hi no bhante pa.ticcasamuppanna.m vi~n~naa.na.m vutta.m Bhagavataa: a~n~natra paccayaa natthi vi~n~naa.nassa sambhavo ti. - Saadhu bhikkhave, saadhu kho me tumhe bhikkhave eva.m dhamma.m desita.m aajaanaatha.

Anekapariyaayena hi vo bhikkhave pa.ticcasamuppanna.m vi~n~naa.na.m vutta.m mayaa: a~n~natra paccayaa na-tthi vi~n~naa.nassa sambhavo ti. Atha ca panaaya.m Saati bhikkhu keva.t.taputto attanaa duggahiitena amhe c' eva abbhaacikkhati attaana~n-ca kha.nati bahu~n-ca apu~n~na.m pasavati. Ta.m hi tassa moghapurisassa bhavissati diigharatta.m ahitaaya dukkhaaya.

Ya~n-~nad-eva bhikkhave paccaya.m pa.ticca uppajjati vi~n~naa.na.m tena ten' eva sa'nkha.m gacchati: cakkhu~n-ca pa.ticca ruupe ca uppajjati vi~n~naa.na.m, cakkhuvi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; sota~n-ca pa.ticca sadde ca uppajjati vi~n~naa.na.m, sotavi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; ghaana~n-ca pa.ticca gandhe ca uppajjati vi~n~naa.na.m, ghaanavi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; jivha~n-ca pa.ticca rase ca uppajjati vi~n~naa.na.m, jivhaavi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; kaaya~n-ca pa.ticca pho.t.thabbe ca uppajjati vi~n~naa.na.m, kaayavi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; mana~n-ca pa.ticca dhamme ca uppajjati vi~n~naa.na.m, manovi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati.

Seyyathaa pi bhikkhave {ya~n-~nad-eva} paccaya.m pa.ticca aggi jalati tena ten' eva sa'nkha.m gacchati: ka.t.tha~n-ca pa.ticca aggi jalati, ka.t.thaggi t' eva sa'nkha.m gacchati; sakalika~n-ca pa.ticca aggi jalati, sakalikaggi t' eva sa'nkha.m gacchati; ti.na~n-ca pa.ticca aggi jalati, ti.naggi t' eva sa'nkha.m gacchati; gomaya~n-ca pa.ticca aggi jalati, gomayaggi t' eva sa'nkha.m gacchati; thusa~n-ca pa.ticca aggi jalati, thusaggi t' eva sa'nkha.m gacchati; sa'nkaara~n-ca pa.ticca aggi jalati, sa'nkaaraggi t' eva sa'nkha.m gacchati; evam-eva kho bhikkhave ya~n-~nadeva paccaya.m pa.ticca uppajjati vi~n~naa.na.m tena ten' eva sa'nkha.m gacchati: cakkhu~n-ca pa.ticca ruupe ca uppajjati vi~n~naa.na.m, cakkhuvi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; sota~n-ca pa.ticca sadde ca uppajjati vi~n~naa.na.m, sotavi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; ghaana~n-ca pa.ticca gandhe ca uppajjati vi~n~naa.na.m,

[page 260]

ghaanavi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; jivha~nca pa.ticca rase ca uppajjati vi~n~naa.na.m, jivhaavi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; kaaya~n-ca pa.ticca pho.t.thabbe ca uppajjati vi~n~naa.na.m, kaayavi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati; mana~nca pa.ticca dhamme ca uppajjati vi~n~naa.na.m, manovi~n~naa.nan-t' eva sa'nkha.m gacchati.

Bhuutam-idan-ti bhikkhave passathaati. - Evam-bhante.

-- Tadaahaarasambhavan-ti bhikkhave passathaati. - Evambhante. - Tadaahaaranirodhaa ya.m bhuuta.m ta.m nirodhadhamman-ti bhikkhave passathaati. - Evam-bhante. - Bhuutamida.m no-ssuuti bhikkhave ka'nkhaato uppajjati vicikicchaa ti.

-- Evam-bhante. - Tadaahaarasambhava.m no-ssuuti bhikkhave ka'nkhaato uppajjati vicikicchaa ti. - Evam-bhante. - Tadaahaaranirodhaa ya.m bhuuta.m ta.m nirodhadhamma.m no-ssuuti ka'nkhaato uppajjati vicikicchaa ti. - Evam-bhante. - Bhuutam-idan-ti bhikkhave yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya passato yaa vicikicchaa saa pahiiyatiiti. - Evam-bhante. - Tadaahaarasambhavan-ti bhikkhave yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya passato yaa vicikicchaa saa pahiiyatiiti. - Evam-bhante. - Tadaahaaranirodhaa ya.m bhuuta.m ta.m nirodhadhamman-ti bhikkhave yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya passato yaa vicikicchaa saa pahiiyatiiti. - Evam-bhante. - Bhuutam-idan-ti bhikkhave iti pi vo ettha nivicikicchaa ti. - Evam-bhante. - Tadaahaarasambhavan-ti bhikkhave iti pi vo ettha nivicikicchaa ti. - Evambhante. - Tadaahaaranirodhaa ya.m bhuuta.m ta.m nirodhadhamman-ti bhikkhave iti pi vo ettha nivicikicchaa ti. - Evambhante. - Bhuutam-idan-ti bhikkhave yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya sudi.t.than-ti.- Evam-bhante. - Tadaahaarasambhavan-ti bhikkhave yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya sudi.t.thanti. - Evam-bhante. - Tadaahaaranirodhaa ya.m bhuuta.m ta.m nirodhadhamman-ti bhikkhave yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya sudi.t.than-ti. - Evam-bhante. - Ima.m ce tumhe bhikkhave di.t.thi.m eva.m parisuddha.m eva.m pariyodaata.m alliiyetha kelaayetha dhanaayetha mamaayetha, api nu tumhe bhikkhave kulluupama.m dhamma.m desita.m aajaaneyyaatha nitthara.natthaaya no gaha.natthaayaati. - No h' eta.m bhante. - Ima.m ce tumhe bhikkhave di.t.thi.m eva.m parisuddha.m eva.m pariyodaata.m na alliiyetha na kelaayetha na dhanaayetha na mamaayetha,

[page 261]

api nu tumhe bhikkhave kulluupama.m dhamma.m desita.m aajaaneyyaatha nitthara.natthaaya no gaha.natthaayaati. -Eva.m-bhante.

Cattaaro 'me bhikkhave aahaaraa bhuutaana.m vaa sattaana.m .thitiyaa sambhavesiina.m vaa anuggahaaya, katame cattaaro: kaba.li.mkaaro aahaaro o.laariko vaa sukhumo vaa, phasso dutiyo, manosa~ncetanaa tatiyaa, vi~n~naa.na.m catuttha.m. Ime ca bhikkhave cattaaro aahaaraa ki.mnidaanaa ki.msamudayaa ki.mjaatikaa ki.mpabhavaa:

ime cattaaro aahaaraa ta.nhaanidaanaa ta.nhaasamudayaa ta.nhaajaatikaa ta.nhaapabhavaa. Ta.nhaa caaya.m bhikkhave ki.mnidaanaa k. k.

ki.mpabhavaa: ta.nhaa vedanaanidaanaa v. v. vedanaapabhavaa.

Vedanaa caaya.m bhikkhave ki.mnidaanaa k. k. ki.mpabhavaa: vedanaa phassanidaanaa ph. ph. phassapabhavaa. Phasso caaya.m bhikkhave ki.mnidaano k. k. kimpabhavo: phasso sa.laayatananidaano s. s. sa.laayatanapabhavo. Sa.laayatana~n-c' ida.m bhikkhave ki.mnidaana.m k. k. ki.mpabhava.m: sa.laayatana.m naamaruupanidaana.m n. n. naamaruupapabhava.m. Naamaruupa~n-c' ida.m bhikkhave ki.mnidaana.m k. k. ki.mpabhava.m: naamaruupa.m vi~n~naa.nanidaana.m v. v. vi~n~naa.napabhava.m. Vi~n~naa.na~n-c' ida.m bhikkhave ki.mnidaana.m k. k. ki.mpabhava.m: vi~n~naa.na.m sa'nkhaaranidaana.m s. s.

sa'nkhaarapabhava.m. Sa'nkhaaraa c' ime bhikkhave ki.mnidaanaa ki.msamudayaa ki.mjaatikaa ki.mpabhavaa: sa'nkhaaraa avijjaanidaanaa avijjaasamudayaa avijjaajaatikaa avijjaapabhavaa. Iti kho bhikkhave avijjaapaccayaa sa'nkhaaraa, sa'nkhaarapaccayaa vi~n~naa.na.m, vi~n~naa.napaccayaa naamaruupa.m, naamaruupapaccayaa sa.laayatana.m, sa.laayatanapaccayaa phasso, phassapaccayaa vedanaa, vedanaapaccayaa ta.nhaa, ta.nhaapaccayaa upaadaana.m, upaadaanapaccayaa bhavo, bhavapaccayaa jaati, jaatipaccayaa jaraamara.na.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa sambhavanti, evam-etassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

Jaatipaccayaa jaraamara.nan-ti iti kho pan' eta.m vutta.m; jaatipaccayaa nu kho bhikkhave jaraamara.na.m no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Jaatipaccayaa bhante jaraamara.na.m, eva.m no ettha hoti: jaatipaccayaa jaraamara.nan-ti. - Bhavapaccayaa jaatiiti iti kho pan' eta.m vutta.m; bhavapaccayaa nu kho bhikkhave jaati no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Bhavapaccayaa bhante jaati,

[page 262]

eva.m no ettha hoti: bhavapaccayaa jaatiiti. -Upaadaanapaccayaa bhavo ti iti kho pan' eta.m vutta.m; upaadaanapaccayaa nu kho bhikkhave bhavo no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Upaadaanapaccayaa bhante bhavo, eva.m no ettha hoti: upaadaanapaccayaa bhavo ti. - Ta.nhaapaccayaa upaadaanan-ti iti kho pan' eta.m vutta.m; ta.nhaapaccayaa nu kho bhikkhave upaadaana.m no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. -Ta.nhaapaccayaa bhante upaadaana.m, eva.m no ettha hoti: ta.nhaapaccayaa upaadaanan-ti. - Vedanaapaccayaa ta.nhaa ti iti kho pan' eta.m vutta.m; vedanaapaccayaa nu kho bhikkhave ta.nhaa no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Vedanaapaccayaa bhante ta.nhaa, eva.m no ettha hoti: vedanaapaccayaa ta.nhaa ti. - Phassapaccayaa vedanaa ti iti kho pan' eta.m vutta.m; phassapaccayaa nu kho bhikkhave vedanaa no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. -Phassapaccayaa bhante vedanaa, eva.m no ettha hoti: phassapaccayaa vedanaa ti. - Sa.laayatanapaccayaa phasso ti iti kho pan' eta.m vutta.m; sa.laayatanapaccayaa nu kho bhikkhave phasso no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Sa.laayatanapaccayaa bhante phasso, eva.m no ettha hoti: sa.laayatanapaccayaa phasso ti. - Naamaruupapaccayaa sa.laayatanan-ti iti kho pan' eta.m vutta.m; naamaruupapaccayaa nu kho bhikkhave sa.laayatana.m no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Naamaruupapaccayaa bhante sa.laayatana.m, eva.m no ettha hoti. - naamaruupapaccayaa sa.laayatanan-ti. - Vi~n~naa.napaccayaa naamaruupan-ti iti kho pan' eta.m vutta.m; vi~n~naa.napaccayaa nu kho bhikkhave naamaruupa.m no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Vi~n~naa.napaccayaa bhante naamaruupa.m, eva.m no ettha hoti: vi~n~naa.napaccayaa naamaruupanti. - Sa'nkhaarapaccayaa vi~n~naa.nan-ti iti kho pan' eta.m vutta.m; sa'nkhaarapaccayaa nu kho bhikkhave vi~n~naa.na.m no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Sa'nkhaarapaccayaa bhante vi~n~naa.na.m, eva.m no ettha hoti: sa'nkhaarapaccayaa vi~n~naa.nan-ti. - Avijjaapaccayaa sa'nkhaaraa ti iti kho pan' eta.m vutta.m; avijjaapaccayaa nu kho bhikkhave sa'nkhaaraa no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti.

-- Avijjaapaccayaa bhante sa'nkhaaraa, eva.m no ettha hoti:

avijjaapaccayaa sa'nkhaaraa ti.

Saadhu bhikkhave. Iti kho bhikkhave tumhe pi eva.m vadetha aham-pi eva.m vadaami: [Iti] imasmi.m sati ida.m hoti, imass' uppaadaa ida.m uppajjati,

[page 263]

yadida.m avijjaapaccayaa sa'nkhaaraa, sa'nkhaarapaccayaa vi~n~naa.na.m. vi~n~naa.napaccayaa naamaruupa.m, naamaruupapaccayaa sa.laayatana.m, sa.laayatanapaccayaa phasso, phassapaccayaa vedanaa, vedanaapaccayaa ta.nhaa, ta.nhaapaccayaa upaadaana.m, upaadaanapaccayaa bhavo, bhavapaccayaa jaati, jaatipaccayaa jaraamara.na.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa sambhavanti, evam-etassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjaaya tv-eva asesaviraaganirodhaa sa'nkhaaranirodho, sa'nkhaaranirodhaa vi~n~naa.nanirodho, vi~n~naa.nanirodhaa naamaruupanirodho, naamaruupanirodhaa sa.laayatananirodho, sa.laayatananirodhaa phassanirodho, phassanirodhaa vedanaanirodho, vedanaanirodhaa ta.nhaanirodho, ta.nhaanirodhaa upaadaananirodho, upaadaananirodhaa bhavanirodho, bhavanirodhaa jaatinirodho, jaatinirodhaa jaraamara.na.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa nirujjhanti, evam-etassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.

Jaatinirodhaa jaraamara.nanirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; jaatinirodhaa nu kho bhikkhave jaraamara.nanirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Jaatinirodhaa bhante jaraamara.nanirodho, eva.m no ettha hoti: jaatinirodhaa jaraamarananirodho ti. - Bhavanirodhaa jaatinirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; bhavanirodhaa nu kho bhikkhave jaatinirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Bhavanirodhaa bhante jaatinirodho, eva.m no ettha hoti: bhavanirodhaa jaatinirodho ti. - Upaadaananirodhaa bhavanirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; upaadaananirodhaa nu kho bhikkhave bhavanirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Upaadaananirodhaa bhante bhavanirodho, eva.m no ettha hoti: upaadaananirodhaa bhavanirodho ti. - Ta.nhaanirodhaa upaadaananirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; ta.nhaanirodhaa nu kho bhikkhave upaadaananirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Ta.nhaanirodhaa bhante upaadaananirodho, eva.m no ettha hoti: ta.nhaanirodhaa upaadaananirodho ti. - Vedanaanirodhaa ta.nhaanirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; vedanaanirodhaa nu kho bhikkhave ta.nhaanirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Vedanaanirodhaa bhante ta.nhaanirodho, eva.m no ettha hoti: vedanaanirodhaa ta.nhaanirodho ti. - Phassanirodhaa vedanaanirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; phassanirodhaa nu kho bhikkhave vedanaanirodho no vaa,

[page 264]

katha.m vaa ettha hotiiti. - Phassanirodhaa bhante vedanaanirodho, eva.m no ettha hoti: phassanirodhaa vedanaanirodho ti. - Sa.laayatananirodhaa phassanirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; sa.laayatananirodhaa nu kho bhikkhave phassanirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Sa.laayatananirodhaa bhante phassanirodho, eva.m no ettha hoti: sa.laayatananirodhaa phassanirodho ti. -Naamaruupanirodhaa sa.laayatananirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; naamaruupanirodhaa nu kho bhikkhave sa.laayatananirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Naamaruupanirodhaa bhante sa.laayatananirodho, eva.m no ettha hoti: naamaruupanirodhaa sa.laayatananirodho ti. - Vi~n~naa.nanirodhaa naamaruupanirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; vi~n~naa.nanirodhaa nu kho bhikkhave naamaruupanirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti.

-- Vi~n~naa.nanirodhaa bhante naamaruupanirodho, eva.m no ettha hoti: vi~n~naa.nanirodhaa naamaruupanirodho ti. - Sa'nkhaaranirodhaa vi~n~naa.nanirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m, sa'nkhaaranirodhaa nu kho bhikkhave vi~n~naa.nanirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Sa'nkhaaranirodhaa bhante vi~n~naa.nanirodho, eva.m no ettha hoti: sa'nkhaaranirodhaa vi~n~naa.nanirodho ti. - Avijjaanirodhaa sa'nkhaaranirodho ti iti kho pan' eta.m vutta.m; avijjaanirodhaa nu kho bhikkhave sa'nkhaaranirodho no vaa, katha.m vaa ettha hotiiti. - Avijjaanirodhaa bhante sa'nkhaaranirodho, eva.m no ettha hoti: avijjaanirodhaa sa'nkhaaranirodho ti.

Saadhu bhikkhave. Iti kho bhikkhave tumhe pi eva.m vadetha aham-pi eva.m vadaami: Imasmi.m asati ida.m na hoti, imassa nirodhaa ida.m nirujjhati, yadida.m avijjaanirodhaa sa'nkhaaranirodho, sa'nkhaaranirodhaa vi~n~naa.nanirodho, vi~n~naa.nanirodhaa naamaruupanirodho, naamaruupanirodhaa sa.laayatananirodho, sa.laayatananirodhaa phassanirodho, phassanirodhaa vedanaanirodho, vedanaanirodhaa ta.nhaanirodho, ta.nhaanirodhaa upaadaananirodho, upaadaananirodhaa bhavanirodho, bhavanirodhaa jaatinirodho, jaatinirodhaa jaraamara.na.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa nirujjhanti, evam-etassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.

Api nu tumhe bhikkhave eva.m jaanantaa eva.m passantaa pubbanta.m vaa pa.tidhaaveyyaatha:

[page 265]

ahesumha nu kho maya.m atiitam-addhaana.m, na nu kho ahesumha atiitam-addhaana.m, kin-nu kho ahesumha atiitam-addhaana.m, kathan-nu kho ahesumha atiitam-addhaana.m, ki.m hutvaa ki.m ahesumha nu kho maya.m atiitam-addhaanan-ti. - No h' eta.m bhante. -Api nu tumhe bhikkhave eva.m jaanantaa eva.m passantaa aparanta.m vaa aadhaaveyyaatha: Bhavissaama nu kho maya.m anaagatam-addhaana.m, na nu kho bhavissaama anaagatam-addhaana.m, kin-nu kho bhavissaama anaagatam-addhaana.m, kathannu kho bhavissaama anaagatam-addhaana.m, ki.m hutvaa ki.m bhavissaama nu kho maya.m anaagatam-addhaanan-ti. - No h' eta.m bhante. - Api nu tumhe bhikkhave eva.m jaanantaa eva.m passantaa etarahi vaa paccuppannam-addhaana.m ajjhatta.m katha.mkathii assatha: Ahan-nu kho 'smi, no nu kho 'smi, kin-nu kho 'smi, kathan-nu kho 'smi, aya.m nu kho satto kuto aagato, so kuhi.mgaamii bhavissatiiti. - No h' eta.m bhante.

-- Api nu tumhe bhikkhave eva.m jaanantaa eva.m passantaa eva.m vadeyyaatha: Satthaa no garu, satthugaaravena ca maya.m vademaati. - No h' eta.m bhante. - Api nu tumhe bhikkhave eva.m jaanantaa eva.m passantaa eva.m vadeyyaatha: Sama.no no evam-aaha sama.naa ca, na ca maya.m eva.m vademaati. -No h' eta.m bhante. - Api nu tumhe bhikkhave eva.m jaanantaa eva.m passantaa a~n~na.m satthaara.m uddiseyyaathaati. - No h' eta.m bhante. - Api nu tumhe bhikkhave eva.m jaanantaa eva.m passantaa yaani taani puthusama.nabraahma.naana.m vatakotuuhalama'ngalaani taani saarato paccaagaccheyyaathaati. - No h' eta.m bhante. - Nanu bhikkhave yad-eva tumhaaka.m saama.m ~naata.m saama.m di.t.tha.m saama.m vidita.m tad-eva tumhe vadethaati. -Evam-bhante. - Saadhu bhikkhave. Upaniitaa kho me tumhe bhikkhave iminaa sandi.t.thikena dhammena akaalikena ehipassikena opanayikena paccatta.m veditabbena vi~n~nuuhi. Sandi.t.thiko aya.m bhikkhave dhammo akaaliko ehipassiko opanayiko paccattam veditabbo vi~n~nuuhiiti iti yan-tam vutta.m idam-eta.m pa.ticca vutta.m.

Ti.n.na.m kho pana bhikkhave sannipaataa gabbhassaavakkanti hoti: Idha maataapitaro ca sannipatitaa honti, maataa ca na utunii hoti, gandhabbo ca na paccupa.t.thito hoti, n' eva taava gabbhassaavakkanti hoti.

[page 266]

Idha maataapitaro ca sannipatitaa honti, maataa ca utunii hoti, gandhabbo ca na paccupa.t.thito hoti, n' eva taava gabbhassaavakkhanti hoti. Yato ca kho bhikkhave maataapitaro ca sannipatitaa honti, maataa ca utunii hoti, gandhabbo ca paccupa.t.thito hoti, eva.m ti.n.na.m sannipaataa gabbhassaavakkanti hoti. Tam-ena.m bhikkhave maataa nava vaa dasa vaa maase gabbha.m kucchinaa pariharati mahataa sa.msayena garum-bhaara.m. Tam-ena.m bhikkhave maataa navanna.m vaa dasanna.m vaa maasaana.m accayena vijaayati mahataa sa.msayena garum-bhaara.m. Tam-ena.m jaata.m samaana.m sakena lohitena poseti. Lohita.m h' eta.m bhikkhave ariyassa vinaye yadida.m maatutha~n~na.m. Sa kho so bhikkhave kumaaro vuddhim-anvaaya indriyaana.m paripaakam-anvaaya yaani taani kumaarakaana.m kii.laapanakaani tehi kii.lati, seyyathiida.m va'nkaka.m gha.tika.m mokkhacika.m ci'ngulaka.m pattaa.lhaka.m rathaka.m dhanuka.m. Sa kho so bhikkhave kumaaro vuddhim-anvaaya indriyaana.m paripaakam-anvaaya pa~ncahi kaamagu.nehi samappito sama'ngibhuuto paricaareti, cakkhuvi~n~neyyehi ruupehi i.t.thehi kantehi manaapehi piyaruupehi kaamuupasa.mhitehi rajaniiyehi, sotavi~n~neyyehi saddehi - ghaanavi~n~neyyehi gandhehi - jivhaavi~n~neyyehi rasehi - kaayavi~n~neyyehi pho.t.thabbehi i.t.thehi kantehi manaapehi piyaruupehi kaamuupasa.mhitehi rajaniiyehi.

So cakkhunaa ruupa.m disvaa piyaruupe ruupe saarajjati, appiyaruupe ruupe byaapajjati, anupa.t.thitakaayasati ca viharati parittacetaso, ta~n-ca cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m yathaabhuuta.m na-ppajaanaati yatth' assa te paapakaa akusalaa dhammaa aparisesaa nirujjhanti. So eva.m anurodhavirodha.m samaapanno ya.m ka~nci vedana.m vedeti, sukha.m vaa dukkha.m vaa adukkhamasukha.m vaa, so ta.m vedana.m abhinandati abhivadati ajjhosaaya ti.t.thati. Tassa ta.m vedana.m abhinandato abhivadato ajjhosaaya ti.t.thato uppajjati nandii, yaa vedanaasu nandii tad-upaadaana.m, tass' upaadaanapaccayaa bhavo, bhavapaccayaa jaati, jaatipaccayaa jaraamara.na.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa sambhavanti, evam-etassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Sotena sadda.m sutvaa --pe-ghaanena gandha.m ghaayitvaa - jivhaaya rasa.m saayitvaa - kaayena pho.t.thabba.m phusitvaa - manasaa dhamma.m vi~n~naaya piyaruupe dhamme saarajjati,

[page 267]

appiyaruupe dhamme byaapajjati, anupa.t.thitakaayasati ca viharati parittacetaso, ta~n-ca cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m yathaabhuuta.m na-ppajaanaati yatth' assa te paapakaa akusalaa dhammaa aparisesaa nirujjhanti. So eva.m anurodhavirodha.m samaapanno ya.m ka~nci vedana.m vedeti, sukha.m vaa dukkha.m vaa adukkhamasukha.m vaa, so ta.m vedana.m abhinandati abhivadati ajjhosaaya ti.t.thati. Tassa ta.m vedana.m abhinandato abhivadato ajjhosaaya ti.t.thato uppajjati nandii, yaa vedanaasu nandii tad-upaadaana.m, tass' upaadaanapaccayaa bhavo, bhavapaccayaa jaati, jaatipaccayaa jaraamara.na.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

Idha bhikkhave Tathaagato loke uppajjati araha.m sammaasambuddho vijjaacara.nasampanno sugato lokaviduu anuttaro purisadammasaarathi satthaa devamanussaana.m buddho bhagavaa. So ima.m loka.m sadevaka.m samaaraka.m sabrahmaka.m sassama.nabraahma.ni.m paja.m sadevamanussa.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedeti. So dhamma.m deseti aadikalyaa.na.m majjhekalyaa.na.m pariyosaanakalyaa.na.m saattha.m sabya~njana.m, kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m pakaaseti.

Ta.m dhamma.m su.naati gahapati vaa gahapatiputto vaa a~n~natarasmi.m vaa kule paccaajaato. So ta.m dhamma.m sutvaa Tathaagate saddha.m pa.tilabhati. So tena saddhaapa.tilaabhena samannaagato iti pa.tisa~ncikkhati: Sambaadho gharaavaaso rajaapatho, abbhokaaso pabbajjaa; na-y-ida.m sukara.m agaara.m ajjhaavasataa ekantaparipu.n.na.m ekantaparisuddha.m sa'nkhalikhita.m brahmacariya.m caritu.m; yan-nuunaaha.m kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajeyyan-ti. So aparena samayena appa.m vaa bhogakkhandha.m pahaaya mahanta.m vaa bhogakkhandha.m pahaaya, appa.m vaa ~naatipariva.t.ta.m pahaaya mahanta.m vaa ~naatipariva.t.ta.m pahaaya kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajati.

So eva.m pabbajito samaano bhikkhuuna.m sikkhaasaajiivasamaapanno paa.naatipaata.m pahaaya paa.naatipaataa pa.tivirato hoti, nihitada.n.do nihitasattho lajjii dayaapanno sabbapaa.nabhuutahitaanukampii viharati. Adinnaadaana.m pahaaya adinnaadaanaa pa.tivirato hoti,

[page 268]

dinnaadaayii dinnapaa.tika'nkhii athenena sucibhuutena attanaa viharati. Abrahmacariya.m pahaaya brahmacaarii hoti aaraacaarii, virato methunaa gaamadhammaa. Musaavaada.m pahaaya musaavaadaa pa.tivirato hoti, saccavaadii saccasandho theto paccayiko avisa.mvaadako lokassa. Pisu.na.m vaaca.m pahaaya pisu.naaya vaacaaya pa.tivirato hoti, ito sutvaa na amutra akkhaataa imesa.m bhedaaya amutra vaa sutvaa na imesa.m akkhaataa amuusa.m bhedaaya, iti bhinnaana.m vaa sandhaataa sahitaana.m vaa anuppadaataa, samaggaaraamo samaggarato samagganandii samaggakara.ni.m vaaca.m bhaasitaa hoti. Pharusa.m vaaca.m pahaaya pharusaaya vaacaaya pa.tivirato hoti, yaa saa vaacaa nelaa ka.n.nasukhaa pemaniiyaa hadaya'ngamaa porii bahujanakantaa bahujanamanaapaa tathaaruupi.m vaaca.m bhaasitaa hoti. Samphappalaapa.m pahaaya samphappalaapaa pa.tivirato hoti, kaalavaadii bhuutavaadii atthavaadii dhammavaadii vinayavaadii, nidhaanavati.m vaaca.m bhaasitaa kaalena saapadesa.m pariyantavati.m atthasa.mhita.m. So biijagaamabhuutagaamasamaaramohaa pa.tivirato hoti. Ekabhattiko hoti rattuuparato, virato vikaalabhojanaa. Nacca-giita-vaaditavisuukadassanaa pa.tivirato hoti. Maalaa-gandha-vilepana-dhaara.nama.n.dana-vibhuusana.t.thaanaa pa.tivirato hoti. Uccaasayana-mahaasayanaa pa.tivirato hoti. Jaataruuparajatapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Aamakadha~n~napa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Aamakama.msapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Itthikumaarikapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Daasidaasapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Aje.lakapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Kukku.tasuukarapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Hatthi-gavaassa-va.lavaapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Khettavatthupa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Duuteyyapahi.nagamanaanuyogaa pa.tivirato hoti. Kayavikkayaa pa.tivirato hoti. Tulaakuu.ta-ka.msakuu.ta-maanakuu.taa pa.tivirato hoti. Ukko.tana-va~ncana-nikati-saaciyogaa pa.tivirato hoti Chedana-vadhabandhana-viparaamosa-aalopa-sahasaakaaraa pa.tivirato hoti. So santu.t.tho hoti kaayaparihaarikena ciivarena kucchiparihaarikena pi.n.dapaatena, yena yen' eva pakkamati samaadaay' eva pakkamati. Seyyathaa pi naama pakkhii saku.no yena yan' eva .deti sapattabhaaro va .deti, evam-eva.m bhikkhu santu.t.tho hoti kaayaparihaarikena ciivarena, kucchiparihaarikena pi.n.dapaatena, yena yen' eva pakkamati samaadaay' eva pakkamati. So iminaa ariyena siilakkhandhena samannaagato ajjhatta.m anavajjasukha.m pa.tisa.mvedeti.

[page 269]

So cakkhunaa ruupa.m disvaa na nimittaggaahii hoti naanubya~njanaggaahii; yatvaadhikara.nam-ena.m cakkhundriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati cakkhundriya.m, cakkhundriye sa.mvara.m aapajjati. Sotena sadda.m sutvaa - pe - ghaanena gandha.m ghaayitvaa - jivhaaya rasa.m saayitvaa - kaayena pho.t.thabba.m phusitvaa - manasaa dhamma.m vi~n~naaya na nimittaggaahii hoti naamubya~njanaggaahii; yatvaadhikara.nam-ena.m manindriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati manindriya.m, manindriye sa.mvara.m aapajjati. So iminaa ariyena indriyasa.mvarena samannaagato ajjhatta.m abyaasekasukha.m pa.tisa.mvedeti. So abhikkante pa.tikkante sampajaanakaarii hoti, aalokite vilokite sampajaanakaarii hoti, sami~njite pasaarite sampajaanakaarii hoti, sa'nghaa.tipattaciivaradhaara.ne sampajaanakaarii hoti, asite piite khaayite saayite sampajaanakaarii hoti, uccaarapassaavakamme sampajaanakaarii hoti, gate .thite nisinne sutte jaagarite bhaasite tu.nhiibhaave sampajaanakaarii hoti.

So iminaa ca ariyena siilakkhandhena samannaagato iminaa ca ariyena indriyasa.mvarena samannaagato iminaa ca ariyena satisampaja~n~nena samannaagato vivitta.m senaasana.m bhajati, ara~n~na.m rukkhamuula.m pabbata.m kandara.m giriguha.m susaana.m vanapattha.m abbhokaasa.m palaalapu~nja.m. So pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto nisiidati palla'nka.m aabhujitvaa, uju.m kaaya.m pa.nidhaaya, parimukha.m sati.m upa.t.thapetvaa.

So abhijjha.m loke pahaaya vigataabhijjhena cetasaa viharati, abhijjhaaya citta.m parisodheti; byaapaadapadosa.m pahaaya abyaapannacitto viharati, sabbapaa.nabhuutahitaanukampii byaapaadapadosaa citta.m parisodheti; thiinamiddha.m pahaaya vigatathiinamiddho viharati, aalokasa~n~nii sato sampajaano thiinamiddhaa citta.m parisodheti; uddhaccakukkucca.m pahaaya anuddhato viharati, ajjhatta.m vuupasantacitto uddhaccakukkuccaa citta.m parisodheti; vicikiccha.m pahaaya ti.n.navicikiccho viharati, akatha.mkathii kusalesu dhammesu vicikicchaaya citta.m parisodheti.

[page 270]

So ime pa~nca niivara.ne pahaaya cetaso upakkilese pa~n~naaya dubbaliikara.ne vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m - pe - tatiya.m jhaana.m - catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati.

So cakkhunaa ruupa.m disvaa piyaruupe ruupe na saarajjati, appiyaruupe ruupe na byaapajjati, upa.t.thitakaayasati ca viharati appamaa.nacetaso, ta~n-ca cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m yathaabhuuta.m pajaanaati yatth' assa te paapakaa akusalaa dhammaa aparisesaa nirujjhanti. So eva.m anurodhavirodhavippahiino ya.m ka~nci vedana.m vedeti, sukha.m vaa dukkha.m vaa adukkhamasukha.m vaa, so ta.m vedana.m naabhinandati naabhivadati naajjhosaaya ti.t.thati. Tassa ta.m vedana.m anabhinandato anabhivadato anajjhosaaya ti.t.thato yaa vedanaasu nandii saa nirujjhati, tassa nandiinirodhaa upaadaananirodho, upaadaananirodhaa bhavanirodho, bhavanirodhaa jaatinirodho, jaatinirodhaa jaraamara.na.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa nirujjhanti, evam-etassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Sotena sadda.m sutvaa - ghaanena gandha.m ghaayitvaa - jivhaaya rasa.m saayitvaa - kaayena pho.t.thabba.m phusitvaa - manasaa dhamma.m vi~n~naaya piyaruupe dhamme na saarajjati, appiyaruupe dhamme na byaapajjati, upa.t.thitakaayasati ca viharati appamaa.nacetaso, ta~n-ca cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m yathaabhuuta.m pajaanaati yatth' assa te paapakaa akusalaa dhammaa aparisesaa nirujjhanti.

So eva.m anurodhavirodhavippahiino ya.m ka~nci vedana.m vedeti, sukha.m vaa dukkha.m vaa adukkhamasukha.m vaa, so ta.m vedana.m naabhinandati naabhivadati naajjhosaaya ti.t.thati.

Tassa ta.m vedana.m anabhinandato anabhivadato anajjhosaaya ti.t.thato yaa vedanaasu nandii saa nirujjhati, tassa nandiinirodhaa upaadaananirodho, upaadaananirodhaa bhavanirodho, bhavanirodhaa jaatinirodho, jaatinirodhaa jaraamara.na.m sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa nirujjhanti, evam-etassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ima.m kho me tumhe bhikkhave sa'nkhittena ta.nhaasa'nkhayavimutti.m dhaaretha, Saati.m pana bhikkhu.m keva.t.taputta.m mahaata.nhaajaala-ta.nhaasa'nghaa.tapa.timukkan-ti.

[page 271]

idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

MAHAaTA.NHAaSA'NKHAYASUTTA.M A.T.THAMA.M.

 


 

XXXIX. Mahaa-Assapura Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa A'ngesu viharati; Assapura.m naama A'ngaana.m nigamo. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Sama.naa sama.naa ti vo bhikkhave jano sa~njaanaati, tumhe ca pana: ke tumhe ti pu.t.thaa samaanaa: sama.n' amhaati pa.tijaanaatha. Tesa.m vo bhikkhave eva.msama~n~naana.m sata.m eva.mpa.ti~n~naana.m sata.m: Ye dhammaa sama.nakara.naa ca braahma.nakara.naa ca te dhamme samaadaaya vattissaama, evan-no aya.m amhaaka.m sama~n~naa ca saccaa bhavissati pa.ti~n~naa ca bhuutaa, yesa~n-ca maya.m ciivara-pi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaara.m paribhu~njaama tesan-te kaaraa amhesu mahapphalaa bhavissanti mahaanisa.msaa, amhaaka~n-c' evaaya.m pabbajjaa ava~njhaa bhavissati saphalaa sa-udrayaa ti eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Katame ca bhikkhave dhammaa sama.nakara.naa ca braahma.nakara.naa ca: Hirottappena samannaagataa bhavissaamaati eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m. Siyaa kho pana bhikkhave tumhaaka.m evam-assa: Hirottappen' amha samannaagataa; alam-ettaavataa katam-ettavataa, anuppatto no saama~n~nattho, na-tthi no ki~nci uttari.m kara.niiyan-ti taavataken' eva tu.t.thi.m aapajjeyyaatha. Aarocayaami vo bhikkhave, pa.tivedayaami vo bhikkhave: maa vo saama~n~natthikaana.m sata.m saama~n~nattho parihaayi sati uttari.m kara.niiye.

Ki~n-ca bhikkhave uttari.m kara.niiya.m: Parisuddho no kaayasamaacaaro bhavissati uttaano viva.to na ca chiddavaa sa.mvuto ca,

[page 272]

taaya ca pana parisuddhakaayasamaacaarataaya n' ev' attaan' ukka.msissaama na para.m vambhissaamaati eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m. Siyaa kho pana bhikkhave tumhaaka.m evam-assa: Hirottappen' amha samannaagataa, parisuddho no kaayasamaacaaro; alam-ettaavataa katam-ettaavataa, anuppatto no saama~n~nattho, na-tthi no ki~nci uttari.m kara.niiyan-ti taavataken' eva tu.t.thi.m aapajjeyyaatha. Aarocayaami vo bhikkhave, pa.tivedayaami vo bhikkhave: maa vo saama~n~natthikaana.m sata.m saama~n~nattho parihaayi sati uttari.m kara.niiye.

Ki~n-ca bhikkhave uttari.m kara.niiya.m: Parisuddho no vaciisamaacaaro bhavissati uttaano viva.to na ca chiddavaa sa.mvuto ca, taaya ca pana parisuddhavaciisamaacaarataaya n' ev' attaan' ukka.msissaama na para.m vambhissaamaati eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m. Siyaa kho pana bhikkhave tumhaaka.m evam-assa: Hirottappen' amha samannaagataa, parisuddho no kaayasamaacaaro, parisuddho vaciisamaacaaro; alamettaavataa ... taavataken' eva tu.t.thi.m aapajjeyyaatha. Aarocayaami vo bhikkhave ... sati uttari.m kara.niiye.

Ki~n-ca bhikkhave uttari.m kara.niiya.m: Parisuddho no manosamaacaaro bhavissati uttaano viva.to na ca chiddavaa sa.mvuto ca, taaya ca pana parisuddhamanosamaacaarataaya n' ev' attaan' ukka.msissaama na para.m vambhissaamaati eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m. Siyaa kho pana bhikkhave tumhaaka.m evam-assa: Hirottappen' amha samannaagataa, parisuddho no kaayasamaacaaro, parisuddho vaciisamaacaaro, parisuddho manosamaacaaro; alam-ettaavataa ... taavataken' eva tu.t.thi.m aapajjeyyaatha. Aarocayaami vo bhikkhave ... sati uttari.m kara.niiye.

Ki~n-ca bhikkhave uttari.m kara.niiya.m: Parisuddho no aajiivo bhavissati uttaano viva.to na ca chiddavaa sa.mvuto ca, taaya ca pana parisuddhaajiivataaya n' ev' attaan' ukka.msissaama na para.m vambhissaamaati eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Siyaa kho pana bhikkhave tumhaaka.m evam-assa: Hirottappen' amha samannaagataa, parisuddho no kaayasamaacaaro, parisuddho vaciisamaacaaro, parisuddho manosamaacaaro, parisuddho aajiivo; alam-ettaavataa

[page 273]

... taavataken' eva tu.t.thi.m aapajjeyyaatha.

Aarocayaami vo bhikkhave ... sati uttari.m kara.niiye.

Ki~n-ca bhikkhave uttari.m kara.niiya.m: Indriyesu guttadvaaraa bhavissaama, cakkhunaa ruupa.m disvaa na nimittaggaahii naanubya~njanaggaahii, yatvaadhikara.nam-ena.m cakkhundriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjissaama, rakkhissaama cakkhundriya.m, cakkhundriye sa.mvara.m aapajjissaama. Sotena sadda.m sutvaa - pe - ghaanena gandha.m ghaayitvaa - jivhaaya rasa.m saayitvaa - kaayena pho.t.thabba.m phusitvaa - manasaa dhamma.m vi~n~naaya na nimittaggaahii naanubya~njanaggaahii, yatvaadhikara.nam-ena.m manindriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjissaama, rakkhissaama manindriya.m, manindriye sa.mvara.m aapajjissaamaati eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m. Siyaa kho pana bhikkhave tumhaaka.m evam-assa: Hirottappen' amha samannaagataa, parisuddho no kaayasamaacaaro, parisuddho vaciisamaacaaro, parisuddho manosamaacaaro, parisuddho aajiivo, indriyesu 'mha guttadvaaraa; alam-ettaavataa ... taavataken' eva tu.t.thi.m aapajjeyyaatha. Aarocayaami vo bhikkhave ... sati uttari.m kara.niiye.

Ki~n-ca bhikkhave uttari.m kara.niiya.m: Bhojane matta~n~nuno bhavissaama, pa.tisa'nkhaa yoniso aahaara.m aahaarissaama, n' eva davaaya na madaaya na ma.n.danaaya na vibhuusanaaya, yaavad-eva imassa kaayassa .thitiyaa yaapanaaya, vihi.msuuparatiyaa brahmacariyaanuggahaaya: iti puraa.na~n-ca vedana.m pa.tiha'nkhaami nava~n-ca vedana.m na uppaadessaami, yaatraa ca me bhavissati anavajjataa ca phaasuvihaaro caati eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m. Siyaa kho pana bhikkhave tumhaaka.m evam-assa: Hirottappen' amha samannaagataa, parisuddho no kaayasamaacaaro, parisuddho vaciisamaacaaro, parisuddho manosamaacaaro, parisuddho aajiivo, indriyesu 'mha guttadvaaraa, bhojane matta~n~nuno; alam-ettaavataa ... taavataken' eva tu.t.thi.m aapajjeyyaatha. Aarocayaami vo bhikkhave ... sati uttari.m kara.niiye.

Ki~n-ca bhikkhave uttari.m kara.niiya.m: Jaagariya.m anuyuttaa bhavissaama, divasa.m ca'nkamena nisajjaaya aavara.niyehi dhammehi citta.m parisodhessaama, rattiyaa pa.thama.m yaama.m ca'nkamena nisajjaaya aavara.niyehi dhammehi citta.m parisodhessaama,

[page 274]

rattiyaa majjhima.m yaama.m dakkhi.nena passena siihaseyya.m kappessaama paade paada.m accaadhaaya sataa sampajaanaa u.t.thaanasa~n~na.m manasikaritvaa, rattiyaa pacchima.m yaama.m paccu.t.thaaya ca'nkamena nisajjaaya aavara.niyehi dhammehi citta.m parisodhessaamaati eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Siyaa kho pana bhikkhave tumhaaka.m evam-assa: Hirottappen' amha samannaagataa, parisuddho no kaayasamaacaaro, parisuddho vaciisamaacaaro, parisuddho manosamaacaaro, parisuddho aajiivo, indriyesu 'mha guttadvaaraa, bhojane matta~n~nuno, jaagariya.m anuyuttaa; alam-ettaavataa ... taavataken' eva tu.t.thi.m aapajjeyyaatha. Aarocayaami vo bhikkhave ... sati uttari.m kara.niiye.

Ki~n-ca bhikkhave uttari.m kara.niiya.m: Satisampaja~n~nena samannaagataa bhavissaama, abhikkante pa.tikkante sampajaanakaarii, aalokite vilokite sampajaanakaarii, sami~njite pasaarite sampajaanakaarii, sa'nghaa.tipattaciivaradhaara.ne sampajaanakaarii, asite piite khaayite saayite sampajaanakaarii, uccaarapassaavakamme sampajaanakaarii, gate .thite nisinne sutte jaagarite bhaasite tu.nhiibhaave sampajaanakaarii ti eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m. Siyaa kho pana bhikkhave tumhaaka.m evam-assa:

Hirottappen' amha samannaagataa, parisuddho no kaayasamaacaaro, parisuddho vaciisamaacaaro, parisuddho manosamaacaaro, parisuddho aajiivo, indriyesu 'mha guttadvaaraa, bhojane matta~n~nuno, jaagariya.m anuyuttaa, satisampaja~n~nena samannaagataa; alam-ettaavataa katam-ettaavataa, anuppatto no saama~n~nattho, na-tthi no ki~nci uttari.m kara.niiyan-ti taavataken' eva tu.t.thi.m aapajjeyyaatha. Aarocayaami vo bhikkhave, pa.tivedayaami vo bhikkhave: maa vo saama~n~natthikaana.m sata.m saama~n~nattho parihaayi sati uttari.m kara.niiye.

Ki~n-ca bhikkhave uttari.m kara.niiya.m: Idha bhikkhave bhikkhu vivitta.m senaasana.m bhajati, ara~n~na.m rukkhamuula.m pabbata.m kandara.m giriguha.m susaana.m vanapattha.m abbhokaasa.m palaalapu~nja.m; so pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto nisiidati palla'nka.m aabhujitvaa, uju.m kaaya.m pa.nidhaaya, parimukha.m sati.m upa.t.thapetvaa. So abhijjha.m loke pahaaya vigataabhijjhena cetasaa viharati, abhijjhaaya citta.m parisodheti.

Byaapaadapadosa.m pahaaya abyaapannacitto viharati, sabbapaa.nabhuutahitaanukampii byaapaadapadosaa citta.m parisodheti.

[page 275]

Thiinamiddha.m pahaaya vigatathiinamiddho viharati, aalokasa~n~nii sato sampajaano thiinamiddhaa citta.m parisodheti. Uddhaccakukkucca.m pahaaya anuddhato viharati. ajjhatta.m. vuupasantacitto uddhaccakukkuccaa citta.m parisodheti. Vicikiccha.m pahaaya ti.n.navicikiccho viharati, akatha.mkathii kusalesu dhammesu vicikicchaaya citta.m parisodheti.

Seyyathaa pi bhikkhave puriso i.na.m aadaaya kammante payojeyya, tassa te kammantaa samijjheyyu.m, so yaani ca poraa.naani i.namuulaani taani ca byantikareyya, siyaa c' assa uttari.m avasi.t.tha.m daaraabhara.naaya; tassa evam-assa: Aha.m kho pubbe i.na.m aadaaya kammante payojesi.m, tassa me te kammantaa samijjhi.msu, so aha.m yaani ca poraa.naani i.namuulaani taani ca byantiakaasi.m, atthi ca me uttari.m avasi.t.tha.m daaraabhara.naayaati. So tatonidaana.m labhetha paamujja.m, adhigacche somanassa.m. Seyyathaa pi bhikkhave puriso aabaadhiko assa dukkhito baa.lhagilaano, bhatta~n-c' assa na-cchaadeyya, na c' assa kaaye balamattaa, so aparena samayena tamhaa aabaadhaa mucceyya, bhatta~n-c' assa chaadeyya, siyaa c' assa kaaye balamattaa; tassa evam-assa: Aha.m kho pubbe aabaadhiko ahosi.m dukkhito baa.lhagilaano, bhatta~n-ca me nacchaadesi, na ca me aasi kaaye balamattaa; so mhi etarahi tamhaa aabaadhaa mutto, bhatta~n-ca me chaadeti, atthi ca me kaaye balamattaa ti. So tatonidaana.m labhetha paamujja.m, adhigacche somanassa.m. Seyyathaa pi bhikkhave puriso bandhanaagaare baddho assa, so aparena samayena tamhaa bandhanaa mucceyya sotthinaa abyayena, na c' assa ki~nci bhogaana.m vayo; tassa evam-assa: Aha.m kho pubbe bandhanaagaare baddho ahosi.m, so 'mhi etarahi tamhaa bandhanaa mutto sotthinaa abyayena, na-tthi ca me ki~nci bhogaana.m vayo ti. So tatonidaana.m labhetha paamujja.m, adhigacche somanassa.m. Seyyathaa pi bhikkhave puriso daaso assa anattaadhiino paraadhiino na yenakaama'ngamo, so aparena samayena tamhaa daasabyaa mucceyya attaadhiino aparaadhiino bhujisso yenakaama'ngamo; tassa evam-assa: Aha.m kho pubbe daaso ahosi.m anattaadhiino paraadhiino na yenakaama'ngamo, so 'mhi etarahi tamhaa daasabyaa mutto attaadhiino aparaadhiino bhujisso yenakaama'ngamo ti.

[page 276]

So tatonidaana.m labhetha paamujja.m, adhigacche somanassa.m. Seyyathaa pi bhikkhave puriso sadhano sabhogo kantaaraddhaanamagga.m pa.tipajjeyya, so aparena samayena tamhaa kantaaraa nitthareyya sotthinaa abyayena, na c' assa ki~nci bhogaana.m vayo; tassa evam-assa: Aha.m kho pubbe sadhano sabhogo kantaaraddhaanamagga.m pa.tipajji.m, so 'mhi etarahi tamhaa kantaaraa nitthi.n.no sotthinaa abyayena, na-tthi ca me ki~nci bhogaana.m vayo ti. So tatonidaana.m labhetha paamujja.m, adhigacche somanassa.m. Evam-eva kho bhikkhave bhikkhu yathaa i.na.m yathaa roga.m yathaa bandhanaagaara.m yathaa daasabya.m yathaa kantaaraddhaanamagga.m ime pa~nca niivara.ne appahiine attani samanupassati. Seyyathaa pi bhikkhave aana.nya.m yathaa aarogya.m yathaa bandhanaa mokkha.m yathaa bhujissa.m yathaa khemantabhuumi.m evam-eva.m bhikkhu ime pa~nca niivara.ne pahiine attani samanupassati.

So ime pa~nca niivara.ne pahaaya cetaso upakkilese pa~n~naaya dubbaliikara.ne vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. So imam-eva kaaya.m vivekajena piitisukhena abhisandeti parisandeti paripuureti parippharati, naassa ki~nci sabbaavato kaayassa vivekajena piitisukhena apphuta.m hoti. Seyyathaa pi bhikkhave dakkho nahaapako vaa nahaapakantevaasii vaa ka.msathaale nahaaniyacu.n.naani aakiritvaa udakena paripphosaka.m paripphosaka.m sanneyya, saa 'ssa nahaaniyapi.n.di snehaanugataa snehaparetaa, santarabaahiraa phu.taa snehena, na ca pagghara.nii; evam-eva kho bhikkhave bhikkhu imam-eva kaaya.m vivekajena piitisukhena abhisandeti parisandeti paripuureti parippharati, naassa ki~nci sabbaavato kaayassa vivekajena piitisukhena apphuta.m hoti.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati. So imam-eva kaaya.m samaadhijena piitisukhena abhisandeti parisandeti paripuureti parippharati, naassa ki~nci sabbaavato kaayassa samaadhijena piitisukhena apphuta.m hoti. Seyyathaa pi bhikkhave udakarahado ubbhidodako,

[page 277]

tassa n' ev' assa puratthimaaya disaaya udakass' aayamukha.m, na pacchimaaya disaaya udakass' aayamukha.m, na uttaraaya disaaya udakass' aayamukha.m, na dakkhi.naaya disaaya udakass' aayamukha.m, devo ca na kaalena kaala.m sammaa dhaara.m anuppaveccheyya; atha kho tamhaa va udakarahadaa siitaa vaaridhaaraa ubbhijjitvaa tam-eva udakarahada.m siitena vaarinaa abhisandeyya parisandeyya paripuureyya paripphareyya, naassa ki~nci sabbaavato udakarahadassa siitena vaarinaa apphuta.m assa; evam-eva kho bhikkhave bhikkhu imam-eva kaaya.m samaadhijena piitisukhena abhisandeti parisandeti paripuureti parippharati, naassa ki~nci sabbaavato kaayassa samaadhijena piitisukhena apphuta.m hoti.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu piitiyaa ca viraagaa upekhako ca viharati sato ca sampajaano, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeti yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. So imam-eva kaaya.m nippiitikena sukhena abhisandeti parisandeti paripuureti parippharati, naassa ki~nci sabbaavato kaayassa nippiitikena sukhena apphuta.m hoti. Seyyathaa pi bhikkhave uppaliniya.m vaa paduminiya.m vaa pu.n.dariikiniya.m vaa appekaccaani uppalaani vaa padumaani vaa pu.n.dariikaani vaa udake jaataani udake sa.mvaddhaani udakaa 'nuggataani antonimuggaposiini, taani yaava c' aggaa yaava ca muulaa siitena vaarinaa abhisannaani parisannaani paripuuraani paripphu.taani, naassa ki~nci sabbaavata.m uppalaana.m vaa padumaana.m vaa pu.n.dariikaana.m vaa siitena vaarinaa apphuta.m assa; evam-eva kho bhikkhave bhikkhu imameva kaaya.m nippiitikena sukhena abhisandeti parisandeti paripuureti parippharati, naassa ki~nci sabbaavato kaayassa nippiitikena sukhena apphuta.m hoti.

Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkham-asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. So imam-eva kaaya.m parisuddhena cetasaa pariyodaatena pharitvaa nisinno hoti, naassa ki~nci sabbaavato kaayassa parisuddhena cetasaa pariyodaatena apphuta.m hoti. Seyyathaa pi bhikkhave puriso odaatena vatthena sasiisa.m paarupitvaa nisinno assa, naassa ki~nci sabbaavato kaayassa odaatena vatthena apphuta.m assa;

[page 278]

evam-eva kho bhikkhave bhikkhu imam-eva kaaya.m parisuddhena cetasaa pariyodaatena pharitvaa nisinno hoti, naassa ki~nci sabbaavato kaayassa parisuddhena cetasaa pariyodaatena apphuta.m hoti.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte pubbenivaasaanussati~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m: ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo tisso pi jaatiyo catasso pi jaatiyo pa~nca pi jaatiyo dasa pi jaatiyo viisatim-pi jaatiyo ti.msam-pi jaatiyo cattaariisam-pi jaatiyo pa~n~naasam-pi jaatiyo jaatisatam-pi jaatisahassam-pi jaatisatasahassam-pi, aneke pi sa.mva.t.takappe aneke pi viva.t.takappe aneke pi sa.mva.t.taviva.t.takappe, amutr' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto amutra udapaadi.m, tatra p' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto idhuupapanno ti. Iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati. Seyyathaa pi bhikkhave puriso sakamhaa gaamaa a~n~na.m gaama.m gaccheyya, tamhaa pi gaamaa a~n~na.m gaama.m gaccheyya, so tamhaa gaamaa saka.m yeva gaama.m paccaagaccheyya, tassa evam-assa: Aha.m kho sakamhaa gaamaa amu.m gaama.m aaga~nchi.m, tatra eva.m a.t.thaasi.m eva.m nisiidi.m, eva.m abhaasi.m eva.m tu.nhii ahosi.m; tamhaa pi gaamaa amu.m gaama.m aaga~nchi.m, tatra pi eva.m a.t.thaasi.m eva.m nisiidi.m, eva.m abhaasi.m eva.m tu.nhii ahosi.m, so 'mhi tamhaa gaamaa saka.m yeva gaama.m paccaagato ti; evameva kho bhikkhave bhikkhu anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m: ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo --pe--.

Iti saakaara.m sa-uddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte sattaana.m cutuupapaata~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaanaati: ime vata bhonto sattaa kaayaduccaritena samannaagataa vaciiduccaritena samannaagataa manoduccaritena samannaagataa ariyaana.m upavaadakaa micchaadi.t.thikaa micchaadi.t.thikammasamaadaanaa,

[page 279]

te kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapannaa; ime vaa pana bhonto sattaa kaayasucaritena samannaagataa vaciisucaritena samannaagataa manosucaritena samannaagataa ariyaana.m anupavaadakaa sammaadi.t.thikaa sammaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapannaa ti. Iti dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaanaati. Seyyathaa p' assu bhikkhave dve agaaraa sadvaaraa, tattha cakkhumaa puriso majjhe .thito passeyya manusse geha.m pavisante pi nikkhamante pi anusa~ncarante pi anuvicarante pi; evam-eva kho bhikkhave bhikkhu dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage - pe - satte pajaanaati.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte aasavaana.m khaya~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So: ida.m dukkhan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhasamudayo ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhanirodho ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati; ime aasavaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m aasavasamudayo ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m aasavanirodho ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m aasavanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati. Tassa eva.m jaanato eva.m passato kaamaasavaa pi citta.m vimuccati, bhavaasavaa pi citta.m vimuccati, avijjaasavaa pi citta.m vimuccati, vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m hoti; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati. Seyyathaa pi bhikkhave pabbatasa'nkhepe udakarahado accho vippasanno anaavilo, tattha cakkhumaa puriso tiire .thito passeyya sippisambukam-pi sakkharaka.thalam-pi macchagumbam-pi ca rantam-pi ti.t.thantam-pi; tassa evam-assa: Aya.m kho udakarahado accho vippasanno anaavilo, tatr' ime sippisambukaa pi sakkharaka.thalaa pi macchagumbaa pi caranti pi ti.t.thanti piiti;

[page 280]

evam-eva kho bhikkhave bhikkhu: ida.m dukkhan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati ... aya.m aasavanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati. Tassa eva.m jaanato eva.m passato kaamaasavaa pi citta.m vimuccati, bhavaasavaa pi citta.m vimuccati, avijjaasavaa pi citta.m vimuccati, vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m hoti; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati.

Aya.m vuccati bhikkhave bhikkhu sama.no iti pi, braahma.no iti pi, nahaatako iti pi, vedaguu iti pi, sottiyo iti pi, ariyo iti pi, araha.m iti pi. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu sama.no hoti: samitaa 'ssa honti paapakaa akusalaa dhammaa sa'nkilesikaa ponobhavikaa sadaraa dukkhavipaakaa aayati.m jaatijaraamara.niyaa. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu sama.no hoti.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu braahma.no hoti: baahitaa 'ssa honti paapakaa akusalaa dhammaa sa'nkilesikaa ponobhavikaa sadaraa dukkhavipaakaa aayati.m jaatijaraamara.niyaa. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu braahma.no hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu nahaatako hoti: nahaataa 'ssa honti paapakaa akusalaa dhammaa s. p. s. d. aayati.m jaatijaraamara.niyaa. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu nahaatako hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu vedaguu hoti: viditaa 'ssa honti paapakaa akusalaa dhammaa s. p.

s. d. aayati.m jaatijaraamara.niyaa. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu vedaguu hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu sottiyo hoti:

nissutaa 'ssa honti paapakaa akusalaa dhammaa s. p. s. d. aayati.m jaatijaraamara.niyaa. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu sottiyo hoti.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu ariyo hoti: aarakaa 'ssa honti paapakaa akusalaa dhammaa s. p. s. d. aayati.m jaatijaraamara.niyaa.

Eva.m kho bhikkhave bhikkhu ariyo hoti. Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu araha.m hoti: aarakaa 'ssa honti paapakaa akusalaa dhammaa sa'nkilesikaa ponobhavikaa sadaraa dukkhavipaakaa aayati.m jaatijaraamara.niyaa. Eva.m kho bhikkhave bhikkhu araha.m hotiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

MAHAaASSAPURASUTTA.M NAVAMA.M.

[page 281]

 


 

XL. Cuu.la-Assapura Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa A'ngesu viharati; Assapura.m naama A'ngaana.m nigamo. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Sama.naa sama.naa ti vo bhikkhave jano sa~njaanaati, tumhe ca pana: ke tumhe ti pu.t.thaa samaanaa: sama.n' amhaati pa.tijaanaatha. Tesa.m vo bhikkhave eva.msama~n~naana.m sata.m eva.mpa.ti~n~naana.m satta.m: Yaa sama.nasaamiicipa.tipadaa ta.m pa.tipada.m pa.tipajjissaama, eva.m no aya.m amhaaka.m sama~n~naa ca saccaa bhavissati pa.ti~n~naa ca bhuutaa, yesa~n-ca maya.m ciivarapi.n.dapaata-senaasana-gilaanapaccayabhesajjaparikkhaara.m paribhu~njaama tesan-te kaaraa amhesu mahapphalaa bhavissanti mahaanisa.msaa, amhaaka.m c' evaaya.m pabbajjaa ava~njhaa bhavissati saphalaa sa-udrayaa ti eva.m hi vo bhikkhave sikkhitabba.m.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu na sama.nasaamiicipa.tipada.m pa.tipanno hoti: Yassa kassaci bhikkhave bhikkhuno abhijjhaalussa abhijjhaa appahiinaa hoti, byaapannacittassa byaapaado appahiino hoti, kodhanassa kodho appahiino hoti, upanaahissa upanaaho appahiino hoti, makkhissa makkho appahiino hoti, pa.laasissa pa.laaso appahiino hoti, issukissa issaa appahiinaa hoti, maccharissa macchariya.m appahiina.m hoti, sa.thassa saa.theyya.m appahiina.m hoti, maayaavissa maayaa appahiinaa hoti, paapicchassa paapikaa icchaa appahiinaa hoti, micchaadi.t.thissa micchaadi.t.thi appahiinaa hoti, imesa.m kho aha.m bhikkhave sama.namalaana.m sama.nadosaana.m sama.nakasa.taana.m aapaayikaana.m .thaanaana.m duggativedaniyaana.m appahaanaa na sama.nasaamiicipa.tipada.m pa.tipanno ti vadaami. Seyyathaa pi bhikkhave ma.tajan-naama aavudhajaata.m ubhatodhaara.m piitanisita.m, tad-assa sa'nghaa.tiyaa sampaaruuta.m sampalive.thita.m, tathuupamaaha.m bhikkhave imassa bhikkhuno pabbajja.m vadaami.

Naaha.m bhikkhave sa'nghaa.tikassa sa'nghaa.tidhaara.namattena saama~n~na.m vadaami. Naaha.m bhikkhave acelakassa acelakamattena saama~n~na.m vadaami. Naaha.m bhikkhave rajojallikassa rajojallikamattena s. v. Naaha.m bhikkhave udakorohakassa udakorohakamattena s. v. Naaha.m bhikkhave rukkhamuulikassa rukkhamuulikamattena

[page 282]

s. v. Naaha.m bhikkhave abbhokaasikassa abbhokaasikamattena s. v. Naaha.m bhikkhave ubbha.t.thakassa ubbha.t.thakamattena s. v. Naaha.m bhikkhave pariyaayabhattikassa pariyaayabhattikamattena s. v. Naaha.m bhikkhave mantajjhaayakassa mantajjhaayakamattena s. v. Naaha.m bhikkhave ja.tilakassa ja.taadhaara.namattena saama~n~na.m vadaami.

Sa'nghaa.tikassa ce bhikkhave sa'nghaa.tidhaara.namattena abhijjhaalussa abhijjhaa pahiiyetha, byaapannacittassa byaapaado pahiiyetha, kodhanassa kodho p., upanaahissa upanaaho p., makkhissa makkho p., pa.laasissa pa.laaso p., issukissa issaa p., maccharissa macchariya.m p., sa.thassa saa.theyya.m p., maayaavissa maayaa p., paapicchassa paapikaa icchaa p., micchaadi.t.thikassa micchaadi.t.thi pahiiyetha, tam-ena.m mittaamaccaa ~naatisaalohitaa jaatam-eva na.m sa'nghaa.tika.m {kareyyu.m} sa'nghaa.tikattam-eva samaadapeyyu.m: Ehi tva.m bhadramukha sa'nghaa.tiko hoti, sa'nghaa.tikassa te sato sa'nghaa.tidhaara.namattena abhijjhaalussa abhijjhaa pahiiyissati, byaapannacittassa byaapaado pahiiyissati, kodhanassa kodho p., upanaahissa upanaaho p., makkhissa makkho p., pa.laasissa pa.laaso p., issukissa issaa p., maccharissa macchariya.m p., sa.thassa saa.theyya.m p., maayaavissa maayaa p., paapicchassa paapikaa icchaa p., micchaadi.t.thikassa micchaadi.t.thi pahiiyissatiiti. Yasmaa ca kho aha.m bhikkhave sa'nghaa.tikam-pi idh' ekacca.m passaami abhijjhaalu.m byaapannacitta.m kodhana.m upanaahi.m makkhi.m pa.laasi.m issuki.m macchari.m sa.tha.m maayaavi.m paapiccha.m micchaadi.t.thi.m, tasmaa na sa'nghaa.tikassa sa'nghaa.tidhaara.namattena saama~n~na.m vadaami.

Acelakassa ce bhikkhave - pe - rajojallikassa ce bhikkhave - udakorohakassa ce bhikkhave - rukkhamuulikassa ce bhikkhave - abbhokaasikassa ce bhikkhave - ubbha.t.thakassa ce bhikkhave - pariyaayabhattikassa ce bhikkhave - mantajjhaayakassa ce bhikkhave - ja.tilakassa ce bhikkhave ja.taadhaara.namattena abhijjhaalussa abhijjhaa pahiiyetha, byaapannacittassa byaapaado pahiiyetha - pe - micchaadi.t.thikassa micchaadi.t.thi pahiiyetha, tam-ena.m mittaamaccaa ~naatisaalohitaa jaatam-eva na.m ja.tilaka.m kareyyu.m ja.tilakattam-eva samaadapeyyu.m: Ehi tva.m bhadramukha ja.tilako hohi, ja.tilakassa te sato ja.taadhaara.namattena abhijjhaalussa abhijjhaa pahiiyissati. byaapannacittassa byaapaado pahiiyissati

[page 283]

- pe - micchaadi.t.thikassa micchaadi.t.thi pahiiyissatiiti. Yasmaa ca kho aha.m bhikkhave ja.tilakam-pi idh' ekacca.m passaami abhijjhaalu.m byaapannacitta.m kodhana.m upanaahi.m makkhi.m pa.laasi.m issuki.m macchari.m sa.tha.m maayaavi.m paapiccha.m micchaadi.t.thi.m, tasmaa na ja.tilakassa ja.taadhaara.namattena saama~n~na.m vadaami.

Katha~n-ca bhikkhave bhikkhu sama.nasaamiicipa.tipada.m pa.tipanno hoti: Yassa kassaci bhikkhave bhikkhuno abhijjhaalussa abhijjhaa pahiinaa hoti, byaapannacittassa byaapaado pahiino hoti, kodhanassa kodho pahiino hoti, upanaahissa upanaaho pahiino hoti, makkhissa makkho pahiino hoti, pa.laasissa pa.laaso pahiino hoti, issukissa issaa pahiinaa hoti, maccharissa macchariya.m pahiina.m hoti, sa.thassa saa.theyya.m pahiina.m hoti, maayaavissa maayaa pahiinaa hoti, paapicchassa paapikaa icchaa pahiinaa hoti, micchaadi.t.thikassa micchaadi.t.thi pahiinaa hoti, imesa.m kho aha.m bhikkhave sama.namalaana.m sama.nadosaana.m sama.nakasa.taana.m aapaayikaana.m .thaanaana.m duggativedaniyaana.m pahaanaa sama.nasaamiicipa.tipada.m pa.tipanno ti vadaami. So sabbehi imehi paapakehi akusalehi dhammehi visuddhamattaana.m samanupassati, vimuttam-attaana.m samanupassati.

Tassa sabbehi imehi paapakehi akusalehi dhammehi visuddham-attaana.m samanupassato vimuttam-attaana.m samanupassato paamujja.m jaayati, pamuditassa piiti jaayati, piitimanassa kaayo passambhati, passaddhakaayo sukha.m vedeti, sukhino citta.m samaadhiyati. So mettaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m, tathaa tatiya.m, tathaa catutthi.m, uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m mettaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati. Karu.naasahagatena cetasaa - pe - pharitvaa viharati. Muditaasahagatena cetasaa - pe - pharitvaa viharati. Upekhaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m, tathaa tatiya.m, tathaa catutthi.m, uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m upekhaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati. Seyyathaa pi bhikkhave pokkhara.nii acchodakaa saatodakaa siitodakaa setakaa suupatitthaa rama.niiyaa; puratthimaaya ce pi puriso aagaccheyya ghammaabhitatto ghammapareto kilanto tasito pipaasito,

[page 284]

so ta.m pokkhara.ni.m aagamma vineyya udakapipaasa.m, vineyya ghammapari.laaha.m; pacchimaaya ce pi disaaya puriso aagaccheyya - uttaraaya ce pi disaaya puriso aagaccheyya - dakkhi.naaya ce pi disaaya puriso aagaccheyya - yato kuto ce pi na.m puriso aagaccheyya ghammaabhitatto ghammapareto kilanto tasito pipaasito, so ta.m pokkhara.ni.m aagamma vineyya udakapipaasa.m, vineyya ghammapari.laaha.m; evam-eva kho bhikkhave khattiyakulaa ce pi agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti, so ca Tathaagatappavedita.m dhammavinaya.m aagamma eva.m metta.m karu.na.m mudita.m upekha.m bhaavetvaa labhati ajjhatta.m vuupasama.m, ajjhatta.m vuupasamaa sama.nasaamiicipa.tipada.m pa.tipanno ti vadaami. Braahma.nakulaa ce pi - pe - vessakulaa ce pi - suddakulaa ce pi - yasmaa kasmaa ce pi kulaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti, so ca Tathaagatappavedita.m dhammavinaya.m aagamma eva.m metta.m karu.na.m mudita.m upekha.m bhaavetvaa labhati ajjhatta.m vuupasama.m, ajjhatta.m vuupasamaa sama.nasaamiicipa.tipada.m pa.tipanno ti vadaami. Khattiyakulaa ce pi agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti, so ca aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharati, aasavaana.m khayaa sama.no hoti. Braahma.nakulaa ce pi - vessakulaa ce pi - suddakulaa ce pi - yasmaa kasmaa ce pi kulaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajito hoti, so ca aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharati, aasavaana.m khayaa sama.no hotiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

CUu.LAaSSAPURASUTTA.M DASAMA.M.

MAHAaYAMAKAVAGGO CATUTTHO.

[page 285]

 


 

5. Cuu.la Yamaka Vagga

XLI. Saaleyyaka Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Kosalesu caarika.m caramaano mahataa bhikkhusa'nghena saddhi.m yena Saalaa naama Kosalaana.m braahma.nagaamo tad-avasari. Assosu.m kho Saaleyyakaa braahma.nagahapatikaa: Sama.no khalu bho Gotamo Sakyaputto Sakyakulaa pabbajito Kosalesu caarika.m caramaano mahataa bhikkhusa'nghena saddhim Saala.m anuppatto; ta.m kho pana bhavanta.m Gotama.m eva.m kalyaa.no kittisaddo abbhuggato: Iti pi so Bhagavaa araha.m sammaasambuddho vijjaacara.nasampanno sugato lokaviduu anuttaro purisadammasaarathi satthaa devamanussaana.m buddho bhagavaa. So ima.m loka.m sadevaka.m samaaraka.m sabrahmaka.m sassama.nabraahma.ni.m paja.m sadevamanussa.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedeti. So dhamma.m deseti aadikalyaa.na.m majjhekalyaa.na.m pariyosaanakalyaa.na.m saattha.m sabya~njana.m, kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m pakaaseti.

Saadhu kho pana tathaaruupaana.m arahata.m dassana.m hotiiti.

Atha kho Saaleyyakaa braahma.nagahapatikaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa app-ekacce Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce Bhagavataa saddhi.m sammodi.msu, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce yena Bhagavaa ten' a~njalim-pa.naametvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce Bhagavato santike naamagotta.m saavetvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce tu.nhiibhuutaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinnaa kho Saaleyyakaa braahma.nagahapatikaa Bhagavanta.m etad-avocu.m: Ko nu kho bho Gotama hetu ko paccayo yena-m-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa parammara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjanti; ko pana bho Gotama hetu ko paccayo yena-m-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjantiiti. - Adhammacariyaa-visamacariyaahetu kho gahapatayo evam-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjanti; dhammacariyaa-samacariyaahetu kho gahapatayo evam-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjantiiti.

[page 286]

- Na kho maya.m imassa bhoto Gotamassa sa'nkhittena bhaasitassa vitthaarena attha.m avibhattassa vitthaarena attha.m aajaanaama; saadhu no bhava'n-Gotamo tathaa dhamma.m desetu yathaa maya.m imassa bhoto Gotamassa sa'nkhittena bhaasitassa vitthaarena attha.m avibhattassa vitthaarena attha.m aajaaneyyaamaati. - Tena hi gahapatayo su.naatha, saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. Eva.m bho ti kho Saaleyyakaa braahma.nagahapatikaa Bhagavato paccassosu.m.

Bhagavaa etad-avoca:

Tividha.m kho gahapatayo kaayena adhammacariyaa-visamacariyaa hoti, catubbidha.m vaacaaya adhammacariyaa-visamacariyaa hoti, tividha.m manasaa adhammacariyaa-visamacariyaa hoti. Katha~n-ca gahapatayo tividha.m kaayena adhammacariyaa-visamacariyaa hoti: Idha gahapatayo ekacco paa.naatipaatii hoti luddo lohitapaa.ni hatapahate nivi.t.tho adayaapanno paa.nabhuutesu. Adinnaadaayii kho pana hoti, yan-ta.m parassa paravittuupakara.na.m gaamagata.m vaa ara~n~nagata.m vaa ta.m adinna.m theyyasa'nkhaata.m aadaataa hoti. Kaamesu micchaacaarii kho pana hoti, yaa taa maaturakkhitaa piturakkhitaa [maataapiturakkhitaa] bhaaturakkhitaa bhaginirakkhitaa ~naatirakkhitaa sassaamikaa saparida.n.daa, antamaso maalaagu.naparikkhittaa pi, tathaaruupaasu caaritta.m aapajjitaa hoti. Eva.m kho gahapatayo tividha.m kaayena adhammacariyaa-visamacariyaa hoti. Katha~n-ca gahapatayo catubbidha.m vaacaaya adhammacariyaa-visamacariyaa hoti: Idha gahapatayo ekacco musaavaadii hoti, sabhaagato vaa parisagato vaa ~naatimajjhagato vaa puugamajjhagato vaa raajakulamajjhagato vaa abhiniito sakkhipu.t.tho: eva.m bho purisa ya.m jaanaasi ta.m vadehiiti, so ajaana.m vaa aaha: jaanaamiiti, jaana.m vaa aaha: na jaanaamiiti, apassa.m vaa aaha: passaamiiti, passa.m vaa aaha: na passaamiiti; iti attahetu vaa parahetu vaa aamisaki~ncikkhahetu vaa sampajaanamusaa bhaasitaa hoti. Pisu.naavaaco kho pana hoti, ito sutvaa amutra akkhaataa imesa.m bhedaaya amutra vaa sutvaa imesa.m akkhaataa amuusa.m bhedaaya, iti samaggaana.m vaa bhettaa bhinnaana.m vaa anuppadaataa, vaggaaraamo vaggarato vagganandii vaggakara.ni.m vaaca.m bhaasitaa hoti.

Pharusaavaaco kho pana hoti, yaa saa vaacaa a.n.dakaa kakkasaa paraka.tukaa paraabhisajjanii kodhasaamantaa asamaadhisa.mvattanikaa,

[page 287]

tathaaruupi.m vaaca.m bhaasitaa hoti. Samphappalaapii kho pana hoti, akaalavaadii abhuutavaadii anatthavaadii adhammavaadii avinayavaadii, anidhaanavati.m vaaca.m bhaasitaa akaalena anapadesa.m apariyantavati.m anatthasa.mhita.m. Eva.m kho gahapatayo catubbidha.m vaacaaya adhammacariyaa-visamacariyaa hoti. Katha~n-ca gahapatayo tividha.m manasaa adhammacariyaa-visamacariyaa hoti: Idha gahapatayo ekacco abhijjhaalu hoti, yan-ta.m parassa paravittuupakara.na.m ta.m abhijjhaataa hoti: aho vata ya.m parassa ta.m mama assaati. Byaapannacitto kho pana hoti padu.t.thamanasa'nkappo: ime sattaa ha~n~nantu vaa vajjhantu vaa ucchijjantu vaa vinassantu vaa maa vaa ahesu.m iti vaa ti. Micchaadi.t.thi kho pana hoti vipariitadassano: na-tthi dinna.m na-tthi yi.t.tha.m na-tthi huta.m, na-tthi suka.tadukka.taana.m kammaana.m phala.m vipaako, natthi aya.m loko na-tthi paro loko, na-tthi maataa na-tthi pitaa na-tthi sattaa opapaatikaa, na-tthi loke sama.nabraahma.naa sammaggataa sammaapa.tipannaa ye ima~n-ca loka.m para~n-ca loka.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedentiiti. Eva.m kho gahapatayo tividha.m manasaa adhammacariyaa-visamacariyaa hoti. Eva.m adhammacariyaa-visamacariyaahetu kho gahapatayo evam-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjanti.

Tividha.m kho gahapatayo kaayena dhammacariyaa-samacariyaa hoti, catubbidha.m vaacaaya dhammacariyaa-samacariyaa hoti, tividha.m manasaa dhammacariyaa-samacariyaa hoti.

Katha~n-ca gahapatayo tividha.m kaayena dhammacariyaa-samacariyaa hoti: Idha gahapatayo ekacco paa.naatipaata.m pahaaya paa.naatipaataa pa.tivirato hoti, nihitada.n.do nihitasattho lajjii dayaapanno sabbapaa.nabhuutahitaanukampii viharati. Adinnaadaana.m pahaaya adinnaadaanaa pa.tivirato hoti, yan-ta.m parassa paravittuupakara.na.m gaamagata.m vaa ara~n~nagata.m vaa ta.m naadinna.m theyyasa'nkhaata.m aadaataa hoti. Kaamesu micchaacaara.m pahaaya kaamesu micchaacaaraa pa.tivirato hoti, yaa taa maaturakkhitaa piturakkhitaa [maataapiturakkhitaa] bhaaturakkhitaa bhaginirakkhitaa ~naatirakkhitaa sassaamikaa saparida.n.daa, antamaso maalaagu.naparikkhittaa pi, tathaaruupaasu na caaritta.m aapajjitaa hoti. Eva.m kho gahapatayo tividha.m kaayena dhammacariyaasamacariyaa hoti.

[page 288]

Katha~n-ca gahapatayo catubbidha.m vaacaaya dhammacariyaa-samacariyaa hoti: Idha gahapatayo ekacco musaavaada.m pahaaya musaavaadaa pa.tivirato hoti, sabhaagato vaa parisagato vaa ~naatimajjhagato vaa puugamajjhagato vaa raajakulamajjhagato vaa abhiniito sakkhipu.t.tho: eva.m bho purisa ya.m jaanaasi ta.m vadehiiti, so ajaana.m vaa aaha: na jaanaamiiti, jaana.m vaa aaha: jaanaamiiti, apassa.m vaa aaha: na passaamiiti, passa.m vaa aaha: passaamiiti; iti attahetu vaa parahetu vaa aamisaki~ncikkhahetu vaa na sampajaanamusaa bhaasitaa hoti.

Pisu.na.m vaca.m pahaaya pisu.naaya vaacaaya pa.tivirato hoti, ito sutvaa na amutra akkhaataa imesa.m bhedaaya amutra vaa sutvaa na imesa.m akkhaataa amuusa.m bhedaaya, iti bhinnaana.m vaa sandhaataa sahitaana.m vaa anuppadaataa, samaggaaraamo samaggarato samagganandii samaggakara.ni.m vaaca.m bhaasitaa hoti. Pharusa.m vaaca.m pahaaya pharusaaya vaacaaya pa.tivirato hoti, yaa saa vaacaa nelaa ka.n.nasukhaa pemaniiyaa hadaya'ngamaa porii bahujanakantaa bahujanamanaapaa tathaaruupi.m vaaca.m bhaasitaa hoti.

Samphappalaapa.m pahaaya samphappalaapaa pa.tivirato hoti, kaalavaadii bhuutavaadii atthavaadii dhammavaadii vinayavaadii, nidhaanavati.m vaaca.m bhaasitaa kaalena saapadesa.m pariyantavati.m atthasa.mhita.m. Eva.m kho gahapatayo catubbidha.m vaacaaya dhammacariyaa-samacariyaa hoti. Katha~n-ca gahapatayo tividha.m manasaa dhammacariyaa-samacariyaa hoti:

Idha gahapatayo ekacco anabhijjhaalu hoti, yan-ta.m parassa paravittuupakara.na.m ta.m naabhijjhaataa hoti: aho vata ya.m parassa ta.m mama assaati. Abyaapannacitto kho pana hoti appadu.t.thamanasa'nkappo: ime sattaa averaa abyaabajjhaa aniighaa sukhii attaana.m pariharantuuti. Sammaadi.t.thi kho pana hoti avipariitadassano: atthi dinna.m atthi yi.t.tha.m atthi huta.m, atthi suka.tadukka.taana.m kammaana.m phala.m vipaako, atthi aya.m loko atthi paro loko, atthi maataa atthi pitaa atthi sattaa opapaatikaa, atthi loke sama.nabraahma.naa sammaggataa sammaapa.tipannaa ye ima~n-ca loka.m para~n-ca loka.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedentiiti. Eva.m kho gahapatayo tividha.m manasaa dhammacariyaa-samacariyaa hoti. Eva.m dhammacariyaasamacariyaahetu kho gahapatayo evam-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjanti.

[page 289]

Aaka'nkheyya ce gahapatayo dhammacaarii samacaarii: aho vataaha.m kaayassa bhedaa param-mara.naa khattiyamahaasaalaana.m sahabyata.m upapajjeyyan-ti, .thaana.m kho pan' eta.m vijjati ya.m so kaayassa bhedaa param-mara.naa khattiyamahaasaalaana.m sahabyata.m upapajjeyya; ta.m kissa hetu: tathaa hi so dhammacaarii samacaarii. Aaka'nkheyya ce gahapatayo dhammacaarii samacaarii: aho vataaha.m kaayassa bhedaa param-mara.naa braahma.namahaasaalaana.m - pe - gahapatimahaasaalaana.m sahabyata.m upapajjeyya.m, .thaana.m kho pan' eta.m vijjati ya.m so kaayassa bhedaa param-mara.naa gahapatimahaasaalaana.m sahabyata.m upapajjeyya; ta.m kissa hetu: tathaa hi so dhammacaarii samacaarii. Aaka'nkheyya ce gahapatayo dhammacaarii samacaarii: aho vataaha.m kaayassa bhedaa param-mara.naa Caatummahaaraajikaana.m devaana.m - pe - Taavati.msaana.m devaana.m - Yaamaana.m devaana.m - Tusitaana.m devaana.m - Nimmaanaratiina.m devaana.m - Paranimmitavasavattiina.m devaana.m - Brahmakaayikaana.m devaana.m - Aabhaana.m devaana.m -Parittaabhaana.m devaana.m - Appamaa.naabhaana.m devaana.m -Aabhassaraana.m devaana.m - Subhaana.m devaana.m - Parittasubhaana.m devaana.m - Appamaa.nasubhaana.m devaana.m -Subhaki.n.naana.m devaana.m - Vehapphalaana.m devaana.m -Avihaana.m devaana.m - Atappaana.m devaana.m - Sudassaana.m devaana.m - Sudassiina.m devaana.m - Akani.t.thaana.m devaana.m - aakaasaana~ncaayatanuupagaana.m devaana.m - Vi~n~naa.na~ncaayatanuupagaana.m devaana.m - aaki~nca~n~naayatanuupagaana.m devaana.m -nevasa~n~naanaasa~n~naayatanuupagaana.m devaana.m sahabyata.m upapajjeyyan-ti, .thaana.m kho pan' eta.m vijjati ya.m so kaayassa bhedaa param-mara.naa nevasa~n~naanaasa~n~naayatanuupagaana.m devaana.m sahabyata.m upapajjeyya; ta.m kissa hetu: tathaa hi so dhammacaarii samacaarii. Aaka'nkheyya ce gahapatayo dhammacaarii samacaarii: aho vataaha.m aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja vihareyyan-ti, .thaana.m kho pan' eta.m vijjati ya.m so aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja vihareyya, ta.m kissa hetu: tathaa hi so dhammacaarii samacaarii ti.

[page 290]

Eva.m vutte Saaleyyakaa braahma.nagahapatikaa Bhagavanta.m etad-avocu.m: Abhikkanta.m bho Gotama, abhikkanta.m bho Gotama. Seyyathaa pi bho Gotama nikujjita.m va ukkujjeyya, pa.ticchanna.m vaa vivareyya, muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya: cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva.m bhotaa Gotamena anekapariyaayena dhammo pakaasito. Ete maya.m bhavanta.m Gotama.m sara.na.m gacchaama dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~nca. Upaasake no bhava'n-Gotamo dhaaretu ajjatagge paa.nupete sara.nagate ti.

SAaLEYYAKASUTTA.M PA.THAMA.M.

 


 

XLII. Vera~njaka Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tena kho pana samayena Vera~njakaa braahma.nagahapatikaa Saavatthiya.m pa.tivasanti kenacid-eva kara.niiyena. Assosu.m kho Vera~njakaa braahma.nagahapatikaa: Sama.no khalu kho Gotamo Sakyaputto Sakyakulaa pabbajito Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame; ta.m kho pana bhavanta.m Gotama.m eva.m kalyaa.no kittisaddo abbhuggato: Iti pi so Bhagavaa araha.m sammaasambuddho vijjaacara.nasampanno sugato lokaviduu anuttaro purisadammasaarathi satthaa devamanussaana.m buddho bhagavaa. So ima.m loka.m sadevaka.m samaaraka.m sabrahmaka.m sassama.nabraahma.ni.m paja.m sadevamanussa.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedeti. So dhamma.m deseti aadikalyaa.na.m majjhekalyaa.na.m pariyosaanakalyaa.na.m saattha.m sabya~njana.m, kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m pakaaseti. Saadhu kho pana tathaaruupaana.m arahata.m dassana.m hotiiti. Atha kho Vera~njakaa braahma.nagahapatikaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa appekacce Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu, appekacce Bhagavataa saddhi.m sammodi.msu, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi.msu,

[page 291]

appekacce yena Bhagavaa ten' a~njalim-pa.naametvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce Bhagavato santike naamagotta.m saavetvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce tu.nhiibhuutaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinnaa kho Vera~njakaa braahma.nagahapatikaa Bhagavanta.m etad-avocu.m: Ko nu kho bho Gotama hetu ko paccayo yena-m-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjanti; ko pana bho Gotama hetu ko paccayo yena-m-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjantiiti. - Adhammacariyaa-visamacariyaahetu kho gahapatayo evam-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjanti; dhammacariyaa-samacariyaahetu kho gahapatayo evam-idh' ekacce sattaa kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjantiiti. - Na kho maya.m imassa bhoto Gotamassa sa'nkhittena bhaasitassa vitthaarena attha.m avibhattassa vitthaarena attha.m aajaanaama; saadhu no bhava.nGotamo tathaa dhamma.m desetu yathaa maya.m imassa bhoto Gotamassa sa'nkhittena bhaasitassa vitthaarena attha.m avibhattassa vitthaarena attha.m aajaaneyyaamaati. - Tena hi gahapatayo su.naatha, saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. -Eva.m bho ti kho Vera~njakaa braahma.nagahapatikaa Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Tividha.m kho gahapatayo kaayena adhammacaarii visamacaarii hoti, catubbidha.m vaacaaya ... (repeat from p. 286 1.11 to p. 290 1.9; for adhammacariyaa-visamacariyaa hoti, for dhammacariyaa-samacariyaa hoti, and for Saaleyyakaa substitute adhammacaarii visamacaarii hoti, dhammacaarii samacaarii hoti, and Vera~njakaa, respectively) ... ajjatagge paa.nupete sara.nagate ti.

VERA~NJAKASUTTA.M DUTIYA.M.

[page 292]

 


 

XLIII. Mahaa Vedalla Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Atha kho aayasmaa Mahaako.t.thito saayanhasamaya.m patisallaa.naa vu.t.thito yen' aayasmaa Saariputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmataa Saariputtena saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Mahaako.t.thito aayasmanta.m Saariputta.m etad-avoca:

Duppa~n~no duppa~n~no ti aavuso vuccati. Kittaavataa nu kho aavuso duppa~n~no ti vuccatiiti. - Na-ppajaanaati nappajaanaatiiti kho aavuso, tasmaa duppa~n~no ti vuccati, ki.m nappajaanaati: ida.m dukkhan-ti na-ppajaanaati, aya.m dukkhasamudayo ti na-ppajaanaati, aya.m dukkhanirodho ti na-ppajaanaati, aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti na-ppajaanaati.

Na-ppajaanaati na-ppajaanaatiiti kho aavuso, tasmaa duppa~n~no ti vuccatiiti. Saadh' aavuso ti kho aayasmaa Mahaako.t.thito aayasmato Saariputtassa bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa aayasmanta.m Saariputta.m uttari.m pa~nha.m apucchi: Pa~n~navaa pa~n~navaa ti aavuso vuccati. Kittaavataa nu kho aavuso pa~n~navaa ti vuccatiiti. - Pajaanaati pajaanaatiiti kho aavuso, tasmaa pa~n~navaa ti vuccati, ki~n-ca pajaanaati: ida.m dukkhan-ti pajaanaati, aya.m dukkhasamudayo ti pajaanaati, aya.m dukkhanirodho ti pajaanaati, aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti pajaanaati. Pajaanaati pajaanaatiiti kho aavuso, tasmaa pa~n~navaa ti vuccatiiti. - Vi~n~naa.na.m vi~n~naa.nan-ti aavuso vuccati. Kittaavataa nu kho aavuso vi~n~naa.nan-ti vuccatiiti. - Vijaanaati vijaanaatiiti kho aavuso, tasmaa vi~n~naa.nan-ti vuccati, ki~n-ca vijaanaati: sukhan-ti pi vijaanaati, dukkhan-ti pi vijaanaati, adukkhamasukhan-ti pi vijaanaati.

Vijaanaati vijaanaatiiti kho aavuso, tasmaa vi~n~naa.nan-ti vuccatiiti.

-- Yaa c' aavuso pa~n~naa ya~n-ca vi~n~naa.na.m ime dhammaa sa.msa.t.thaa udaahu visa.msa.t.thaa, labbhaa ca pan' imesa.m dhammaana.m vinibbhujitvaa vinibbhujitvaa naanaakara.na.m pa~n~naapetun-ti. -Yaa c' aavuso pa~n~naa ya~n-ca vi~n~naa.na.m ime dhammaa sa.msa.t.thaa no visa.msa.t.thaa, na ca labbhaa imesa.m dhammaana.m vinibbhujitvaa vinibbhujitvaa naanaakara.na.m pa~n~naapetu.m. Ya.m h' aavuso pajaanaati ta.m vijaanaati, ya.m vijaanaati ta.m pajaanaati, tasmaa ime dhammaa sa.msa.t.thaa no visa.msa.t.thaa,

[page 293]

na ca labbhaa imesa.m dhammaana.m vinibbhujitvaa vinibbhujitvaa naanaakara.na.m pa~n~naapetun-ti. - Yaa c' aavuso pa~n~naa ya~n-ca vi~n~naa.na.m imesa.m dhammaana.m sa.msa.t.thaana.m no visa.msa.t.thaana.m ki.m naanaakara.nan-ti. - Yaa c' aavuso pa~n~naa ya~n-ca vi~n~naa.na.m imesa.m dhammaana.m sa.msa.t.thaana.m no visa.msa.t.thaana.m pa~n~naa bhaavetabbaa vi~n~naa.na.m pari~n~neyya.m, ida.m nesa.m naanaakara.nan-ti.

Vedanaa vedanaa ti aavuso vuccati. Kittaavataa nu kho aavuso vedanaa ti vuccatiiti. - Vedeti vedetiiti kho aavuso, tasmaa vedanaa ti vuccati, ki~n-ca vedeti: sukham-pi vedeti, dukkham-pi vedeti, adukkhamasukham-pi vedeti. Vedeti vedetiiti kho aavuso, tasmaa vedanaa ti vuccatiiti. - Sa~n~naa sa~n~naa ti aavuso vuccati. Kittaavataa nu kho aavuso sa~n~naa ti vuccatiiti. - Sa~njaanaati sa~njaanaatiiti kho aavuso, tasmaa sa~n~naa ti vuccati, ki~n-ca sa~njaanaati: niilakam-pi sa~njaanaati, piitakampi sa~njaanaati, lohitakam-pi sa~njaanaati, odaatam-pi sa~njaanaati.

Sa~njaanaati sa~njaanaatiiti kho aavuso, tasmaa sa~n~naa ti vuccatiiti. -Yaa c' aavuso vedanaa yaa ca sa~n~naa ya~n-ca vi~n~naa.na.m ime dhammaa sa.msa.t.thaa udaahu visa.msa.t.thaa, labbhaa ca pan' imesa.m dhammaana.m vinibbhujitvaa vinibbhujitvaa naanaakara.na.m pa~n~naapetun-ti. - Yaa c' aavuso vedanaa yaa ca sa~n~naa ya~n-ca vi~n~naa.na.m ime dhammaa sa.msa.t.thaa no visa.msa.t.thaa, na ca labbhaa imesa.m dhammaana.m vinibbhujitvaa vinibbhujitvaa naanaakara.na.m pa~n~naapetu.m. Ya.m h' aavuso vedeti ta.m sa~njaanaati, ya.m sa~njaanaati ta.m vijaanaati, tasmaa ime dhammaa sa.msa.t.thaa no visa.msa.t.thaa, na ca labbhaa imesa.m dhammaana.m vinibbhujitvaa vinibbhujitvaa naanaakara.na.m pa~n~naapetun-ti.

Nissa.t.thena h' aavuso pa~ncahi indriyehi parisuddhena manovi~n~naa.nena ki.m neyyan-ti. - Nissa.t.thena h' aavuso pa~ncahi indriyehi parisuddhena manovi~n~naa.nena ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m neyya.m, ananta.m vi~n~naa.nan-ti vi~n~naa.na~ncaayatana.m neyya.m, na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m neyyan-ti. - Neyya.m pan' aavuso dhamma.m kena pajaanaatiiti.

-- Neyya.m kho aavuso dhamma.m pa~n~naacakkhunaa pajaanaatiiti.

-- Pa~n~naa pan' aavuso kimatthiyaa ti. - Pa~n~naa kho aavuso abhi~n~natthaa pari~n~natthaa pahaanatthaa ti.

[page 294]

Kati pan' aavuso paccayaa sammaadi.t.thiyaa uppaadaayaati. -Dve kho aavuso paccayaa sammaadi.t.thiyaa uppaadaaya: parato ca ghoso yoniso ca manasikaaro. Ime kho aavuso dve paccayaa sammaadi.t.thiyaa uppaadaayaati. - Katihi pan' aavuso a'ngehi anuggahiitaa sammaadi.t.thi cetovimuttiphalaa ca hoti cetovimuttiphalaanisa.msaa ca, pa~n~naavimuttiphalaa ca hoti pa~n~naavimuttiphalaanisa.msaa caati. - Pa~ncahi kho aavuso a'ngehi anuggahiitaa sammaadi.t.thi cetovimuttiphalaa ca hoti cetovimuttiphalaanisa.msaa ca pa~n~naavimuttiphalaa ca hoti pa~n~naavimuttiphalaanisa.msaa ca: Idh' aavuso sammaadi.t.thi siilaanuggahiitaa ca hoti sutaanuggahiitaa ca hoti saakacchaanuggahiitaa ca hoti samathaanuggahiitaa ca hoti vipassanaanuggahiitaa ca hoti. Imehi kho aavuso pa~ncahi a'ngehi anuggahiitaa sammaadi.t.thi cetovimuttiphalaa ca hoti cetovimuttiphalaanisa.msaa ca, pa~n~naavimuttiphalaa ca hoti pa~n~naavimuttiphalaanisa.msaa caati.

Kati pan' aavuso bhavaa ti. - Tayo 'me aavuso bhavaa:

kaamabhavo ruupabhavo aruupabhavo ti. - Katha.m pan' aavuso aayati.m punabbhavaabhinibbatti hotiiti. - Avijjaaniivara.naana.m kho aavuso sattaana.m ta.nhaasa.myojanaana.m tatratatraabhinandanaa eva.m aayati.m punabbhavaabhinibbatti hotiiti. - Katha.m pan' aavuso aayati.m punabbhavaabhinibbatti na hotiiti. - Avijjaaviraagaa kho aavuso vijjuppaadaa ta.nhaanirodhaa eva.m aayati.m punabbhavaabhinibbatti na hotiiti.

Katama.m pan' aavuso pa.thama.m jhaanan-ti. - Idh' aavuso bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati, ida.m vuccat' aavuso pa.thama.m jhaanan-ti. - Pa.thama.m pan' aavuso jhaana.m kata'ngikan-ti.

-- Pa.thama.m kho aavuso jhaana.m pa~nca'ngika.m: Idh' aavuso pa.thama.m jhaana.m samaapannassa bhikkhuno vitakko ca vattati vicaaro ca piiti ca sukha~n-ca cittekaggataa ca. Pa.thama.m kho aavuso jhaana.m eva.m pa~nca'ngikan-ti. - Pa.thama.m pan' aavuso jhaana.m kata'ngavippahiina.m kata'ngasamannaagatanti. - Pa.thama.m kho aavuso jhaana.m pa~nca'ngavippahiina.m pa~nca'ngasamannaagata.m: Idh' aavuso pathama.m jhaana.m samaapannassa bhikkhuno kaamacchando pahiino hoti, byaapaado pahiino hoti, thiinamiddha.m pahiina.m hoti, uddhaccakukkucca.m pahiina.m hoti,

[page 295]

vicikicchaa pahiinaa hoti, vitakko ca vattati vicaaro ca piiti ca sukha~n-ca cittekaggataa ca. Pa.thama.m kho aavuso jhaana.m eva.m pa~nca'ngavippahiina.m pa~nca'ngasamannaagatan-ti.

Pa~nc' imaani aavuso indriyaani naanaavisayaani naanaagocaraani, na a~n~nama~n~nassa gocaravisaya.m paccanubhonti, seyyathiida.m cakkhundriya.m sotindriya.m ghaanindriya.m jivhindriya.m kaayindriya.m. Imesa.m kho aavuso pa~ncanna.m indriyaana.m naanaavisayaana.m naanaagocaraana.m na a~n~nama~n~nassa gocaravisaya.m paccanubhontaana.m ki.m pa.tisara.na.m, ko ca nesa.m gocaravisaya.m paccanubhotiiti. - Pa~nc' imaani aavuso indriyaani naanaavisayaani naanaagocaraani, na a~n~nama~n~nassa gocaravisaya.m paccanubhonti, seyyathiida.m cakkhundriya.m sotindriya.m ghaanindriya.m jivhindriya.m kaayindriya.m. Imesa.m kho aavuso pa~ncanna.m indriyaana.m naanaavisayaana.m naanaagocaraana.m na a~n~nama~n~nassa gocaravisaya.m paccanubhontaana.m mano pa.tisara.na.m, mano ca nesa.m gocaravisaya.m paccanubhotiiti.

Pa~nc' imaani aavuso indriyaani, seyyathiida.m cakkhundriya.m sotindriya.m ghaanindriya.m jivhindriya.m kaayindriya.m.

Imaani kho aavuso pa~nc' indriyaani ki.m pa.ticca ti.t.thantiiti. -Pa~nc' imaani aavuso indriyaani, seyyathiida.m cakkhundriya.m sotindriya.m ghaanindriya.m jivhindriya.m kaayindriya.m. Imaani kho aavuso pa~nc' indriyaani aayu.m pa.ticca ti.t.thantiiti. - Aayu pan' aavuso ki.m pa.ticca ti.t.thatiiti. - Aayu usma.m pa.ticca ti.t.thatiiti. - Usmaa pan' aavuso ki.m pa.ticca ti.t.thatiiti. - Usmaa aayu.m pa.ticca ti.t.thatiiti. - Idaan' eva kho maya.m aavuso aayasmato Saariputtassa bhaasita.m eva.m aajaanaama: aayu usma.m pa.ticca ti.t.thatiiti, idaan' eva kho maya.m aayasmato Saariputtassa bhaasita.m eva.m aajaanaama: usmaa aayu.m pa.ticca ti.t.thatiiti.

Yathaakatha.m pan' aavuso imassa bhaasitassa attho da.t.thabbo ti. - Tena h' aavuso upaman-te karissaami, upamaaya p' idh' ekacce vi~n~nuu purisaa bhaasitassa attha.m aajaananti. Seyyathaa pi aavuso telappadiipassa jhaayato acci.m pa.ticca aabhaa pa~n~naayati, aabha.m pa.ticca acci pa~n~naayati, evam-eva kho aavuso aayu usma.m pa.ticca ti.t.thati, usmaa ca aayu.m pa.ticca ti.t.thatiiti.

Te va nu kho aavuso aayusa'nkhaaraa te vedaniyaa dhammaa, udaahu a~n~ne aayusa'nkhaaraa a~n~ne vedaniyaa dhammaa ti. - Na kho aavuso te va aayusa'nkhaaraa te vedaniyaa dhammaa.

[page 296]

Te ca aavuso aayusa'nkhaaraa abhavi.msu te vedaniyaa dhammaa, na-y-ida.m sa~n~naavedayitanirodha.m samaapannassa bhikkhuno vu.t.thaana.m pa~n~naayetha. Yasmaa ca kho aavuso a~n~ne aayusa'nkhaaraa a~n~ne vedaniyaa dhammaa, tasmaa sa~n~naavedayitanirodha.m samaapannassa bhikkhuno vu.t.thaana.m pa~n~naayatiiti. - Yadaa nu kho aavuso ima.m kaaya.m kati dhammaa jahanti athaaya.m kaayo ujjhito avakkhitto seti yathaa ka.t.tha.m acetanan-ti. -Yadaa kho aavuso ima.m kaaya.m tayo dhammaa jahanti: aayu usmaa ca vi~n~naa.na.m, athaaya.m kaayo ujjhito avakkhitto seti yathaa ka.t.tha.m acetanan-ti. - Yvaaya.m aavuso mato kaalakato yo caaya.m bhikkhu sa~n~naavedayitanirodha.m samaapanno, imesa.m ki.m naanaakara.nan-ti. - Yvaaya.m aavuso mato kaalakato, tassa kaayasa'nkhaaraa niruddhaa pa.tippassaddhaa, vaciisa'nkhaaraa niruddhaa pa.tippassaddhaa, cittasa'nkhaaraa niruddhaa pa.tippassaddhaa, aayu parikkhii.no, usmaa vuupasantaa, indriyaani viparibhinnaani; yo caaya.m bhikkhu sa~n~naavedayitanirodha.m samaapanno, tassa pi kaayasa'nkhaaraa niruddhaa pa.tippassaddhaa, vaciisa'nkhaaraa niruddhaa pa.tippassaddhaa, cittasa'nkhaaraa niruddhaa pa.tippassaddhaa, aayu aparikkhii.no, usmaa avuupasantaa, indriyaani vippasannaani. Yvaaya.m aavuso mato kaalakato yo caaya.m bhikkhu sa~n~naavedayitanirodha.m samaapanno, ida.m tesa.m naanaakara.nan-ti.

Kati pan' aavuso paccayaa adukkhamasukhaaya cetovimuttiyaa samaapattiyaa ti. - Cattaaro kho aavuso paccayaa adukkhamasukhaaya cetovimuttiyaa samaapattiyaa: Idh' aavuso bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Ime kho aavuso cattaaro paccayaa adukkhamasukhaaya cetovimuttiyaa samaapattiyaa ti. - Kati pan' aavuso paccayaa animittaaya cetovimuttiyaa samaapattiyaa ti. - Dve kho aavuso paccayaa animittaaya cetovimuttiyaa samaapattiyaa: sabbanimittaana~n-ca amanasikaaro, animittaaya ca dhaatuyaa manasikaaro. Ime kho aavuso dve paccayaa animittaaya cetovimuttiyaa samaapattiyaa ti.

-- Kati pan' aavuso paccayaa animittaaya cetovimuttiyaa .thitiyaa ti. - Tayo kho aavuso paccayaa animittaaya cetovimuttiyaa .thitiyaa:

[page 297]

sabbanimittaana~n-ca amanasikaaro, animittaaya ca dhaatuyaa manasikaaro, pubbe ca abhisa'nkhaaro. Ime kho aavuso tayo paccayaa animittaaya cetovimuttiyaa .thitiyaa ti. -Kati pan' aavuso paccayaa animittaaya cetovimuttiyaa vu.t.thaanaayaati. - Dve kho aavuso paccayaa animittaaya cetovimuttiyaa vu.t.thaanaaya: sabbanimittaana~n-ca manasikaaro, animittaaya ca dhaatuyaa amanasikaaro. Ime kho aavuso dve paccayaa animittaaya cetovimuttiyaa vu.t.thaanaayaati.

Yaa caaya.m aavuso appamaa.naa cetovimutti yaa ca aaki~nca~n~naa cetovimutti yaa ca su~n~nataa cetovimutti yaa ca animittaa cetovimutti, ime dhammaa naana.t.thaa c' eva naanaabya~njanaa ca, udaahu eka.t.thaa, bya~njanam-eva naanan-ti. - Yaa caaya.m aavuso appamaa.naa cetovimutti yaa ca aaki~nca~n~naa cetovimutti yaa ca su~n~nataa cetovimutti yaa ca animittaa cetovimutti, atthi kho aavuso pariyaayo ya.m pariyaaya.m aagamma ime dhammaa naana.t.thaa c' eva naanaabya~njanaa ca, atthi ca kho aavuso pariyaayo ya.m pariyaaya.m aagamma ime dhammaa eka.t.thaa, bya~njanameva naana.m. Katamo c' aavuso pariyaayo ya.m pariyaaya.m aagamma ime dhammaa naana.t.thaa c' eva naanaabya~njanaa ca:

Idh' aavuso bhikkhu mettaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m mettaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati. Karu.naasahagatena cetasaa - pe - muditaasahagatena cetasaa - upekhaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m lokam upekhaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati. Aya.m vuccat' aavuso appamaa.naa cetovimutti. Katamaa c' aavuso aaki~nca~n~naa cetovimutti: Idh' aavuso bhikkhu sabbaso vi~n~naa.na~ncaayatana.m samatikkamma na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m upasampajja viharati. Aya.m vuccat' aavuso aaki~nca~n~naa cetovimutti. Katamaa c' aavuso su~n~nataa cetovimutti: Idh' aavuso bhikkhu ara~n~nagato vaa rukkhamuulagato vaa su~n~naagaaragato vaa iti pa.tisa~ncikkhati: su~n~nam-ida.m attena vaa attaniyena vaa ti.

[page 298]

Aya.m vuccat' aavuso su~n~nataa cetovimutti. Katamaa c' aavuso animittaa cetovimutti: Idh' aavuso bhikkhu sabbanimittaana.m amanasikaaraa animitta.m cetosamaadhi.m upasampajja viharati.

Aya.m vuccat' aavuso animittaa cetovimutti. Aya.m kho aavuso pariyaayo ya.m pariyaaya.m aagamma ime dhammaa naana.t.thaa c' eva naanaabya~njanaa ca. Katamo c' aavuso pariyaayo ya.m pariyaaya.m aagamma ime dhammaa eka.t.thaa, bya~njanam-eva naana.m: Raago kho aavuso pamaa.nakara.no, doso pamaa.nakara.no, moho pamaa.nakara.no; te khii.naasavassa bhikkhuno pahiinaa ucchinnamuulaa taalaavatthukataa anabhaavakataa aayati.m anuppaadadhammaa. Yaavataa kho aavuso appamaa.naa cetovimuttiyo akuppaa taasa.m cetovimutti aggam-akkhaayati, saa kho panaakuppaa cetovimutti su~n~naa raagena su~n~naa dosena su~n~naa mohena. Raago kho aavuso ki~ncano, doso ki~ncano, moho ki~ncano, te khii.naasavassa bhikkhuno pahiinaa ucchinnamuulaa taalaavatthukataa anabhaavakataa aayati.m anuppaadadhammaa. Yaavataa kho aavuso aaki~nca~n~naa cetovimuttiyo akuppaa taasa.m cetovimutti aggam-akkhaayati, saa kho panaakuppaa cetovimutti su~n~naa raagena su~n~naa dosena su~n~naa mohena. Raago kho aavuso nimittakara.no, doso nimittakara.no, moho nimittakara.no, te khii.naasavassa bhikkhuno pahiinaa ucchinnamuulaa taalaavatthukataa anabhaavakataa aayati.m anuppaadadhammaa. Yaavataa kho aavuso animittaa cetovimuttiyo akuppaa taasa.m cetovimutti aggam-akkhaayati, saa kho panaakuppaa cetovimutti su~n~naa raagena su~n~naa dosena su~n~naa mohena. Aya.m kho aavuso pariyaayo ya.m pariyaaya.m aagamma ime dhammaa eka.t.thaa, bya~njanam-eva naanan-ti.

Idam-avoc' aayasmaa Saariputto. Attamano aayasmaa Mahaako.t.thito aayasmato Saariputtassa bhaasita.m abhinandiiti.

MAHAaVEDALLASUTTA.M TATIYA.M.

[page 299]

 


 

XLIV. Cuu.la Vedalla Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Raajagahe viharati Ve.luvane Kalandakanivaape. Atha kho Visaakho upaasako yena Dhammadinnaa bhikkhunii ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Dhammadinna.m bhikkhuni.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Visaakho upaasako Dhammadinna.m bhikkhuni.m etad-avoca:

Sakkaayo sakkaayo ti ayye vuccati. Katamo nu kho ayye sakkaayo vutto Bhagavataa ti. - Pa~nca kho ime aavuso Visaakha upaadaanakkhandhaa sakkaayo vutto Bhagavataa, seyyathiida.m ruupupaadaanakkhandho vedanupaadaanakkhandho sa~n~nupaadaanakkhandho sa'nkhaarupaadaanakkhandho vi~n~naa.nupaadaanakkhandho. Ime kho aavuso Visaakha pa~nc' upaadaanakkhandhaa sakkaayo vutto Bhagavataa ti. Saadh' ayye ti kho Visaakho upaasako Dhammadinnaaya bhikkhuniyaa bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa Dhammadinna.m bhikkhuni.m uttari.m pa~nha.m apucchi: Sakkaayasamudayo sakkaayasamudayo ti ayye vuccati.

Katamo nu kho ayye sakkaayasamudayo vutto Bhagavataa ti.

-- Yaa 'ya.m aavuso Visaakha ta.nhaa ponobhavikaa nandiraagasahagataa tatratatraabhinandinii, seyyathiida.m kaamata.nhaa bhavata.nhaa vibhavata.nhaa, aya.m kho aavuso Visaakha sakkaayasamudayo vutto Bhagavataa ti. - Sakkaayanirodho sakkaayanirodho ti ayye vuccati. Katamo nu kho ayye sakkaayanirodho vutto Bhagavataa ti. - Yo kho aavuso Visaakha tassaa yeva ta.nhaaya asesaviraaganirodho caago pa.tinissaggo mutti anaalayo, aya.m kho aavuso Visaakha sakkaayanirodho vutto Bhagavataa ti. -Sakkaayanirodhagaaminii pa.tipadaa sakkaayanirodhagaaminii pa.tipadaa ti ayye vuccati. Katamaa nu kho ayye sakkaayanirodhagaaminii pa.tipadaa vuttaa Bhagavataa ti. - Ayam-eva kho aavuso Visaakha ariyo a.t.tha'ngiko maggo sakkaayanirodhagaaminii pa.tipadaa vuttaa Bhagavataa, seyyathiida.m sammaadi.t.thi sammaasa'nkappo sammaavaacaa sammaakammanto sammaaaajiivo sammaavaayaamo sammaasati sammaasamaadhiiti. - Ta~n-~neva nu kho ayye upaadaana.m te pa~nc' upaadaanakkhandhaa, udaahu a~n~natra pa~ncah' upaadaanakkhandhehi upaadaanan-ti. - Na kho aavuso Visaakha ta~n-~neva upaadaana.m te pa~nc' upaadaanakkhandhaa, na pi a~n~natra pa~ncah' upaadaanakkhandhehi upaadaana.m.

[page 300]

Yo kho aavuso Visaakha pa~ncas' upaadaanakkhandhesu chandaraago ta.m tattha upaadaanan-ti.

Katha.m pan' ayye sakkaayadi.t.thi hotiiti. - Idh' aavuso Visaakha assutavaa puthujjano ariyaana.m adassaavii ariyadhammassa akovido ariyadhamme aviniito, sappurisaana.m adassaavii sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme aviniito, ruupa.m attato samanupassati, ruupavanta.m vaa attaana.m, attani vaa ruupa.m, ruupasmi.m vaa attaana.m; vedana.m attato samanupassati. vedanaavanta.m vaa attaana.m, attani vaa vedana.m, vedanaaya yaa attaana.m; sa~n~na.m attato samanupassati, sa~n~naavanta.m vaa attaana.m, attani vaa sa~n~na.m, sa~n~naaya vaa attaana.m; sa'nkhaare attato samanupassati, sa'nkhaaravanta.m vaa attaana.m, attani vaa sa'nkhaare. sa'nkhaaresu vaa attaana.m; vi~n~naa.na.m attato samanupassati, vi~n~naa.navanta.m vaa attaana.m, attani vaa vi~n~naa.na.m, vi~n~naa.nasmi.m vaa attaana.m. Eva.m kho aavuso Visaakha sakkaayadi.t.thi hotiiti. - Katha.m pan' ayye sakkaayadi.t.thi na hotiiti. - Idh' aavuso Visaakha sutavaa ariyasaavako ariyaanam dassaavii ariyadhammassa kovido ariyadhamme suviniito, sappurisaana.m dassaavii sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suviniito, na ruupa.m attato samanupassati, na ruupavanta.m attaana.m, na attani ruupa.m, na raapasmi.m attaana.m; na vedana.m attato samanupassati, na vedanaavanta.m attaana.m, na attani vedana.m, na vedanaaya attaana.m; na sa~n~na.m attato samanupassati, na sa~n~naavanta.m attaana.m, na attani sa~n~na.m, na sa~n~naaya attaana.m; na sa'nkhaare attato samanupassati, na sa'nkhaaravanta.m attaana.m, na attani sa'nkhaare, na sa'nkhaaresu attaana.m; na vi~n~naa.na.m attato samanupassati, na vi~n~naa.navanta.m attaana.m, na attani vi~n~naa.na.m, na vi~n~naa.nasmi.m attaana.m. Eva.m kho aavuso Visaakha sakkaayadi.t.thi na hotiiti.

Katamo pan' ayye ariyo a.t.tha'ngiko maggo ti. - Ayameva kho aavuso Visaakha ariyo a.t.tha'ngiko maggo, seyyathiida.m sammaadi.t.thi sammaasa'nkappo sammaavaacaa sammaakammanto sammaaaajiivo sammaavaayaamo sammaasati sammaasamaadhiiti. -Ariyo pan' ayye a.t.tha'ngiko maggo sa'nkhato udaahu asa'nkhato ti. - Ariyo kho aavuso Visaakha a.t.tha'ngiko maggo sa'nkhato ti.

[page 301]

- Ariyena nu kho ayye a.t.tha'ngikena maggena tayo khandhaa sa'ngahiitaa, udaahu tiihi khandhehi ariyo a.t.tha'ngiko maggo sa'ngahiito ti. - Na kho aavuso Visaakha ariyena a.t.tha'ngikena maggena tayo khandhaa sa'ngahiitaa, tiihi ca kho aavuso Visaakha khandhehi ariyo a.t.tha'ngiko maggo sa'ngahiito.

Yaa c' aavuso Visaakha sammaavaacaa yo ca sammaakammanto yo ca sammaaaajiivo, ime dhammaa siilakkhandhe sa'ngahiitaa; yo ca sammaavaayaamo yaa ca sammaasati yo ca sammaasamaadhi, ime dhammaa samaadhikkhandhe sa'ngahiitaa; yaa ca sammaadi.t.thi yo ca sammaasa'nkappo, ime dhammaa pa~n~naakkhandhe sa'ngahiitaa ti. - Katamo pan' ayye samaadhi, katame samaadhinimittaa, katame samaadhiparikkhaaraa, katamaa samaadhibhaavanaa ti. -Yaa kho aavuso Visaakha cittassa ekaggataa aya.m samaadhi, cattaaro satipa.t.thaanaa samaadhinimittaa, cattaaro sammappadhaanaa samaadhiparikkhaaraa, yaa tesa.m yeva dhammaana.m aasevanaa bhaavanaa bahuliikamma.m aya.m tattha samaadhibhaavanaa ti.

Kati pan' ayye sa'nkhaaraa ti. - Tayo 'me aavuso Visaakha sa'nkhaaraa: kaayasa'nkhaaro vaciisa'nkhaaro cittasa'nkhaaro ti. -Katamo pan' ayye kaayasa'nkhaaro, katamo vaciisa'nkhaaro, katamo cittasa'nkhaaro ti. - Assaasapassaasaa kho aavuso Visaakha kaayasa'nkhaaro, vitakkavicaaraa vaciisa'nkhaaro, sa~n~naa ca vedanaa ca cittasa'nkhaaro ti. - Kasmaa pan' ayye assaasapassaasaa kaayasa'nkhaaro, kasmaa vitakkavicaaraa vaciisa'nkhaaro, kasmaa sa~n~naa ca vedanaa ca cittasa'nkhaaro ti. - Assaasapassaasaa kho aavuso Visaakha kaayikaa ete dhammaa kaayapa.tibaddhaa, tasmaa assaasapassaasaa kaayasa'nkhaaro. Pubbe kho aavuso Visaakha vitakketvaa vicaaretvaa pacchaa vaaca.m bhindati, tasmaa vitakkavicaaraa vaciisa'nkhaaro. Sa~n~naa ca vedanaa ca cetasikaa ete dhammaa cittapa.tibaddhaa, tasmaa sa~n~naa ca vedanaa ca cittasa'nkhaaro ti.

Katha~n-ca pan' ayye sa~n~naavedayitanirodhasamaapatti hotiiti. - Na kho aavuso Visaakha sa~n~naavedayitanirodha.m samaapajjantassa bhikkhuno eva.m hoti: aha.m sa~n~naavedayitanirodha.m samaapajjissan-ti vaa, aha.m sa~n~naavedayitanirodha.m samaapajjaamiiti vaa, aha.m sa~n~naavedayitanirodham samaapanno ti vaa, atha khvaassa pubbe va tathaa citta.m bhaavita.m hoti yan-ta.m tathattaaya upanetiiti. - Sa~n~naavedayitanirodha.m samaapajjantassa pan' ayye bhikkhuno katame dhammaa pa.thama.m nirujjhanti,

[page 302]

yadi vaa kaayasa'nkhaaro yadi vaa vaciisa'nkhaaro yadi vaa cittasa'nkhaaro ti. - Sa~n~naavedayitanirodha.m samaapajjantassa kho aavuso Visaakha bhikkhuno pa.thama.m nirujjhati vaciisa'nkhaaro, tato kaayasa'nkhaaro, tato cittasa'nkhaaro ti.

-- Katha.m pan' ayye sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thaana.m hotiiti. - Na kho aavuso Visaakha sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thahantassa bhikkhuno eva.m hoti: aha.m sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thahissan-ti vaa, aha.m sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thahaamiiti vaa, aha.m sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thito ti vaa, atha khvaassa pubbe va tathaa citta.m bhaavita.m hoti yan-ta.m tathattaaya upanetiiti. - Sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thahantassa pan' ayye bhikkhuno katame dhammaa pa.thama.m uppajjanti, yadi vaa kaayasa'nkhaaro yadi vaa vaciisa'nkhaaro yadi vaa cittasa'nkhaaro ti. - Sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thahantassa kho aavuso Visaakha bhikkhuno pa.thama.m uppajjati cittasa'nkhaaro, tato kaayasa'nkhaaro, tato vaciisa'nkhaaro ti. - Sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thita.m pan' ayye bhikkhu.m kati phassaa phusantiiti. - Sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thita.m kho aavuso Visaakha bhikkhu.m tayo phassaa phusanti:

su~n~nato phasso, animitto phasso. appa.nihito phasso ti. -Sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thitassa pan' ayye bhikkhuno ki.mninna.m citta.m hoti ki.mpo.na.m ki.mpabbhaaran-ti. -Sa~n~naavedayitanirodhasamaapattiyaa vu.t.thitassa kho aavuso Visaakha bhikkhuno vivekaninna.m citta.m hoti vivekapo.na.m vivekapabbhaaran-ti.

Kati pan' ayye vedanaa ti. - Tisso kho imaa aavuso Visaakha vedanaa: sukhaa vedanaa, dukkhaa vedanaa, adukkhamasukhaa vedanaa ti. - Katamaa pan' ayye sukhaa vedanaa, katamaa dukkhaa vedanaa, katamaa adukkhamasukhaa vedanaa ti. -Ya.m kho aavuso Visaakha kaayika.m vaa cetasika.m vaa sukha.m saata.m vedayita.m aya.m sukhaa vedanaa. Ya.m kho aavuso Visaakha kaayika.m vaa cetasika.m vaa dukkha.m asaata.m vedayita.m aya.m dukkhaa vedanaa. Ya.m kho aavuso Visaakha kaayika.m vaa cetasika.m vaa n' eva saata.m naasaata.m vedayita.m aya.m adukkhamasukhaa vedanaa ti.

[page 303]

- Sukhaa pan' ayye vedanaa ki.msukhaa ki.mdukkhaa, dukkhaa vedanaa ki.mdukkhaa ki.msukhaa, adukkhamasukhaa vedanaa ki.msukhaa ki.mdukkhaa ti. - Sukhaa kho aavuso Visaakha vedanaa .thitisukhaa vipari.naamadukkhaa, dukkhaa vedanaa .thitidukkhaa vipari.naamasukhaa, adukkhamasukhaa vedanaa ~naa.nasukhaa a~n~naa.nadukkhaa ti. - Sukhaaya pan' ayye vedanaaya {ki.manusayo} anuseti, dukkhaaya vedanaaya {ki.manusayo} anuseti, adukkhamasukhaaya vedanaaya {ki.manusayo} anusetiiti. - Sukhaaya kho aavuso Visaakha vedanaaya raagaanusayo anuseti, dukkhaaya vedanaaya pa.tighaanusayo anuseti, adukkhamasukhaaya vedanaaya avijjaanusayo anusetiiti. - Sabbaaya nu kho ayye sukhaaya vedanaaya raagaanusayo anuseti, sabbaaya dukkhaaya vedanaaya pa.tighaanusayo anuseti, sabbaaya adukkhamasukhaaya vedanaaya avijjaanusayo anusetiiti. - Na kho aavuso Visaakha sabbaaya sukhaaya vedanaaya raagaanusayo anuseti, na sabbaaya dukkhaaya vedanaaya pa.tighaanusayo anuseti, na sabbaaya adukkhamasukhaaya vedanaaya avijjaanusayo anusetiiti. - Sukhaaya pan' ayye vedanaaya ki.m pahaatabba.m, dukkhaaya vedanaaya ki.m pahaatabba.m, adukkhamasukhaaya vedanaaya ki.m pahaatabban-ti. - Sukhaaya kho aavuso Visaakha vedanaaya raagaanusayo pahaatabbo, dukkhaaya vedanaaya pa.tighaanusayo pahaatabbo, adukkhamasukhaaya vedanaaya avijjaanusayo pahaatabbo ti. - Sabbaaya nu kho ayye sukhaaya vedanaaya raagaanusayo pahaatabbo, sabbaaya dukkhaaya vedanaaya pa.tighaanusayo pahaatabbo, sabbaaya adukkhamasukhaaya vedanaaya avijjaanusayo pahaatabbo ti. - Na kho aavuso Visaakha sabbaaya sukhaaya vedanaaya raagaanusayo pahaatabbo, na sabbaaya dukkhaaya vedanaaya pa.tighaanusayo pahaatabbo, na sabbaaya adukkhamasukhaaya vedanaaya avijjaanusayo pahaatabbo.

Idh' aavuso Visaakha bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati, raagan-tena pajahati, na tattha raagaanusayo anuseti. Idh' aavuso Visaakha bhikkhu iti pa.tisa~ncikkhati: kuda-ssu naamaaha.m tad-aayatana.m upasampajja viharissaami yad-ariyaa etarahi aayatana.m upasampajja viharantiiti, iti anuttaresu vimokhesu piha.m upa.t.thaapayato uppajjati pihaapaccayaa domanassa.m,

[page 304]

pa.tighantena pajahati, na tattha pa.tighaanusayo anuseti. Idh' aavuso Visaakha bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati, avijjan-tena pajahati, na tattha avijjaanusayo anusetiiti.

Sukhaaya pan' ayye vedanaaya ki.m pa.tibhaago ti. - Sukhaaya kho aavuso Visaakha vedanaaya dukkhaa vedanaa pa.tibhaago ti. - Dukkhaaya pan' ayye vedanaaya ki.m pa.tibhaago ti. - Dukkhaaya kho aavuso Visaakha vedanaaya sukhaa vedanaa pa.tibhaago ti. - Adukkhamasukhaaya pan' ayye vedanaaya ki.m pa.tibhaago ti. - Adukkhamasukhaaya kho aavuso Visaakha vedanaaya avijjaa pa.tibhaago ti. - Avijjaaya pan' ayye ki.m pa.tibhaago ti. - Avijjaaya kho aavuso Visaakha vijjaa pa.tibhaago ti.

-- Vijjaaya pan' ayye ki.m pa.tibhaago ti. - Vijjaaya kho aavuso Visaakha vimutti pa.tibhaago ti. - Vimuttiyaa pan' ayye ki.m pa.tibhaago ti. - Vimuttiyaa kho aavuso Visaakha nibbaana.m pa.tibhaago ti. - Nibbaanassa pan' ayye ki.m pa.tibhaago ti. -Accasaraavuso Visaakha pa~nha.m, naasakkhi pa~nhaana.m pariyanta.m gahetu.m. Nibbaanogadha.m hi aavuso Visaakha brahmacariya.m nibbaanaparaayana.m nibbaanapariyosaana.m. Aaka'nkhamaano ca tva.m aavuso Visaakha Bhagavanta.m upasa'nkamitvaa etam-attha.m puccheyyaasi, yathaa ca te Bhagavaa byaakaroti tathaa na.m dhaareyyaasiiti.

Atha kho Visaakho upaasako Dhammadinnaaya bhikkhuniyaa bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa u.t.thaay' aasanaa Dhammadinna.m bhikkhuni.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Visaakho upaasako yaavatako ahosi Dhammadinnaaya bhikkhuniyaa saddhi.m kathaasallaapo ta.m sabba.m Bhagavato aarocesi. Eva.m vutte Bhagavaa Visaakha.m upaasaka.m etad-avoca: Pa.n.ditaa Visaakha Dhammadinnaa bhikkhunii, mahaapa~n~naa Visaakha Dhammadinnaa bhikkhunii. Mama~n-ce pi tva.m Visaakha etamattha.m puccheyyaasi, aham-pi ta.m evam-eva.m byaakareyya.m yathaa ta.m Dhammadinnaaya bhikkhuniyaa byaakata.m,

[page 305]

eso c' ev' etassa attho, evam-eta.m dhaarehiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano Visaakho upaasako Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

CUu.LAVEDALLASUTTA.M CATUTTHA.M.

 


 

XLV. Cuu.la Dhamma-Samaadaana Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Cattaar' imaani bhikkhave dhammasamaadaanaani, katamaani cattaari: Atthi bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaaka.m. Atthi bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaaka.m. Atthi bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaaka.m. Atthi bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaaka.m.

Katama~n-ca bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaaka.m: Santi bhikkhave eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: na-tthi kaamesu doso ti. Te kaamesu paatabyata.m aapajjanti. te kho molibaddhaahi paribbaajikaahi paricaarenti, te evam-aaha.msu: Ki.m su naama te bhonto sama.nabraahma.naa kaamesu anaagatabhaya.m sampassamaanaa kaamaana.m pahaanam-aaha.msu kaamaana.m pari~n~na.m pa~n~naapenti; sukho imissaa paribbaajikaaya taru.naaya mudukaaya lomasaaya baahaaya samphasso ti te kaamesu paatabyata.m aapajjanti. Te kaamesu paatabyata.m aapajjitvaa kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjanti.

Te tattha dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti. Te evamaaha.msu: Ida.m kho te bhonto sama.nabraahma.naa kaamesu anaagatabhaya.m sampassamaanaa kaamaana.m pahaanam-aaha.msu kaamaana.m pari~n~na.m pa~n~naapenti, ime hi maya.m kaamahetu kaamanidaana.m dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyaamaati.

[page 306]

Seyyathaa pi bhikkhave gimhaana.m pacchime maase maaluvaasipaa.tikaa phaleyya, atha kho ta.m bhikkhave maaluvaabiija.m a~n~natarasmi.m saalamuule nipateyya. Atha kho bhikkhave yaa tasmi.m saale adhivatthaa devataa saa bhiitaa sa.mviggaa santaasa.m aapajjeyya.

Atha kho bhikkhave tasmi.m saale adhivatthaaya devataaya mittaamaccaa ~naatisaalohitaa, aaraamadevataa vanadevataa rukkhadevataa, osadhiti.navanaspatisu adhivatthaa devataa, sa'ngamma samaagamma eva.m samassaaseyyu.m: Maa bhava.m bhaayi. maa bhava.m bhaayi, app-eva naam' eta.m maaluvaabiija.m moro vaa gileyya mago vaa khaadeyya dava.daaho vaa .daheyya vanakammikaa vaa uddhareyyu.m upacikaa vaa udrabheyyu.m, abiija.m vaa pan' assaati.

Atha kho ta.m bhikkhave maaluvaabiija.m n' eva moro gileyya na mago khaadeyya na dava.daaho .daheyya na vanakammikaa uddhareyyu.m na upacikaa udrabheyyu.m, biija.m pan' assa. Ta.m paavussakena meghena abhippava.t.ta.m samma-d-eva viruuheyya, saa 'ssa maaluvaalataa taru.naa mudukaa lomasaa vilambinii, saa ta.m saala.m upaniseveyya. Atha kho bhikkhave tasmi.m saale adhivatthaaya devataaya evam-assa: Ki.m su naama te bhonto mittaamaccaa ~naatisaalohitaa, aaraamadevataa vanadevataa rukkhadevataa, osadhiti.navanaspatisu adhivatthaa devataa, maaluvaabiije anaagatabhaya.m sampassamaanaa sa'ngamma samaagamma eva.m samassaasesu.m: maa bhava.m bhaayi, maa bhava.m bhaayi, app-eva naam' eta.m maaluvaabiija.m moro vaa gileyya mago vaa khaadeyya dava.daaho vaa .daheyya vanakammikaa vaa uddhareyyu.m upacikaa vaa udrabheyyu.m, abiija.m vaa pan' assaati; sukho imissaa maaluvaalataaya taru.naaya mudukaaya lomasaaya vilambiniyaa samphasso ti. Saa ta.m saala.m anuparihareyya, saa ta.m saala.m anupariharitvaa upari vi.tabhi.m kareyya, upari vi.tabhi.m karitvaa oghana.m janeyya, oghana.m janetvaa ye tassa saalassa mahantaa mahantaa khandhaa te padaaleyya. Atha kho bhikkhave tasmi.m saale adhivatthaaya devataaya evam-assa:

Ida.m kho te bhonto mittaamaccaa ~naatisaalohitaa, aaraamadevataa vanadevataa rukkhadevataa, osadhiti.navanaspatisu adhivatthaa devataa, maaluvaabiije anaagatabhaya.m sampassamaanaa sa'ngamma samaagamma eva.m samassaasesu.m: maa bhava.m bhaayi, maa bhava.m bhaayi, app-eva naam' eta.m maaluvaabiija.m moro vaa gileyya mago vaa khaadeyya dava.daaho vaa .daheyya vanakammikaa vaa uddhareyyu.m upacikaa vaa {udrabheyyu.m},

[page 307]

abiija.m vaa pan' assaati, ya~n-caaha.m maaluvaabiijahetu dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyaamiiti. Evam-eva kho bhikkhave santi eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: na-tthi kaamesu doso ti. Te kaamesu paatabyata.m aapajjanti, te molibaddhaahi paribbaajikaahi paricaarenti; te evam-aaha.msu: Ki.m su naama te bhonto sama.nabraahma.naa kaamesu anaagatabhaya.m sampassamaanaa kaamaana.m pahaanam-aaha.msu kaamaana.m pari~n~na.m pa~n~naapenti; sukho imissaa paribbaajikaaya taru.naaya mudukaaya lomasaaya baahaaya samphasso ti te kaamesu paatabyata.m aapajjanti.

Te kaamesu paatabyata.m aapajjitvaa kaayassa bhedaa parammara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjanti.

Te tattha dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyanti. Te evamaaha.msu: Ida.m kho te bhonto sama.nabraahma.naa kaamesu anaagatabhaya.m sampassamaanaa kaamaana.m pahaanam-aaha.msu kaamaana.m pari~n~na.m pa~n~naapenti, ime hi maya.m kaamahetu kaamanidaana.m dukkhaa tippaa ka.tukaa vedanaa vediyaamaati. Ida.m vuccati bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaaka.m.

Katama~n-ca bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaaka.m: Idha bhikkhave ekacco acelako hoti muttaacaaro hatthaapalekhano, na ehibhadantiko na ti.t.thabhadantiko, na abhiha.ta.m na uddissaka.ta.m na nimanta.na.m saadiyati; so na kumbhiimukhaa patiga.nhaati na ka.lopimukhaa patiga.nhaati, na e.lakamantara.m na da.n.damantara.m na musalamantara.m, na dvinna.m bhu~njamaanaana.m, na gabbhiniyaa na paayamaanaaya na purisantaragataaya, na sa'nkittisu, na yattha saa upa.t.thito hoti, na yattha makkhikaa sa.n.dasa.n.dacaarinii, na maccha.m na ma.msa.m na sura.m na meraya.m na thusodaka.m pibati. So ekaagaariko vaa hoti ekaalopiko, dvaagaariko vaa hoti dvaalopiko - sattaagaariko vaa hoti sattaalopiko; ekissaa pi dattiyaa yaapeti, dviihi pi dattiihi yaapeti - sattahi pi dattiihi yaapeti; ekaahikam-pi aahaara.m aahaareti, dviihikam-pi aahaara.m aahaareti - sattaahikam-pi aahaara.m aahaareti, iti evaruupa.m addhamaasikam-pi pariyaayabhattabhojanaanuyogam-anuyutto viharati. So saakabhakkho vaa hoti saamaakabhakkho vaa hoti niivaarabhakkho vaa hoti daddulabhakkho vaa hoti ha.tabhakkho vaa hoti ka.nabhakkho vaa hoti aacaamabhakkho vaa hoti pi~n~naakabhakkho vaa hoti ti.nabhakkho vaa hoti gomayabhakkho vaa hoti,

[page 308]

vanamuulaphalaahaaro yaapeti pavattaphalabhojii. So saa.naani pi dhaareti masaa.naani pi dhaareti chavadussaani pi dhaareti pa.msukuulaani pi dhaareti tirii.taani pi dhaareti ajinaani pi dhaareti ajinakkhipam-pi dhaareti kusaciiram-pi dhaareti vaakaciiram-pi dhaareti phalakaciiram-pi dhaareti kesakambalam-pi dhaareti vaalakambalam-pi dhaareti uluukapakkham-pi dhaareti; kesamassulocako pi hoti kesamassulocanaanuyogam-anuyutto, ubbha.t.thako pi hoti aasanapa.tikkhitto, ukku.tiko pi hoti ukku.tikappadhaanam-anuyutto, ka.n.takaapassayiko pi hoti ka.n.takaapassaye seyya.m kappeti, saayatatiyakam-pi udakoroha.naanuyogam-anuyutto viharati.

Iti evaruupa.m anekavihita.m kaayassa aataapanaparitaapanaanuyogam-anuyutto viharati. So kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjati. Ida.m vuccati bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaaka.m.

Katama~n-ca bhikkhave dhammasamaadaana.m paccupannadukkha.m aayati.m sukhavipaaka.m: Idha bhikkhave ekacco pakatiyaa tibbaraagajaatiko hoti, so abhikkha.na.m raagaja.m dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti; pakatiyaa tibbadosajaatiko hoti, so abhikkha.na.m dosaja.m dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti; pakatiyaa tibbamohajaatiko hoti, so abhikkha.na.m mohaja.m dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti. So sahaapi dukkhena sahaapi domanassena assumukho pi rudamaano paripu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m carati. So kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjati.

Ida.m vuccati bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaaka.m.

Katama~n-ca bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaaka.m: Idha bhikkhave ekacco pakatiyaa na tibbaraagajaatiko hoti, so na abhikkha.na.m raagaja.m dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti; pakatiyaa na tibbadosajaatiko hoti, so na abhikkha.na.m dosaja.m dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti; pakatiyaa na tibbamohajaatiko hoti,

[page 309]

so na abhikkha.na.m mohaja.m dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti. So vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Piitiyaa ca viraagaa upekhako ca viharati sato ca sampajaano, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeti yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. So kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjati. Ida.m vuccati bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaaka.m. Imaani kho bhikkhave cattaari dhammasamaadaanaaniiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

CUu.LADHAMMASAMAaDAaNASUTTA.M PA~NCAMA.M.

 


 

XLVI. Mahaa Dhamma-Samaadaana Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Yebhuyyena bhikkhave sattaa eva.mkaamaa eva.mchandaa eva.madhippaayaa: aho vata ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa parihaayeyyu.m, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa abhiva.d.dheyyunti. Tesa.m bhikkhave sattaana.m eva.mkaamaana.m eva.mchandaana.m eva.madhippaayaana.m ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa parihaayanti.

Tatra tumhe bhikkhave ka.m hetu.m paccethaati. - Bhagava.mmuulakaa no bhante dhammaa Bhagava.mnettikaa Bhagava.mpa.tisara.naa.

[page 310]

Saadhu vata bhante Bhagavanta.m yeva pa.tibhaatu etassa bhaasitassa attho, Bhagavato sutvaa bhikkhuu dhaaressantiiti. - Tena hi bhikkhave su.naatha, saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. Evam-bhante ti kho te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Idha bhikkhave assutavaa puthujjano ariyaana.m adassaavii ariyadhammassa akovido ariyadhamme aviniito, sappurisaana.m adassaavii sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme aviniito, sevitabbe dhamme na jaanaati asevitabbe dhamme na jaanaati, bhajitabbe dhamme na jaanaati abhajitabbe dhamme na jaanaati. So sevitabbe dhamme ajaananto asevitabbe dhamme ajaananto, bhajitabbe dhamme ajaananto abhajitabbe dhamme ajaananto, asevitabbe dhamme sevati sevitabbe dhamme na sevati, abhajitabbe dhamme bhajati bhajitabbe dhamme na bhajati. Tassa asevitabbe dhamme sevato sevitabbe dhamme asevato, abhajitabbe dhamme bhajato bhajitabbe dhamme abhajato, ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa parihaayanti, ta.m kissa hetu:

Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m aviddasuno. Sutavaa ca kho bhikkhave ariyasaavako ariyaana.m dassaavii ariyadhammassa kovido ariyadhamme suviniito, sappurisaana.m dassaavii sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suviniito, sevitabbe dhamme pajaanaati asevitabbe dhamme pajaanaati, bhajitabbe dhamme pajaanaati abhajitabbe dhamme pajaanaati.

So sevitabbe dhamme pajaananto asevitabbe dhamme pa jaananto, bhajitabbe dhamme pajaananto abhajitabbe dhamme pajaananto, asevitabbe dhamme na sevati sevitabbe dhamme sevati, abhajitabbe dhamme na bhajati bhajitabbe dhamme bhajati. Tassa asevitabbe dhamme asevato sevitabbe dhamme sevato, abhajitabbe dhamme abhajato bhajitabbe dhamme bhajato, ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa parihaayanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m viddasuno.

Cattaar' imaani bhikkhave dhammasamaadaanaani, katamaani cattaari: Atthi bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaaka.m. Atthi bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaaka.m.

[page 311]

Atthi bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaaka.m. Atthi bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaaka.m.

Tatra bhikkhave yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaaka.m, ta.m avidvaa avijjaagato yathaabhuuta.m na-ppajaanaati: ida.m kho dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaakan-ti. Ta.m avidvaa avijjaagato yathaabhuuta.m appajaananto ta.m sevati, ta.m na parivajjeti; tassa ta.m sevato ta.m aparivajjayato ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa parihaayanti, ta.m kissa hetu:

Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m aviddasuno. Tatra bhikkhave yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaaka.m, ta.m avidvaa avijjaagato yathaabhuuta.m na-ppajaanaati: ida.m kho dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaakan-ti. Ta.m avidvaa avijjaagato yathaabhuuta.m appajaananto ta.m sevati, ta.m na parivajjeti; tassa ta.m sevato ta.m aparivajjayato ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa parihaayanti, ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m aviddasuno. Tatra bhikkhave yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaaka.m, ta.m avidvaa avijjaagato yathaabhuuta.m na-ppajaanaati: ida.m kho dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaakan-ti. Ta.m avidvaa avijjaagato yathaabhuuta.m appajaananto ta.m na sevati, ta.m parivajjeti; tassa ta.m asevato ta.m parivajjayato ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa parihaayanti, ta.m kissa hetu:

Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m aviddasuno. Tatra bhikkhave yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaaka.m, ta.m avidvaa avijjagato yathaabhuuta.m na-ppajaanaati: ida.m kho dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaakanti. Ta.m avidvaa avijjaagato yathaabhuuta.m appajaananto ta.m na sevati, ta.m parivajjeti; tassa ta.m asevato ta.m parivajjayato ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti,

[page 312]

i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa parihaayanti, ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m aviddasuno.

Tatra bhikkhave yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaaka.m, ta.m vidvaa vijjaagato yathaabhuuta.m pajaanaati: ida.m kho dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaakanti. Ta.m vidvaa vijjaagato yathaabhuuta.m pajaananto ta.m na sevati, ta.m parivajjeti; tassa ta.m asevato ta.m parivajjayato ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa parihaayanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m viddasuno. Tatra bhikkhave yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaaka.m, ta.m vidvaa vijjaagato yathaabhuuta.m pajaanaati:

ida.m kho dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaakan-ti. Ta.m vidvaa vijjaagato yathaabhuuta.m pajaananto ta.m na sevati, ta.m parivajjeti; tassa ta.m asevato ta.m parivajjayato ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa parihaayanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m viddasuno. Tatra bhikkhave yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaaka.m, ta.m vidvaa vijjaagato yathaabhuuta.m pajaanaati: ida.m kho dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaakan-ti. Ta.m vidvaa vijjaagato yathaabhuuta.m pajaananto ta.m sevati, ta.m na parivajjeti; tassa ta.m sevato ta.m aparivajjayato ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa parihaayanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m viddasuno. Tatra bhikkhave yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaaka.m, ta.m vidvaa vijjaagato yathaabhuuta.m pajaanaati: ida.m kho dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaakan-ti. Ta.m vidvaa vijjaagato yathaabhuuta.m pajaananto ta.m sevati, ta.m na parivajjeti; tassa ta.m sevato ta.m aparivajjayato ani.t.thaa akantaa amanaapaa dhammaa parihaayanti, i.t.thaa kantaa manaapaa dhammaa abhiva.d.dhanti, ta.m kissa hetu:

Eva.m h' eta.m bhikkhave hoti yathaa ta.m viddasuno.

[page 313]

Katama~n-ca bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaaka.m: Idha bhikkhave ekacco sahaapi dukkhena sahaapi domanassena paa.naatipaatii hoti paa.naatipaatapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena adinnaadaayii hoti adinnaadaanapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena kaamesu micchaacaarii hoti kaamesu micchaacaarapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena musaavaadii hoti musaavaadapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena pisu.naavaaco hoti pisu.naavaacaapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena pharusaavaaco hoti pharusaavaacaapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena samphappalaapii hoti samphappalaapapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena abhijjhaalu hoti abhijjhaapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena byaapannacitto hoti byaapaadapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena micchaadi.t.thi hoti micchaadi.t.thipaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti. So kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjati. Ida.m vuccati bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaaka.m.

Katama~n ca bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaaka.m: Idha bhikkhave ekacco sahaapi sukhena sahaapi somanassena paa.naatipaatii hoti paa.naatipaatapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena adinnaadaayii hoti adinnaadaanapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena kaamesu micchaacaarii hoti kaamesu micchaacaarapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena musaavaadii hoti musaavaadapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena pisu.naavaaco hoti pisu.naavaacaapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti,

[page 314]

sahaapi sukhena sahaapi somanassena pharusaavaaco hoti pharusaavaacaapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena samphappalaapii hoti samphappalaapapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena abhijjhaalu hoti abhijjhaapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena byaapannacitto hoti byaapaadapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena micchaadi.t.thi hoti micchaadi.t.thipaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti. So kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjati. Ida.m vuccati bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaaka.m.

Katama~n-ca bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaaka.m: Idha bhikkhave ekacco sahaapi dukkhena sahaapi domanassena paa.naatipaataa pa.tivirato hoti paa.naatipaataa verama.niipaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena adinnaadaanaa pa.tivirato hoti adinnaadaanaa verama.niipaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena kaamesu micchaacaaraa pa.tivirato hoti kaamesu micchaacaaraa verama.niipaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena musaavaadaa pa.tivirato hoti musaavaadaa verama.niipaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena pisu.naaya vaacaaya pa.tivirato hoti pisu.naaya vaacaaya verama.niipaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena pharusaaya vaacaaya pa.tivirato hoti pharusaaya vaacaaya verama.niipaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena samphappalaapaa pa.tivirato hoti samphappalaapaa verama.niipaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena anabhijjhaalu hoti anabhijjhaapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena abyaapannacitto hoti abyaapaadapaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi dukkhena sahaapi domanassena sammaadi.t.thi hoti sammaadi.t.thipaccayaa ca dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti.

[page 315]

So kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjati. Ida.m vuccati bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaaka.m.

Katama~n-ca bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaaka.m: Idha bhikkhave ekacco sahaapi sukhena sahaapi somanassena paa.naatipaataa pa.tivirato hoti paa.naatipaataa verama.niipaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena adinnaadaanaa pa.tivirato hoti adinnaadaanaa verama.niipaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena kaamesu micchaacaaraa pa.tivirato hoti kaamesu micchaacaaraa verama.niipaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena musaavaadaa pa.tivirato hoti musaavaadaa verama.niipaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena pisu.naaya vaacaaya pa.tivirato hoti pisu.naaya vaacaaya verama.niipaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena pharusaaya vaacaaya pa.tivirato hoti pharusaaya vaacaaya verama.niipaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena samphappalaapaa pa.tivirato hoti samphappalaapaa verama.niipaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena anabhijjhaalu hoti anabhijjhaapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena abyaapannacitto hoti abyaapaadapaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti, sahaapi sukhena sahaapi somanassena sammaadi.t.thi hoti sammaadi.t.thipaccayaa ca sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedeti. So kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjati.

Ida.m vuccati bhikkhave dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~n-ca sukhavipaaka.m. Imaani kho bhikkhave cattaari dhammasamaadaanaani.

Seyyathaa pi bhikkhave tittakaalaabu visena sa.msa.t.tho, atha puriso aagaccheyya jiivitukaamo amaritukaamo, sukhakaamo dukkhapa.tikkuulo, tam-ena.m eva.m vadeyyu.m: Ambho purisa, aya.m tittakaalaabu visena sa.msa.t.tho, sace aaka'nkhasi pipa, tassa te pipato c' eva na-cchaadessati va.n.nena pi gandhena pi rasena pi,

[page 316]

piitvaa ca pana mara.na.m vaa nigacchasi mara.namatta.m vaa dukkhan-ti. So ta.m apa.tisa'nkhaaya pipeyya, nappa.tinissajeyya; tassa ta.m pipato c' eva na-cchaadeyya va.n.nena pi gandhena pi rasena pi, piitvaa ca pana mara.na.m vaa nigaccheyya mara.namatta.m vaa dukkha.m. Tathuupamaaha.m bhikkhave ima.m dhammasamaadaana.m vadaami yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha~n-c' eva aayati~n-ca dukkhavipaaka.m.

Seyyathaa pi bhikkhave aapaaniiyaka.mso va.n.nasampanno gandhasampanno rasasampanno, so ca kho visena sa.msa.t.tho, atha puriso aagaccheyya jiivitukaamo amaritukaamo, sukhakaamo dukkhapa.tikkuulo, tam-ena.m eva.m vadeyyu.m: Ambho purisa, aya.m aapaaniiyaka.mso va.n.nasampanno gandhasampanno rasasampanno, so ca kho visena sa.msa.t.tho, sace aaka'nkhasi pipa, tassa te pipato hi kho chaadessati va.n.nena pi gandhena pi rasena pi, piitvaa ca pana mara.na.m vaa nigacchasi mara.namatta.m vaa dukkhan-ti. So ta.m apa.tisa'nkhaaya pipeyya, nappa.tinissajeyya; tassa ta.m pipato hi kho chaadeyya va.n.nena pi gandhena pi rasena pi, piitvaa ca pana mara.na.m vaa nigaccheyya mara.namatta.m vaa dukkha.m. Tathuupamaaha.m bhikkhave ima.m dhammasamaadaana.m vadaami yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannasukha.m aayati.m dukkhavipaaka.m.

Seyyathaa pi bhikkhave puutimutta.m naanaabhesajjehi sa.msa.t.tha.m, atha puriso aagaccheyya pa.n.durogii, tam-ena.m eva.m vadeyyu.m: Ambho purisa, ida.m puutimutta.m naanaabhesajjehi sa.msa.t.tha.m, sace aaka'nkhasi pipa, tassa te pipato hi kho nacchaadessati va.n.nena pi gandhena pi rasena pi, piitvaa ca pana sukhii bhavissasiiti. So ta.m pa.tisa'nkhaaya pipeyya, nappa.tinissajeyya; tassa ta.m pipato hi kho na-cchaadeyya va.n.nena pi gandhena pi rasena pi, piitvaa ca pana sukhii assa.

Tathuupamaaha.m bhikkhave ima.m dhammasamaadaana.m vadaami yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannadukkha.m aayati.m sukhavipaaka.m.

Seyyathaa pi bhikkhave dadhi~n-ca madhu~n-ca sappi~nca phaa.nita~n-ca ekajjha.m sa.msa.t.tha.m, atha puriso aagaccheyya lohitapakkhandiko, tam-ena.m eva.m vadeyyu.m: Ambho purisa, ida.m dadhi~n-ca madhu~n-ca sappi~n-ca phaa.nita~n-ca ekajjha.m sa.msa.t.tha.m,

[page 317]

.h.h sace aaka'nkhasi pipa, tassa te pipato c' eva chaadessati va.n.nena pi gandhena pi rasena pi, piitvaa ca pana sukhii bhavissasiiti. So ta.m pa.tisa'nkhaaya pipeyya, nappa.tinissajeyya; tassa ta.m pipato c' eva chaadeyya va.n.nena pi gandhena pi rasena pi, piitvaa ca pana sukhii assa. Tathuupamaaha.m bhikkhave ima.m dhammasamaadaana.m vadaami yamida.m dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~n-c' eva aayati~nca sukhavipaaka.m. Seyyathaa pi bhikkhave vassaana.m pacchime maase saradasamaye viddhe vigatavalaahake deve aadicco nabha.m abbhussakkamaano sabba.m aakaasagata.m tamagata.m abhivihacca bhaasati ca tapati ca virocati ca, evam-eva kho bhikkhave yam-ida.m dhammasamaadaana.m paccuppannasukha~nc' eva aayati~n-ca sukhavipaaka.m tad-a~n~ne puthusama.nabraahma.naa (na.m) parappavaade abhivihacca bhaasati ca tapati ca virocati caati.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

MAHAaDHAMMASAMAaDAaNASUTTA.M CHA.T.THA.M.

 


 

XLVII. Viima.msaka Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Viima.msakena bhikkhave bhikkhunaa parassa cetopariyaaya.m aajaanantena Tathaagate samannesanaa kaatabbaa, sammaasambuddho vaa no vaa iti vi~n~naa.naayaati. - Bhagava.mmuulakaa no bhante dhammaa Bhagava.mnettikaa Bhagava.mpa.tisara.naa.

Saadhu vata bhante Bhagavanta.m yeva pa.tibhaatu etassa bhaasitassa attho, Bhagavato sutvaa bhikkhuu dhaaressantiiti. -Tena hi bhikkhave su.naatha, saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti.

[page 318]

Evam-bhante ti kho te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Viima.msakena bhikkhave bhikkhunaa parassa cetopariyaaya.m aajaanantena dviisu dhammesu Tathaagato samannesitabbo, cakkhusotavi~n~neyyesu dhammesu: ye sa'nkili.t.thaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa sa.mvijjanti vaa te Tathaagatassa no vaa ti.

Tam-ena.m samannesamaano eva.m jaanaati: ye sa'nkili.t.thaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa na te Tathaagatassa sa.mvijjantiiti.

Yato na.m samannesamaano eva.m jaanaati: ye sa'nkili.t.thaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa na te Tathaagatassa sa.mvijjantiiti, tato na.m uttari.m samannesati: ye viitimissaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa sa.mvijjanti vaa te Tathaagatassa no vaa ti. Tamena.m samannesamaano eva.m jaanaati: ye viitimissaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa na te Tathaagatassa sa.mvijjantiiti. Yato na.m samannesamaano eva.m jaanaati: ye viitimissaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa na te Tathaagatassa sa.mvijjantiiti, tato na.m uttari.m samannesati: ye vodaataa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa sa.mvijjanti vaa te Tathaagatassa no vaa ti. Tam-ena.m samannesamaano eva.m jaanaati: ye vodaataa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa sa.mvijjanti te Tathaagatassaati. Yato na.m samannesamaano eva.m jaanaati: ye vodaataa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa sa.mvijjanti te Tathaagatassaati, tato na.m uttari.m samannesati:

diigharatta.m samaapanno ayam-aayasmaa ima.m kusala.m dhamma.m udaahu ittarasamaapanno ti. Tam-ena.m samannesamaano eva.m jaanaati: diigharatta.m samaapanno ayam-aayasmaa ima.m kusala.m dhamma.m, naayam-aayasmaa ittarasamaapanno ti. Yato na.m samannesamaano eva.m jaanaati: diigharatta.m samaapanno ayam-aayasmaa ima.m kusala.m dhamma.m, naayam-aayasmaa ittarasamaapanno ti, tato na.m uttari.m samannesati: ~nattajjhaapanno ayam-aayasmaa bhikkhu yasam-patto, sa.mvijjant' assa idh' ekacce aadiinavaa ti. Na taava bhikkhave bhikkhuno idh' ekacce aadiinavaa sa.mvijjanti yaava na ~nattajjhaapanno hoti yasam-patto.

Yato ca kho bhikkhave bhikkhu ~nattajjhaapanno hoti yasampatto ath' assa idh' ekacce aadiinavaa sa.mvijjanti. Tam-ena.m samannesamaano eva.m jaanaati: ~nattajjhaapanno ayam-aayasmaa bhikkhu yasam-patto, naassa idh' ekacce aadiinavaa sa.mvijjantiiti. Yato na.m samannesamaano eva.m jaanaati: ~nattajjhaapanno ayam-aayasmaa bhikkhu yasam-patto,

[page 319]

naassa idh' ekacce aadiinavaa sa.mvijjantiiti, tato na.m uttari.m samannesati: abhayuuparato ayam-aayasmaa, naayam-aayasmaa bhayuuparato, viitaraagattaa kaame na sevati khayaa raagassaati. Tam-ena.m samannesamaano eva.m jaanaati: abhayuuparato ayam-aayasmaa, naayam-aayasmaa bhayuuparato, viitaraagattaa kaame na sevati khayaa raagassaati. Ta~nce bhikkhave bhikkhu.m pare eva.m puccheyyu.m: Ke pan' aayasmato aakaaraa ke anvayaa yen' aayasmaa eva.m vadesi: abhayuuparato ayam-aayasmaa, naayam-aayasmaa bhayuuparato, viitaraagattaa kaame na sevati khayaa raagassaati, sammaa byaakaramaano bhikkhave bhikkhu eva.m byaakareyya: Tathaa hi pana ayamaayasmaa sa'nghe vaa viharanto eko vaa viharanto ye ca tattha sugataa ye ca tattha duggataa ye ca tattha ga.nam-anusaasanti ye ca idh' ekacce aamisesu sandissanti ye ca idh' ekacce aamisena anupalittaa, naayam-aayasmaa ta.m tena avajaanaati; sammukhaa kho pana meta.m Bhagavato suta.m sammukhaa pa.tiggahiita.m: Abhayuuparato 'ham-asmi, naaham-asmi bhayuuparato, viitaraagattaa kaame na sevaami khayaa raagassaati.

Tatra bhikkhave Tathaagato va uttari.m pa.tipucchitabbo:

Ye sa'nkili.t.thaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa sa.mvijjanti vaa te Tathaagatassa no vaa ti. Byaakaramaano bhikkhave Tathaagato eva.m byaakareyya: Ye sa'nkili.t.thaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa na te Tathaagatassa sa.mvijjantiiti. Ye viitimissaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa sa.mvijjanti vaa te Tathaagatassa no vaa ti. Byaakaramaano bhikkhave Tathaagato eva.m byaakareyya: Ye viitimissaa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa na te Tathaagatassa sa.mvijjantiiti. Ye vodaataa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa sa.mvijjanti vaa te Tathaagatassa no vaa ti. Byaakaramaano bhikkhave Tathaagato eva.m byaakareyya: Ye vodaataa cakkhusotavi~n~neyyaa dhammaa sa.mvijjanti te Tathaagatassa; etapatho 'ham-asmi etagocaro, no ca tena tammayo ti.

Eva.mvaadi.m kho bhikkhave satthaara.m arahati saavako upasa'nkamitu.m dhammasavanaaya, tassa satthaa dhamma.m deseti uttaruttari.m pa.niitapa.niita.m ka.nhasukkasappa.tibhaaga.m. Yathaa yathaa kho bhikkhave bhikkhuno satthaa dhamma.m deseti uttaruttari.m pa.niitapa.niita.m ka.nhasukkasappa.tibhaaga.m, tathaa tathaa so tasmi.m dhamme abhi~n~naaya idh' ekacca.m dhamma.m dhammesu ni.t.tha.m gacchati,

[page 320]

satthari pasiidati: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti. Ta~n-ce bhikkhave bhikkhu.m pare eva.m puccheyyu.m: Ke pan' aayasmato aakaaraa ke anvayaa yen' aayasmaa eva.m vadesi: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti, sammaa byaakaramaano bhikkhave bhikkhu eva.m byaakareyya: Idhaaha.m aavuso yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.m dhammasavanaaya, tassa me Bhagavaa dhamma.m deseti uttaruttari.m pa.niitapa.niita.m ka.nhasukkasappa.tibhaaga.m. Yathaa yathaa me aavuso Bhagavaa dhamma.m deseti uttaruttari.m pa.niitapa.niita.m ka.nhasukkasappa.tibhaaga.m, tathaa tathaa 'ha.m tasmi.m dhamme abhi~n~naaya idh' ekacca.m dhamma.m dhammesu ni.t.tham-agama.m, satthari pasiidi.m: sammaasambuddho Bhagavaa, svaakkhaato Bhagavataa dhammo, supa.tipanno sa'ngho ti.

Yassa kassaci bhikkhave imehi aakaarehi imehi padehi imehi bya~njanehi Tathaagate saddhaa nivi.t.thaa hoti muulajaataa pati.t.thitaa, aya.m vuccati bhikkhave aakaaravatii saddhaa dassanamuulikaa da.lhaa, asa.mhaariyaa sama.nena vaa braahma.nena vaa devena vaa Maarena vaa Brahmunaa vaa kenaci vaa lokasmi.m. Eva.m kho bhikkhave Tathaagate dhammasamannesanaa hoti, eva~n-ca pana Tathaagato dhammataa susamanni.t.tho hotiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

VIiMA.MSAKASUTTA.M SATTAMA.M.

 


 

XLVIII. Kosambiya Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Kosambiya.m viharati Ghositaaraame. Tena kho pana samayena Kosambiya.m bhikkhuu bha.n.danajaataa kalahajaataa vivaadaapannaa a~n~nama~n~na.m mukhasattiihi vitudantaa viharanti; te na c' eva a~n~nama~n~na.m sa~n~naapenti na ca sa~n~natti.m upenti, na ca a~n~nama~n~na.m nijjhaapenti na ca nijjhatti.m upenti. Atha kho a~n~nataro bhikkhu yena Bhagavaa ten' upasa'nkami,

[page 321]

upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho so bhikkhu Bhagavanta.m etad-avoca:

Idha bhante Kosambiya.m bhikkhuu bha.n.danajaataa kalahajaataa vivaadaapannaa a~n~nama~n~na.m mukhasattiihi vitudantaa viharanti; te na c' eva a~n~nama~n~na.m sa~n~naapenti na ca sa~n~natti.m upenti, na ca a~n~nama~n~na.m nijjhaapenti na ca nijjhatti.m upentiiti.

Atha kho Bhagavaa a~n~natara.m bhikkhu.m aamantesi: Ehi tva.m bhikkhu mama vacanena te bhikkhuu aamantehi: satthaayasmante aamantetiiti. Evam-bhante ti kho so bhikkhu Bhagavato pa.tissutvaa yena te bhikkhuu ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa te bhikkhuu etad-avoca: Satthaayasmante aamantetiiti. Evam-aavuso ti kho te bhikkhuu tassa bhikkhuno pa.tissutvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinne kho te bhikkhuu Bhagavaa etad-avoca: Sacca.m kira tumhe bhikkhave bha.n.danajaataa kalahajaataa vivaadaapannaa a~n~nama~n~na.m mukhasattiihi vitudantaa viharatha; te na c' eva a~n~nama~n~na.m sa~n~naapetha na ca sa~n~natti.m upetha, na ca a~n~nama~n~na.m nijjhaapetha na ca nijjhatti.m upethaati. - Evambhante. - Ta.m kim-ma~n~natha bhikkhave: yasmi.m tumhe samaye bha.n.danajaataa kalahajaataa vivaadaapannaa a~n~nama~n~na.m mukhasattiihi vitudantaa viharatha, api nu tumhaaka.m tasmi.m samaye metta.m kaayakamma.m paccupa.t.thita.m hoti sabrahmacaarisu aavii c' eva raho ca, metta.m vaciikamma.m paccupa.t.thita.m hoti sabrahmacaarisu aavii c' eva raho ca, metta.m manokamma.m paccupa.t.thita.m hoti sabrahmacaarisu aavii c' eva raho caati. -No h' etam-bhante. - Iti kira bhikkhave yasmi.m tumhe samaye bha.n.danajaataa kalahajaataa vivaadaapannaa a~n~nama~n~na.m mukhasattiihi vitudantaa viharatha, n' eva tumhaaka.m tasmi.m samaye metta.m kaayakamma.m paccupa.t.thita.m hoti sabrahmacaarisu aavii c' eva raho ca, na metta.m vaciikamma.m paccupa.t.thita.m hoti sabrahmacaarisu aavii c' eva raho ca, na metta.m manokamma.m paccupa.t.thita.m hoti sabrahmacaarisu aavii c' eva raho ca. Atha ki~n-carahi tumhe moghapurisaa ki.m jaanantaa ki.m passantaa bha.n.danajaataa kalahajaataa vivaadaapannaa a~n~nama~n~na.m mukhasattiihi vitudantaa viharatha;

[page 322]

te na c' eva a~n~na ma~n~na.m sa~n~naapetha na ca sa~n~natti.m upetha, na ca a~n~nama~n~na.m nijjhaapetha na ca nijjhatti.m upetha. Ta.m hi tumhaaka.m moghapurisaa bhavissati diigharatta.m ahitaaya dukkhaayaati.

Atha kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Cha h' ime bhikkhave dhammaa saaraa.niiyaa piyakara.naa garukara.naa sa'ngahaaya avivaadaaya saamaggiyaa ekiibhaavaaya sa.mvattanti, katame cha: Idha bhikkhave bhikkhuno metta.m kaayakamma.m paccupa.t.thita.m hoti sabrahmacaarisu aavii c' eva raho ca. Ayam-pi dhammo saaraa.niiyo piyakara.no garukara.no sa'ngahaaya avivaadaaya saamaggiyaa ekiibhaavaaya sa.mvattati. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhuno metta.m vaciikamma.m p. h. ... raho ca. Ayam-pi dhammo ... ekiibhaavaaya sa.mvattati. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhuno metta.m manokamma.m p. h. ... .raho ca.

Ayam-pi dhammo ... ekiibhaavaaya sa.mvattati. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu ye te laabhaa dhammikaa dhammaladdhaa, antamaso pattapariyaapannamattam-pi, tathaaruupehi laabhehi appa.tivibhattabhogii hoti siilavantehi sabrahmacaariihi saadhaara.nabhogii. Ayam-pi dhammo ... ekiibhaavaaya sa.mvattati. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu yaani taani siilaani akha.n.daani acchiddaani asabalaani akammaasaani bhujissaani vi~n~nuppasatthaani aparaama.t.thaani samaadhisa.mvattanikaani, tathaaruupesu siilesu siilasaama~n~nagato viharati sabrahmacaariihi aavii c' eva raho ca.

Ayam-pi dhammo ... ekiibhaavaaya sa.mvattati. Puna ca para.m bhikkhave bhikkhu yaa 'ya.m di.t.thi ariyaa niyyaanikaa niyyaati takkarassa sammaadukkhakkhayaaya, tathaaruupaaya di.t.thiyaa di.t.thisaama~n~nagato viharati sabrahmacaariihi aavii c' eva raho ca. Ayam-pi dhammo saaraa.niiyo piyakara.no garukara.no sa'ngahaaya avivaadaaya saamaggiyaa ekiibhaavaaya sa.mvattati. Ime kho bhikkhave cha saaraa.niiyaa dhammaa piyakara.naa garukara.naa sa'ngahaaya avivaadaaya saamaggiyaa ekiibhaavaaya sa.mvattanti. Imesa.m kho bhikkhave channa.m saaraa.niiyaana.m dhammaana.m eta.m agga.m eta.m sa'ngaahika.m eta.m sa'nghaatanika.m yadida.m yaa 'ya.m di.t.thi ariyaa niyyaanikaa niyyaati takkarassa sammaadukkhakkhayaaya.

Seyyathaa pi bhikkhave kuu.taagaarassa eta.m agga.m eta.m sa'ngaahika.m eta.m sa'nghaatanika.m yadida.m kuu.ta.m, evam-eva kho bhikkhave imesa.m channa.m saaraa.niiyaana.m dhammaana.m

[page 323]

--pe-sammaadukkhakkhayaaya.

Katha~n-ca bhikkhave yaa 'ya.m di.t.thi ariyaa niyyaanikaa niyyaati takkarassa sammaadukkhakkhayaaya: Idha bhikkhave bhikkhu ara~n~nagato vaa rukkhamuulagato vaa su~n~naagaaragato vaa iti pa.tisa~ncikkhati: Atthi nu kho me ta.m pariyu.t.thaana.m ajjhatta.m appahiina.m yenaaha.m pariyu.t.thaanena pariyu.t.thitacitto yathaabhuuta.m na jaaneyya.m na passeyyan-ti. Sace bhikkhave bhikkhu kaamaraagapariyu.t.thito hoti pariyu.t.thitacitto va hoti.

Sace bhikkhave bhikkhu byaapaadapariyu.t.thito hoti pariyu.t.thitacitto va hoti. Sace bhikkhave bhikkhu thiinamiddhapariyu.t.thito hoti pariyu.t.thitacitto va hoti. Sace bhikkhave bhikkhu uddhaccakukkuccapariyu.t.thito hoti pariyu.t.thitacitto va hoti.

Sace bhikkhave bhikkhu vicikicchaapariyu.t.thito hoti pariyu.t.thitacitto va hoti. Sace bhikkhave bhikkhu idhalokacintaaya pasuto hoti pariyu.t.thitacitto va hoti. Sace bhikkhave bhikkhu paralokacintaaya pasuto hoti pariyu.t.thitacitto va hoti. Sace bhikkhave bhikkhu bha.n.danajaato kalahajaato vivaadaapanno mukhasattiihi vitudanto viharati pariyu.t.thitacitto va hoti.

So eva.m pajaanaati: Na-tthi kho me ta.m pariyu.t.thaana.m ajjhattam appahiina.m yenaaha.m pariyu.t.thaanena pariyu.t.thitacitto yathaabhuuta.m na jaaneyya.m na passeyya.m, suppa.nihita.m me maanasa.m saccaana.m bodhaayaati. Idam-assa pa.thama.m ~naa.na.m adhigata.m hoti ariya.m lokuttara.m asaadhaara.na.m puthujjanehi.

Puna ca para.m bhikkhave ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati:

Ima.m nu kho aha.m di.t.thi.m aasevanto bhaavento bahuliikaronto labhaami paccatta.m samatha.m, labhaami paccatta.m nibbutin-ti.

So eva.m pajaanaati: Ima.m kho aha.m di.t.thi.m aasevanto bhaavento bahuliikaronto labhaami paccatta.m samatha.m, labhaami paccatta.m nibbutin-ti. Idam-assa dutiya.m ~naa.na.m adhigata.m hoti ariya.m lokuttara.m asaadhaara.na.m puthujjanehi.

Puna ca para.m bhikkhave ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati:

Yathaaruupaayaaha.m di.t.thiyaa samannaagato atthi nu kho ito bahiddhaa a~n~no sama.no vaa braahma.no vaa tathaaruupaaya di.t.thiyaa samannaagato ti. So eva.m pajaanaati: Yathaaruupaayaaha.m di.t.thiyaa samannaagato na-tthi ito bahiddhaa a~n~no sama.no vaa braahma.no vaa tathaaruupaaya di.t.thiyaa samannaagato ti.

[page 324]

Idam-assa tatiya.m ~naa.na.m adhigata.m hoti ariya.m lokuttara.m asaadhaara.na.m puthujjanehi.

Puna ca para.m bhikkhave ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati:

Yathaaruupaaya dhammataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato aham-pi tathaaruupaaya dhammataaya samannaagato ti. Katha.mruupaaya ca bhikkhave dhammataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato: Dhammataa esaa bhikkhave di.t.thisampannassa puggalassa: ki~ncaapi tathaaruupi.m aapatti.m aapajjati yathaaruupaaya aapattiyaa vu.t.thaana.m pa~n~naayati, atha kho na.m khippam-eva satthari vaa vi~n~nuusu vaa sabrahmacaarisu deseti {vivarati} uttaaniikaroti, desetvaa vivaritvaa uttaaniikatvaa aayati.m sa.mvara.m aapajjati.

Seyyathaa pi bhikkhave daharo kumaaro mando uttaanaseyyako hatthena vaa paadena vaa a'ngaara.m akkamitvaa khippam-eva pa.tisa.mharati, evam-eva kho bhikkhave dhammataa esaa di.t.thisampannassa puggalassa - pe - sa.mvara.m aapajjati. So eva.m pajaanaati: Yathaaruupaaya dhammataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato aham-pi tathaaruupaaya dhammataaya samannaagato ti. Idam-assa catuttha.m ~naa.na.m adhigata.m hoti ariya.m lokuttara.m asaadhaara.na.m puthujjanehi.

Puna ca para.m bhikkhave ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati:

Yathaaruupaaya dhammataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato aham-pi tathaaruupaaya dhammataaya samannaagato ti. Katha.mruupaaya ca bhikkhave dhammataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato: Dhammataa esaa bhikkhave di.t.thisampannassa puggalassa: ki~ncaapi yaani taani sabrahmacaariina.m uccaavacaani ki.mkara.niiyaani tattha ussukka.m aapanno hoti, atha khvaassa tibbaapekhaa hoti adhisiilasikkhaaya adhicittasikkhaaya adhipa~n~naasikkhaaya. Seyyathaa pi bhikkhave gaavii taru.navacchaa thamba~n-ca aalumpati vacchaka~n-ca apavi.nati, evam-eva kho bhikkhave dhammataa esaa di.t.thisampannassa puggalassa --pe-adhipa~n~naasikkhaaya. So eva.m pajaanaati: Yathaaruupaaya dhammataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato aham-pi tathaaruupaaya dhammataaya samannaagato ti. Idam-assa pa~ncama.m ~naa.na.m adhigata.m hoti ariya.m lokuttara.m asaadhaara.na.m puthujjanehi.

[page 325]

Puna ca para.m bhikkhave ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati:

Yathaaruupaaya balataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato aham-pi tathaaruupaaya balataaya samannaagato ti. Katha.mruupaaya ca bhikkhave balataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato:

Balataa esaa bhikkhave di.t.thisampannassa puggalassa ya.m Tathaagatappavedite dhammavinaye desiyamaane a.t.thikatvaa manasikatvaa sabbacetaso samannaaharitvaa ohitasoto dhamma.m su.naati. So eva.m pajaanaati: Yathaaruupaaya balataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato aham-pi tathaaruupaaya balataaya samannaagato ti. Idam-assa cha.t.tha.m ~naa.na.m adhigata.m hoti ariya.m lokuttara.m asaadhaara.na.m puthujjanehi.

Puna ca para.m bhikkhave ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati:

Yathaaruupaaya balataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato aham-pi tathaaruupaaya balataaya samannaagato ti. Katha.mruupaaya ca bhikkhave balataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato: Balataa esaa bhikkhave di.t.thisampannassa puggalassa ya.m Tathaagatappavedite dhammavinaye desiyamaane labhati atthaveda.m, labhati dhammaveda.m, labhati dhammuupasa.mhita.m paamujja.m. So eva.m pajaanaati: Yathaaruupaaya balataaya di.t.thisampanno puggalo samannaagato aham-pi tathaaruupaaya balataaya samannaagato ti. Idam-assa sattama.m ~naa.na.m adhigata.m hoti ariya.m lokuttara.m asaadhaara.na.m puthujjanehi.

Eva.m satta'ngasamannaagatassa kho bhikkhave ariyasaavakassa dhammataa susamanni.t.thaa hoti sotaapattiphalasacchikiriyaaya. Eva.m satta'ngasamannaagato kho bhikkhave ariyasaavako sotaapattiphalasamannaagato hotiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

KOSAMBIYASUTTA.M A.T.THAMA.M.

[page 326]

 


 

XLIX. Brahmaa Nimantanika Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Ekam-idaaha.m bhikkhave samaya.m Ukka.t.thaaya.m viharaami Subhagavane saalaraajamuule. Tena kho pana bhikkhave samayena Bakassa brahmuno evaruupa.m paapaka.m di.t.thigata.m uppanna.m hoti: Ida.m nicca.m ida.m dhuva.m ida.m sassata.m ida.m kevala.m ida.m acavanadhamma.m, ida.m hi na jaayati na jiiyati na miiyati na cavati na upapajjati, ito ca pan' a~n~na.m uttari.m nissara.na.m na-tthiiti. Atha khvaaha.m bhikkhave Bakassa brahmuno cetasaa cetoparivitakkam-a~n~naaya seyyathaa pi naama balavaa puriso sami~njita.m vaa baaha.m pasaareyya pasaarita.m vaa baaha.m sami~njeyya evam-eva.m Ukka.t.thaaya.m Subhagavane saalaraajamuule antarahito tasmi.m brahmaloke paaturahosi.m. Addasaa kho ma.m bhikkhave Bako brahmaa duurato va aagacchanta.m, disvaana ma.m etad-avoca: Ehi kho maarisa, saagata.m maarisa, cirassa.m kho maarisa ima.m pariyaayam-akaasi yadida.m idh' aagamanaaya.

Ida.m hi maarisa nicca.m ida.m dhuva.m ida.m sassata.m ida.m kevala.m ida.m acavanadhamma.m, ida.m hi na jaayati na jiiyati na miiyati na cavati na upapajjati, ito ca pan' a~n~na.m uttari.m nissara.na.m na-tthiiti. Eva.m vutte aham-bhikkhave Baka.m brahmaana.m etad-avoca.m: Avijjaagato vata bho Bako brahmaa, avijjaagato vata bho Bako brahmaa, yatra hi naama anicca.m yeva samaana.m niccan-ti vakkhati, addhuva.m yeva samaana.m dhuvanti vakkhati, asassata.m yeva samaana.m sassatan-ti vakkhati, akevala.m yeva samaana.m kevalan-ti vakkhati, cavanadhamma.m yeva samaana.m acavanadhamman-ti vakkhati, yattha ca pana jaayati ca jiiyati ca miiyati ca cavati ca upapajjati ca ta.m tathaa vakkhati: i.da.m hi na jaayati na jiiyati na miiyati na cavati na upapajjatiiti, santa~n-ca pan' a~n~na.m uttari.m nissara.na.m: na-tth' a~n~na.m uttari.m nissara.nan-ti vakkhatiiti.

Atha kho bhikkhave Maaro paapimaa a~n~natara.m Brahmapaarisajja.m anvaavisitvaa ma.m etad-avoca: Bhikkhu bhikkhu, metam-aasado, metam-aasado, eso hi bhikkhu brahmaa Mahaabrahmaa abhibhuu anabhibhuuto a~n~nadatthudaso vasavattii issaro kattaa nimmaataa se.t.tho sa~njitaa vasii pitaa bhuutabhabyaana.m.

[page 327]

Ahesu.m kho bhikkhu tayaa pubbe sama.nabraahma.naa lokasmi.m pa.thaviigarahakaa pa.thaviijigucchakaa, aapagarahakaa aapajigucchakaa, tejagarahakaa tejajigucchakaa vaayagarahakaa vaayajigucchakaa, bhuutagarahakaa bhuutajigucchakaa, devagarahakaa devajigucchakaa, Pajaapatigarahakaa Pajaapatijigucchakaa, Brahmagarahakaa Brahmajigucchakaa, te kaayassa bhedaa paa.nupacchedaa hiine kaaye pati.t.thitaa. Ahesu.m pana bhikkhu tayaa pubbe sama.nabraahma.naa lokasmi.m pa.thaviipasa.msakaa pa.thavaabhinandino, aapapasa.msakaa aapaabhinandino, tejapasa.msakaa tejaabhinandino, vaayapasa.msakaa vaayaabhinandino, bhuutapasa.msakaa bhuutaabhinandino, devapasa.msakaa devaabhinandino, Pajaapatipasa.msakaa Pajaapataabhinandino, Brahmapasa.msakaa Brahmaabhinandino, te kaayassa bhedaa paa.nupacchedaa pa.niite kaaye pati.t.thitaa. Tan-taaha.m bhikkhu eva.m vadaami: I'ngha tva.m maarisa yad-eva te Brahmaa aaha tad-eva tva.m karohi, maa tva.m Brahmuno vacana.m upaativattittho. Sace kho tva.m bhikkhu Brahmuno vacana.m upaativattissasi, seyyathaa pi naama puriso siri.m aagacchanti.m da.n.dena pa.tippa.naameyya, seyyathaa pi vaa pana bhikkhu puriso narakappapaate papatanto hatthehi ca paadehi ca pa.thavi.m viraageyya, eva.msampadamida.m bhikkhu tuyha.m bhavissati. I'ngha tva.m maarisa yadeva te Brahmaa aaha tad-eva tva.m karohi, maa tva.m Brahmuno vacana.m upaativattittho. Nanu tva.m bhikkhu passasi brahmi.m parisa.m sannisinnan-ti. Iti kho ma.m bhikkhave Maaro paapimaa brahmi.m parisa.m upanesi. Eva.m vutte aha.m bhikkhave Maara.m paapimanta.m etad-avoca.m: Jaanaami kho taaha.m paapima, maa tva.m ma~n~nittho: na ma.m jaanaatiiti. Maaro tvam-asi paapima, yo c' eva paapima Brahmaa yaa ca Brahmaparisaa ye ca Brahmapaarisajjaa sabbe va tava hatthagataa, sabbe va tava vasagataa. Tuyha.m hi paapima eva.m hoti: Eso pi me assa hatthagato, eso pi me assa vasagato ti. Aha.m kho pana paapima n' eva tava hatthagato, n' eva tava vasagato ti

Eva.m vutte bhikkhave Bako brahmaa ma.m etad-avoca:

Aha.m hi maarisa nicca.m yeva samaana.m niccan-ti vadaami, dhuva.m yeva samaana.m dhuvan-ti vadaami,

[page 328]

sassata.m yeva samaana.m sassatan-ti vadaami, kevala.m yeva samaana.m kevalan-ti vadaami, acavanadhamma.m yeva samaana.m acavanadhamman-ti vadaami, yattha ca pana na jaayati na jiiyati na miiyati na cavati na upapajjati tad-evaaha.m vadaami:

ida.m hi na jaayati na jiiyati na miiyati na cavati na upapajjati, asanta~n-ca pan' a~n~na.m uttari.m nissara.na.m: na-tth' a~n~na.m uttari.m nissara.nan-ti vadaami. Ahesu.m kho bhikkhu tayaa pubbe sama.nabraahma.naa lokasmi.m, yaavataka.m tuyha.m kasi.na.m aayu taavataka.m tesa.m tapokammam-eva ahosi, te kho eva.m jaaneyyu.m: santa.m vaa a~n~na.m uttari.m nissara.na.m: atth' a~n~na.m uttari.m nissara.nan-ti, asanta.m vaa a~n~na.m uttari.m nissara.na.m:

na-tth' a~n~na.m uttari.m nissara.nan-ti. Tan-taaha.m bhikkhu eva.m vadaami: Na c' ev' a~n~na.m uttari.m nissara.na.m dakkhissasi, yaavad-eva ca pana kilamathassa vighaatassa bhaagii bhavissasi.

Sace kho tva.m bhikkhu pa.thavi.m ajjhosissasi opasaayiko me bhavissasi vatthusaayiko yathaakaamakara.niiyo baahiteyyo, sace aapa.m - teja.m - vaaya.m - bhuute - deve - Pajaapati.m - Brahma.m ajjhosissasi opasaayiko me bhavissasi vatthusaayiko yathaakaamakara.niiyo baahiteyyo ti. - Aham-pi kho eta.m Brahme jaanaami:

sace pa.thavi.m ajjhosissaami opasaayiko te bhavissaami vatthusaayiko yathaakaamakara.niiyo baahiteyyo, sace aapa.m - teja.m - vaaya.m -bhuute - deve - Pajaapati.m - Brahma.m ajjhosissaami opasaayiko te bhavissaami vatthusaayiko yathaakaamakara.niiyo baahiteyyo. Api ca te aha.m Brahme gati~n-ca pajaanaami juti~n-ca pajaanaami: eva.m mahiddhiko Bako brahmaa, eva.m mahaanubhaavo Bako brahmaa, eva.m mahesakkho Bako brahmaa ti. - Yathaakatha.m pana me tva.m maarisa gati~n-ca pajaanaasi juti~n-ca pajaanaasi: eva.m mahiddhiko Bako brahmaa, eva.m mahaanubhaavo Bako brahmaa, eva.m mahesakkho Bako brahmaa ti. --

Yaavataa candimasuriyaa pariharanti disaa bhanti virocanaa
taava sahassadhaa loko, ettha te vattatii vaso.

Paropara~n-ca jaanaasi atho raagaviraagina.m,
itthabhaava~n~nathaabhaava.m sattaana.m aagati.m gatin-ti.

Eva.m kho te aha.m Brahme gati~n-ca pajaanaami juti~n-ca pajaanaami: eva.m mahiddhiko Bako brahmaa, eva.m mahaanubhaavo Bako brahmaa,

[page 329]

eva.m mahesakkho Bako brahmaa ti. Atthi kho Brahme a~n~ne tayo kaayaa, tattha tva.m na jaanaasi na passasi, tyaaha.m jaanaami passaami. Atthi kho Brahme Aabhassaraa naama kaayo yato tva.m cuto idhuupapanno, tassa te aticiranivaasena saa sati mu.t.thaa, tena ta.m tva.m na jaanaasi na passasi, tam-aha.m jaanaami passaami. Evam-pi kho aha.m Brahme n' eva te samasamo abhi~n~naaya, kuto niiceyya.m. atha kho aham-eva tayaa bhiyyo. Atthi kho Brahme Subhaki.n.naa naama kaayo -Vehapphalaa naama kaayo, ta.m tva.m na jaanaasi na passasi, tam-aha.m jaanaami passaami. Evam-pi kho aha.m Brahme n' eva te samasamo abhi~n~naaya, kuto niiceyya.m, atha kho aham-eva tayaa bhiyyo. Pa.thavi.m kho aha.m Brahme pa.thavito abhi~n~naaya yaavataa pa.thaviyaa pa.thavattena ananubhuuta.m tadabhi~n~naaya pa.thavii naahosi, pa.thaviyaa naahosi, pa.thavito naahosi, pa.thavii me ti naahosi, pa.thavi.m naabhivadi.m. Evam-pi kho aha.m Brahme n' eva te samasamo abhi~n~naaya, kuto niiceyya.m, atha kho aham-eva tayaa bhiyyo. Aapa.m kho aha.m Brahme - teja.m kho aha.m Brahme - vaaya.m kho aha.m Brahme - bhuute kho aha.m Brahme - deve kho aha.m Brahme -Pajaapati.m kho aha.m Brahme - Brahma.m kho aha.m Brahme -Aabhassare kho aha.m Brahme - Subhaki.n.nekho aha.m Brahme -Vehapphale kho aha.m Brahme - Abhibhu.m kho aha.m Brahme - sabba.m kho aha.m Brahme sabbato abhi~n~naaya yaavataa sabbassa sabbattena ananubhuuta.m tad-abhi~n~naaya sabba.m naahosi, sabbasmi.m naahosi, sabbato naahosi, sabbamme ti naahosi, sabba.m naabhiivadi.m. Evam-pi kho aha.m Brahme n' eva te samasamo abhi~n~naaya, kuto niiceyya.m, atha kho aham-eva tayaa bhiyyo ti. - Sace kho te maarisa sabbassa sabbattena ananubhuuta.m, maa h' eva te rittakam-eva ahosi tucchakam-eva ahosi. Vi~n~naa.na.m anidassana.m ananta.m sabbatopabha.m, ta.m pa.thaviyaa pa.thavattena ananubhuuta.m, aapassa aapattena ananubhuuta.m, tejassa tejattena ananubhuuta.m, vaayassa vaayattena ananubhuuta.m, bhuutaana.m bhuutattena ananubhuuta.m, devaana.m devattena ananubhuuta.m, Pajaapatissa Pajaapatattena ananubhuuta.m, brahmaana.m brahmattena ananubhuuta.m, Aabhassaraana.m Aabhassarattena ananubhuuta.m, Subhaki.n.naana.m Subhaki.n.nattena ananubhuuta.m, Vehapphalaana.m Vehapphalattena ananubhuuta.m,

[page 330]

Abhibhussa Abhibhattena ananubhuuta.m, sabbassa sabbattena ananubhuuta.m. Handa ca hi te maarisa antaradhaayaamiiti. - Handa ca hi me tva.m Brahme antaradhaayassu sace visahasiiti. Atha kho bhikkhave Bako brahmaa: antaradhaayissaami sama.nassa Gotamassa, antaradhaayissaami sama.nassa Gotamassaati n' eva-ssu me sakkoti antaradhaayitu.m. Eva.m vutte aha.m bhikkhave Baka.m brahmaana.m etad-avoca.m: Handa ca hi te Brahme antaradhaayaamiiti. - Handa ca hi me tva.m maarisa antaradhaayassu sace visahasiiti. Atha khvaaha.m bhikkhave tathaaruupa.m iddhaabhisa'nkhaara.m abhisa'nkhaasi.m: ettaavataa Brahmaa ca Brahmaparisaa ca Brahmapaarisajjaa ca sadda~n-ca me sossanti na ca ma.m dakkhintiiti antarahito ima.m gaatha.m abhaasi.m:

Bhave vaaha.m bhaya.m disvaa bhava~n-ca vibhavesina.m
bhava.m naabhivadi.m ka~nci nandi~n-ca na upaadiyin-ti.

Atha kho bhikkhave Brahmaa ca Brahmaparisaa ca Brahmapaarisajjaa ca acchariyabbhutacittajaataa ahesu.m: Acchariya.m vata bho, abbhuta.m vata bho sama.nassa Gotamassa mahiddhikataa mahaanubhaavataa, na vata no ito pubbe di.t.tho vaa suto vaa a~n~no sama.no vaa braahma.no vaa eva.m mahiddhiko eva.m mahaanubhaavo yathaa 'ya.m sama.no Gotamo Sakyaputto Sakyakulaa pabbajito. Bhavaraamaaya vata bho pajaaya bhavarataaya bhavasammuditaaya samuula.m bhava.m udabbahiiti.

Atha kho bhikkhave Maaro paapimaa a~n~natara.m Brahmapaarisajja.m anvaavisitvaa ma.m etad-avoca: Sace kho tva.m maarisa eva.m jaanaasi, sace tva.m evam-anubuddho, maa saavake upanesi maa pabbajite, maa saavakaana.m dhamma.m desesi maa pabbajitaana.m, maa saavakesu gedhim-akaasi maa pabbajitesu.

Ahesu.m kho bhikkhu tayaa pubbe sama.nabraahma.naa lokasmi.m arahanto sammaasambuddhaa pa.tijaanamaanaa, te saavake upanesu.m pabbajite, saavakaana.m dhamma.m desesu.m pabbajitaana.m, saavakesu gedhim-aka.msu pabbajitesu. Te saavake upanetvaa pabbajite, saavakaana.m dhamma.m desetvaa pabbajitaana.m, saavakesu gedhikatacittaa pabbajitesu, kaayassa bhedaa paa.nupacchedaa hiine kaaye pati.t.thitaa. Ahesu.m pana bhikkhu tayaa pubbe sama.nabraahma.naa lokasmi.m arahanto sammaasambuddhaa pa.tijaanamaanaa,

[page 331]

te na saavake upanesu.m na pabbajite, na saavakaana.m dhamma.m desesu.m na pabbajitaana.m, na saavakesu gedhim-aka.msu na pabbajitesu. Te na saavake upanetvaa na pabbajite, na saavakaana.m dhamma.m desetvaa na pabbajitaana.m, na saavakesu gedhikatacittaa na pabbajitesu, kaayassa bhedaa paa.nupacchedaa pa.niite kaaye pati.t.thitaa. Tan-taaha.m bhikkhu eva.m vadaami: I'ngha tva.m maarisa appossukko di.t.thadhammasukhavihaara.m anuyutto viharassu, anakkhaata.m kusala.m hi maarisa, maa para.m ovadaahiiti. Eva.m vutte aha.m bhikkhave Maara.m paapimanta.m etad-avoca.m: Jaanaami kho taaha.m paapima, maa tva.m ma~n~nittho: na ma.m jaanaatiiti, Maaro tvam-asi paapima, na ma.m tva.m paapima hitaanukampii eva.m vadesi, ahitaanukampii ma.m tva.m paapima eva.m vadesi, tuyha.m hi paapima eva.m hoti: yesa.m sama.no Gotamo dhamma.m desissati te me visaya.m upaativattissantiiti. Asammaasambuddhaa ca pana te paapima sama.nabraahma.naa samaanaa: sammaasambuddh' amhaati pa.tijaani.msu. Aha.m kho pana paapima sammaasambuddho va samaano:

sammaasambuddho 'mhiiti pa.tijaanaami. Desento pi hi paapima Tathaagato saavakaana.m dhamma.m taadiso va, adesento pi hi paapima Tathaagato saavakaana.m dhamma.m taadiso va; upanento pi hi paapima Tathaagato saavake taadiso va, anupanento pi hi paapima Tathaagato saavake taadiso va; ta.m kissa hetu: Tathaagatassa paapima ye aasavaa sa'nkilesikaa ponobhavikaa sadaraa dukkhavipaakaa aayati.m jaatijaraamara.niyaa te pahiinaa ucchinnamuulaa taalaavatthukataa anabhaavakataa aayati.m anuppaadadhammaa.

Seyyathaa pi paapima taalo matthakaacchinno abhabbo puna viruu.lhiyaa, evam-eva kho paapima Tathaagatassa ye aasavaa sa'nkilesikaa ponobhavikaa sadaraa dukkhavipaakaa aayati.m jaatijaraamara.niyaa te pahiinaa ucchinnamuulaa taalaavatthukataa anabhaavakataa aayati.m anuppaadadhammaa ti.

Itih' ida.m Maarassa ca anaalapanataaya Brahmuno ca abhinimantanataaya tasmaa imassa veyyaakara.nassa Brahmanimanta.nikan-t' eva adhivacanan-ti.

BRAHMANIMANTA.NIKASUTTA.M NAVAMA.M.

[page 332]

 


 

L. Maara Tajjaniya Sutta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m aayasmaa Mahaamoggallaano Bhaggesu viharati Su.msumaaragire Bhesaka.laavane migadaaye.

Tena kho pana samayena aayasmaa Mahaamoggallaano abbhokaase ca'nkamati. Tena kho pana samayena Maaro paapimaa aayasmato Mahaamoggallaanassa kucchigato hoti ko.t.thamanupavi.t.tho. Atha kho aayasmato Mahaamoggallaanassa etadahosi: Kin-nu kho me kucchi garugaru viya maasaacita.m ma~n~ne ti. Atha kho aayasmaa Mahaamoggallaano ca'nkamaa orohitvaa vihaara.m pavisitvaa pa~n~natte aasane nisiidi. Nisajja kho aayasmaa Mahaamoggallaano paccatta.m yoniso manasikaasi.

Addasaa kho aayasmaa Mahaamoggallaano Maara.m paapimanta.m kucchigata.m ko.t.tham-anupavi.t.tha.m, disvaana Maara.m paapimanta.m etad-avoca: Nikkhama paapima, nikkhama paapima, maa Tathaagata.m vihesesi maa Tathaagatasaavaka.m, maa te ahosi diigharatta.m ahitaaya dukkhaayaati. Atha kho Maarassa paapimato etad-ahosi: Ajaanam-eva kho ma.m aya.m sama.no apassa.m evam-aaha: nikkhama paapima, nikkhama paapima, maa Tathaagata.m vihesesi maa Tathaagatasaavaka.m, maa te ahosi diigharatta.m ahitaaya dukkhaayaati. Yo pi 'ssa so satthaa so pi ma.m n' eva khippa.m jaaneyya, kuto pana ma.m aya.m saavako jaanissatiiti. Atha kho aayasmaa Mahaamoggallaano Maara.m paapimanta.m etad-avoca: Evam-pi kho taaha.m paapima jaanaami, maa tva.m ma~n~nittho: na ma.m jaanaatiiti, Maaro tvamasi paapima. Tuyha.m hi paapima eva.m hoti: ajaanam-eva kho ma.m aya.m sama.no apassa.m evam-aaha: nikkhama paapima, nikkhama paapima, maa Tathaagata.m vihesesi maa Tathaagatasaavaka.m, maa te ahosi diigharatta.m ahitaaya dukkhaayaati; yo pi 'ssa so satthaa so pi ma.m n' eva khippa.m jaaneyya, kuto pana ma.m aya.m saavako jaanissatiiti. Atha kho Maarassa paapimato etad-ahosi: Jaanam-eva kho ma.m aya.m sama.no passa.m evam-aaha: nikkhama paapima, nikkhama paapima, maa Tathaagata.m vihesesi maa Tathaagatasaavaka.m, maa te ahosi diigharatta.m ahitaaya dukkhaayaati. Atha kho Maaro paapimaa aayasmato Mahaamoggallaanassa mukhato uggantvaa paccagga.le a.t.thaasi.

[page 333]

Addasaa kho aayasmaa Mahaamoggallaano Maara.m paapimanta.m paccagga.le .thita.m, disvaana Maara.m paapimanta.m etadavoca: Ettha pi kho taaha.m paapima passaami, maa tva.m ma~n~nittho: na ma.m passatiiti, eso tva.m paapima paccagga.le .thito. Bhuutapubbaaha.m paapima Duusii naama maaro ahosi.m, tassa me Kaa.lii naama bhaginii, tassaa tva.m putto, so me tva.m bhaagineyyo hosi. Tena kho pana paapima samayena Kakusandho bhagavaa araha.m sammaasambuddho loke uppanno hoti.

Kakusandhassa kho pana paapima bhagavato arahato sammaasambuddhassa Vidhura-Sa~njiiva.m naama saavakayuga.m ahosi agga.m bhaddayuga.m. Yaavataa kho pana paapima Kakusandhassa bhagavato arahato sammaasambuddhassa saavakaa naassu 'dha koci aayasmataa Vidhurena samasamo hoti yadida.m dhammadesanaaya.

Iminaa kho eta.m paapima pariyaayena aayasmato Vidhurassa Vidhuro Vidhuro t' eva sama~n~naa udapaadi. Aayasmaa pana paapima Sa~njiivo ara~n~nagato pi rukkhamuulagato pi su~n~naagaaragato pi appakasiren' eva sa~n~naavedayitanirodha.m samaapajjati. Bhuutapubba.m paapima aayasmaa Sa~njiivo a~n~natarasmi.m rukkhamuule sa~n~naavedayitanirodha.m samaapanno nisinno hoti. Addasaasu.m kho paapima gopaalakaa pasupaalakaa kassakaa pathaavino aayasmanta.m Sa~njiiva.m a~n~natarasmi.m rukkhamuule sa~n~naavedayitanirodha.m samaapanna.m nisinna.m, disvaana nesa.m etadahosi: Acchariya.m vata bho, abbhuta.m vata bho, aya.m sama.no nisinnako va kaalakato, handa na.m dahaamaati. Atha kho te paapima gopaalakaa pasupaalakaa kassakaa pathaavino ti.na~n-ca ka.t.tha~n-ca gomaya~n-ca sa'nka.d.dhitvaa aayasmato Sa~njiivassa kaaye upacinitvaa aggi.m datvaa pakkami.msu. Atha kho paapima aayasmaa Sa~njiivo tassaa rattiyaa accayena taaya samaapattiyaa vu.t.thahitvaa ciivaraani pappho.tetvaa pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya gaama.m pi.n.daaya paavisi. Addasaasu.m kho te paapima gopaalakaa pasupaalakaa kassakaa pathaavino aayasmanta.m Sa~njiiva.m pi.n.daaya caranta.m, disvaana nesa.m etad-ahosi: Acchariya.m vata bho, abbhuta.m vata bho, aya.m sama.no nisinnako va kaalakato, svaaya.m patisa~njiivito ti.

[page 334]

Iminaa kho eta.m paapima pariyaayena aayasmato Sa~njiivassa Sa~njiivo Sa~njiivo t' eva sama~n~naa udapaadi.

Atha kho paapima Duusissa maarassa etad-ahosi: Imesa.m kho aha.m bhikkhuuna.m siilavantaana.m kalyaa.nadhammaana.m n' eva jaanaami aagati.m vaa gati.m vaa, yan-nuunaaha.m braahma.nagahapatike anvaaviseyya.m: etha tumhe bhikkhuu siilavante kalyaa.nadhamme akkosatha paribhaasatha rosetha vihesetha, app eva naama tumhehi akkosiyamaanaana.m paribhaasiyamaanaana.m rosiyamaanaana.m vihesiyamaanaana.m siyaa cittassa a~n~nathatta.m yathaa na.m Duusii maaro labhetha otaaran-ti. Atha kho te paapima Duusii maaro braahma.nagahapatike anvaavisi: Etha tumhe bhikkhuu siilavante - pe - a~n~nathatta.m yathaa na.m Duusii maaro labhetha otaaran-ti. Atha kho te paapima braahma.nagahapatikaa anvaavi.t.thaa Duusinaa maarena bhikkhuu siilavante kalyaa.nadhamme akkosanti paribhaasanti rosenti vihesenti: Ime pana mu.n.dakaa sama.nakaa ibbhaa ki.nhaa bandhupaadaapaccaa: jhaayino 'smaa jhaayino 'smaa ti pattakkhandhaa adhomukhaa madhurakajaataa jhaayanti pajjhaayanti nijjhaayanti apajjhaayanti. Seyyathaa pi naama uluuko rukkhasaakhaaya.m muusika.m magayamaano jhaayati pajjhaayati nijjhaayati apajjhaayati, evam-ev' ime mu.n.dakaa sama.nakaa ibohaa ki.nhaa bandhupaadaapaccaa:

jhaayino 'smaa jhaayino 'smaa ti pattakkhandhaa adhomukhaa madhurakajaataa jhaayanti pajjhaayanti nijjhaayanti apajjhaayanti.

Seyyathaa pi naama kotthu nadiitiire macche magayamaano jhaayati pajjhaayati nijjhaayati apajjhaayati, evam-ev' ime mu.n.dakaa - pe - apajjhaayanti. Seyyathaa pi naama bi.laaro sandhisamalasa'nka.tiire muusika.m magayamaano jhaayati pajjhaayati nijjhaayati apajjhaayati, evam-ev' ime mu.n.dakaa - pe - apajjhaayanti. Seyyathaa pi naama gadrabho vahacchinno sandhisamalasa'nka.tiire jhaayati pajjhaayati nijjhaayati apajjhaayati, evam-ev' ime mu.n.dakaa sama.nakaa ibbhaa ki.nhaa bandhupaadaapaccaa: jhaayino 'smaa jhaayino 'smaa ti pattakkhandhaa adhomukhaa madhurakajaataa jhaayanti pajjhaayanti nijjhaayanti apajjhaayanti. Ye kho pana paapima tena samayena manussaa kaala.m karonti yebhuyyena kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjanti.

[page 335]

Atha kho paapima Kakusandho bhagavaa araha.m sammaasambuddho bhikkhuu aamantesi: Anvaavi.t.thaa kho bhikkhave braahma.nagahapatikaa Duusinaa maarena: etha tumhe bhikkhuu siilavante kalyaa.nadhamme akkosatha paribhaasatha rosetha vihesetha, app-eva naama tumhehi akkosiyamaanaana.m paribhaasiyamaanaana.m rosiyamaanaana.m vihesiyamaanaana.m siyaa cittassa a~n~nathatta.m yathaa na.m Duusii maaro labhetha otaaran-ti. Etha tumhe bhikkhave mettaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharatha, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m mettaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharatha; karu.naasahagatena cetasaa - pe - muditaasahagatena cetasaa - upekhaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharatha, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m upekhaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharathaati. Atha kho te paapima bhikkhuu Kakusandhena bhagavataa arahataa sammaasambuddhena eva.m ovadiyamaanaa eva.m anusaasiyamaanaa ara~n~nagataa pi rukkhamuulagataa pi su~n~naagaaragataa pi mettaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa vihari.msu, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m mettaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa vihari.msu, karu.naasahagatena cetasaa - pe - muditasahagatena cetasaa - upekhaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa vihari.msu, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m upekhaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa vihari.msu.

Atha kho paapima Duusissa maarassa etad-ahosi: Evampi kho aha.m karonto imesa.m bhikkhuuna.m siilavantaana.m kalyaa.nadhammaa.na.m n' eva jaanaami aagati.m vaa gati.m vaa, yannuunaaha.m braahma.nagahapatike anvaaviseyya.m: etha tumhe bhikkhuu siilavante kalyaa.nadhamme sakkarotha garukarotha maanetha puujetha,

[page 336]

app-eva naama tumhehi sakkariyamaanaana.m garukariyamaanaana.m maaniyamaanaanam puujiyamaanaana.m siyaa cittassa a~n~nathatta.m yathaa na.m Duusii maaro labhetha otaaran-ti. Atha kho te paapima Duusii maaro braahma.nagahapatike anvaavisi: Etha tumhe bhikkhuu siilavante kalyaa.nadhamme sakkarotha garukarotha maanetha puujetha, app-eva naama tumhehi sakkariyamaanaana.m garukariyamaanaana.m maaniyamaanaana.m puujiyamaanaana.m siyaa cittassa a~n~nathatta.m yathaa na.m Duusii maaro labhetha otaaran-ti. Atha kho te paapima braahma.nagahapatikaa anvaavi.t.thaa Duusinaa maarena bhikkhuu siilavante kalyaa.nadhamme sakkaronti garukaronti maanenti puujenti.

Ye kho pana paapima tena samayena manussaa kaala.m karonti yebhuyyena kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjanti.

Atha kho paapima Kakusandho bhagavaa araha.m sammaasambuddho bhikkhuu aamantesi: Anvaavi.t.thaa kho bhikkhave braahma.nagahapatikaa Duusinaa maarena: etha tumhe bhikkhuu siilavante kalyaa.nadhamme sakkarotha garukarotha maanetha puujetha, app-eva naama tumhehi sakkariyamaanaana.m garukariyamaanaana.m maaniyamaanaana.m puujiyamaanaana.m siyaa cittassa a~n~nathatta.m yathaa na.m Duusii maaro labhetha otaaranti. Etha tumhe bhikkhave asubhaanupassii kaaye viharatha, aahaare pa.tikkuulasa~n~nino, sabbaloke anabhiratasa~n~nino, sabbasa'nkhaaresu aniccaanupassino ti. Atha kho te paapima bhikkhuu Kakusandhena bhagavataa arahataa sammaasambuddhena eva.m ovadiyamaanaa eva.m anusaasiyamaanaa ara~n~nagataa pi rukkhamuulagataa pi su~n~naagaaragataa pi asubhaanupassii kaaye vihari.msu, aahaare pa.tikkuulasa~n~nino, sabbaloke anabhiratasa~n~nino, sabbasa'nkhaaresu aniccaanupassino.

Atha kho paapima Kakusandho bhagavaa araha.m sammaasambuddho pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya aayasmataa Vidhurena pacchaasama.nena gaama.m pi.n.daaya paavisi.

Atha kho paapima Duusii maaro a~n~natara.m kumaara.m anvaavisitvaa sakkhara.m gahetvaa aayasmato Vidhurassa siise pahaara.m adaasi, siisa.m vobhindi. Atha kho paapima aayasmaa Vidhuro bhinnena siisena lohitena ga.lantena Kakusandha.m yeva bhagavanta.m arahanta.m sammaasambuddha.m pi.t.thito pi.t.thito anubandhi.

[page 337]

Atha kho paapima Kakusandho bhagavaa araha.m sammaasambuddho naagaapalokita.m apalokesi: na vaaya.m Duusii maaro mattam-a~n~naasiiti. Sahaapalokanaaya ca pana paapima Duusii maaro tamhaa ca .thaanaa cavi mahaaniraya~n-ca upapajji.

Tassa kho pana paapima mahaanirayassa tayo naamadheyyaa honti: chaphassaayataniko iti pi, sa'nkusamaahato iti pi, paccattavedaniyo iti pi. Atha kho ma.m paapima nirayapaalaa upasa'nkamitvaa etad-avocu.m: Yadaa kho te maarisa sa'nkunaa sa'nku hadaye samaagaccheyya, atha na.m aajaaneyyaasi:

vassasahassam-me niraye paccamaanassaati. So kho aha.m paapima bahuuni vassaani bahuuni vassasataani bahuuni vassasahassaani tasmi.m mahaaniraye apacci.m, dasa vassasahassaani tass' eva mahaanirayassa ussade apacci.m vu.t.thaanima.m naama vedana.m vediyamaano. Tassa mayha.m paapima evaruupo kaayo hoti seyyathaa pi manussassa, evaruupa.m siisa.m hoti seyyathaa pi macchassa.

Kiidiso nirayo aasi yattha Duusii apaccatha
Vidhura.m saavakam-aasajja Kakusandha~n-ca braahma.na.m.
Sata.m aasi ayosa'nkuu, sabbe paccattavedanaa,
iidiso nirayo aasi yattha Duusii apaccatha
Vidhura.m saavakam-aasajja Kakusandha~n-ca braahma.na.m.
Yo etam-abhijaanaati bhikkhu Buddhassa saavako,
taadisa.m bhikkhum-aasajja Ka.nha dukkha.m nigacchasi.
Majjhe sarassa ti.t.thanti vimaanaa kappa.thaayino,
ve.luriyava.n.naa ruciraa accimanto pabhassaraa,
accharaa tattha naccanti puthu naanattava.n.niyo.
Yo etam-abhijaanaati bhikkhu Buddhassa saavako,
taadisa.m bhikkhum-aasajja Ka.nha dukkha.m nigacchasi.
Yo ve Buddhena cudito bhikkhusa'nghassa pekkhato
Migaaramaatu paasaada.m paada'ngu.t.thena kampayi,
Yo etam-abhijaanaati bhikkhu Buddhassa saavako,
taadisa.m bhikkhum-aasajja Ka.nha dukkha.m nigacchasi.
Yo Vejayanta.m paasaada.m paada'ngu.t.thena kampayi
iddhibalen' upatthaddho sa.mvejesi ca devataa,

[page 338]

Yo etam-abhijaanaati bhikkhu Buddhassa saavako,
taadisa.m bhikkhum-aasajja Ka.nha dukkha.m nigacchasi.
Yo Vejayante paasaade Sakka.m so paripucchati:
api aavuso jaanaasi ta.nhakkhayavimuttiyo,
tassa Sakko viyaakaasi pa~nha.m pu.t.tho yathaatatha.m,
Yo etam-abhijaanaati bhikkhu Buddhassa saavako,
taadisa.m bhikkhum-aasajja Ka.nha dukkha.m nigacchasi.
Yo Brahmaana.m paripucchati Sudhammaaya.m abhitosabha.m:
ajjaapi te aavuso di.t.thi yaa te di.t.thi pure ahuu,
passasi viitivattanta.m Brahmaloke pabhassara.m,
Tassa Brahmaa viyaakaasi anupubba.m yathaatatha.m:
na me maarisa saa di.t.thi yaa me di.t.thi pure ahuu,
Passaami viitivattanta.m Brahmaloke pabhassara.m,
so 'ha.m ajja katha.m vajja.m: aha.m nicco 'mhi sassato,
Yo etam-abhijaanaati bhikkhu Buddhassa saavako,
taadisa.m bhikkhum-aasajja Ka.nha dukkha.m nigacchasi.
Yo Mahaaneruno kuu.ta.m vimokhena aphassayi,
vana.m Pubbavidehaana.m, ye ca bhuumisayaa naraa,
Yo etam-abhijaanaati bhikkhu Buddhassa saavako,
taadisa.m bhikkhum-aasajja Ka.nha dukkha.m nigacchasi.
Na ve aggi cetayati: aha.m baala.m .dahaami ti,
baalo ca jalita.m aggi.m aasajjana sa .dayhati.
Evam-eva tuva.m Maara aasajjana Tathaagata.m
saya.m .dahissasi attaanam, baalo aggi.m va samphusa.m.
Apu~n~na.m pasavi Maaro aasajjana Tathaagata.m;
kin-nu ma~n~nasi paapima: na me paapa.m vipaccati.
Karoto ciiyati paapa.m cirarattaaya Antaka;
Maara nibbinda Buddhamhaa, aasam-maa kaasi {bhikkhuusu}.
Iti Maara.m agha.t.tesi bhikkhu Bhesaka.laavane, tato so dummano yakkho tatth' ev' antaradhaayathaati.

MAaRATAJJANIYASUTTA.M DASAMA.M.

CUu.LAYAMAKAVAGGO PA~NCAMO.

MUuLAPA.N.NAaSA.M NI.T.THITA.M.

[page 339]

II. 1. 1. KANDARAKASUTTA.M. (51) 339

 


 

Majjhima-Pa.n.naasa-Paa.li

1. Gahapati Vagga

LI. Kandaraka Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Campaaya.m viharati Gaggaraaya pokkhara.niyaa tiire mahataa bhikkhusa'nghena saddhi.m. Atha kho Pesso ca hatthaarohaputto Kandarako ca paribbaajako yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Pesso hatthaarohaputto Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi, Kandarako pana paribbaajako Bhagavataa saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thito kho Kandarako paribbaajako tu.nhiibhuuta.m tu.nhiibhuuta.m bhikkhusa'ngha.m anuviloketvaa Bhagavanta.m etad-avoca: Acchariya.m bho Gotama, abbhuta.m bho Gotama, yaava~n-c' ida.m bhotaa Gotamena sammaa bhikkhusa'ngho pa.tipaadito; ye pi te bho Gotama ahesu.m atiitam-addhaana.m arahanto sammaasambuddhaa te pi bhagavanto etaparama.m yeva sammaa bhikkhusa'ngha.m pa.tipaadesu.m seyyathaa pi etarahi bhotaa Gotamena sammaa bhikkhusa'ngho pa.tipaadito; ye pi te bho Gotama bhavissanti anaagatam-addhaana.m arahanto sammaasambuddhaa te pi bhagavanto etaparama.m yeva sammaa bhikkhusa'ngha.m pa.tipaadessanti seyyathaa pi etarahi bhotaa Gotamena sammaa bhikkhusa'ngho pa.tipaadito ti. - Evam-eta.m Kandaraka.

evam-eta.m Kandaraka: ye pi te kandaraka ahesu.m atiitam-addhaana.m arahanto sammaasambuddhaa te pi bhagavanto etaparama.m yeva sammaa bhikkhusa'ngha.m pa.tipaadesu.m seyyathaa pi etarahi mayaa sammaa bhikkhusa'ngho pa.tipaadito; ye pi te Kandaraka bhavissanti anaagatam-addhaana.m arahanto sammaasambuddhaa te pi bhagavanto etaparama.m yeva sammaa bhikkhusa'ngha.m pa.tipaadessanti seyyathaa pi etarahi mayaa sammaa bhikkhusa'ngho pa.tipaadito. Santi hi Kandaraka bhikkhuu imasmi.m bhikkhusa'nghe arahanto khii.naasavaa vusitavanto katakara.niiyaa ohitabhaaraa anuppattasadatthaa parikkhii.nabhavasa.myojanaa samma-d-a~n~naa vimuttaa. Santi pana Kandaraka bhikkhuu imasmi.m bhikkhusa'nghe sekhaa santatasiilaa santatavuttino nipakaa nipakavuttino, te catusu satipa.t.thaanesu supa.t.thitacittaa viharanti, katamesu catusu: Idha Kandaraka bhikkhu kaaye kaayaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaadomanassa.m,

[page 340]

vedanaasu vedanaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaadomanassa.m, citte cittaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaadomanassa.m, dhammesu dhammaanupassii viharati aataapii sampajaano satimaa vineyya loke abhijjhaadomanassan-ti.

Eva.m vutte Pesso hatthaarohaputto Bhagavanta.m etadavoca: Acchariya.m bhante, abbhuta.m bhante, yaava supa~n~nattaa c' ime bhante Bhagavataa cattaaro satipa.t.thaanaa sattaana.m visuddhiyaa sokapariddavaana.m samatikkamaaya dukkhadomanassaana.m atthagamaaya ~naayassa adhigamaaya nibbaanassa sacchikiriyaaya. Mayam-pi hi bhante gihii odaatavasanaa kaalena kaala.m imesu catusu satipa.t.thaanesu supa.t.thitacittaa viharaama:

idha maya.m bhante kaaye kaayaanupassii viharaama aataapino sampajaanaa satimanto vineyya loke abhijjhaadomanassa.m, vedanaasu vedanaanupassii viharaama aataapino sampajaanaa satimanto vineyya loke abhijjhaadomanassa.m, citte cittaanupassii viharaama aataapino sampajaanaa satimanto vineyya loke abhijjhaadomanassa.m, dhammesu dhammaanupassii viharaama aataapino sampajaanaa satimanto vineyya loke abhijjhaadomanassa.m. Acchariya.m bhante, abbhuta.m bhante, yaava~n-c' ida.m bhante Bhagavaa eva.m manussagahane eva.m manussakasa.te eva.m manussasaa.theyye vattamaane sattaana.m hitaahita.m jaanaati. Gahana.m h' eta.m bhante yadida.m manussaa, uttaanaka.m h' eta.m bhante yadida.m pasavo. Aha.m hi bhante pahomi hatthidhamma.m saaretu.m, yaavatakena antarena Campa.m gataagata.m karissati sabbaani taani saa.theyyaani kuu.teyyaani va'nkeyyaani jimheyyaani paatukarissati. Amhaaka.m pana bhante daasaa ti vaa pessaa ti vaa kammakaraa ti vaa a~n~nathaa ca kaayena samudaacaranti a~n~nathaa vaacaaya a~n~nathaa ca nesa.m citta.m hoti. Acchariya.m bhante, abbhuta.m bhante, yaava~n-c' ida.m bhante Bhagavaa eva.m manussagahane eva.m manussakasa.te eva.m manussasaa.theyye vattamaane sattaana.m hitaahita.m jaanaati. Gahana.m h' eta.m bhante yadida.m manussaa, uttaanaka.m h' eta.m bhante yadida.m pasavo ti. - Eva.m-eta.m Pessa, evam-eta.m Pessa, gahana.m h' eta.m Pessa yadida.m manussaa,

[page 341]

uttaanaka.m h' eta.m Pessa yadida.m pasavo. Cattaaro 'me Pessa puggalaa santo sa.mvijjamaanaa lokasmi.m, katame cattaaro: Idha Pessa ekacco puggalo attantapo hoti attaparitaapanaanuyogamanuyutto, idha pana Pessa ekacco puggalo parantapo hoti paraparitaapanaanuyogam-anuyutto. Idha Pessa ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitaapanaanuyogam-anuyutto parantapo ca paraparitaapanaanuyogam-anuyutto, idha pana Pessa ekacco puggalo n' ev' attantapo hoti naattaparitaapanaanuyogam-anuyutto na parantapo na paraparitaapanaanuyogamanuyutto, so anattantapo aparantapo di.t.the va dhamme nicchaato nibbuto siitibhuuto sukhapa.tisa.mvedii brahmabhuutena attanaa viharati. Imesa.m Pessa catunna.m puggalaana.m katamo te puggalo citta.m aaraadhetiiti.

Yvaaya.m bhante puggalo attantapo attaparitaapanaanuyogam-anuyutto aya.m me puggalo citta.m n' aaraadheti. Yo paaya.m bhante puggalo parantapo paraparitaapanaanuyogamanuyutto ayam-pi me puggalo citta.m n' aaraadheti. Yo paaya.m bhante puggalo attantapo ca attaparitaapanaanuyogamanuyutto parantapo ca paraparitaapanaanuyogam-anuyutto ayam-pi me puggalo citta.m n' aaraadheti. Yo ca kho aya.m bhante puggalo n' ev' attantapo naattaparitaapanaanuyogam-anuyutto na parantapo na paraparitaapanaanuyogamanuyutto, so anattantapo aparantapo di.t.the va dhamme nicchaato nibbuto siitibhuuto sukhapa.tisa.mvedii brahmabhuutena attanaa viharati, aya.m me puggalo citta.m aaraadhetiiti. -Kasmaa pana te Pessa ime tayo puggalaa citta.m n' aaraadhentiiti. - Yvaaya.m bhante puggalo attantapo attaparitaapanaanuyogam-anuyutto so attaana.m sukhakaama.m dukkhapa.tikkhuula.m aataapeti paritaapeti, iminaa me aya.m puggalo citta.m n' aaraadheti.

Yo paaya.m bhante puggalo parantapo paraparitaapanaanuyogamanuyutto so para.m sukhakaama.m dukkhapa.tikkuula.m aataapeti paritaapeti, iminaa me aya.m puggalo citta.m n' aaraadheti. Yo paaya.m bhante puggalo attantapo ca attaparitaapanaanuyogamanuyutto parantapo ca paraparitaapanaanuyogam-anuyutto so attaana~n-ca para~n-ca sukhakaame dukkhapa.tikkuule aataapeti paritaapeti, iminaa me aya.m puggalo citta.m n' aaraadheti. Yo ca kho aya.m bhante puggalo n' ev' attantapo naattaparitaapanaanuyogam-anuyutto na parantapo na paraparitaapanaanuyogam-anuyutto,

[page 342]

so anattantapo aparantapo di.t.the va dhamme nicchaato nibbuto siitibhuuto sukhapa.tisa.mvedii brahmabhuutena attanaa viharati, iminaa me aya.m puggalo citta.m aaraadheti.

Handa ca daani maya.m bhante gacchaama, bahukiccaa maya.m bahukara.niiyaa ti. - Yassa daani tva.m Pessa kaala.m ma~n~nasiiti. Atha kho Pesso hatthaarohaputto Bhagavato bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa u.t.thaay' aasanaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa pakkaami.

Atha kho Bhagavaa acirapakkante Pesse hatthaarohaputte bhikkhuu aamantesi: Pa.n.dito bhikkhave Pesso hatthaarohaputto, mahaapa~n~no bhikkhave Pesso hatthaarohaputto; sace bhikkhave Pesso hatthaarohaputto muhutta.m nisiideyya yaav' assaaha.m ime cattaaro puggale vitthaarena vibhajaami, mahataa atthena sa.myutto agamissa. Api ca bhikkhave ettaavataa pi Pesso hatthaarohaputto mahataa atthena sa.myutto ti. - Etassa Bhagavaa kaalo, etassa Sugata kaalo, ya.m Bhagavaa ime cattaaro puggale vittaarena vibhajeyya, Bhagavato sutvaa bhikkhuu dhaaressantiiti. - Tena hi bhikkhave su.naatha saadhuka.m manasikarotha, bhaasissaamiiti. Eva.m bhante ti kho te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Katamo ca bhikkhave puggalo attantapo attaparitaapanaanuyogam-anuyutto: Idha bhikkhave ekacco puggalo acelako hoti muttaacaaro hatthaapalekhano, na ehibhadantiko na ti.t.thabhadantiko, naabhiha.ta.m na uddissaka.ta.m na nimanta.na.m saadiyati; so na kumbhiimukhaa patiga.nhaati na ka.lopimukhaa patiga.nhaati, na e.lakamantara.m na da.n.damantara.m na musalamantara.m, na dvinna.m bhu~njamaanaana.m, na gabbhiniyaa na paayamaanaaya na purisantaragataaya, na sa'nkittisu, na yattha saa upa.t.thito hoti, na yattha makkhikaa sa.n.dasa.n.dacaarinii, na maccha.m na ma.msa.m na sura.m na meraya.m na thusodaka.m pibati. So ekaagaariko vaa hoti ekaalopiko, dvaagaariko vaa hoti dvaalopiko - sattaagaariko vaa hoti sattaalopiko; ekissaa pi dattiyaa yaapeti, dviihi pi dattiihi yaapeti -sattahi pi dattiihi yaapeti; ekaahikam-pi aahaara.m aahaareti, dviihikam-pi aahaara.m aahaareti

[page 343]

- sattaahikam-pi aahaara.m aahaareti, iti evaruupa.m addhamaasikam-pi pariyaayabhattabhojanaanuyogamanuyutto viharati. So saakabhakkho vaa hoti saamaakabhakkho vaa hoti niivaarabhakkho vaa hoti daddulabhakkho vaa hoti ha.tabhakkho va hoti ka.nabhakkho vaa hoti aacaamabhakkho vaa hoti pi~n~naakabhakkho vaa hoti ti.nabhakkho vaa hoti gomayabhakkho vaa hoti; vanamuulaphalaahaaro yaapeti pavattaphalabhojii. So saa.naani pi dhaareti masaa.naani pi dhaareti chavadussaani pi dhaareti pa.msukuulaani pi dhaareti tirii.taani pi dhaareti ajinaani pi dhaareti ajinakkhipam-pi dhaareti kusaciiram-pi dhaareti vaakaciiram-pi dhaareti phalakaciiram-pi dhaareti kesakambalam-pi dhaareti vaalakambalam-pi dhaareti uluukapakkham-pi dhaareti. Kesamassulocako pi hoti kesamassulocanaanuyogam-anuyutto, ubbha.t.thako pi hoti aasanapa.tikkhitto, ukku.tiko pi hoti ukku.tikappadhaanam-anuyutto, ka.n.takaapassayiko pi hoti ka.n.takaapassaye seyya.m kappeti, saayatatiyakam-pi udakoroha.naanuyogam-anuyutto viharati. Iti evaruupa.m anekavihita.m kaayassa aataapanaparitaapanaanuyogam-anuyutto viharati. Aya.m vuccati bhikkhave puggalo attantapo attaparitaapanaanuyogam-anuyutto.

Katamo ca bhikkhave puggalo parantapo paraparitaapanaanuyogam-anuyutto: Idha bhikkhave ekacco puggalo orabbhiko hoti suukariko saakuntiko maagaviko luddo macchaghaatako coro coraghaatako bandhanaagaariko, ye vaa pan' a~n~ne pi keci kuruurakammantaa. Aya.m vuccati bhikkhave puggalo parantapo paraparitaapanaanuyogam-anuyutto.

Katamo ca bhikkhave puggalo attantapo ca attaparitaapanaanuyogam-anuyutto parantapo ca paraparitaapanaanuyogamanuyutto: Idha bhikkhave ekacco puggalo raajaa vaa hoti khattiyo muddhaavasitto braahma.no vaa mahaasaalo. So puratthimena nagarassa nava.m santhaagaara.m kaaraapetvaa kesamassu.m ohaaretvaa kharaajina.m nivaasetvaa sappitelena kaaya.m abbha~njitvaa magavisaa.nena pi.t.thi.m ka.n.duuvamaano santhaagaara.m pavisati saddhi.m mahesiyaa braahma.nena ca purohitena. So tattha anantarahitaaya bhuumiyaa haritupattaaya seyya.m kappeti.

Ekissaa gaaviyaa saruupavacchaaya ya.m ekasmi.m thane khiira.m hoti tena {raajaa} yaapeti,

[page 344]

ya.m dutiyasmi.m thane khiira.m hoti tena mahesii yaapeti, ya.m tatiyasmi.m thane khiira.m hoti tena braahma.no purohito yaapeti, ya.m catutthasmi.m thane khiira.m hoti tena aggi.m {juuhanti}, avasesena vacchako yaapeti. So evam-aaha: Ettakaa usabhaa ha~n~nantu ya~n~natthaaya, ettakaa vacchataraa ha~n~nantu ya~n~natthaaya, ettikaa vacchatariyo ha~n~nantu ya~n~natthaaya, ettakaa ajaa ha~n~nantu ya~n~natthaaya, ettakaa urabbhaa ha~n~nantu ya~n~natthaaya, ettakaa rukkhaa chijjantu yuupatthaaya, ettakaa dabbhaa luuyantu barihisatthaayaati. Ye pi 'ssa te honti daasaa ti vaa pessaa ti vaa kammakaraa ti vaa te pi da.n.datajjitaa bhayatajjitaa assumukhaa rudamaanaa parikammaani karonti. Aya.m vuccati bhikkhave puggalo attantapo ca attaparitaapanaanuyogam-anuyutto parantapo ca paraparitaapanaanuyogam-anuyutto.

Katamo ca bhikkhave puggalo n' ev' attantapo naattaparitaapanaanuyogam-anuyutto na parantapo na paraparitaapanaanuyogam-anuyutto, so anattantapo aparantapo di.t.the va dhamme nicchaato nibbuto siitibhuuto sukhapa.tisa.mve.dii brahmabhuutena attanaa viharati: Idha bhikkhave Tathaagato loke uppajjati araha.m sammaasambuddho vijjaacara.nasampanno sugato lokaviduu anuttaro purisadammasaarathi satthaa devamanussaana.m buddho bhagavaa. So ima.m loka.m sadevaka.m samaaraka.m sabrahmaka.m sassama.nabraahma.ni.m paja.m sadevamanussa.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedeti. So dhamma.m deseti aadikalyaa.na.m majjhekalyaa.na.m pariyosaanakalyaa.na.m saattha.m sabya~njana.m, kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m pakaaseti. Ta.m dhamma.m su.naati gahapati vaa gahapatiputto vaa a~n~natarasmi.m vaa kule paccaajaato. So ta.m dhamma.m sutvaa Tathaagate saddha.m pa.tilabhati. So tena saddhaapa.tilaabhena samannaagato iti pa.tisa~ncikkhati: Sambaadho gharaavaaso rajaapatho, abbhokaaso pabbajjaa, na-y-ida.m sukara.m agaaram ajjhaavasataa ekantaparipu.n.na.m ekantaparisuddha.m sa'nkhalikhita.m brahmacariya.m caritu.m, yan-nuunaaha.m kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajeyyan-ti. So aparena samayena appa.m vaa bhogakkhandha.m pahaaya mahanta.m vaa bhogakkhandha.m pahaaya, appa.m vaa ~naatipariva.t.ta.m pahaaya mahanta.m vaa ~naatipariva.t.ta.m pahaaya kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajati.

[page 345]

So eva.m pabbajito samaano bhikkhuuna.m sikkhaasaajiivasamaapanno paa.naatipaata.m pahaaya paa.naatipaataa pa.tivirato hoti, nihitada.n.do nihitasattho lajjii dayaapanno sabbapaa.nabhuutahitaanukampii viharati. Adinnaadaana.m pahaaya adinnaadaanaa pa.tivirato hoti, dinnaadaayii dinnapaa.tika'nkhii athenena sucibhuutena attanaa viharati. Abrahmacariya.m pahaaya brahmacaarii hoti aaraacaarii, virato methunaa gaamadhammaa. Musaavaada.m pahaaya musaavaadaa pa.tivirato hoti, saccavaadii saccasandho theto paccayiko avisa.mvaadako lokassa. Pisu.na.m vaaca.m pahaaya pisu.naaya vaacaaya pa.tivirato hoti, ito sutvaa na amutra akkhaataa imesa.m bhedaaya amutra vaa sutvaa na imesa.m akkhaataa amuusa.m bhedaaya, iti bhinnaana.m vaa sandhaataa sahitaana.m vaa anuppadaataa, samaggaaraamo samaggarato samagganandii samaggakara.ni.m vaaca.m bhaasitaa hoti. Pharusa.m vaaca.m pahaaya pharusaaya vaacaaya pa.tivirato hoti, yaa saa vaacaa nelaa ka.n.nasukhaa pemaniiyaa hadaya'ngamaa porii bahujanakantaa bahujanamanaapaa tathaaruupi.m vaaca.m bhaasitaa hoti. Samphappalaapa.m pahaaya samphappalaapaa pa.tivirato hoti, kaalavaadii bhuutavaadii atthavaadii dhammavaadii vinayavaadii, nidhaanavati.m vaaca.m bhaasitaa kaalena saapadesa.m pariyantavati.m atthasa.mhita.m. So biijagaamabhuutagaamasamaarambhaa pa.tivirato hoti.

Ekabhattiko hoti rattuuparato, virato vikaalabhojanaa. Naccagiita-vaadita-visuukadassanaa pa.tivirato hoti. Maalaa-gandha-vilepanadhaara.na-ma.n.dana-vibhuusana.t.thaanaa pa.tivirato hoti. Uccaasayana-mahaasayanaa pa.tivirato hoti. Jaataruuparajatapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Aamakadha~n~napa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Aamakama.msapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Itthikumaarikapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Daasidaasapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Aje.lakapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Kukku.tasuukarapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Hatthi-gavaassa-va.lavaapa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Khettavatthupa.tiggaha.naa pa.tivirato hoti. Duuteyyapahi.nagamanaanuyogaa pa.tivirato hoti.

Kayavikkayaa pa.tivirato hoti. Tulaakuu.ta-ka.msakuu.ta-maanakuu.taa pa.tivirato hoti.

[page 346]

Ukko.tana-va~ncana-nikati-saaciyogaa pa.tivirato hoti. Chedana-vadha-bandhana-viparaamosa-aalopa-sahasaakaaraa pa.tivirato hoti. So santu.t.tho hoti kaayaparihaarikena ciivarena kucchiparihaarikena pi.n.dapaatena, yena yen' eva pakkamati samaadaay' eva pakkamati. Seyyathaa pi naama pakkhii saku.no yena yen' eva .deti sapattabhaaro va .deti, evam-eva.m bhikkhu santu.t.tho hoti kaayaparihaarikena ciivarena kucchiparihaarikena pi.n.dapaatena, yena yen' eva pakkamati samaadaay' eva pakkamati. So iminaa ariyena siilakkhandhena samannaagato ajjhatta.m anavajjasukha.m pa.tisa.mvedeti. So cakkhunaa ruupa.m disvaa na nimittaggaahii hoti naanubya~njanaggaahii; yatvaadhikara.nam-ena.m cakkhundriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati cakkhundriya.m, cakkhundriye sa.mvara.m aapajjati. Sotena sadda.m sutvaa --pe-ghaanena gandha.m ghaayitvaa - jivhaaya rasa.m saayitvaa - kaayena pho.t.thabba.m phusitvaa - manasaa dhamma.m vi~n~naaya na nimittaggaahii hoti naanubya~njanaggaahii; yatvaadhikara.namena.m manindriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati manindriya.m, manindriye sa.mvara.m aapajjati. So iminaa ariyena indriyasa.mvarena samannaagato ajjhatta.m abyaasekasukha.m pa.tisa.mvedeti. So abhikkante pa.tikkante sampajaanakaarii hoti, aalokite vilokite sampajaanakaarii hoti, sami~njite pasaarite sampajaanakaarii hoti, sa'nghaa.tipattaciivaradhaara.ne sampajaanakaarii hoti, asite piite khaayite saayite sampajaanakaarii hoti, uccaarapassaavakamme sampajaanakaarii hoti gate .thite nisinne sutte jaagarite bhaasite tu.nhiibhaave sampajaanakaarii hoti.

So iminaa ca ariyena siilakkhandhena samannaagato iminaa ca ariyena indriyasa.mvarena samannaagato iminaa ca ariyena satisampaja~n~nena samannaagato vivitta.m senaasana.m bhajati, ara~n~na.m rukkhamuula.m pabbata.m kandara.m giriguha.m susaana.m vanapattha.m abbhokaasa.m palaalapu~nja.m. So pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto nisiidati palla'nka.m aabhujitvaa, uju.m kaaya.m pa.nidhaaya, parimukha.m sati.m upa.t.thapetvaa, So abhijjha.m loke pahaaya vigataabhijjhena cetasaa viharati,

[page 347]

abhijjhaaya citta.m parisodheti; byaapaadapadosa.m pahaaya abyaapannacitto viharati, sabbapaa.nabhuutahitaanukampii byaapaadapadosaa citta.m parisodheti; thiinamiddha.m pahaaya vigatathiinamiddho viharati, aalokasa~n~nii sato sampajaano thiinamiddhaa citta.m parisodheti; uddhaccakukkucca.m pahaaya anuddhato viharati, ajjhatta.m vuupasantacitto uddhaccakukkuccaa citta.m parisodheti; vicikiccha.m pahaaya ti.n.navicikiccho viharati, akatha.mkathii kusalesu dhammesu vicikicchaaya citta.m parisodheti.

So ime pa~nca niivara.ne pahaaya cetaso upakkilese pa~n~naaya dubbaliikara.ne vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Piitiyaa ca viraagaa upekhako ca viharati sato ca sampajaano sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeti yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte pubbenivaasaanussati~naa.naaya citta.m abhininnaameti.

So anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo tisso pi jaatiyo catasso pi jaatiyo pa~nca pi jaatiyo dasa pi jaatiyo viisatim-pi jaatiyo ti.msam-pi jaatiyo cattaariisam-pi jaatiyo pa~n~naasam-pi jaatiyo jaatisatam-pi jaatisahassam-pi jaatisatasahassam-pi aneke pi sa.mva.t.takappe aneke pi viva.t.takappe aneke pi sa.mva.t.taviva.t.takappe: amutr' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto, so tato cuto amutra uppaadi.m, tatraap' aasi.m eva.mnaamo eva.mgotto eva.mva.n.no evamaahaaro eva.m sukhadukkhapa.tisa.mvedii evamaayupariyanto,

[page 348]

so tato cuto idhuupapanno ti. Iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte sattaana.m cutuupapaata~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaanaati: ime vata bhonto sattaa kaayaduccaritena samannaagataa vaciiduccaritena samannaagataa manoduccaritena samannaagataa ariyaana.m upavaadakaa micchaadi.t.thikaa micchaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapannaa; ime vaa pana bhonto sattaa kaayasucaritena samannaagataa vaciisucaritena samannaagataa manosucaritena samannaagataa ariyaana.m anupavaadakaa sammaadi.t.thikaa sammaadi.t.thikammasamaadaanaa, te kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapannaa ti. Iti dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate yathaakammuupage satte pajaanaati.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte aasavaana.m khaya~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So: ida.m dukkhan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhasamudayo ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhanirodho ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati; ime aasavaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m aasavasamudayo ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m aasavanirodho ti yathaabhuuta.m pajaanaati, aya.m aasavanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati. Tassa eva.m jaanato eva.m passato kaamaasavaa pi citta.m vimuccati, bhavaasavaa pi citta.m vimuccati, avijjaasavaa pi citta.m vimuccati, vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m hoti; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati.

Aya.m vuccati bhikkhave puggalo n' ev' attantapo naattaparitaapanaanuyogam-anuyutto na parantapo na paraparitaapanaanuyogam-anuyutto,

[page 349]

so anattantapo aparantapo di.t.the va dhamme nicchaato nibbuto siitibhuuto sukhapa.tisa.mvedii brahmabhuutena attanaa viharatiiti.

Idam-avoca Bhagavaa, Attamanaa te bhikkhuu Bhagavato bhaasita.m abhinandun-ti.

KANDARAKASUTTANTA.M PA.THAMA.M.

 


 

LII. A.t.thaka-Naagara Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m aayasmaa Aanando Vesaaliya.m viharati Beluvagaamake. Tena kho pana samayena Dasamo gahapati A.t.thakanaagaro Paa.taliputta.m anuppatto hoti kenacid-eva kara.niiyena. Atha kho Dasamo gahapati A.t.thakanaagaro yena Kukku.taaraamo yena a~n~nataro bhikkhu ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa ta.m bhikkhu.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Dasamo gahapati A.t.thakanaagaro ta.m bhikkhu.m etad-avoca:

Kahan-nu kho bhante aayasmaa Aanando etarahi viharati, dassanakaamaa hi mayan-ta.m aayasmanta.m Aanandan-ti. Eso gahapati aayasmaa Aanando Vesaaliya.m viharati Beluvagaamake ti. Atha kho Dasamo gahapati A.t.thakanaagaro Paa.taliputte ta.m kara.niiya.m tiiretvaa yena Vesaalii Beluvagaamako yen' aayasmaa Aanando ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Aananda.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Dasamo gahapati A.t.thakanaagaro aayasmanta.m Aananda.m etad-avoca:

Atthi nu kho bhante Aananda tena Bhagavataa jaanataa passataa arahataa sammaasambuddhena ekadhammo akkhaato yattha bhikkhuno appamattassa aataapino pahitattassa viharato avimutta.m vaa citta.m vimuccati aparikkhii.naa vaa aasavaa parikkhaya.m gacchanti ananuppatta.m vaa anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naatiiti. - Atthi kho gahapati tena Bhagavataa jaanataa passataa arahataa sammaasambuddhena ekadhammo akkhaato yattha bhikkhuno appamattassa aataapino pahitattassa viharato avimutta~n-c' eva citta.m vimuccati aparikkhii.naa ca aasavaa parikkhaya.m gacchanti ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naatiiti.

[page 350]

- Katamo pana bhante Aananda tena Bhagavataa jaanataa passataa arahataa sammaasambuddhena ekadhammo akkhaato yattha bhikkhuno appamattassa aataapino pahitattassa viharato avimutta~n-c' eva citta.m vimuccati aparikkhii.naa ca aasavaa parikkhaya.m gacchanti ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naatiiti.

Idha gahapati bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. So iti pa.tisa~ncikkhati: Idam-pi kho pa.thama.m jhaana.m abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m, ya.m kho pana ki~nci abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m tad-anicca.m nirodhadhamman-ti pajaanaati. So tattha .thito aasavaana.m khaya.m paapu.naati; no ce aasavaana.m khaya.m paapu.naati ten' eva dhammaraagena taaya dhammanandiyaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m parikkhayaa opapaatiko hoti tatthaparinibbaayii anaavattidhammo tasmaa lokaa. Ayam-pi kho gahapati tena Bhagavataa jaanataa passataa arahataa sammaasambuddhena ekadhammo akkhaato yattha bhikkhuno appamattassa aataapino pahitattassa viharato avimutta~n-c' eva citta.m vimuccati aparikkhii.naa ca aasavaa parikkhaya.m gacchanti ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati.

Puna ca para.m gahapati bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m - pe - dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati. So iti pa.tisa~ncikkhati: Idam-pi kho dutiya.m jhaana.m abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m, ya.m kho pana ki~nci abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m tad-anicca.m nirodhadhamman-ti pajaanaati. So tattha .thito aasavaana.m khaya.m paapu.naati; no ce aasavaana.m khaya.m paapu.naati ten' eva dhammaraagena taaya dhammanandiyaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m parikkhayaa opapaatiko hoti tatthaparinibbaayii anaavattidhammo tasmaa lokaa. Ayam-pi kho gahapati tena Bhagavataa jaanataa passataa arahataa sammaasambuddhena ekadhammo akkhaato yattha bhikkhuno appamattassa aataapino pahitattassa viharato avimutta~n-c' eva citta.m vimuccati aparikkhii.naa ca aasavaa parikkhaya.m gacchanti ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati.

[page 351]

Puna ca para.m gahapati bhikkhu piitiyaa ca viraagaa --pe-tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. So iti pa.tisa~ncikkhati:

Idam-pi kho tatiya.m jhaana.m abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m, ya.m kho pana ki~nci abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m tad-anicca.m nirodhadhamman-ti pajaanaati. So tattha .thito - pe - anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati.

Puna ca para.m gahapati bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa - pe - catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. So iti pa.tisa~ncikkhati: Idam-pi kho catuttha.m jhaana.m abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m, ya.m kho pana ki~nci abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m tad-anicca.m nirodhadhamman-ti pajaanaati. So tattha .thito - pe - anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati.

Puna ca para.m gahapati bhikkhu mettaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m mettaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati. So iti pa.tisa~ncikkhati: Ayam-pi kho mettaa cetovimutti abhisa'nkhataa abhisa~ncetayitaa, ya.m kho pana ki~nci abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m tad-anicca.m nirodhadhamman-ti pajaanaati. So tattha .thito - pe - anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati.

Puna ca para.m gahapati bhikkhu karu.naasahagatena cetasaa - pe - muditaasahagatena cetasaa - pe - upekhaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m upekhaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati. So iti pa.tisa~ncikkhati: Ayam-pi kho upekhaa cetovimutti abhisa'nkhataa abhisa~ncetayitaa, ya.m kho pana ki~nci abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m tad-anicca.m nirodhadhamman-ti pajaanaati.

[page 352]

So tattha .thito - pe - anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati.

Puna ca para.m gahapati bhikkhu sabbaso ruupasa~n~naana.m samatikkamaa pa.tighasa~n~naana.m atthagamaa naanattasa~n~naana.m amanasikaaraa ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m upasampajja viharati. So iti pa.tisa~ncikkhati: Ayam-pi kho aakaasaana~ncaayatanasamaapatti abhisa'nkhataa abhisa~ncetayitaa, ya.m kho pana ki~nci abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m tad-anicca.m nirodhadhamman-ti pajaanaati. So tattha .thito - pe - anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati.

Puna ca para.m gahapati bhikkhu sabbaso aakaasaana~ncaayatana.m samatikkamma ananta.m vi~n~naa.nan-ti vi~n~naa.na~ncaayatana.m upasampajja viharati. So iti pa.tisa~ncikkhati:

Ayam-pi kho vi~n~naa.na~ncaayatanasamaapatti abhisa'nkhataa abhisa~ncetayitaa, ya.m kho pana ki~nci abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m tad-anicca.m nirodhadhamman-ti pajaanaati. So tattha .thito - pe - anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naati.

Puna ca para.m gahapati bhikkhu sabbaso vi~n~naa.na~ncaayatana.m samatikkamma na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m upasampajja viharati. So iti pa.tisa~ncikkhati: Ayam-pi kho aaki~nca~n~naayatanasamaapatti abhisa'nkhataa abhisa~ncetayitaa, ya.m kho pana ki~nci abhisa'nkhata.m abhisa~ncetayita.m tad-anicca.m nirodhadhamman-ti pajaanaati. So tattha .thito aasavaana.m khaya.m paapu.naati; no ce aasavaana.m khaya.m paapu.naati ten' eva dhammaraagena taaya dhammanandiyaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m parikkhayaa opapaatiko hoti tatthaparinibbaayii anaavattidhammo tasmaa lokaa. Aya.m kho gahapati tena Bhagavataa jaanataa passataa arahataa sammaasambuddhena ekadhammo akkhaato yattha bhikkhuno appamattassa aataapino pahitattassa viharato avimutta~n-c' eva citta.m vimuccati aparikkhii.naa ca aasavaa parikkhaya.m gacchanti ananuppatta~n-ca anuttara.m yogakkhema.m anupaapu.naatiiti.

Eva.m vutte Dasamo gahapati A.t.thakanaagaro aayasmanta.m Aananda.m etad-avoca: Seyyathaa pi bhante Aananda puriso eka.m nidhimukha.m gavesanto sakid-eva ekaadasa nidhimukhaani adhigaccheyya,

[page 353]

evam-eva kho aha.m bhante eka.m amatadvaara.m gavesanto sakid-eva ekaadasa amatadvaaraani alattha.m savanaaya. Seyyathaa pi bhante purisassa agaara.m ekaadasadvaara.m, so tasmi.m agaare aaditte ekamekena pi dvaarena sakku.neyya attaana.m sotthi.m kaatu.m, evam-eva kho aha.m bhante imesa.m ekaadasanna.m amatadvaaraana.m ekamekena pi amatadvaarena sakku.nissaami attaana.m sotthi.m kaatu.m. Ime hi naama bhante a~n~natitthiyaa aacariyassa aacariyadhana.m pariyesissanti, ki.m panaaha.m aayasmato Aanandassa puuja.m na karissaamiiti. Atha kho Dasamo gahapati A.t.thakanaagaro Paa.taliputtaka~n-ca Vesaalika~n-ca bhikkhusa'ngha.m sannipaataapetvaa pa.niitena khaadaniyena bhojaniyena sahatthaa santappesi sampavaaresi ekameka~n-ca bhikkhu.m paccekadussayugena acchaadesi, aayasmanta.m Aananda.m ticiivarena acchaadesi aayasmato ca Aanandassa pa~ncasata.m vihaara.m kaaraapesiiti.

A.T.THAKANAaGARASUTTANTA.M DUTIYA.M.

 


 

LIII. Sekha Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Sakkesu viharati Kapilavatthusmi.m Nigrodhaaraame. Tena kho pana samayena Kaapilavatthavaana.m Sakyaana.m nava.m santhaagaara.m acirakaarita.m hoti anajjhaavuttha.m sama.nena vaa braahma.nena vaa kenaci vaa manussabhuutena. Atha kho Kaapilavatthavaa Sakyaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinnaa kho Kaapilavatthavaa Sakyaa Bhagavanta.m etad-avocu.m: Idha bhante Kaapilavatthavaana.m Sakyaana.m nava.m santhaagaara.m acirakaarita.m anajjhaavuttha.m sama.nena vaa braahma.nena vaa kenaci vaa manussabhuutena. Ta.m bhante Bhagavaa pa.thama.m paribhu~njatu, Bhagavataa pa.thama.m paribhutta.m pacchaa Kaapilavatthavaa Sakyaa paribhu~njissanti, tadassa Kaapilavatthavaana.m Sakyaana.m diigharatta.m hitaaya sukhaayaati.

[page 354]

Adhivaasesi Bhagavaa tu.nhiibhaavena. Atha kho Kaapilavatthavaa Sakyaa Bhagavato adhivaasana.m viditvaa u.t.thaay' aasanaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa yena santhaagaara.m ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa sabbasanthari.m santhaagaara.m santharitvaa aasanaani pa~n~naapetvaa udakama.nika.m pati.t.thaapetvaa telappadiipa.m aaropetvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m a.t.tha.msu. Ekamanta.m .thitaa kho Kaapilavatthavaa Sakyaa Bhagavanta.m etad-avocu.m: Sabbasanthari.m santhata.m bhante santhaagaara.m, aasanaani pa~n~nattaani, udakama.niko pati.t.thaapito, telappadiipo aaropito; yassa daani bhante Bhagavaa kaala.m ma~n~natiiti. Atha kho Bhagavaa nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya saddhi.m bhikkhusa'nghena yena santhaagaara.m ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa paade pakkhaaletvaa santhaagaara.m pavisitvaa majjhima.m thambha.m nissaaya puratthaabhimukho nisiidi. Bhikkhusa'ngho pi kho paade pakkhaaletvaa santhaagaara.m pavisitvaa pacchima.m bhitti.m nissaaya puratthaabhimukho nisiidi Bhagavanta.m yeva purakkhatvaa.

Kaapilavatthavaa pi kho Sakyaa paade pakkhaaletvaa santhaagaara.m pavisitvaa puratthima.m bhitti.m nissaaya pacchaamukhaa nisiidi.msu Bhagavanta.m yeva purakkhatvaa. Atha kho Bhagavaa Kaapilavatthave Sakke bahu-d-eva ratti.m dhammiyaa kathaaya sandassetvaa samaadapetvaa samuttejetvaa sampaha.msetvaa aayasmanta.m Aananda.m aamantesi: Pa.tibhaatu ta.m Aananda Kaapilavatthavaana.m Sakyaana.m sekho paa.tipado; pi.t.thim-me agilaayati, tam-aha.m aayamissaamiiti. Eva.m bhante ti kho aayasmaa Aanando Bhagavato paccassosi. Atha kho Bhagavaa catuggu.na.m sa'nghaa.ti.m pa~n~naapetvaa dakkhi.nena passena siihaseyya.m kappesi paade paada.m accaadhaaya sato sampajaano u.t.thaanasa~n~na.m manasikaritvaa.

Atha kho aayasmaa Aanando Mahaanaama.m Sakya.m aamantesi: Idha Mahaanaama ariyasaavako siilasampanno hoti, indriyesu guttadvaaro hoti, bhojane matta~n~nuu hoti, jaagariya.m anuyutto hoti, sattahi saddhammehi samannaagato hoti, catunna.m jhaanaana.m abhicetasikaana.m di.t.thadhammasukhavihaaraana.m nikaamalaabhii hoti akicchalaabhii akasiralaabhii. Katha~n-ca Mahaanaama ariyasaavako siilasampanno hoti:

[page 355]

Idha Mahaanaama ariyasaavako siilavaa hoti, paatimokkhasa.mvarasa.mvuto viharati aacaaragocarasampanno, a.numattesu vajjesu bhayadassaavii, samaadaaya sikkhati sikkhaapadesu. Eva.m kho Mahaanaama ariyasaavako siilasampanno hoti. Katha~n-ca Mahaanaama ariyasaavako indriyesu guttadvaaro hoti: Idha Mahaanaama ariyasaavako cakkhunaa ruupa.m disvaa na nimittaggaahii hoti naanubya~njanaggaahii, yatvaadhikara.nam-ena.m cakkhundriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati cakkhundriya.m, cakkhundriye sa.mvara.m aapajjati. Sotena sadda.m sutvaa - pe - ghaanena gandha.m ghaayitvaa - jivhaaya rasa.m saayitvaa - kaayena pho.t.thabba.m phusitvaa - manasaa dhamma.m vi~n~naaya na nimittaggaahii hoti naanubya~njanaggaahii, yatvaadhikara.nam-ena.m manindriya.m asa.mvuta.m viharanta.m abhijjhaadomanassaa paapakaa akusalaa dhammaa anvaassaveyyu.m tassa sa.mvaraaya pa.tipajjati, rakkhati manindriya.m, manindriye sa.mvara.m aapajjati. Eva.m kho Mahaanaama ariyasaavako indriyesu guttadvaaro hoti. Katha~n-ca Mahaanaama ariya saavako bhojane matta~n~nuu hoti: Idha Mahaanaama ariyasaavako pa.tisa'nkhaa yoniso aahaara.m aahaareti, n' eva davaaya na madaaya na ma.n.danaaya na vibhuusanaaya, yaavad-eva imassa kaayassa .thitiyaa yaapanaaya, vihi.msuuparatiyaa brahmacariyaanuggahaaya:

iti puraa.na~n-ca vedana.m pa.tiha'nkhaami nava~n-ca vedana.m na uppaadessaami, yaatraa ca me bhavissati anavajjataa ca phaasuvihaaro caati. Eva.m kho Mahaanaama ariyasaavako bhojane matta~n~nuu hoti. Katha~n-ca Mahaanaama ariyasaavako jaagariya.m anuyutto hoti: Idha Mahaanaama ariyasaavako divasa.m ca'nkamena nisajjaaya aavara.niyehi dhammehi citta.m parisodheti, rattiyaa pa.thama.m yaama.m ca'nkamena nisajjaaya aavara.niyehi dhammehi citta.m parisodheti, rattiyaa majjhima.m yaama.m dakkhi.nena passena siihaseyya.m kappeti paade paada.m accaadhaaya sato sampajaano u.t.thaanasa~n~na.m manasikaritvaa, rattiyaa pacchima.m yaama.m paccu.t.thaaya ca'nkamena nisajjaaya aavara.niyehi dhammehi citta.m parisodheti. Eva.m kho Mahaanaama ariyasaavako jaagariya.m anuyutto hoti. Katha~n-ca Mahaanaama ariyasaavako sattahi saddhammehi samannaagato hoti:

[page 356]

Idha Mahaanaama ariyasaavako saddho hoti, saddahati Tathaagatassa bodhi.m: iti pi so Bhagavaa araha.m sammaasambuddho vijjaacara.nasampanno sugato lokaviduu anuttaro purisadammasaarathi satthaa devamanussaana.m buddho bhagavaa ti. Hirimaa hoti, hiriiyati kaayaduccaritena vaciiduccaritena manoduccaritena, hiriiyati paapakaana.m akusalaana.m dhammaana.m samaapattiyaa.

Ottaapii hoti, ottapati kaayaduccaritena vaciiduccaritena manoduccaritena, ottapati paapakaana.m akusalaana.m dhammaana.m samaapattiyaa. Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammaa aadikalyaa.naa majjhekalyaa.naa pariyosaanakalyaa.naa saatthaa sabya~njanaa kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m abhivadanti tathaaruupaa 'ssa dhammaa bahussutaa honti dhataa vacasaa paricitaa manasaa 'nupekkhitaa di.t.thiyaa suppa.tividdhaa.

Aaraddhaviriyo viharati akusalaana.m dhammaana.m pahaanaaya kusalaana.m dhammaana.m upasampadaaya, thaamavaa da.lhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Satimaa hoti paramena satinepakkena samannaagato, cirakatam-pi cirabhaasitam-pi saritaa anussaritaa. Pa~n~naavaa hoti udayatthagaaminiyaa pa~n~naaya samannaagato ariyaaya nibbedhikaaya sammaadukkhakkhayagaaminiyaa. Eva.m kho Mahaanaama ariyasaavako sattahi saddhammehi samannaagato hoti. Katha~n-ca Mahaanaama ariyasaavako catunna.m jhaanaana.m abhicetasikaana.m di.t.thadhammasukhavihaaraana.m nikaamalaabhii hoti akicchalaabhii akasiralaabhii: Idha Mahaanaama ariyasaavako vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m - pe - tatiya.m jhaana.m - catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Eva.m kho Mahaanaama ariyasaavako catunna.m jhaanaana.m abhicetasikaana.m di.t.thadhammasukhavihaaraana.m nikaamalaabhii hoti akicchalaabhii akasiralaabhii.

Yato kho Mahaanaama ariyasaavako eva.m siilasampanno hoti, eva.m indriyesu guttadvaaro hoti, eva.m bhojane matta~n~nuu hoti, eva.m jaagariya.m anuyutto hoti, eva.m sattahi saddhammehi samannaagato hoti,

[page 357]

eva.m catunna.m jhaanaana.m abhicetasikaana.m di.t.thadhammasukhavihaaraana.m nikaamalaabhii hoti akicchalaabhii akasiralaabhii, aya.m vuccati Mahaanaama ariyasaavako sekho paa.tipado apucca.n.dataaya samaapanno bhabbo abhinibbhidaaya bhabbo sambodhaaya bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamaaya. Seyyathaa pi Mahaanaama kukku.tiyaa a.n.daani a.t.tha vaa dasa vaa dvaadasa vaa, taan' assu kukku.tiyaa sammaa adhisayitaani sammaa pariseditaani sammaa paribhaavitaani; ki~ncaapi tassaa kukku.tiyaa na eva.m icchaa uppajjeyya: aho vata me kukku.tapotakaa paadanakhasikhaaya vaa mukhatu.n.dakena vaa a.n.dakosa.m padaaletvaa sotthinaa abhinibbhijjeyyun-ti, atha kho bhabbaa va te kukku.tapotakaa paadanakhasikhaaya vaa mukhatu.n.dakena vaa a.n.dakosa.m padaaletvaa sotthinaa abhinibbhijjitu.m. Evam-eva kho Mahaanaama yato ariyasaavako eva.m siilasampanno hoti, eva.m indriyesu guttadvaaro hoti, eva.m bhojane matta~n~nuu hoti, eva.m jaagariya.m anuyutto hoti, eva.m sattahi saddhammehi samannaagato hoti, eva.m catunna.m jhaanaana.m abhicetasikaana.m di.t.thadhammasukhavihaaraana.m nikaamalaabhii hoti akicchalaabhii akasiralaabhii, aya.m vuccati Mahaanaama ariyasaavako sekho paa.tipado apucca.n.dataaya samaapanno bhabbo abhinibbhidaaya bhabbo sambodhaaya bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamaaya. Sa kho so Mahaanaama ariyasaavako ima.m yeva anuttara.m upekhaasatipaarisuddhi.m aagamma anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo - pe - iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati; ayam-assa pa.thamaa 'bhinibbhidaa hoti {kukku.tacchaapakasse^va} a.n.dakosamhaa. Sa kho so Mahaanaama ariyasaavako ima.m yeva anuttara.m upekhaasatipaarisuddhi.m aagamma dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate - pe - yathaakammuupage satte pajaanaati; ayam-assa dutiyaa 'bhinibbhidaa hoti {kukku.tacchaapakasse^va} a.n.dakosamhaa. Sa kho so Mahaanaama ariyasaavako ima.m yeva anuttara.m upekhaasatipaarisuddhi.m aagamma aasavaana.m bhayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~navimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharati;

[page 358]

ayam-assa tatiyaa 'bhinibbhidaa hoti {kukku.tacchaapakasse^va} a.n.dakosamhaa.

Yam-pi Mahaanaama ariyasaavako siilasampanno hoti idam-pi 'ssa hoti cara.nasmi.m. Yam-pi Mahaanaama ariyasavako indriyesu guttadvaaro hoti idam-pi 'ssa hoti cara.nasmi.m. Yam-pi Mahaanaama ariyasaavako bhojane matta~n~nuu hoti idam-pi 'ssa hoti cara.nasmi.m. Yam-pi Mahaanaama ariyasaavako jaagariya.m anuyutto hoti idam-pi 'ssa hoti cara.nasmi.m. Yam-pi Mahaanaama ariyasaavako sattahi saddhammehi samannaagato hoti idam-pi 'ssa hoti cara.nasmi.m.

Yam-pi Mahaanaama ariyasaavako catunna.m jhaanaana.m abhicetasikaana.m di.t.thadhammasukhavihaaraana.m nikaamalaabhii hoti akicchalaabhii akasiralaabhii idam-pi 'ssa hoti cara.nasmi.m.

Ya~n-ca kho Mahaanaama ariyasaavako anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo - pe - iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, idam-pi 'ssa hoti vijjaaya. Yam-pi Mahaanaama ariyasaavako dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate - pe - yathaakammuupage satte pajaanaati, idam-pi 'ssa hoti vijjaaya. Yam-pi Mahaanaama ariyasaavako aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharati, idam-pi 'ssa hoti vijjaaya.

Aya.m vuccati Mahaanaama ariyasaavako vijjaasampanno iti pi, cara.nasampanno iti pi, vijjaacara.nasampanno iti pi. Brahmunaa p' esaa Mahaanaama Sana'nkumaarena gaathaa bhaasitaa:

Khattiyo se.t.tho jane tasmi.m ye gottapa.tisaarino,
vijjaacara.nasampanno so se.t.tho devamaanuse ti.

Saa kho pan' esaa Mahaanaama Brahmunaa Sana'nkumaarena gaathaa sugiitaa na duggiitaa, subhaasitaa na dubbhaasitaa, atthasa.mhitaa no anatthasa.mhitaa, anumataa Bhagavataa ti.

Atha kho Bhagavaa u.t.thahitvaa aayasmanta.m Aananda.m aamantesi: Saadhu saadhu Aananda, saadhu kho tva.m Aananda Kaapilavatthavaana.m Sakyaana.m sekha.m paa.tipada.m abhaasiiti.

[page 359]

Idam-avoca aayasmaa Aanando, samanu~n~no satthaa ahosi.

Attamanaa Kaapilavatthavaa Sakyaa aayasmato Aanandassa bhaasita.m abhinandun-ti.

SEKHASUTTANTA.M TATIYA.M.

 


 

LIV. Potaliya Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa A'nguttaraapesu viharati; Aapa.na.m naama A'nguttaraapaana.m nigamo.

Atha kho Bhagavaa pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Aapa.na.m pi.n.daaya paavisi. Aapa.ne pi.n.daaya caritvaa pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto yen' a~n~nataro vanasa.n.do ten' upasa'nkami divaavihaaraaya, ta.m vanasa.n.da.m ajjhogaahitvaa a~n~natarasmi.m rukkhamuule nisiidi. Potaliyo pi kho gahapati sampannanivaasapaavura.no chattupaahanaahi ja'nghaavihaara.m anuca'nkamamaano anuvicaramaano yena so vanasa.n.do ten' upasa'nkami, ta.m vanasa.n.da.m ajjhogaahitvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavataa saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thita.m kho Potaliya.m gahapati.m Bhagavaa etad-avoca: Sa.mvijjante kho gahapati aasanaani, sace aaka'nkhasi nisiidaati. Eva.m vutte Potaliyo gahapati: gahapativaadena ma.m sama.no Gotamo samudaacaratiiti kupito anattamano tu.nhii ahosi. Dutiyam-pi kho Bhagavaa Potaliya.m gahapati.m etad-avoca: Sa.mvijjante kho gahapati aasa.naani, sace aaka'nkhasi nisiidaati. Dutiyam-pi kho Potaliyo gahapati:

gahapativaadena ma.m sama.no Gotamo samudaacaratiiti kupito anattamano tu.nhii ahosi. Tatiyam-pi kho Bhagavaa Potaliya.m gahapati.m etad-avoca: Sa.mvijjante kho gahapati aasanaani, sace aaka'nkhasi nisiidaati. Eva.m vutte Potaliyo gahapati: gahapativaadena ma.m sama.no Gotamo samudaacaratiiti kupito anattamano Bhagavanta.m etad-avoca: Ta-y-ida.m bho Gotama na-cchanna.m,

[page 360]

ta-y-ida.m na-ppatiruupa.m, ya.m ma.m tva.m gahapativaadena samudaacarasiiti. - Te hi te gahapati aakaaraa te li'ngaa te nimittaa yathaa ta.m gahapatissaati. -Tathaa hi pana me bho Gotama sabbe kammantaa pa.tikkhittaa sabbe vohaaraa samucchinnaa ti. - Yathaakatha.m pana te gahapati sabbe kammantaa pa.tikkhittaa sabbe vohaaraa samucchinnaa ti. - Idha me bho Gotama ya.m ahosi dhana.m vaa dha~n~na.m vaa rajata.m vaa jaataruupa.m vaa sabban-ta.m puttaana.m daayajja.m niyyaata.m, tatthaaha.m anovaadii anupavaadii ghaasacchaadanaparamo viharaami. Eva.m kho me bho Gotama sabbe kammantaa pa.tikkhittaa sabbe vohaaraa samucchinnaa ti. -A~n~nathaa kho tva.m gahapati vohaarasamuccheda.m vadasi a~n~nathaa ca pana ariyassa vinaye vohaarasamucchedo hotiiti. -Yathaakatha.m pana bhante ariyassa vinaye vohaarasamucchedo hoti. Saadhu me bhante Bhagavaa tathaa dhamma.m desetu yathaa ariyassa vinaye vohaarasamucchedo hotiiti. - Tena hi gahapati su.naahi saadhuka.m manasikarohi, bhaasissaamiiti. Eva.m bhante ti kho Potaliyo gahapati Bhagavato paccassosi. Bhagavaa etad-avoca:

A.t.tha kho ime gahapati dhammaa ariyassa vinaye vohaarasamucchedaaya sa.mvattanti, katame a.t.tha: Apaa.naatipaata.m nissaaya paa.naatipaato pahaatabbo, dinnaadaana.m nissaaya adinnaadaana.m pahaatabba.m, sacca.m vaaca.m nissaaya musaavaado pahaatabbo, apisu.na.m vaaca.m nissaaya pisu.naa vaacaa pahaatabbaa, agiddhilobha.m nissaaya giddhilobho pahaatabbo, anindaarosa.m nissaaya nindaaroso pahaatabbo, akodhupaayaasa.m nissaaya kodhupaayaaso pahaatabbo, anatimaana.m nissaaya atimaano pahaatabbo. Ime kho gahapati a.t.tha dhammaa sa'nkhittena vuttaa vitthaarena avibhattaa ariyassa vinaye vohaarasamucchedaaya sa.mvattantiiti. - Ye 'me bhante Bhagavataa a.t.tha dhammaa sa'nkhittena vuttaa vitthaarena avibhattaa ariyassa vinaye vohaarasamucchedaaya sa.mvattanti, saadhu me bhante Bhagavaa ime a.t.tha dhamme vitthaarena vibhajatu anukampa.m upaadaayaati. -Tena hi gahapati su.naahi saadhuka.m manasikarohi, bhaasissaamiiti. Eva.m bhante ti kho Potaliyo gahapati Bhagavato paccassosi. Bhagavaa etad-avoca:

[page 361]

Apaa.naatipaata.m nissaaya paa.naa.tipaato pahaatabbo ti iti kho pan' eta.m vutta.m, ki~n-c' eta.m pa.ticca vutta.m: Idha gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Yesa.m kho aha.m sa.myojanaana.m hetu paa.naatipaatii assa.m tesaaha.m sa.myojanaana.m pahaanaaya samucchedaaya pa.tipanno; aha~n-c' eva kho pana paa.naatipaatii assa.m, attaa pi ma.m upavadeyya paa.naatipaatapaccayaa, anuvicca vi~n~nuu garaheyyu.m paa.naatipaatapaccayaa, kaayassa bhedaa param-mara.naa duggati paa.tika'nkhaa paa.naatipaatapaccayaa. Etadeva kho pana sa.myojana.m eta.m niivara.na.m yadida.m paa.naatipaato, ye ca paa.naatipaatapaccayaa uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa paa.naatipaataa pa.tiviratassa eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Apaa.naatipaata.m nissaaya paa.naatipaato pahaatabbo ti iti yan-ta.m vutta.m idam-eta.m pa.ticca vutta.m.

Dinnaadaana.m nissaaya adinnaadaana.m pahaatabban-ti iti kho pan' eta.m vutta.m, ki~n-c' eta.m pa.ticca vutta.m: Idha gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Yesa.m kho aha.m sa.myojanaana.m hetu adinnaadaayii assa.m tesaaha.m sa.myojanaana.m pahaanaaya samucchedaaya pa.tipanno; aha~n-c' eva kho pana adinnaadaayii assa.m, attaa pi ma.m upavadeyya adinnaadaanapaccayaa, anuvicca vi~n~nuu garaheyyu.m adinnaadaanapaccayaa, kaayassa bhedaa param-mara.naa duggati paa.tika'nkhaa adinnaadaanapaccayaa. Etad-eva kho pana sa.myojana.m eta.m nivara.na.m yadida.m adinnaadaana.m, ye ca adinnaadaanapaccayaa uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa adinnaadaanaa pa.tiviratassa eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Dinnaadaana.m nissaaya adinnaadaana.m pahaatabban-ti iti yan-ta.m vutta.m idam-eta.m pa.ticca vutta.m.

Sacca.m vaaca.m nissaaya musaavaado pahaatabbo ti iti kho pan' eta.m vutta.m, ki~n-c' eta.m pa.ticca vutta.m: Idha gahepati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Yesa.m kho aha.m sa.myojanaana.m hetu musaavaadii assa.m tesaaha.m sa.myojanaana.m pahaanaaya samucchedaaya pa.tipanno; aha~n-c' eva kho pana musaavaadii assa.m, attaa pi ma.m upavadeyya musaavaadapaccayaa, anuvicca vi~n~nuu garaheyyu.m musaavaadapaccayaa, kaayassa bhedaa param-mara.naa duggati paa.tika'nkhaa musaavaadapaccayaa. Etadeva kho pana sa.myojana.m eta.m niivara.na.m yadida.m musaavaado,

[page 362]

ye ca musaavaadapaccayaa uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa musaavaadaa pa.tiviratassa eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Sacca.m vaaca.m nissaaya musaavaado pahaatabbo ti iti yan-ta.m vutta.m idam-eta.m pa.ticca vutta.m.

Apisu.na.m vaaca.m nissaaya pisu.naa vaacaa pahaatabbaa ti iti kho pan' eta.m vutta.m, ki~n-c' eta.m pa.ticca vutta.m: Idha gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Yesa.m kho aha.m sa.myojanaana.m hetu pisu.naavaaco assa.m tesaaha.m sa.myojanaana.m pahaanaaya samucchedaaya pa.tipanno; aha~n-c' eva kho pana pisu.naavaaco assa.m, attaa pi ma.m upavadeyya pisu.naavaacaapaccayaa, anuvicca vi~n~nuu garaheyyu.m pisu.naavaacaapaccayaa, kaayassa bhedaa param-mara.naa duggati paa.tika'nkhaa pisu.naavaacaapaccayaa. Etadeva kho pana sa.myojana.m eta.m niivara.na.m yadida.m pisu.naa vaacaa, ye ca pisu.naavaacaapaccayaa uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa pisu.naaya vaacaaya pa.tiviratassa eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Apisu.na.m vaaca.m nissaaya pisu.naa vaacaa pahaatabbaa ti iti yan-ta.m vutta.m idam-eta.m pa.ticca vutta.m.

Agiddhilobha.m nissaaya giddhilobho pahaatabbo ti iti kho pan' eta.m vutta.m, ki~n-c' eta.m pa.ticca vutta.m: Idha gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Yesa.m kho aha.m sa.myojanaana.m hetu giddhilobhii assa.m tesaaha.m sa.myojanaana.m pahaanaaya samucchedaaya pa.tipanno; aha~n-c' eva kho pana giddhilobhii assa.m, attaa pi ma.m upavadeyya giddhilobhapaccayaa, anuvicca vi~n~nuu garaheyyu.m giddhilobhapaccayaa, kaayassa bhedaa param-mara.naa duggati paa.tika'nkhaa giddhilobhapaccayaa. Etad-eva kho pana sa.myojana.m eta.m niivara.na.m yadida.m giddhilobho, ye ca giddhilobhapaccayaa uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa agiddhilobhissa eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Agiddhilobha.m nissaaya giddhilobho pahaatabbo ti iti yan-ta.m vutta.m idam-eta.m pa.ticca vutta.m.

Anindaarosa.m nissaaya nindaaroso pahaatabbo ti iti kho pan' eta.m vutta.m, ki~n-c' eta.m pa.ticca vutta.m: Idha gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Yesa.m kho aha.m sa.myojanaana.m hetu nindaarosii assa.m tesaaha.m sa.myojanaana.m pahaanaaya samucchedaaya pa.tipanno;

[page 363]

aha~n-c' eva kho pana nindaarosii assa.m, attaa pi ma.m upavadeyya nindaarosapaccayaa, anuvicca vi~n~nuu garaheyyu.m nindaarosapaccayaa, kaayassa bhedaa param-mara.naa duggati paa.tika'nkhaa nindaarosapaccayaa. Etadeva kho pana sa.myojana.m eta.m niivara.na.m yadida.m nindaaroso, ye ca nindaarosapaccayaa uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa anindaarosissa eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Anindaarosa.m nissaaya nindaaroso pahaatabbo ti iti yanta.m vutta.m idam-eta.m pa.ticca vutta.m.

Akodhupaayaasa.m nissaaya kodhupaayaaso pahaatabbo ti iti kho pan' eta.m vutta.m, ki~n-c' eta.m pa.ticca vutta.m: Idha gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Yesa.m kho aha.m sa.myojanaana.m hetu kodhupaayaasii assa.m tesaaha.m sa.myojanaana.m pahaanaaya samucchedaaya pa.tipanno; aha~n-c' eva kho pana kodhupaayaasii assa.m, attaa pi ma.m upavadeyya kodhupaayaasapaccayaa, anuvicca vi~n~nuu garaheyyu.m kodhupaayaasapaccayaa, kaayassa bhedaa param-mara.naa duggati paa.tika'nkhaa kodhupaayaasapaccayaa. Etad-eva kho pana sa.myojana.m eta.m niivara.na.m yadida.m kodhupaayaaso, ye ca kodhupaayaasapaccayaa uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa akodhupaayaasissa eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti. Akodhupaayaasa.m nissaaya kodhupaayaaso pahaatabbo ti iti yan-ta.m vutta.m idameta.m pa.ticca vutta.m.

Anatimaana.m nissaaya atimaano pahaatabbo ti iti kho pan' eta.m vutta.m, ki~n-c' eta.m pa.ticca vutta.m: Idha gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Yesa.m kho aha.m sa.myojanaana.m hetu atimaanii assa.m tesaaha.m sa.myojanaana.m pahaanaaya samucchedaaya pa.tipanno; aha~n-c' eva kho pana atimaanii assa.m, attaa pi ma.m upavadeyya atimaanapaccayaa, anuvicca vi~n~nuu garaheyyu.m atimaanapaccayaa, kaayassa bhedaa param-mara.naa duggati paa.tika'nkhaa atimaanapaccayaa. Etadeva kho pana sa.myojana.m eta.m niivara.na.m yadida.m atimaano, ye ca atimaanapaccayaa uppajjeyyu.m aasavaa vighaatapari.laahaa anatimaanissa eva.m-sa te aasavaa vighaatapari.laahaa na honti.

Anatimaana.m nissaaya atimaano pahaatabbo ti iti yan-ta.m vutta.m idam-eta.m pa.ticca vutta.m.

[page 364]

Ime kho gahapati a.t.tha dhammaa sa'nkhittena vuttaa vitthaarena vibhattaa ye ariyassa vinaye vohaarasamucchedaaya sa.mvattanti, na tv-eva taava ariyassa vinaye sabbena sabba.m sabbathaa sabba.m vohaarasamucchedo hotiiti. - Yathaakatha.m pana bhante ariyassa vinaye sabbena sabba.m sabbathaa sabba.m vohaarasamucchedo hoti. Saadhu me bhante Bhagavaa tathaa dhamma.m desetu yathaa ariyassa vinaye sabbena sabba.m sabbathaa sabba.m vohaarasamucchedo hotiiti. - Tena hi gahapati su.naahi saadhuka.m manasikarohi, bhaasissaamiiti.

Eva.m bhante ti kho Potaliyo gahapati Bhagavato paccassosi.

Bhagavaa etad-avoca:

Seyyathaa pi gahapati kukkuro jighacchaadubbalyapareto goghaatakasuuna.m paccupa.t.thito assa, tam-ena.m dakkho goghaatako vaa goghaatakantevaasii vaa a.t.thika'nkala.m sunikanta.m nikanta.m nimma.msa.m lohitamakkhita.m upacchubheyya; ta.m kimma~n~nasi gahapati: api nu so kukkuro amu.m a.t.thika'nkala.m sunikanta.m nikanta.m nimma.msa.m lohitamakkhita.m palikhaadanto jighacchaadubbalya.m pa.tivineyyaati. - No h' eta.m bhante, ta.m kissa hetu: adu.m hi bhante a.t.thika'nkala.m sunikanta.m nikanta.m nimma.msa.m lohitamakkhita.m, yaavad-eva ca pana so kukkuro kilamathassa vighaatassa bhaagii assaati. - Evam-eva kho gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: A.t.thika'nkaluupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa yaa 'ya.m upekhaa naanattaa naanattasitaa ta.m abhinivajjetvaa yaa 'ya.m upekhaa ekattaa ekattasitaa yattha sabbaso lokaamisupaadaanaa aparisesaa nirujjhanti tam-ev' upekha.m bhaaveti.

Seyyathaa pi gahapati gijjho vaa ka'nko vaa kulalo vaa ma.msapesi.m aadaaya u.d.dayeyya, tam-ena.m gijjhaa pi ka'nkaa pi kulalaa pi anupatitvaa anupatitvaa vitaccheyyu.m viraajeyyu.m; ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: sace so gijjho vaa ka'nko vaa kulalo vaa ta.m ma.msapesi.m na khippam-eva pa.tinissajeyya so tatonidaana.m mara.na.m vaa nigaccheyya mara.namatta.m vaa dukkhan-ti. - Eva.m bhante. - Evam-eva kho gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Ma.msapesuupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa yaa 'ya.m upekhaa naanattaa naanattasitaa ta.m abhinivajjetvaa yaa 'ya.m upekhaa ekattaa ekattasitaa yattha sabbaso lokaamisupaadaanaa aparisesaa nirujjhanti tam-ev' upekha.m bhaaveti.

[page 365]

Seyyathaa pi gahapati puriso aaditta.m ti.nukka.m aadaaya pa.tivaata.m gaccheyya; ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: sace so puriso ta.m aaditta.m ti.nukka.m na khippam-eva pa.tinissajeyya tassa saa aadittaa ti.nukkaa hattha.m vaa daheyya baaha.m vaa daheyya a~n~natara.m vaa a'ngapacca'nga.m daheyya, so tatonidaana.m mara.na.m vaa nigaccheyya mara.namatta.m vaa dukkhan-ti. -Eva.m bhante. - Evam-eva kho gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Ti.nukkuupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa - pe - tam-ev' upekha.m bhaaveti.

Seyyathaa pi gahapati a'ngaarakaasu saadhikaporisaa puuraa a'ngaaraana.m viitaccikaana.m viitadhuumaana.m, atha puriso aagaccheyya jiivitukaamo amaritukaamo sukhakaamo dukkhapa.tikkuulo, tam-ena.m dve balavanto purisaa naanaabaahaasu gahetvaa a'ngaarakaasu.m upaka.d.dheyyu.m; ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: api nu so puriso iti c' iti c' eva kaaya.m sannaameyyaati.

-- Eva.m bhante, ta.m kissa hetu: vidita.m hi bhante tassa purisassa: ima~n-ca aha.m a'ngaarakaasu.m papatissaami tatonidaana.m mara.na.m vaa nigacchaami mara.namatta.m vaa dukkhan-ti.

-- Evam-eva kho gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati:

A'ngaarakaasuupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa - pe - tam-ev' upekha.m bhaaveti.

Seyyathaa pi gahapati puriso supinaka.m passeyya, aaraamaraama.neyyaka.m vanaraama.neyyaka.m bhuumiraama.neyyaka.m pokkhara.niiraama.neyyaka.m, so pa.tibuddho na ki~nci passeyya, evam-eva kho gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati:

Supinakuupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa - pe - tam-ev' upekha.m bhaaveti.

Seyyathaa pi gahapati puriso yaacitaka.m bhoga.m yaacitvaa yaana.m poroseyya.m pavarama.niku.n.dala.m so tehi yaacitakehi bhogehi purakkhato parivuto antaraapa.na.m pa.tipajjeyya,

[page 366]

tamena.m jano disvaa eva.m vadeyya: bhogii vata bho puriso, eva.mkira bhogino bhogaani bhu~njantiiti, tam-ena.m saamikaa yattha yatth' eva passeyyu.m tattha tatth' eva saani hareyyu.m; ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: alan-nu kho tassa purisassa a~n~nathattaayaati. - Eva.m bhante, ta.m kissa hetu: saamino hi bhante saani harantiiti. - Evam-eva kho gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Yaacitakuupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa - pe - tamev' upekha.m bhaaveti.

Seyyathaa pi gahapati gaamassa vaa nigamassa vaa aviduure tibbo vanasa.n.do, tatr' assa rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, na caassu kaanici phalaani bhuumiya.m patitaani, atha puriso aagaccheyya phalatthiko phalagavesii phalapariyesana.m caramaano, so ta.m vanasa.n.da.m ajjhogaahitvaa ta.m rukkha.m passeyya sampannaphala~n-ca upapannaphala~n-ca, tassa evam-assa: aya.m kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, na-tthi ca kaanici phalaani bhuumiya.m patitaani, jaanaami kho panaaha.m rukkha.m aarohitu.m, yan-nuunaaha.m ima.m rukkha.m aarohitvaa yaavadattha~n-ca khaadeyya.m uccha'nga~n-ca puureyyan-ti; so ta.m rukkha.m aarohitvaa yaavadattha~n-ca khaadeyya uccha'nga~n-ca puureyya. Atha dutiyo puriso aagaccheyya phalatthiko phalagavesii phalapariyesana.m caramaano ti.nha.m ku.thaari.m aadaaya, so ta.m vanasa.n.da.m ajjhogaahitvaa ta.m rukkha.m passeyya sampannaphala~n-ca upapannaphala~nca, tassa evam-assa: aya.m kho rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo ca, na-tthi ca kaanici phalaani bhuumiya.m patitaani, na kho panaaha.m jaanaami rukkha.m aarohitu.m, yan-nuunaaha.m ima.m rukkha.m muulato chetvaa yaavadattha~n-ca khaadeyya.m uccha'nga~n-ca puureyyan-ti; so ta.m rukkha.m muulato chindeyya.

Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: asu yo so puriso pa.thama.m rukkha.m aaruu.lho sace so na khippam-eva oroheyya tassa so rukkho papatanto hattha.m vaa bha~njeyya paada.m vaa bha~njeyya a~n~natara.m vaa a'ngapacca'ngam bha~njeyya, so tatonidaana.m mara.na.m va nigaccheyya mara.namatta.m vaa dukkhanti.

[page 367]

- Eva.m bhante. - Evam-eva kho gahapati ariyasaavako iti pa.tisa~ncikkhati: Rukkhaphaluupamaa kaamaa vuttaa Bhagavataa bahudukkhaa bahupaayaasaa, aadiinavo ettha bhiyyo ti evameta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa yaa 'ya.m upekhaa naanattaa naanattasitaa ta.m abhinivajjetvaa yaa 'ya.m upekhaa ekattaa ekattasitaa yattha sabbaso lokaamisupaadaanaa aparisesaa nirujjhanti tam-ev' upekha.m bhaaveti.

Sa kho so gahapati ariyasaavako ima.m yeva anuttara.m upekhaasatipaarisuddhi.m aagamma anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo tisso pi jaatiyo - pe - iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati. Sa kho so gahapati ariyasaavako ima.m yeva anuttara.m upekhaasatipaarisuddhi.m aagamma dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane, hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate - pe - yathaakammuupage satte pajaanaati. Sa kho so gahapati ariyasaavako ima.m yeva anuttara.m upekhaasatipaarisuddhi.m aagamma aasavaana.m khayaa anaasava.m cetovimutti.m pa~n~naavimutti.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja viharati.

Ettaavataa kho gahapati ariyassa vinaye sabbena sabba.m sabbathaa sabba.m vohaarasamucchedo hoti. Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: yathaa ariyassa vinaye sabbena sabba.m sabbathaa sabba.m vohaarasamucchedo hoti, api nu tva.m evaruupa.m vohaarasamuccheda.m attani samanupassasiiti. - Ko caaha.m bhante ko ca ariyassa vinaye sabbena sabba.m sabbathaa sabba.m vohaarasamucchedo. Aarakaa 'ha.m bhante ariyassa vinaye sabbena sabba.m sabbathaa sabba.m vohaarasamucchedaa.

Maya.m hi bhante pubbe a~n~natitthiye paribbaajake anaajaaniiye va samaane aajaaniiyaa ti ama~n~nimha, anaajaaniiye va samaane aajaaniiyabhojana.m bhojimha, anaajaaniiye va samaane aajaaniiya.t.thaane .thapimha; bhikkhuu pana-maya.m bhante aajaaniiye va samaane anaajaaniiyaa ti ama~n~nimha, aajaaniiye va samaane anaajaaniiyabhojana.m bhojimha, aajaaniiye va samaane anaajaaniiya.t.thaane .thapimha. Idaani pana maya.m bhante a~n~natitthiye paribbaajake anaajaaniiye va samaane anaajaaniiyaa ti jaanissaama,

[page 368]

anaajaaniiye va samaane anaajaaniiyabhojana.m bhojissaama, anaajaaniiye va samaane anaajaaniiya.t.thaane .thapissaama; bhikkhuu pana maya.m bhante aajaaniiye va samaane aajaaniiyaa ti jaanissaama, aajaaniiye va samaane aajaaniiyabhojana.m bhojissaama, aajaaniiye va samaane aajaaniiya.t.thaane .thapissaama. Ajanesi vata me bhante Bhagavaa sama.nesu sama.napema.m, sama.nesu sama.nappasaada.m, sama.nesu sama.nagaarava.m. Abhikkanta.m bhante, abhikkanta.m bhante. Seyyathaa pi bhante nikujjita.m vaa ukkujjeyya, pa.ticchanna.m vaa vivareyya, muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya: cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva.m Bhagavataa anekapariyaayena dhammo pakaasito. Esaaha.m bhante Bhagavanta.m sara.na.m gacchaami dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca. Upaasakam-ma.m Bhagavaa dhaaretu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan-ti.

POTALIYASUTTANTA.M CATUTTHA.M.

 


 

LV. Jiivaka Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Raajagahe viharati Jiivakassa Komaarabhaccassa ambavane. Atha kho Jiivako Komaarabhacco yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Jiivako Komaarabhacco Bhagavanta.m etad-avoca: Sutam-{meta.m} bhante: sama.na.m Gotama.m uddissa paa.na.m aarabhanti, ta.m sama.no Gotamo jaana.m uddissaka.ta.m ma.msa.m paribhu~njati pa.ticcakamman-ti Ye te bhante evam-aaha.msu: sama.na.m Gotama.m uddissa paa.na.m aarabhanti, ta.m sama.no Gotamo jaana.m uddissaka.ta.m ma.msa.m paribhu~njati pa.ticcakamman-ti, kacci te bhante Bhagavato vuttavaadino, na ca Bhagavanta.m abhuutena abbhaacikkhanti, dhammassa caanudhamma.m byaakaronti, na ca koci sahadhammiko vaadaa.nuvaado gaarayha.m .thaana.m aagacchatiiti. --

[page 369]

Ye te Jiivaka evam-aaha.msu: sama.na.m Gotama.m uddissa paa.na.m aarabhanti, ta.m sama.no Gotamo jaana.m uddissaka.ta.m ma.msa.m paribhu~njati pa.ticcakamman-ti, na me te vuttavaadino abbhaacikkhanti ca pana man-te asataa abhuutena. Tiihi kho aha.m Jiivaka .thaanehi ma.msa.m aparibhogan-ti vadaami:

di.t.tha.m suta.m parisa'nkita.m. Imehi kho aha.m Jiivaka tiihi .thaanehi ma.msa.m aparibhogan-ti vadaami. Tiihi kho aha.m Jiivaka .thaanehi ma.msa.m paribhogan-ti vadaami: adi.t.tha.m asuta.m aparisa'nkita.m. Imehi kho aha.m Jiivaka tiihi .thaanehi ma.msa.m paribhogan-ti vadaami.

idha Jiivaka bhikkhu a~n~natara.m gaama.m vaa nigama.m vaa upanissaaya viharati. So mettaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m mettaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati. Tam-ena.m gahapati vaa gahapatiputto vaa upasa'nkamitvaa svaatanaaya bhattena nimanteti. Aaka'nkhamaano va Jiivaka bhikkhu adhivaaseti. So tassaa rattiyaa accayena pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivaram-aadaaya yena tassa gahapatissa vaa gahapatiputtassa vaa nivesana.m ten' upasa'nkamati, upasa'nkamitvaa pa~n~natte aasane nisiidati, tam-ena.m so gahapati vaa gahapatiputto vaa pa.niitena pi.n.dapaatena parivisati. Tassa na eva.m hoti: saadhu vata maaya.m gahapati vaa gahapatiputto vaa pa.niitena pi.n.dapaatena parivisati, aho vata maaya.m gahapati vaa gahapatiputto vaa aayatim-pi evaruupena pa.niitena pi.n.dapaatena pariviseyyaati, eva.m pi 'ssa na hoti.

So ta.m pi.n.dapaata.m agathito amucchito anajjhopanno aadiinavadassaavii nissara.napa~n~no paribhu~njati. Ta.m kim-ma~n~nasi Jiivaka: api nu so bhikkhu tasmi.m samaye attabyaabaadhaaya vaa ceteti parabyaabaadhaaya vaa ceteti ubhayabyaabaadhaaya vaa cetetiiti. - No h' eta.m bhante. - Nanu so Jiivaka bhikkhu tasmi.m samaye anavajja.m yeva aahaara.m aahaaretiiti. - Eva.m bhante. Suta.m {meta.m} bhante: Brahmaa mettaavihaarii ti.

Tam-me ida.m bhante Bhagavaa sakkhi di.t.tho, Bhagavaa hi bhante mettaavihaarii ti. - Yena kho Jiivaka raagena yena dosena yena mohena byaapaadavaa assa so raago so doso so moho Tathaagatassa pahiino ucchinnamuulo taalaavatthukato anabhaavakato aayati.m anuppaadadhammo.

[page 370]

Sace kho te Jiivaka ida.m sandhaaya bhaasita.m anujaanaami te etan-ti. - Etad-eva kho pana me bhante sandhaaya bhaasita.m.

Idha Jiivaka bhikkhu a~n~natara.m gaama.m vaa nigama.m vaa upanissaaya viharati. So karu.naasahagatena cetasaa --pe-muditaasahagatena cetasaa - pe - upekhaasahagatena cetasaa eka.m disa.m pharitvaa viharati, tathaa dutiya.m tathaa tatiya.m tathaa catutthi.m, iti uddham-adho tiriya.m sabbadhi sabbattataaya sabbaavanta.m loka.m upekhaasahagatena cetasaa vipulena mahaggatena appamaa.nena averena abyaabajjhena pharitvaa viharati. Tam-ena.m gahapati vaa gahapatiputto vaa upasa'nkamitvaa svaatanaaya bhattena nimanteti. Aaka'nkhamaano va Jiivaka bhikkhu adhivaaseti. So tassaa rattiyaa accayena pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivaram-aadaaya yena tassa gahapatissa vaa gahapatiputtassa vaa nivesana.m ten' upasa'nkamati, upasa'nkamitvaa pa~n~natte aasane nisiidati, tam-ena.m so gahapati vaa gahapatiputto vaa pa.niitena pi.n.dapaatena parivisati. Tassa na eva.m hoti: saadhu vata maaya.m gahapati vaa gahapatiputto vaa pa.niitena pi.n.dapaatena parivisati, aho vata maaya.m gahapati vaa gahapatiputto vaa aayatim-pi evaruupena pa.niitena pi.n.dapaatena pariviseyyaati, eva.m pi 'ssa na hoti.

So ta.m pi.n.dapaata.m agathito amucchito anajjhopanno aadiinavadassaavii nissara.napa~n~no paribhu~njati. Ta.m kim-ma~n~nasi Jiivaka: api nu so bhikkhu tasmi.m samaye attabyaabaadhaaya vaa ceteti parabyaabaadhaaya vaa ceteti ubhayabyaabaadhaaya vaa cetetiiti. - No h' eta.m bhante. - Nanu so Jiivaka bhikkhu tasmi.m samaye anavajja.m yeva aahaara.m aahaaretiiti. - Eva.m bhante. Suta.m meta.m bhante: Brahmaa upekhaavihaarii ti.

Tam-me ida.m bhante Bhagavaa sakkhi di.t.tho, Bhagavaa hi bhante upekhaavihaarii ti. - Yena kho Jiivaka raagena yena dosena yena mohena vihesaavaa assa arativaa assa pa.tighavaa assa so raago so doso so moho Tathaagatassa pahiino ucchinnamuulo taalaavatthukato anabhaavakato aayati.m anuppaadadhammo.

Sace kho te Jiivaka ida.m sandhaaya bhaasita.m anujaanaami te etan-ti.

[page 371]

- Etad-eva kho pana me bhante sandhaaya bhaasita.m.

Yo kho Jiivaka Tathaagata.m vaa Tathaagatasaavaka.m vaa uddissa paa.na.m aarabhati so pa~ncahi .thaanehi bahu.m apu~n~na.m pasavati: Yam-pi so evam-aaha: gacchatha amuka.m naama paa.na.m aanethaati, iminaa pa.thamena .thaanena bahu.m apu~n~na.m pasavati; yam-pi so paa.no galappavedhakena aaniiyamaano dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, iminaa dutiyena .thaanena bahu.m apu~n~na.m pasavati; yam-pi so evam-aaha: gacchatha ima.m paa.na.m aarabhathaati, iminaa tatiyena .thaanena bahu.m apu~n~na.m pasavati; yam-pi so paa.no aarabhiyamaano dukkha.m domanassa.m pa.tisa.mvedeti, iminaa catutthena .thaanena bahu.m apu~n~na.m pasavati; yam-pi so Tathaagata.m vaa Tathaagatasaavaka.m vaa akappiyena aasaadeti, iminaa pa~ncamena .thaanena bahu.m apu~n~na.m pasavati. Yo kho Jiivaka Tathaagata.m vaa Tathaagatasaavaka.m vaa uddissa paa.na.m aarabhati so imehi pa~ncahi .thaanehi bahu.m apu~n~na.m pasavatiiti. Eva.m vutte Jiivako Komaarabhacco Bhagavanta.m etad-avoca: Acchariya.m bhante, abbhuta.m bhante. Kappiya.m vata bhante bhikkhuu aahaara.m aahaarenti, anavajja.m vata bhante bhikkhuu aahaara.m aahaarenti.

Abhikkanta.m bhante, abhikkanta.m bhante - pe - upaasaka.m ma.m Bhagavaa dhaaretu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan-ti.

JIiVAKASUTTANTA.M PA~NCAMA.M.

 


 

LVI. Upaali Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Naa.landaaya.m viharati Paavaarikambavane. Tena kho pana samayena Niga.n.tho Naataputto Naa.landaaya.m pa.tivasati mahatiyaa niga.n.thaparisaaya saddhi.m. Atha kho Diighatapassii niga.n.tho Naa.landaaya.m pi.n.daaya caritvaa pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto yena Paavaarikambavana.m yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavataa saddhi.m sammodi,

[page 372]

sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m a.t.thaasi. Ekamanta.m .thita.m kho Diighatapassi.m niga.n.tha.m Bhagavaa etad-avoca:

Sa.mvijjante kho Tapassi aasanaani, sace aaka'nkhasi nisiidaati.

Eva.m vutte Diighatapassii niga.n.tho a~n~natara.m niica.m aasana.m gahetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinna.m kho Diighatapassi.m niga.n.tha.m Bhagavaa etad-avoca:

Kati pana Tapassi Niga.n.tho Naataputto kammaani pa~n~naapeti paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa ti. - Na kho aavuso Gotama aaci.n.na.m Niga.n.thassa Naataputtassa kamma.m kamman-ti pa~n~naapetu.m, da.n.da.m da.n.danti kho aavuso Gotama aaci.n.na.m Niga.n.thassa Naataputtassa pa~n~naapetun-ti - Kati pana Tapassi Niga.n.tho Naataputto da.n.daani pa~n~naapeti paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa ti. - Tii.ni kho aavuso Gotama Niga.n.tho Naataputto da.n.daani pa~n~naapeti paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, seyyathiida.m kaayada.n.da.m vaciida.n.da.m manoda.n.dan-ti. - Ki.m pana Tapassi a~n~nad-eva kaayada.n.da.m a~n~na.m vaciida.n.da.m a~n~na.m manoda.n.dan-ti. -A~n~nad-eva aavuso Gotama kaayada.n.da.m a~n~na.m vaciida.n.da.m a~n~na.m manoda.n.dan-ti. - Imesa.m pana Tapassi ti.n.na.m da.n.daana.m eva.m pa.tivibhattaana.m eva.m pa.tivisi.t.thaana.m katama.m da.n.da.m Niga.n.tho Naataputto mahaasaavajjatara.m pa~n~naapeti paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, yadi vaa kaayada.n.da.m yadi vaa vaciida.n.da.m yadi vaa manoda.n.dan-ti. - Imesa.m kho aavuso Gotama ti.n.na.m da.n.daana.m eva.m pa.tivibhattaana.m eva.m pa.tivisi.t.thaana.m kaayada.n.da.m Niga.n.tho Naataputto mahaasaavajjatara.m pa~n~naapeti paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, no tathaa vaciida.n.da.m no tathaa manoda.n.dan-ti. - Kaayada.n.dan-ti Tapassi vadesi. - Kaayada.n.dan-ti aavuso Gotama vadaami. -Kaayada.n.dan-ti Tapassi vadesi. - Kaayada.n.dan-ti aavuso Gotama vadaami. - Kaayada.n.dan-ti Tapassi vadesi. -Kaayada.n.dan-ti aavuso Gotama vadaamiiti. Itiha Bhagavaa Diighatapassi.m niga.n.tha.m imasmi.m kathaavatthusmi.m yaavatatiyaka.m pati.t.thaapesi.

[page 373]

Eva.m vutte Diighatapassii niga.n.tho Bhagavanta.m etadavoca: Tva.m pan' aavuso Gotama kati da.n.daani pa~n~naapesi paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa ti.

-- Na kho Tapassi aaci.n.na.m Tathaagatassa da.n.da.m da.n.dan-ti pa~n~naapetu.m, kamma.m kamman-ti kho Tapassi aaci.n.na.m Tathaagatassa pa~n~naapetun-ti. - Tva.m pan' aavuso Gotama kati kammaani pa~n~naapesi paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa ti. - Tii.ni kho aha.m Tapassi kammaani pa~n~naapemi paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, seyyathiida.m kaayakamma.m vaciikamma.m manokamman-ti. - Ki.m pan' aavuso Gotama a~n~nad-eva kaayakamma.m a~n~na.m vaciikamma.m a~n~na.m manokamman-ti. -A~n~nad-eva Tapassi kaayakamma.m a~n~na.m vaciikamma.m a~n~na.m manokamman-ti. - Imesa.m pan' aavuso Gotama ti.n.na.m kammaana.m eva.m pa.tivibhattaana.m eva.m pa.tivisi.t.thaana.m katama.m kamma.m mahaasaavajjatara.m pa~n~naapesi paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, yadi vaa kaayakamma.m yadi vaa vaciikamma.m yadi vaa manokamman-ti. -Imesa.m kho aha.m Tapassi ti.n.na.m kammaana.m eva.m pa.tivibhattaana.m eva.m pa.tivisi.t.thaana.m manokamma.m mahaasaavajjatara.m pa~n~naapemi paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, no tathaa kaayakamma.m no tathaa vaciikamman-ti. - Manokamman-ti aavuso Gotama vadesi. -Manokamman-ti Tapassi vadaami --pe--. Manokamman-ti aavuso Gotama vadesi. - Manokamman-ti Tapassi vadaamiiti.

Itiha Diighatapassii niga.n.tho Bhagavanta.m imasmi.m kathaavatthusmi.m yaavatatiyaka.m pati.t.thaapetvaa u.t.thaay' aasanaa yena Niga.n.tho Naataputto ten' upasa'nkami.

Tena kho pana samayena Niga.n.tho Naataputto mahatiyaa mahatiyaa gihiparisaaya saddhi.m nisinno hoti baalakiniyaa Upaalipamukhaaya. Addasaa kho Niga.n.tho Naataputto Diighatapassi.m niga.n.tha.m duurato va aagacchanta.m, disvaana Diighatapassi.m niga.n.tha.m etad-avoca: Handa kuto nu tva.m Tapassi aagacchasi divaa divassaati. - Ito hi kho aha.m bhante aagacchaami sama.nassa Gotamassa santikaa ti. - Ahu pana te Tapassi sama.nena Gotamena saddhi.m kocid-eva kathaasallaapo

[page 374]

ti. - Ahu kho me bhante sama.nena Gotamena saddhi.m kocid-eva kathaasallaapo ti. - Yathaakatha.m pana te Tapassi ahu sama.nena Gotamena saddhi.m kocid-eva kathaasallaapo ti. Atha kho Diighatapassii niga.n.tho yaavatako ahosi Bhagavataa saddhi.m kathaasallaapo ta.m sabba.m Niga.n.thassa Naataputtassa aarocesi. Eva.m vutte Niga.n.tho Naataputto Diighatapassi.m niga.n.tha.m etad-avoca: Saadhu saadhu Tapassi, yathaa ta.m sutavataa saavakena samma-d-eva satthu saasana.m aajaanantena evam-eva.m Diighatapassinaa niga.n.thena sama.nassa Gotamassa byaakata.m; ki.m hi sobhati chavo manoda.n.do imassa eva.m o.laarikassa kaayada.n.dassa upanidhaaya, atha kho kaayada.n.do va mahaasaavajjataro paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, no tathaa vaciida.n.do no tathaa manoda.n.do ti.

Eva.m vutte Upaali gahapati Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca: Saadhu saadhu bhante Tapassii, yathaa ta.m sutavataa saavakena samma-d-eva satthu saasana.m aajaanantena evam-eva.m bhadantena Tapassinaa sama.nassa Gotamassa byaakata.m; ki.m hi sobhati chavo manoda.n.do imassa eva.m o.laarikassa kaayada.n.dassa upanidhaaya, atha kho kaayada.n.do va mahaasaavajjataro paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, no tathaa vaciida.n.do no tathaa manoda.n.do.

Handa caaha.m bhante gacchaami sama.nassa Gotamassa imasmi.m kathaavatthusmi.m vaada.m aaropessaami. Sace me sama.no Gotamo tathaa pati.t.thissati yathaa bhadantena Tapassinaa pati.t.thaapita.m, seyyathaa pi naama balavaa puriso diighalomika.m e.laka.m lomesu gahetvaa aaka.d.dheyya parika.d.dheyya samparika.d.dheyya evam-evaaha.m sama.na.m Gotama.m vaadena vaada.m aaka.d.dhissaami parika.d.dhissaami samparika.d.dhissaami; seyyathaa pi naama balavaa so.n.dikaakammakaro mahanta.m so.n.dikaakila~nja.m gambhiire udakarahade pakkhipitvaa ka.n.ne gahetvaa aaka.d.dheyya parika.d.dheyya samparika.d.dheyya evam-evaaha.m sama.na.m Gotama.m vaadena vaada.m aaka.d.dhissaami parika.d.dhissaami samparika.d.dhissaami; seyyathaa pi naama balavaa so.n.dikaadhutto vaala.m ka.n.ne gahetvaa odhuneyya niddhuneyya nicchaadeyya evam-evaaha.m sama.na.m Gotama.m vaadena vaada.m odhunissaami niddhunissaami nicchaadessaami;

[page 375]

seyyathaa pi naama ku~njaro sa.t.thihaayano gambhiira.m pokkhara.ni.m ogaahitvaa sa.nadhovika.m naama ki.litajaata.m ki.lati evam-evaaha.m sama.na.m Gotama.m sa.nadhovika.m ma~n~ne kii.litajaata.m kii.lissaami. Handa caaha.m bhante gacchaami sama.nassa Gotamassa imasmi.m kathaavatthusmi.m vaada.m aaropessaamiiti. - Gaccha tva.m gahapati sama.nassa Gotamassa imasmi.m kathaavathusmi.m vaada.m aaropehi; aha.m vaa hi gahapati sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropeyya.m Diighatapassii vaa niga.n.tho tva.m vaa ti.

Eva.m vutte Diighatapassii niga.n.tho Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca: Na kho meta.m bhante ruccati ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropeyya; sama.no hi bhante Gotamo maayaavii, aava.t.tani.m maaya.m jaanaati yaaya a~n~natitthiyaana.m saavake aava.t.tetiiti. - A.t.thaana.m kho eta.m Tapassi anavakaaso ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagaccheyya, .thaana~n-ca kho eta.m vijjati ya.m sama.no Gotamo Upaalissa gahapatissa saavakatta.m upagaccheyya. Gacchaa tva.m gahapati sama.nassa Gotamassa imasmi.m kathaavatthusmi.m vaada.m aaropehi; aha.m vaa hi gahapati sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropeyya.m Diighatapassii vaa niga.n.tho tva.m vaa ti. Dutiyam-pi kho - pe - tatiyampi kho Diighatapassii niga.n.tho Niga.n.tha.m Naataputta.m etadavoca: Na kho meta.m bhante ruccati ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropeyya, sama.no hi bhante Gotamo maayaavii, aava.t.tani.m maaya.m jaanaati yaaya a~n~natitthiyaana.m saavake aava.t.tetiiti. - A.t.thaana.m kho eta.m Tapassi anavakaaso ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagaccheyya, .thaana~n-ca kho eta.m vijjati ya.m sama.no Gotamo Upaalissa gahapatissa saavakatta.m upagaccheyya.

Gaccha tva.m gahapati sama.nassa Gotamassa imasmi.m kathaavatthusmi.m vaada.m aaropehi; aha.m vaa hi gahapati sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropeyya.m Diighatapassii vaa niga.n.tho tva.m vaa ti.

Eva.m bhante ti kho Upaali gahapati Niga.n.thassa Nataputtassa pa.tissutvaa u.t.thaay' aasanaa Niga.n.tha.m Naataputta.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa yena Paavaarikambavana.m yena Bhagavaa ten' upasa'nkami,

[page 376]

upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Upaali gahapati Bhagavanta.m etad-avoca: Aagamaa nu khv-idha bhante Diighatapassii niga.n.tho ti. - Aagamaa khv-idha gahapati Diighatapassii niga.n.tho ti. - Ahu pana te bhante Diighatapassinaa niga.n.thena saddhi.m kocid-eva kathaasallaapo ti.

-- Ahu kho me gahapati Diighatapassinaa niga.n.thena saddhi.m kocid-eva kathaasallaapo ti. - Yathaakatha.m pana te bhante ahu Diighatapassinaa niga.n.thena saddhi.m kocid-eva kathaasallaapo ti. Atha kho Bhagavaa yaavatako ahosi Diighatapassinaa niga.n.thena saddhi.m kathaasallaapo ta.m sabba.m Upaalissa gahapatissa aarocesi. Eva.m vutte Upaali gahapati Bhagavanta.m etad-avoca: Saadhu saadhu bhante Tapassii, yathaa ta.m sutavataa saavakena samma-d-eva satthu saasana.m aajaanantena evam-eva.m Diighatapassinaa niga.n.thena Bhagavato byaakata.m, ki.m hi sobhati chavo manoda.n.do imassa eva.m o.laarikassa kaayada.n.dassa upanidhaaya, atha kho kaayada.n.do va mahaasaavajjataro paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, no tathaa vaciida.n.do no tathaa manoda.n.do ti. - Sace kho tva.m gahapati sacce pati.t.thaaya manteyyaasi siyaa no ettha kathaasallaapo ti. - Sacce aha.m bhante pati.t.thaaya mantessaami, hotu no ettha kathaasallaapo ti.

Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: idh' assa niga.n.tho aabaadhiko dukkhito baa.lhagilaano siitodakapa.tikkhitto u.nhodakapa.tisevii, so siitodaka.m alabhamaano kaala.m kareyya. Imassa pana gahapati Niga.n.tho Naataputto katthuupapatti.m pa~n~naapetiiti. - Atthi bhante Manosattaa naama devaa, tattha so upapajjati, ta.m kissa hetu: asu hi bhante manopa.tibaddho kaala.m karotiiti. - Gahapati gahapati, manasikaritvaa kho gahapati byaakarohi, na kho te sandhiiyati purimena vaa pacchima.m pacchimena vaa purima.m. Bhaasitaa kho pana te gahapati esaa vaacaa: sacce aha.m bhante pati.t.thaaya mantessaami, hotu no ettha kathaasallaapo ti. - Ki~ncaapi bhante Bhagavaa evam-aaha, atha kho kaayada.n.do va mahaasaavajjataro paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, no tathaa vaciida.n.do no tathaa manoda.n.do ti. - Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati:

[page 377]

idh' assa niga.n.tho caatuyaamasa.mvarasa.mvuto sabbavaarivaarito sabbavaariyuto sabbavaaridhuto sabbavaariphu.to, so abhikkamanto pa.tikkamanto bahuu khuddake paa.ne sa'nghaata.m aapaadeti. Imassa pana gahapati Niga.n.tho Naataputto ka.m vipaaka.m pa~n~naapetiiti. - Asa~ncetanika.m bhante Niga.n.tho Naataputto no mahaasaavajja.m pa~n~naapetiiti. - Sace pana gahapati cetetiiti. - Mahaasaavajja.m bhante hotiiti. - Cetana.m pana gahapati Niga.n.tho Naataputto kismi.m pa~n~naapetiiti. -Manoda.n.dasmi.m bhante ti. - Gahapati gahapati, manasikaritvaa kho gahapati byaakarohi, na kho te sandhiiyati purimena vaa pacchima.m pacchimena vaa purima.m. Bhaasitaa kho pana te gahapati esaa vaacaa: sacce aha.m bhante pati.t.thaaya mantessaami, hotu no ettha kathaasallaapo ti. - Ki~ncaapi bhante Bhagavaa evam-aaha, atha kho kaayada.n.do va mahaasaavajjataro paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, no tathaa vaciida.n.do no tathaa manoda.n.do ti.

Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: aya.m Naa.landaa iddhaa c' eva phiitaa ca, bahujanaa aaki.n.namanussaa ti. - Eva.m bhante, aya.m Naa.landaa iddhaa c' eva phiitaa ca, bahujanaa aaki.n.namanussaa ti. - Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: idha puriso aagaccheyya ukkhittaasiko, so eva.m vadeyya: Aha.m yaavatikaa imissaa Naa.landaaya paa.naa te ekena kha.nena ekena muhuttena ekama.msakhala.m ekama.msapu~nja.m karissaamiiti. Ta.m kimma~n~nasi gahapati: pahoti nu kho so puriso yaavatikaa imissaa Naa.landaaya paa.naa te ekena kha.nena ekena muhuttena ekama.msakhala.m ekama.msapu~nja.m kaatun-ti. - Dasa pi bhante purisaa viisatim-pi purisaa ti.msam-pi purisaa cattaariisam-pi purisaa pa~n~naasam-pi purisaa na-ppahonti yaavatikaa imissaa Naa.landaaya paa.naa te ekena kha.nena ekena muhuttena ekama.msakhala.m ekama.msapu~nja.m kaatu.m, ki.m hi sobhati eko chavo puriso ti. - Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: idh' aagaccheyya sama.no vaa braahma.no vaa iddhimaa cetovasippatto, so eva.m vadeyya: Aha.m ima.m Naa.landa.m ekena manopadosena bhasma.m karissaamiiti. Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: pahoti nu kho so sama.no vaa braahma.no vaa iddhimaa cetovasippatto ima.m Naa.landa.m ekena manopadosena bhasma.m kaatun-ti.

[page 378]

- Dasa pi bhante Naa.landaa viisatim-pi Naa.landaa ti.msam-pi Naa.landaa cattaariisam-pi Naa.landaa pa~n~naasam-pi Naa.landaa pahoti so sama.no vaa braahma.no vaa iddhimaa cetovasippatto ekena manopadosena bhasma.m kaatu.m, ki.m hi sobhati ekaa chavaa Naa.landaa ti. - Gahapati gahapati, manasikaritvaa kho gahapati byaakarohi, na kho te sandhiiyati purimena vaa pacchima.m pacchimena vaa purima.m. Bhaasitaa kho pana te gahapati esaa vaacaa: sacce aha.m bhante pati.t.thaaya mantessaami, hotu no ettha kathaasallaapo ti. - Ki~ncaapi bhante Bhagavaa evam-aaha, atha kho kaayada.n.do va mahaasaavajjataro paapassa kammassa kiriyaaya paapassa kammassa pavattiyaa, no tathaa vaciida.n.do no tathaa manoda.n.do ti. - Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: sutan-te: Da.n.dakaara~n~na.m Kaali'ngaara~n~na.m Mejjhaara~n~na.m Maata'ngaara~n~na.m ara~n~na.m ara~n~nabhuutan-ti. - Eva.m bhante, suta.m me: Da.n.dakaara~n~na.m Kaali'ngaara~n~na.m Mejjhaara~n~na.m Maata'ngaara~n~na.m ara~n~na.m ara~n~nabhuutan-ti.- Ta.m kim-ma~n~nasi gahapati: kinti te suta.m: kena ta.m Da.n.dakaara~n~na.m Kaali'ngaara~n~na.m Mejjhaara~n~na.m Maata'ngaara~n~na.m ara~n~na.m ara~n~nabhuutan-ti. - Suta.m meta.m bhante: isiina.m manopadosena ta.m Da.n.dakaara~n~na.m Kaali'ngaara~n~na.m Mejjhaara~n~na.m Maata'ngaara~n~na.m ara~n~na.m ara~n~nabhuutan-ti. - Gahapati gahapati, manasikaritvaa kho gahapati byaakarohi, na kho te sandhiiyati purimena vaa pacchima.m pacchimena vaa purima.m. Bhaasitaa kho pana te gahapati esaa vaacaa: sacce aha.m bhante pati.t.thaaya mantessaami, hotu no ettha kathaasallaapo ti.

Purimen' evaaha.m bhante opammena Bhagavato attamano abhiraddho, api caaha.m imaani Bhagavato vicitraani pa~nhapa.tibhaanaani sotukaamo evaaha.m Bhagavanta.m paccaniikaatabba.m ama~n~nissa.m. Abhikkanta.m bhante, abhikkanta.m bhante. Seyyathaa pi bhante nikujjita.m vaa ukkujjeyya, pa.ticchanna.m vaa vivareyya, muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya: cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva.m Bhagavataa anekapariyaayena dhammo pakaasito. Esaaha.m bhante Bhagavanta.m sara.na.m gacchaami dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca,

[page 379]

upaasaka.m ma.m Bhagavaa dhaaretu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan-ti.

Anuviccakaara.m kho gahapati karohi, anuviccakaaro tumhaadisaana.m ~naatamanussaana.m saadhu hotiiti. - Iminaa p' aha.m bhante Bhagavato bhiyyosomattaaya attamano abhiraddho ya.m ma.m Bhagavaa evam-aaha: Anuviccakaara.m kho gahapati karohi, anuviccakaaro tumhaadisaana.m ~naatamanussaana.m saadhu hotiiti. Ma.m hi bhante a~n~natitthiyaa saavaka.m labhitvaa kevalakappa.m Naa.landa.m pa.taaka.m parihareyyu.m: Upaal' amhaaka.m gahapati saavakattuupagato ti. Atha ca pana ma.m Bhagavaa evam-aaha: Anuviccakaara.m kho gahapati karohi, anuviccakaaro tumhaadisaana.m ~naatamanussaana.m saadhu hotiiti.

Esaaha.m bhante dutiyam-pi Bhagavanta.m sara.na.m gacchaami dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca, upaasaka.m ma.m Bhagavaa dhaaretu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan-ti.

Diigharatta.m kho te gahapati niga.n.thaana.m opaanabhuuta.m kula.m, yena nesa.m upagataana.m pi.n.daka.m daatabba.m ma~n~neyyaasiiti. - Iminaa p' aha.m bhante Bhagavato bhiyyosomattaaya attamano abhiraddho ya.m ma.m Bhagavaa evam-aaha: Diigharatta.m kho te gahapati niga.n.thaana.m opaanabhuuta.m kula.m, yena nesa.m upagataana.m pi.n.daka.m daatabba.m ma~n~neyyaasiiti. Suta.m meta.m bhante: Sama.no Gotamo evam-aaha: mayham-eva daana.m daatabba.m na a~n~nesa.m daana.m daatabba.m, mayhameva saavakaana.m daana.m daatabba.m na a~n~nesa.m saavakaana.m daana.m daatabba.m, mayham-eva dinna.m mahapphala.m na a~n~nesa.m dinna.m mahapphala.m, mayham-eva saavakaana.m dinna.m mahapphala.m na a~n~nesa.m saavakaana.m dinna.m mahapphalan-ti. Atha ca pana ma.m Bhagavaa niga.n.thesu pi daane samaadapeti. Api ca bhante mayam-ettha kaala.m jaanissaama. Esaaha.m bhante tatiyam-pi Bhagavanta.m sara.na.m gacchaami dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca, upaasaka.m ma.m Bhagavaa dhaaretu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan ti.

Atha kho Bhagavaa Upaalissa gahapatissa aanupubbikatha.m kathesi, seyyathiida.m daanakatha.m siilakatha.m saggakatha.m, kaamaana.m aadiinava.m okaara.m sa'nkilesa.m, nekkhamme aanisa.msa.m pakaasesi. Yadaa Bhagavaa a~n~naasi Upaali.m gahapati.m kallacitta.m muducitta.m viniivara.nacitta.m udaggacitta.m pasannacitta.m atha yaa buddhaana.m saamukka.msikaa dhammadesanaa ta.m pakaasesi:

[page 380]

dukkha.m samudaya.m nirodha.m magga.m. Seyyathaa pi naama suddha.m vattha.m apagatakaa.laka.m samma-d-eva rajana.m patiga.nheyya, evam-eva.m Upaalissa gahapatissa tasmi.m yeva aasane viraja.m viitamala.m dhammacakkhu.m udapaadi: ya.m ki~nci samudayadhamma.m sabban-ta.m nirodhadhamman-ti.

Atha kho Upaali gahapati di.t.thadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogaa.lhadhammo ti.n.navicikiccho vigatakatha.mkatho vesaarajjappatto aparappaccayo satthusaasane Bhagavanta.m etad-avoca: Handa ce daani maya.m bhante gacchaama, bahukiccaa maya.m bahukara.niiyaa ti. - Yassa daani tva.m gahapati kaala.m ma~n~nasiiti.

Atha kho Upaali gahapati Bhagavato bhaasita.m abhinanditvaa anumoditvaa u.t.thaay' aasanaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa yena saka.m nivesana.m ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa dovaarika.m aamantesi: Ajjatagge samma dovaarika aavaraami dvaara.m ni a.n.thaana.m niga.n.thiina.m, anaava.ta.m dvaara.m Bhagavato bhikkhuuna.m bhikkhuniina.m upaasakaana.m upaasikaana.m; sace koci niga.n.tho aagacchati tam-ena.m tva.m eva.m vadeyyaasi: ti.t.tha bhante, maa paavisi, ajjatagge Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato, aava.ta.m dvaara.m niga.n.thaana.m niga.n.thiina.m, anaava.ta.m dvaara.m Bhagavato bhikkhuuna.m bhikkhuniina.m upaasakaana.m upaasikaana.m; sace te bhante pi.n.dakena attho etth' eva ti.t.tha, etth' eva te aaharissantiiti. Eva.m bhante ti kho dovaariko Upaalissa gahapatissa paccassosi.

Assosi kho Diighatapassii niga.n.tho: Upaali kira gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato ti. Atha kho Diighatapassii niga.n.tho yena Niga.n.tho Naataputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca:

Suta.m meta.m bhante: Upaali kira gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato ti. - A.t.thaana.m kho eta.m Tapassi anavakaaso ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagaccheyya, .thaana~n-ca kho eta.m vijjati ya.m sama.no Gotamo Upaalissa gahapatissa saavakatta.m upagaccheyyaati.

[page 381]

Dutiyam-pi kho - pe - tatiyam-pi kho Diighatapassii niga.n.tho Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca: Suta.m meta.m bhante: Upaali kira gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato ti. - A.t.thaana.m kho eta.m Tapassi anavakaaso ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagaccheyya, .thaana~n-ca kho eta.m vijjati ya.m sama.no Gotamo Upaalissa gahapatissa saavakatta.m upagaccheyyaati. - Handaaha.m bhante gacchaami yaava jaanaami yadi vaa Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato yadi vaa no ti. - Gaccha tva.m Tapassi jaanaahi yadi vaa Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato yadi vaa no ti.

Atha kho Diighatapassii niga.n.tho yena Upaalissa gahapatissa nivesana.m ten' upasa'nkami. Addasaa kho dovaariko Diighatapassi.m niga.n.tha.m duurato va aagacchanta.m, disvaana Diighatapassi.m niga.n.tha.m etad-avoca: Ti.t.tha bhante, maa paavisi, ajjatagge Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato, aava.ta.m dvaara.m niga.n.thaana.m niga.n.thiina.m, anaava.ta.m dvaara.m Bhagavato bhikkhuuna.m bhikkhuniina.m upaasakaana.m upaasikaana.m; sace te bhante pi.n.dakena attho etth' eva ti.t.tha. etth' eva te aaharissantiiti. Na me aavuso pi.n.dakena attho ti vatvaa tato pa.tinivattitvaa yena Niga.n.tho Naataputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca: Sacca.m yeva kho bhante ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato. Eta.m kho te aha.m bhante naalattha.m: na kho meta.m bhante ruccati ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropeyya, sama.no hi bhante Gotamo maayaavii, aava.t.tani.m maaya.m jaanaati yaaya a~n~natitthiyaana.m saavake aava.t.tetiiti. Aava.t.to kho te bhante Upaali gahapati sama.nena Gotamena aava.t.taniyaa maayaayaati. - A.t.thaana.m kho eta.m Tapassi anavakaaso ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagaccheyya, .thaana~n-ca kho eta.m vijjati ya.m sama.no Gotamo Upaalissa gahapatissa saavakatta.m upagaccheyyaati. Dutiyampi kho - pe - tatiyam-pi kho Diighatapassii niga.n.tho Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca: Sacca.m yeva kho bhante ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato.

[page 382]

Eta.m kho te aha.m bhante naalattha.m: na kho meta.m bhante ruccati ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropeyya, sama.no hi bhante Gotamo maayaavii, aava.t.tani.m maaya.m jaanaati yaaya a~n~natitthiyaana.m saavake aava.t.tetiiti.

Aava.t.to kho te bhante Upaali gahapati sama.nena Gotamena aava.t.taniyaa maayaayaati. - A.t.thaana.m kho eta.m Tapassi anavakaaso ya.m Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagaccheyya, .thaana~n-ca kho eta.m vijjati ya.m sama.no Gotamo Upaalissa gahapatissa saavakatta.m upagaccheyya.

Handa caaha.m Tapassi gacchaami yaava saama.m yeva jaanaami yadi vaa Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato yadi vaa no ti.

Atha kho Niga.n.tho Naataputto mahatiyaa niga.n.thaparisaaya saddhi.m yena Upaalissa gahapatissa nivesana.m ten' upasa'nkami. Addasaa kho dovaariko Niga.n.tha.m Naataputta.m duurato va aagacchanta.m, disvaana Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca:

Ti.t.tha bhante, maa paavisi, ajjatagge Upaali gahapati sama.nassa Gotamassa saavakatta.m upagato, aava.ta.m dvaara.m niga.n.thaana.m niga.n.thiina.m, anaava.ta.m dvaara.m Bhagavato bhikkhuuna.m bhikkhuniina.m upaasakaana.m upaasikaana.m; sace te bhante pi.n.dakena attho etth' eva ti.t.tha, etth' eva te aaharissantiiti.

-- Tena hi samma dovaarika yena Upaali gahapati ten' upasa'nkama, upasa'nkamitvaa Upaali.m gahapati.m eva.m vadehi:

Niga.n.tho bhante Naataputto mahatiyaa niga.n.thaparisaaya saddhi.m bahidvaarako.t.thake .thito, so te dassanakaamo ti. Eva.m bhante ti kho dovaariko Niga.n.thassa Naataputtassa pa.tissutvaa yena Upaali gahapati ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Upaali.m gahapati.m etad-avoca: Niga.n.tho bhante Naataputto mahatiyaa niga.n.thaparisaaya saddhi.m bahidvaarako.t.thake .thito, so te dassanakaamo ti. - Tena hi samma dovaarika majjhimaaya dvaarasaalaaya aasanaani pa~n~naapehiiti. Eva.m bhante ti kho dovaariko Upaalissa gahapatissa pa.tissutvaa majjhimaaya dvaarasaalaaya aasanaani pa~n~naapetvaa yena Upaali gahapati ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Upaali.m gahapati.m etad-avoca:

Pa~n~nattaani kho te bhante majjhimaaya dvaarasaalaaya aasanaani, yassa daani kaala.m ma~n~nasiiti. Atha kho Upaali gahapati yena majjhimaa dvaarasaalaa ten' upasa'nkami,

[page 383]

upasa'nkamitvaa ya.m tattha aasana.m agga~n-ca se.t.tha~n-ca uttama~n-ca pa.niita~n-ca tattha nisiiditvaa dovaarika.m aamantesi: Tena hi samma dovaarika yena Niga.n.tho Naataputto ten' upasa'nkama, upasa'nkamitvaa Niga.n.tha.m Naataputta.m eva.m vadehi: Upaali bhante gahapati evam-aaha: Pavisa kira bhante sace aaka'nkhasiiti.

Eva.m bhante ti kho dovaariko Upaalissa gahapatissa pa.tissutvaa yena Niga.n.tho Naataputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca: Upaali bhante gahapati evam-aaha: Pavisa kira bhante sace aaka'nkhasiiti. Atha kho Niga.n.tho Naataputto mahatiyaa niga.n.thaparisaaya saddhi.m yena majjhimaa dvaarasaalaa ten' upasa'nkami.

Atha kho Upaali gahapati ya.m suda.m pubbe va yato passati Niga.n.tha.m Naataputta.m duurato va aagacchanta.m disvaana tato paccuggantvaa ya.m tattha aasana.m agga~n-ca se.t.tha~n-ca uttama~n-ca pa.niita~n-ca ta.m uttaraasa'ngena pamajjitvaa pariggahetvaa nisiidaapeti, so daani ya.m tattha aasana.m agga~n-ca se.t.tha~n-ca uttama~n-ca pa.niita~n-ca tattha saama.m nisiiditvaa Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca: Sa.mvijjante kho bhante aasanaani, sace aaka'nkhasi nisiidaati. Eva.m vutte Niga.n.tho Naataputto Upaali.m gahapati.m etad-avoca: Ummatto si tva.m gahapati, datto si tva.m gahapati: gacchaam' aha.m bhante sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropessaamiiti gantvaa mahataa si vaadasa'nghaa.tena pa.timukko aagato. Seyyathaa pi gahapati puriso a.n.dahaarako gantvaa ubbhatehi a.n.dehi aagaccheyya, seyyathaa vaa pana gahapati puriso akkhikahaarako gantvaa ubbhatehi akkhiihi aagaccheyya, evam-eva kho tva.m gahapati: gacchaam' aha.m bhante sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropessaamiiti gantvaa mahataa si vaadasa'nghaa.tena pa.timukko aagato. Aava.t.to si kho tva.m gahapati sama.nena Gotamena aava.t.taniyaa maayaayaati.

Bhaddikaa bhante aava.t.tanii maayaa, kalyaa.nii bhante aava.t.tanii maayaa. Piyaa me bhante ~naatisaalohitaa imaaya aava.t.taniyaa aava.t.teyyu.m piyaanam-pi me assa ~naatisaalohitaana.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Sabbe ce pi bhante khattiyaa imaaya aava.t.taniyaa aava.t.teyyu.m sabbesaana.m p' assa khattiyaana.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya.

[page 384]

Sabbe ce pi bhante braahma.naa - pe - vessaa - pe - suddaa imaaya aava.t.taniyaa aava.t.teyyu.m sabbesaana.m p' assa suddaana.m diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Sadevako ce pi bhante loko samaarako sabrahmako sassama.nabraahma.nii pajaa sadevamanussaa imaaya aava.t.taniyaa aava.t.teyya sadevakassa p' assa lokassa samaarakassa sabrahmakassa sassama.nabraahma.niyaa pajaaya sadevamanussaaya diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Tena hi bhante upaman-te karissaami, upamaaya p' idh' ekacce vi~n~nuu purisaa bhaasitassa attha.m aajaananti.

Bhuutapubba.m bhante a~n~natarassa braahma.nassa ji.n.nassa vuddhassa mahallakassa daharaa maa.navikaa pajaapatii ahosi gabbhinii upavija~n~naa. Atha kho bhante saa maa.navikaa ta.m braahma.na.m etad-avoca: Gaccha tva.m braahma.na aapa.naa makka.tacchaapaka.m ki.nitvaa aanehi yo me kumaarakassa kii.laapanako bhavissatiiti. Eva.m vutte bhante so braahma.no ta.m maa.navika.m etad-avoca: Aagamehi taava bhoti yaava vijaayasi; sace tva.m bhoti kumaaraka.m vijaayissasi tassaa te aha.m aapa.naa makka.tacchaapaka.m ki.nitvaa aanissaami yo te kumaarakassa kii.laapanako bhavissati; sace pana tva.m bhoti kumaarika.m vijaayissasi tassaa te aha.m aapa.naa makka.tacchaapika.m ki.nitvaa aanissaami yaa te kumaarikaaya kii.laapanikaa bhavissatiiti. Dutiyam-pi kho bhante saa maa.navikaa ta.m braahma.na.m etad-avoca: Gaccha tva.m braahma.na aapa.naa makka.tacchaapaka.m ki.nitvaa aanehi yo me kumaarakassa kii.laapanako bhavissatiiti. Dutiyam-pi kho bhante so braahma.no ta.m maa.navika.m etad-avoca: Aagamehi taava bhoti yaava vijaayasi; sace tva.m bhoti kumaaraka.m vijaayissasi tassaa te aha.m aapa.naa makka.tacchaapaka.m ki.nitvaa aanissaami yo te kumaarakassa kii.laapanako bhavissati; sace pana tva.m bhoti kumaarika.m vijaayissasi tassaa te aha.m aapa.naa makka.tacchaapika.m ki.nitvaa aanissaami yaa te kumaarikaaya kii.laapanikaa bhavissatiiti.

Tatiyam-pi kho bhante saa maa.navikaa ta.m braahma.na.m etadavoca: Gaccha tva.m braahma.na aapa.naa makka.tacchaapaka.m ki.nitvaa aanehi yo me kumaarakassa kii.laapanako bhavissatiiti.

Atha kho bhante so braahma.no tassaa maa.navikaaya saaratto pa.tibaddhacitto aapa.naa makka.tacchaapaka.m ki.nitvaa aanetvaa ta.m maa.navika.m etad-avoca: Ayan-te bhoti aapa.naa makka.tacchaapako ki.nitvaa aaniito yo te kumaarakassa kii.laapanako bhavissatiiti.

[page 385]

Eva.m vutte bhante saa maa.navikaa ta.m braahma.na.m etad-avoca: Gaccha tva.m braahma.na ima.m makka.tacchaapaka.m aadaaya yena Rattapaa.ni rajakaputto ten' upasa'nkama, upasa'nkamitvaa Rattapaa.ni.m rajakaputta.m eva.m vadehi:

Icchaam' aha.m samma Rattapaa.ni ima.m makka.tacchaapaka.m piitaavalepana.m naama ra'ngajaata.m ra~njita.m aako.titapaccaako.tita.m ubhatobhaagavima.t.than-ti. Atha kho bhante so braahma.no tassaa maa.navikaaya saaratto pa.tibaddhacitto ta.m makka.tacchaapaka.m aadaaya yena Rattapaa.ni rajakaputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Rattapaa.ni.m rajakaputta.m etad-avoca: Icchaam' aha.m samma Rattapaa.ni ima.m makka.tacchaapaka.m piitaavalepana.m naama ra'ngajaata.m ra~njita.m aako.titapaccaako.tita.m ubhatobhaagavima.t.than-ti. Eva.m vutte bhante Rattapaa.ni rajakaputto ta.m braahma.na.m etad-avoca: Aya.m kho te bhante makka.tacchaapako ra'ngakkhamo hi kho, no aako.tanakkhamo no vimajjanakkhamo ti. Evam-eva kho bhante baalaana.m niga.n.thaana.m vaado ra'ngakkhamo hi kho baalaana.m no pa.n.ditaana.m, no anuyogakkhamo no vimajjanakkhamo. Atha kho bhante so braahma.no aparena samayena nava.m dussayuga.m aadaaya yena Rattapaa.ni rajakaputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Rattapaa.ni.m rajakaputta.m etad-avoca: Icchaam' aha.m samma Rattapaa.ni ima.m nava.m dussayuga.m piitaavalepana.m naama ra'ngajaata.m ra~njita.m aako.titapaccaako.tita.m ubhatobhaagavima.t.than-ti. Eva.m vutte bhante Rattapaa.ni rajakaputto ta.m braahma.na.m etad-avoca: Ida.m kho te bhante nava.m dussayuga.m ra'ngakkhama~n-c' eva aako.tanakkhama~nca vimajjanakkhama~n-caati. Evam-eva kho bhante tassa Bhagavato vaado arahato sammaasambuddhassa ra'ngakkhamo c' eva pa.n.ditaana.m no baalaana.m anuyogakkhamo ca vimajjanakkhamo caati.

Saraajikaa kho ta.m gahapati parisaa eva.m jaanaati: Upaali gahapati Niga.n.thassa Naataputtassa saavako ti; kassa ta.m gahapati saavaka.m dhaaremaati. Eva.m vutte Upaali gahapati u.t.thaay' aasanaa eka.msa.m uttaraasa'nga.m karitvaa yena Bhagavaa ten' a~njalim-pa.naametvaa Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca:

[page 386]

Tena hi bhante su.nohi yassaaha.m saavako:

Dhiirassa vigatamohassa pabhinnakhilassa vijitavijayassa
anighassa susamacittassa vuddhasiilassa saadhupa~n~nassa
vessantarassa vimalassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmi.
Akatha.mkathissa tusitassa vantalokaamisassa muditassa
katasama.nassa manujassa antimasaariirassa narassa
anopamassa virajassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmi.
Asa.msayassa kusalassa venayikassa saarathivarassa
anuttarassa ruciradhammassa nikka'nkhassa pabhaasakarassa
maanacchidassa viirassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmi.
Nisabhassa appameyyassa gambhiirassa monapattassa
khema.mkarassa vedassa dhamma.t.thassa sa.mvutattassa
sa'ngaatigassa muttassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmi.
Naagassa pantasenassa khii.nasa.myojanassa muttassa
pa.timantakassa dhonassa pannadhajassa viitaraagassa
dantassa nippapa~ncassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmi.
Isisattamassa akuhassa tevijjassa brahmapattassa
nahaatakassa padakassa passaddhassa viditavedassa
purindadassa sakkassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmi.
Ariyassa bhaavitattassa pattipattassa veyyaakara.nassa
satiimato vipassissa anabhinatassa no apanatassa
anejassa vasippattassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmi.
Sammaggatassa jhaayissa ananugatantarassa suddhassa
asitassa appahiinassa pavivittassa aggapattassa
ti.n.nassa taarayantassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmi.
Santassa bhuuripa~n~nassa mahaapa~n~nassa viitalobhassa
tathaagatassa sugatassa appa.tipuggalassa asamassa
visaaradassa nipu.nassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmi.
Ta.nhacchidassa buddhassa viitadhuumassa anupalittassa
aahuneyyassa yakkhassa uttamapuggalassa atulassa
mahato yasaggapattassa Bhagavato tassa saavako 'ham-asmiiti.

Kadaa sa~n~nuu.lhaa pana te gahapati ime sama.nassa Gotamassa va.n.naa ti. - Seyyathaa pi bhante naanaapupphaana.m mahaa puppharaasi,

[page 387]

tam-ena.m dakkho maalaakaaro vaa maalaakaarantevaasii vaa vicitra.m maala.m gantheyya, evam-eva kho bhante so Bhagavaa anekava.n.no anekasatava.n.no. Ko hi bhante va.n.naarahassa va.n.na.m na karissatiiti.

Atha kho Niga.n.thassa Naataputtassa Bhagavato sakkaara.m asahamaanassa tatth' eva u.nha.m lohita.m mukhato ugga~nchiiti.

UPAaLISUTTANTA.M CHA.T.THA.M.

 


 

LVII. Kukkura-Vatika Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Ko.liyesu viharati; Haliddavasana.m naama Ko.liyaana.m nigamo. Atha kho Pu.n.no ca Ko.liyaputto govatiko acelo ca Seniyo kukkuravatiko yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa Pu.n.no Ko.liyaputto govatiko Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi, acelo pana Seniyo kukkuravatiko Bhagavataa saddhi.m sammodi, sammodaniiyam katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa kukkuro va palikujjitvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Pu.n.no Ko.liyaputto govatiko Bhagavanta.m etad-avoca: Aya.m bhante acelo Seniyo kukkuravatiko dukkarakaarako, chamaanikkhitta.m bhu~njati, tassa ta.m kukkuravata.m diigharatta.m samatta.m samaadi.n.na.m, tassa kaa gati ko abhisamparaayo ti. - Ala.m Pu.n.na, ti.t.that' eta.m, maa ma.m eta.m pucchiiti. - Dutiyam-pi kho - pe - tatiyam-pi kho Pu.n.no Ko.liyaputto govatiko Bhagavanta.m etadavoca: Aya.m bhante acelo Seniyo kukkuravatiko dukkarakaarako, chamaanikkhitta.m bhu~njati, tassa ta.m kukkuravata.m diigharatta.m samatta.m samaadi.n.na.m, tassa kaa gati ko abhisamparaayo ti. - Addhaa kho te aha.m Pu.n.na na labhaami:

ala.m Pu.n.na, ti.t.that' eta.m, maa ma.m eta.m pucchiiti, api ca te aha.m byaakarissaami. Idha Pu.n.na ekacco kukkuravata.m bhaaveti paripu.n.na.m abboki.n.na.m, kukkurasiila.m {bhaaveti} paripu.n.na.m abboki.n.na.m, kukkuracitta.m bhaaveti paripu.n.na.m abboki.n.na.m,

[page 388]

kukkuraakappa.m bhaaveti paripu.n.na.m abboki.n.na.m. So kukkuravata.m bhaavetvaa paripu.n.na.m abboki.n.na.m, kukkurasiila.m bhaavetvaa paripu.n.na.m abboki.n.na.m, kukkuracitta.m bhaavetvaa paripu.n.na.m abboki.n.na.m, kukkuraakappa.m bhaavetvaa paripu.n.na.m abboki.n.na.m, kaayassa bhedaa parammara.naa kukkuraana.m sahabyata.m upapajjati. Sace kho pan' assa eva.m di.t.thi hoti: iminaa 'ha.m siilena vaa vatena vaa tapena vaa brahmacariyena vaa devo vaa bhavissaami deva~n~nataro vaa ti.

saa 'ssa hoti micchaadi.t.thi. Micchaadi.t.thissa kho aha.m Pu.n.na dvinna.m gatiina.m a~n~natara.m gati.m vadaami: niraya.m vaa tiracchaanayoni.m vaa. Iti kho Pu.n.na sampajjamaana.m kukkuravata.m kukkuraana.m sahabyata.m upaneti, vipajjamaana.m nirayan-ti.

Eva.m vutte acelo Seniyo kukkuravatiko parodi assuuni pavattesi. Atha kho Bhagavaa Pu.n.na.m Ko.liyaputta.m govatika.m etad-avoca: Eta.m kho te aha.m Pu.n.na naalattha.m:

ala.m Pu.n.na, ti.t.that' eta.m, maa ma.m eta.m pucchiiti. -Naaha.m bhante eta.m rodaami ya.m ma.m Bhagavaa evam-aaha.

Api ca me ida.m bhante kukkuravata.m diigharatta.m samatta.m samaadi.n.na.m. Aya.m bhante Pu.n.no Ko.liyaputto govatiko, tassa ta.m govata.m diigharatta.m samatta.m samaadi.n.na.m, tassa kaa gati ko abhisamparaayo ti. - Ala.m Seniya, ti.t.that' eta.m, maa ma.m eta.m pucchiiti. Dutiyam-pi kho - pe - tatiyampi kho acelo Seniyo kukkuravatiko Bhagavanta.m etad-avoca:

Aya.m bhante Pu.n.no Ko.liyaputto govatiko, tassa ta.m govata.m diigharatta.m samatta.m samaadi.n.na.m, tassa kaa gati ko abhisamparaayo ti. - Addhaa kho te aha.m Seniya na labhaami:

ala.m Seniya, ti.t.that' eta.m, maa ma.m eta.m pucchiiti, api ca te aha.m byaakarissaami. Idha Seniya ekacco govata.m bhaaveti paripu.n.na.m abboki.n.na.m, gosiila.m bhaaveti paripu.n.na.m abboki.n.na.m, gocitta.m bhaaveti paripu.n.na.m abboki.n.na.m, gavaakappa.m bhaaveti paripu.n.na.m abboki.n.na.m. So govatam bhaavetvaa paripu.n.na.m abboki.n.na.m, gosiila.m bhaavetvaa paripu.n.na.m abboki.n.na.m, gocitta.m bhaavetvaa paripu.n.na.m abboki.n.na.m, gavaakappa.m bhaavetvaa paripu.n.na.m abboki.n.na.m, kaayassa bhedaa param-mara.naa gunna.m sahabyaata.m upapajjati. Sace kho pan' assa eva.m di.t.thi hoti:

[page 389]

iminaa 'ha.m siilena vaa vatena vaa tapena vaa brahmacariyena vaa devo vaa bhavissaami deva~n~nataro vaa ti, saa 'ssa hoti micchaadi.t.thi. Micchaadi.t.thissa kho aha.m Seniya dvinna.m gatiina.m a~n~natara.m gati.m vadaami:

niraya.m vaa tiracchaanayoni.m vaa. Iti kho Seniya sampajjamaana.m govata.m gunna.m sahabyata.m upaneti, vipajjamaana.m nirayan-ti.

Eva.m vutte Pu.n.no Ko.liyaputto govatiko parodi assuuni pavattesi. Atha kho Bhagavaa acela.m Seniya.m kukkuravatika.m etad-avoca: Eta.m kho te aha.m Seniya naalattha.m:

ala.m Seniya, ti.t.that' eta.m, maa ma.m eta.m pucchiiti. - Naaha.m bhante eta.m rodaami ya.m ma.m Bhagavaa evam-aaha. api ca me ida.m bhante govata.m diigharatta.m samatta.m samaadi.n.na.m.

Eva.m pasanno aha.m bhante Bhagavati: pahoti Bhagavaa tathaa dhamma.m desetu.m yathaa aha~n-c' ev' ima.m govata.m pajaheyya.m aya~n-ca acelo Seniyo kukkuravatiko ta.m kukkuravata.m pajaheyyaati. - Tena hi Pu.n.na su.naahi saadhuka.m manasikarohi. bhaasissaamiiti. Evam-bhante ti kho Pu.n.no Ko.liyaputto govatiko Bhagavato paccassosi. Bhagavaa etadavoca:

Cattaar' imaani Pu.n.na kammaani mayaa saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa paveditaani, katamaani cattaari: Atthi Pu.n.na kamma.m ka.nha.m ka.nhavipaaka.m, atthi Pu.n.na kamma.m sukka.m sukkavipaaka.m, atthi Pu.n.na kamma.m ka.nhasukka.m ka.nhasukkavipaaka.m, atthi Pu.n.na kamma.m aka.nha.m asukka.m aka.nhaasukkavipaaka.m kamma.m kammakkhayaaya sa.mvattati.

Katama~n-ca Pu.n.na kamma.m ka.nha.m ka.nhavipaaka.m: Idha Pu.n.na ekacco sabyaabajjha.m kaayasa'nkhaara.m abhisa'nkharoti sabyaabajjha.m vaciisa'nkhaara.m abhisa'nkharoti sabyaabajjha.m manosa'nkhaara.m abhisa'nkharoti. So sabyaabajjha.m kaayasa'nkhaara.m abhisa'nkharitvaa sabyaabajjha.m vaciisa'nkhaara.m abhisa'nkharitvaa sabyaabajjha.m manosa'nkhaara.m abhisa'nkharitvaa sabyaabajjha.m loka.m upapajjati. Tam-ena.m sabyaabajjha.m loka.m upapanna.m samaana.m sabyaabajjhaa phassaa phusanti. So sabyaabajjhehi phassehi phu.t.tho samaano sabyaabajjha.m vedana.m vedeti ekantadukkha.m seyyathaa pi sattaa nerayikaa.

[page 390]

Iti kho Pu.n.na bhuutaa bhuutassa upapatti hoti, ya.m karoti tena upapajjati, upapannam-ena.m phassaa phusanti.

Eva.m p' aha.m Pu.n.na: kammadaayaadaa sattaa ti vadaami. Ida.m vuccati Pu.n.na kamma.m ka.nha.m ka.nhavipaaka.m. Katama~nca Pu.n.na kamma.m sukka.m sukkavipaaka.m: Idha Pu.n.na ekacco abyaabajjha.m kaayasa'nkhaara.m abhisa'nkharoti abyaabajjha.m vaciisa'nkhaara.m abhisa'nkharoti abyaabajjha.m manosa'nkhaara.m abhisa'nkharoti. So abyaabajjha.m kaayasa'nkhaara.m abhisa'nkharitvaa abyaabajjha.m vaciisa'nkhaara.m abhisa'nkharitvaa abyaabajjha.m manosa'nkhaara.m abhisa'nkharitvaa abyaabajjha.m loka.m upapajjati. Tam-ena.m abyaabajjha.m loka.m upapanna.m samaana.m abyaabajjhaa phassaa phusanti. So abyaabajjhehi phassehi phu.t.tho samaano abyaabajjha.m vedana.m vedeti ekantasukha.m seyyathaa pi devaa Subhaki.n.naa. Iti kho Pu.n.na bhuutaa bhuutassa upapatti hoti, ya.m karoti tena upapajjati, upapannam-ena.m phassaa phusanti. Eva.m p' aha.m Pu.n.na:

kammadaayaadaa sattaa ti vadaami. Ida.m vuccati Pu.n.na kamma.m sukka.m sukkavipaaka.m. katama~n-ca Pu.n.na kamma.m ka.nhasukka.m ka.nhasukkavipaaka.m: idha Pu.n.na ekacco sabyaabajjham-pi abyaabajjham-pi kaayasa'nkhaara.m abhisa'nkharoti sabyaabajjham-pi abyaabajjham-pi vaciisa'nkhaara.m abhisa'nkharoti sabyaabajjham-pi abyaabajjham-pi manosa'nkhaara.m abhisa'nkharoti. So sabyaabajjham-pi abyaabajjham-pi kaayasa'nkhaara.m abhisa'nkharitvaa sabyaabajjham-pi abyaabajjham-pi vaciisa'nkhaara.m abhisa'nkharitvaa sabyaabajjham-pi abyaabajjhampi manosa'nkhaara.m abhisa'nkharitvaa sabyaabajjham-pi abyaabajjham-pi loka.m upapajjati. Tam-ena.m sabyaabajjham-pi abyaabajjham-pi loka.m upapanna.m samaana.m sabyaabajjhaa pi abyaabajjhaa pi phassaa phusanti. So sabyaabajjhehi pi abyaabajjhehi pi phassehi phu.t.tho samaano sabyaabajjham-pi abyaabajjham-pi vedana.m vedeti voki.n.na.m sukhadukkha.m seyyathaa pi manussaa ekacce ca devaa ekacce ca vinipaatikaa. iti kho Pu.n.na bhuutaa bhuutassa upapatti hoti, ya.m karoti tena upapajjati, upapannam-ena.m phassaa phusanti. Evam p' aha.m Pu.n.na: kammadaayaadaa sattaa ti vadaami. Ida.m vuccati Pu.n.na kamma.m ka.nhasukka.m ka.nhasukkavipaaka.m. Katama~n-ca Pu.n.na kamma.m aka.nha.m asukka.m aka.nhaasukkavipaaka.m kamma.m kammakkhayaaya sa.mvattati:

[page 391]

Tatra Pu.n.na yam-ida.m kamma.m ka.nha.m ka.nhavipaaka.m tassa pahaanaaya yaa cetanaa, yam-p' ida.m kamma.m sukka.m sukkavipaaka.m tassa pahaanaaya yaa cetanaa, yam-p' ida.m kamma.m ka.nhasukka.m ka.nhasukkavipaaka.m tassa pahaanaaya yaa cetanaa, ida.m vuccati Pu.n.na kamma.m aka.nha.m asukka.m aka.nhaasukkavipaaka.m kamma.m kammakkhayaaya sa.mvattati. Imaani kho Pu.n.na cattaari kammaani mayaa saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa paveditaaniiti.

Eva.m vutte Pu.n.no Ko.liyaputto govatiko Bhagavanta.m etad-avoca: Abhikkanta.m bhante, abhikkanta.m bhante.

Seyyathaa pi bhante - pe - upaasakam-ma.m Bhagavaa dhaaretu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan-ti. Acelo pana Seniyo kukkuravatiko Bhagavanta.m etad-avoca: Abhikkanta.m bhante, abhikkanta.m bhante. Seyyathaa pi bhante nikujjita.m vaa ukkujjeyya, pa.ticchanna.m vaa vivareyya, muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya:

cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva.m Bhagavataa anekapariyaayena dhammo pakaasito. Esaaha.m bhante Bhagavanta.m sara.na.m gacchaami dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca.

Labheyyaaha.m bhante Bhagavato santike pabbajja.m labheyya.m upasampadan-ti. - Yo kho Seniya a~n~natitthiyapubbo imasmi.m dhammavinaye aaka'nkhati pabbajja.m aaka'nkhati upasampada.m so cattaaro maase parivasati, catunna.m maasaana.m accayena aaraddhacittaa bhikkhuu pabbaajenti upasampaadenti bhikkhubhaavaaya; api ca m' ettha puggalavemattataa viditaa ti.

-- Sace bhante a~n~natitthiyapubbaa imasmi.m dhammavinaye aaka'nkhantaa pabbajja.m aaka'nkhantaa upasampada.m cattaaro maase parivasanti, catunna.m maasaana.m accayena aaraddhacittaa bhikkhuu pabbaajenti upasampaadenti bhikkhubhaavaaya, aha.m cattaari vassaani parivasissaami, catunna.m ma.m vassaana.m accayena aaraddhacittaa bhikkhuu pabbaajentu upasampaadentu bhikkhubhaavaayaati. Alattha kho acelo Seniyo kukkuravatiko Bhagavato santike pabbajja.m alattha upasampada.m. Aciruupasampanno kho pan' aayasmaa Seniyo eko vuupaka.t.tho appamatto aataapii pahitatto viharanto nacirass' eva yass' atthaaya kulaputtaa samma-d-eva agaarasmaa anagaariya.m pabbajanti tad-anuttara.m brahmacariyapariyosaana.m di.t.the va dhamme saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa upasampajja vihaasi;

[page 392]

khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati abbha~n~naasi. A~n~nataro kho pan' aayasmaa Seniyo arahata.m ahosiiti.

KUKKURAVATIKASUTTANTA.M SATTAMA.M.

 


 

LVIII. Abhaya-Raaja-Kumaara Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Raajagahe viharati Ve.luvane Kalandakanivaape. Atha kho Abhayo raajakumaaro yena Niga.n.tho Naataputto ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Niga.n.tha.m Naataputta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinna.m kho Abhaya.m raajakumaara.m Niga.n.tho Naataputto etad-avoca: Ehi tva.m raajakumaara sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropehi, eva.m te kalyaa.no kittisaddo abbhugga~nchiiti: Abhayena raajakumaarena sama.nassa Gotamassa eva.m mahiddhikassa eva.m mahaanubhaavassa vaado aaropito ti. - Yathaakatha.m panaaha.m bhante sama.nassa Gotamassa eva.m mahiddhikassa eva.m mahaanubhaavassa vaada.m aaropessaamiiti. - Ehi tva.m raajakumaara yena sama.no Gotamo ten' upasa'nkama, upasa'nkamitvaa sama.na.m Gotama.m eva.m vadehi: Bhaaseyya nu kho bhante Tathaagato ta.m vaaca.m yaa saa vaacaa paresa.m appiyaa amanaapaa ti. Sace te sama.no Gotamo eva.m pu.t.tho eva.m byaakaroti: Bhaaseyya raajakumaara Tathaagato ta.m vaaca.m yaa saa vaacaa paresa.m appiyaa amanaapaa ti, tam-ena.m tva.m eva.m vadeyyaasi: Atha ki~n-carahi te bhante puthujjanena naanaakara.na.m, puthujjano pi hi ta.m vaaca.m bhaaseyya yaa saa vaacaa paresa.m appiyaa amanaapaa ti. Sace pana te sama.no Gotamo eva.m pu.t.tho eva.m byaakaroti: Na raajakumaara Tathaagato ta.m vaaca.m bhaaseyya yaa saa vaacaa paresa.m appiyaa amanaapaa ti,

[page 393]

tam-ena.m tva.m eva.m vadeyyaasi:

Atha ki~n-carahi te bhante Devadatto byaakato: aapaayiko Devadatto, nerayiko Devadatto, kappa.t.tho Devadatto, atekiccho Devadatto ti, taaya ca pana te vaacaaya Devadatto kupito ahosi anattamano ti. Ima.m kho te raajakumaara sama.no Gotamo ubhatoko.tika.m pa~nha.m pu.t.tho samaano n' eva sakkhiiti uggilitu.m n' eva sakkhiiti ogilitu.m. Seyyathaa pi naama purisassa ayosi'nghaa.taka.m ka.n.the vilagga.m, so n' eva sakku.neyya uggilitu.m n' eva sakku.neyya ogilitu.m, evam-eva kho te raajakumaara sama.no Gotamo ima.m ubhatoko.tika.m pa~nha.m pu.t.tho samaano n' eva sakkhiiti uggilitu.m n' eva sakkhiiti ogilitun-ti.

Evam-bhante ti kho Abhayo raajakumaaro Niga.n.thassa Naataputtassa pa.tissutvaa u.t.thaay' aasanaa Niga.n.tha.m Naataputta.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinnassa kho Abhayassa raajakumaarassa suriya.m oloketvaa etad-ahosi: Akaalo kho ajja Bhagavato vaada.m aaropetu.m, sve daanaaha.m sake nivesane Bhagavato vaada.m aaropessaamiiti Bhagavanta.m etad-avoca: Adhivaasetu me bhante Bhagavaa svaatanaaya attacatuttho bhattan-ti.

Adhivaasesi Bhagavaa tu.nhiibhaavena. Atha kho Abhayo raajakumaaro Bhagavato adhivaasana.m viditvaa u.t.thaay' aasanaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa padakkhi.na.m katvaa pakkaami. Atha kho Bhagavaa tassaa rattiyaa accayena pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya yena Abhayassa raajakumaarassa nivesana.m ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa pa~n~natte aasane nisiidi. Atha kho Abhayo raajakumaaro Bhagavanta.m pa.niitena khaadaniyena bhojaniyena sahatthaa santappesi sampavaaresi. Atha kho Abhayo raajakumaaro Bhagavanta.m bhuttaavi.m oniitapattapaa.ni.m a~n~natara.m niica.m aasana.m gahetvaa ekamanta.m nisiidi.

Ekamantam nisinno kho Abhayo raajakumaaro Bhagavantam etad-avoca: Bhaaseyya nu kho bhante Tathaagato tam vaaca.m yaa saa vaacaa paresa.m appiyaa amanaapaa ti. - Na kho 'ttha raajakumaara eka.msenaati. - Ettha bhante anassu.m niga.n.thaa ti. - Ki.m pana tva.m raajakumaara eva.m vadesi:

[page 394]

ettha bhante anassu.m niga.n.thaa ti. - Idhaaha.m bhante yena Niga.n.tho Naataputto ten' upasa'nkami.m, upasa'nkamitvaa Niga.n.tha.m Naataputta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.m. Ekamanta.m nisinna.m kho ma.m bhante Niga.n.tho Naataputto etad-avoca: Ehi tva.m raajakumaara sama.nassa Gotamassa vaada.m aaropehi, eva.m te kalyaa.no kittisaddo abbhugga~nchiiti:

Abhayena raajakumaarena sama.nassa Gotamassa eva.m mahiddhikassa eva.m mahaanubhaavassa vaado aaropito ti. Eva.m vutte aha.m bhante Niga.n.tha.m Naataputta.m etad-avoca.m: Yathaakatha.m panaha.m bhante sama.nassa Gotamassa eva.m mahiddhikassa eva.m mahaanubhaavassa vaada.m aaropessaamiiti. Ehi tva.m raajakumaara yena sama.no Gotamo ten' upasa'nkama, upasa'nkamitvaa sama.na.m Gotama.m eva.m vadehi: Bhaaseyya nu kho bhante Tathaagato ta.m vaaca.m yaa saa vaacaa paresa.m appiyaa amanaapaa ti. Sace te sama.no Gotamo eva.m pu.t.tho eva.m byaakaroti: Bhaaseyya raajakumaara Tathaagato ta.m vaaca.m yaa saa vaacaa paresa.m appiyaa amanaapaa ti, tam-ena.m tva.m eva.m vadeyyaasi: Atha ki~n-carahi te bhante puthujjanena naanaakara.na.m, puthujjano pi hi ta.m vaaca.m bhaaseyya yaa saa vaacaa paresa.m appiyaa amanaapaa ti. Sace pana te sama.no Gotamo eva.m pu.t.tho eva.m byaakaroti: Na raajakumaara Tathaagato ta.m vaaca.m bhaaseyya yaa saa vaacaa paresa.m appiyaa amanaapaa ti. tam-ena.m tva.m eva.m vadeyyaasi: Atha ki~n-carahi te bhante Devadatto byaakato: aapaayiko Devadatto, nerayiko Devadatto, kappa.t.tho Devadatto, atekiccho Devadatto ti, taaya ca pana te vaacaaya Devadatto kupito ahosi anattamano ti. Ima.m kho te raajakumaara sama.no Gotamo ubhatoko.tika.m pa~nha.m pu.t.tho samaano n' eva sakkhiiti uggilitu.m n' eva sakkhiiti ogilitu.m. Seyyathaa pi naama purisassa ayosi'nghaa.taka.m ka.n.the vilagga.m, so n' eva sakku.neyya uggilitu.m n' eva sakku.neyya ogilitu.m, evam-eva kho te raajakumaara sama.no Gotamo ima.m ubhatoko.tika.m pa~nha.m pu.t.tho samaano n' eva sakkhiiti uggilitu.m n' eva sakkhiiti ogilitun-ti.

Tena kho pana samayena daharo kumaaro mando uttaanaseyyako Abhayassa raajakumaarassa a'nke nisinno hoti. Atha kho Bhagavaa Abhaya.m raajakumaara.m etad-avoca: Ta.m kimma~n~nasi raajakumaara:

[page 395]

sacaaya.m kumaaro tuyha.m vaa pamaadamanvaaya dhaatiyaa vaa pamaadam-anvaaya ka.t.tha.m vaa ka.thala.m vaa mukhe aahareyya, kinti na.m kareyyaasiiti. - Aahareyy' assaaha.m bhante. Sace aha.m bhante na sakku.neyya.m aadiken' eva aahattu.m, vaamena hatthena siisa.m pariggahetvaa dakkhi.nena hatthena va'nka'nguli.m karitvaa salohitam-pi aahareyya.m, ta.m kissa hetu: atthi me bhante kumaare anukampaa ti. - Evameva kho raajakumaara ya.m Tathaagato vaaca.m jaanaati abhuuta.m ataccha.m anatthasa.mhita.m, saa ca paresa.m appiyaa amanaapaa, na ta.m Tathaagato vaaca.m bhaasati; yam-pi Tathaagato vaaca.m jaanaati bhuuta.m taccha.m anatthasa.mhita.m, saa ca paresa.m appiyaa amanaapaa, tam-pi Tathaagato vaaca.m na bhaasati; ya~nca kho Tathaagato vaaca.m jaanaati bhuuta.m taccha.m atthasa.mhita.m, saa ca paresa.m appiyaa amanaapaa, tatra kaala~n~nuu Tathaagato hoti tassaa vaacaaya veyyaakara.naaya. Ya.m Tathaagato vaaca.m jaanaati abhuuta.m ataccha.m anatthasa.mhita.m, saa ca paresa.m piyaa manaapaa, na ta.m Tathaagato vaaca.m bhaasati; yampi Tathaagato vaaca.m jaanaati bhuuta.m taccha.m anatthasa.mhita.m, saa ca paresa.m piyaa manaapaa, tam-pi Tathaagato vaaca.m na bhaasati; ya~n-ca kho Tathaagato vaaca.m jaanaati bhuuta.m taccha.m atthasa.mhita.m, saa ca paresa.m piyaa manaapaa, tatra kaala~n~nuu Tathaagato hoti tassaa vaacaaya veyyaakara.naaya, ta.m kissa hetu:

Atthi raajakumaara Tathaagatassa sattesu anukampaa ti.

Ye 'me bhante khattiyapa.n.ditaa pi braahma.napa.n.ditaa pi gahapatipa.n.ditaa pi sama.napa.n.ditaa pi pa~nha.m abhisa'nkharitvaa Tathaagata.m upasa'nkamitvaa pucchanti, pubbe va nu kho eta.m bhante Bhagavato cetaso parivitakkita.m hoti: ye ma.m upasa'nkamitvaa eva.m pucchissanti tesaaha.m eva.m pu.t.tho eva.m byaakarissaamiiti, udaahu .thaanaso v' eta.m Tathaagata.m pa.tibhaatiiti. - Tena hi raajakumaara ta~n-~nev' ettha pa.tipucchissaami, yathaa te khameyya tathaa na.m byaakareyyaasi. Ta.m kim-ma~n~nasi raajakumaara: kusalo tva.m rathassa a'ngapacca'ngaanan-ti. - Eva.m bhante, kusalo aha.m rathassa a'ngapacca'ngaanan-ti. - Ta.m kim-ma~n~nasi raajakumaara: ye ta.m upasa'nkamitvaa eva.m paccheyyu.m: kin-naam' ida.m rathassa a'ngapacca'ngan-ti, pubbe va nu kho te eta.m cetaso parivitakkita.m assa:

[page 396]

ye ma.m upasa'nkamitvaa eva.m pucchissanti tesaaha.m eva.m byaakarissaamiiti, udaahu .thaanaso v' eta.m ta.m pa.tibhaaseyyaati. - Aha.m hi bhante rathiko sa~n~naato kusalo rathassa a'ngapacca'ngaana.m, sabbaani me rathassa a'ngapacca'ngaani suviditaani, .thaanaso v' eta.m ma.m pa.tibhaaseyyaati. -Evam-eva kho raajakumaara ye te khattiyapa.n.ditaa pi braahma.napa.n.ditaa pi gahapatipa.n.ditaa pi sama.napa.n.ditaa pi pa~nha.m abhisa'nkharitvaa Tathaagata.m upasa'nkamitvaa pucchanti, .thaanaso v' eta.m Tathaagata.m pa.tibhaati, ta.m kissa hetu: Saa hi raajakumaara Tathaagatassa dhammadhaatu suppa.tividdhaa yassaa dhammadhaatuyaa suppa.tividdhattaa .thaanaso v' eta.m Tathaagata.m pa.tibhaatiiti.

Eva.m vutte Abhayo raajakumaaro Bhagavanta.m etadavoca: Abhikkanta.m bhante, abhikkanta.m bhante. Seyyathaa pi bhante nikujjita.m vaa ukkujjeyya, pa.ticchanna.m vaa vivareyya, muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya: cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva.m Bhagavataa anekapariyaayena dhammo pakaasito.

Esaaha.m bhante Bhagavanta.m sara.na.m gacchaami dhamma~nca bhikkhusa'ngha~n-ca. Upaasaka.m ma.m Bhagavaa dharetu ajjatagge paa.nupeta.m sara.nagatan-ti.

ABHAYARAaJAKUMAaRASUTTANTA.M A.T.THAMA.M.

 


 

LIX. Bahu-Vedaniiya Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Atha kho Pa~ncaka'ngo thapati yen' aayasmaa Udaayi ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa aayasmanta.m Udaayi.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho Pa~ncaka'ngo thapati aayasmanta.m Udaayi.m etad-avoca: Kati nu kho bhante Udaayi vedanaa vuttaa Bhagavataa ti. - Tisso kho gahapati vedanaa vuttaa Bhagavataa: sukhaa vedanaa, dukkhaa vedanaa, adukkhamasukhaa vedanaa.

[page 397]

Imaa kho gahapati tisso vedanaa vuttaa Bhagavataa ti. - Na kho bhante Udaayi tisso vedanaa vuttaa Bhagavataa, dve vedanaa vuttaa Bhagavataa: sukhaa vedanaa, dukkhaa vedanaa. Yaa 'ya.m bhante adukkhamasukhaa vedanaa, santasmi.m esaa pa.niite sukhe vuttaa Bhagavataa ti. Dutiyam-pi kho aayasmaa Udaayi Pa~ncaka'nga.m thapati.m etad-avoca: Na kho gahapati dve vedanaa vuttaa Bhagavataa, tisso vedanaa vuttaa Bhagavataa: sukhaa vedanaa, dukkhaa vedanaa, adukkhamasukhaa vedanaa. Imaa kho gahapati tisso vedanaa vuttaa Bhagavataa ti. Dutiyam-pi kho Pa~ncaka'ngo thapati aayasmanta.m Udaayi.m etad-avoca: Na kho bhante Udaayi tisso vedanaa vuttaa Bhagavataa, dve vedanaa vuttaa Bhagavataa: sukhaa vedanaa, dukkhaa vedanaa. Yaa 'ya.m bhante adukkhamasukhaa vedanaa, santasmi.m esaa pa.niite sukhe vuttaa Bhagavataa ti. Tatiyam-pi kho aayasmaa Udaayi Pa~ncaka'nga.m thapati.m etad-avoca: Na kho gahapati dve vedanaa vuttaa Bhagavataa, tisso vedanaa vuttaa Bhagavataa: sukhaa vedanaa, dukkhaa vedanaa, adukkhamasukhaa vedanaa. Imaa kho gahapati tisso vedanaa vuttaa Bhagavataa ti. Tatiyam-pi kho Pa~ncaka'ngo thapati aayasmanta.m Udaayi.m etad-avoca: Na kho bhante Udaayi tisso vedanaa vuttaa Bhagavataa, dve vedanaa vuttaa Bhagavataa: sukhaa vedanaa, dukkhaa vedanaa. Yaa 'ya.m bhante adukkhamasukhaa vedanaa, santasmi.m esaa pa.niite sukhe vuttaa Bhagavataa ti. N' eva kho asakkhi aayasmaa Udaayi Pa~ncaka'nga.m thapati.m sa~n~naapetu.m na panaasakkhi Pa~ncaka'ngo thapati aayasmanta.m Udaayi.m sa~n~naapetu.m.

Assosi kho aayasmaa Aanando aayasmato Udaayissa Pa~ncaka'ngena thapatinaa saddhi.m ima.m kathaasallaapa.m. Atha kho aayasmaa Aanando yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Aanando yaavatako ahosi aayasmato Udaayissa Pa~ncaka'ngena thapatinaa saddhi.m kathaasallaapo ta.m sabba.m Bhagavato aarocesi. Eva.m vutte Bhagavaa aayasmanta.m Aananda.m etad-avoca: Santa.m yeva kho Aananda pariyaaya.m Pa~ncaka'ngo thapati Udaayissa naabbhanumodi, santa.m yeva ca pana pariyaaya.m Udaayi Pa~ncaka'ngassa thapatissa naabbhanumodi. Dve p' Aananda vedanaa vuttaa mayaa pariyaayena,

[page 398]

tisso pi vedanaa vuttaa mayaa pariyaayena, pa~nca pi vedanaa vuttaa mayaa pariyaayena, cha pi vedanaa vuttaa mayaa pariyaayena, a.t.thaadasa pi vedanaa vuttaa mayaa pariyaayena, chatti.msaapi vedanaa vuttaa mayaa pariyaayena, a.t.thasata.m vedanaasatam-pi vutta.m mayaa pariyaayena. Eva.m pariyaayadesito kho Aananda mayaa dhammo. Eva.m pariyaayadesite kho Aananda mayaa dhamme ye a~n~nama~n~nassa subhaasita.m sulapita.m na samanujaanissanti na samanuma~n~nissanti na samanumodissanti tesam-eta.m paa.tika'nkha.m: bha.n.danajaataa kalahajaataa vivaadaapannaa a~n~nama~n~na.m mukhasattiihi vitudantaa viharissanti. Eva.m pariyaayadesito kho Aananda mayaa dhammo.

Eva.m pariyaayadesite kho Aananda mayaa dhamme ye a~n~nama~n~nassa subhaasita.m sulapita.m samanujaanissanti samanuma~n~nissanti samanumodissanti tesam-eta.m paa.tika'nkha.m:

samaggaa sammodamaanaa avivadamaanaa khiirodakiibhuutaa a~n~nama~n~na.m piyacakkhuuhi sampassantaa viharissanti.

Pa~nca kho ime Aananda kaamagu.naa, katame pa~nca:

cakkhuvi~n~neyyaa ruupaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa, sotavi~n~neyyaa saddaa - ghaanavi~n~neyyaa gandhaa - jivhaavi~n~neyyaa rasaa - kaayavi~n~neyyaa pho.t.thabbaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa. Ime kho Aananda pa~nca kaamagu.naa. Ya.m kho Aananda ime pa~nca kaamagu.ne pa.ticca uppajjati sukha.m somanassa.m ida.m vuccati kaamasukha.m.

Yo kho Aananda eva.m vadeyya: Etaparama.m sattaa sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedentiiti, idam-assa naanujaanaami, ta.m kissa hetu: Atth' Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca. Katama~n-c' Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca: Idh' Aananda bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Ida.m kho Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca.

Yo kho Aananda eva.m vadeyya: Etaparama.m sattaa sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedentiiti, idam-assa naanujaanaami, ta.m kissa hetu:

[page 399]

Atth' Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca. Katama~n-c' Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca: Idh' Aananda bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Ida.m kho Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca.

Yo kho Aananda - pe - pa.niitatara~n-ca: Idh' Aananda bhikkhu piitiyaa ca viraagaa upekhako ca viharati sato ca sampajaano, sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeti yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Ida.m kho Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca.

Yo kho Aananda - pe - pa.niitatara~n-ca: Idh' Aananda bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Ida.m kho Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca.

Yo kho Aananda - pe - pa.niitatara~n-ca: Idh' Aananda bhikkhu sabbaso ruupasa~n~naana.m samatikkamaa pa.tighasa~n~naana.m atthagamaa naanattasa~n~naana.m amanasikaaraa: ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m upasampajja viharati. Ida.m kho Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca.

Yo ho Aananda - pe - pa.niitatara~n-ca: Idh' Aananda bhikkhu sabbaso aakaasaana~ncaayatana.m samatikkamma: ananta.m vi~n~naa.nan-ti vi~n~naa.na~ncaayatana.m upasampajja viharati. Ida.m kho Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~nca pa.niitatara~n-ca.

Yo kho Aananda - pe - pa.niitatara~n-ca: Idh' Aananda bhikkhu sabbaso vi~n~naa.na~ncaayatana.m samatikkamma: na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m upasampajja viharati. Ida.m kho Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca.

[page 400]

Yo kho Aananda - pe - pa.niitatara~n-ca: Idh' Aananda bhikkhu sabbaso aaki~nca~n~naayatana.m samatikkamma nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m upasampajja viharati. Ida.m kho Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca.

Yo kho Aananda eva.m vadeyya: Etaparama.m sattaa sukha.m somanassa.m pa.tisa.mvedentiiti, idam-assa naanujaanaami, ta.m kissa hetu: Atth' Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca. Katama~n-c' Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca: Idh' Aananda bhikkhu sabbaso nevasa~n~naanaasa~n~naayatana.m samatikkamma sa~n~naavedayitanirodha.m upasampajja viharati. Ida.m kho Aananda etamhaa sukhaa a~n~na.m sukha.m abhikkantatara~n-ca pa.niitatara~n-ca.

.Thaana.m kho pan' eta.m Aananda vijjati ya.m a~n~natitthiyaa paribbaajakaa eva.m vadeyyu.m: Sa~n~naavedayitanirodha.m sama.no Gotamo aaha ta~n-ca sukhasmi.m pa~n~naapeti, ta-y-ida.m ki.m su, ta-y-ida.m katha.m suuti. Eva.mvaadino {Aananda} a~n~natitthiyaa paribbaajakaa evam-assu vacaniiyaa: Na kho aavuso Bhagavaa sukha.m yeva vedana.m sandhaaya sukhasmi.m pa~n~naapeti, api c' aavuso yattha yattha sukha.m upalabbhati yahi.m yahi.m tanta.m Tathaagato sukhasmi.m pa~n~naapetiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Aanando Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

BAHUVEDANIYASUTTANTA.M NAVAMA.M.

 


 

LX. Apa.n.naka Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Kosalesu caarika.m caramaano mahataa bhikkhusa'nghena saddhi.m yena Saalaa naama Kosalaana.m braahma.nagaamo tad-avasari. Assosu.m kho Saaleyyakaa braahma.nagahapatikaa: Sama.no khalu bho Gotamo Sakyaputto Sakyakulaa pabbajito Kosalesu caarika.m caramaano mahataa bhikkhusa'nghena saddhi.m Saala.m anupatto.

[page 401]

Ta.m kho pana bhavanta.m Gotama.m eva.m kalyaa.no kittisaddo abbhuggato: Iti pi so Bhagavaa araha.m sammaasambuddho vijjaacara.nasampanno sugato lokaviduu anuttaro purisadammasaarathi satthaa devamanussaana.m buddho bhagavaa. So ima.m loka.m sadevaka.m samaaraka.m sabrahmaka.m sassama.nabraahma.ni.m paja.m sadevamanussa.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedeti. So dhamma.m deseti aadikalyaana.m majjhekalyaa.na.m pariyosaanakalyaa.na.m saattha.m sabya~njana.m, kevalaparipu.n.na.m parisuddha.m brahmacariya.m pakaaseti. Saadhu kho pana tathaaruupaana.m arahata.m dassana.m hotiiti. Atha kho Saaleyyakaa braahma.nagahapatikaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami.msu, upasa'nkamitvaa app-ekacce Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce Bhagavataa saddhi.m sammodi.msu, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce yena Bhagavaa ten' a~njalim-pa.naametvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce Bhagavato santike naamagotta.m saavetvaa ekamanta.m nisiidi.msu, app-ekacce tu.nhiibhuutaa ekamanta.m nisiidi.msu. Ekamanta.m nisinne kho Saaleyyake braahma.nagahapatike Bhagavaa etadavoca: Atthi pana vo gahapatayo koci manaapo satthaa yasmi.m vo aakaaravatii saddhaa pa.tiladdhaa ti. - Na-tthi kho no bhante koci manaapo satthaa yasmi.m no aakaaravatii saddhaa pa.tiladdhaa ti. - Manaapa.m vo gahapatayo satthaara.m alabhantehi aya.m apa.n.nako dhammo samaadaaya vattitabbo. Apa.n.nako hi gahapatayo dhammo samatto samaadi.n.no so vo bhavissati diigharatta.m hitaaya sukhaaya. Katamo ca gahapatayo apa.n.nako dhammo:

Santi gahapatayo eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Na-tthi dinna.m na-tthi yi.t.tha.m na-tthi huta.m, na-tthi suka.tadukka.taana.m kammaana.m phala.m vipaako, na-tthi aya.m loko na-tthi paro loko, na-tthi maataa na-tthi pitaa, na-tthi sattaa opapaatikaa, na-tthi loke sama.nabraahma.naa sammaggataa sammaapa.tipannaa ye ima~n-ca loka.m para~n-ca loka.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedentiiti.

Tesa.m yeva kho gahapatayo sama.nabraahma.naana.m eke sama.nabraahma.naa ujuvipaccaniikavaadaa,

[page 402]

te evam-aaha.msu: Atthi dinna.m atthi yi.t.tha.m atthi huta.m, atthi suka.tadukka.taana.m kammaana.m phala.m vipaako, atthi aya.m loko atthi paro loko, atthi maataa atthi pitaa, atthi sattaa opapaatikaa, atthi loke sama.nabraahma.naa sammaggataa sammaapa.tipannaa ye ima~n-ca loka.m para~n-ca loka.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedentiiti.

Ta.m kim-ma~n~natha gahapatayo: nanu 'me sama.nabraahma.naa a~n~nama~n~nassa ujuvipaccaniikavaadaa ti. - Eva.m bhante.

Tatra gahapatayo ye te sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Na-tthi dinna.m na-tthi yi.t.tha.m na-tthi huta.m, na-tthi suka.tadukka.taana.m kammaana.m phala.m vipaako, na-tthi aya.m loko na-tthi paro loko, na-tthi maataa natthi pitaa, na-tthi sattaa opapaatikaa, na-tthi loke sama.nabraahma.naa sammaggataa sammaapa.tipannaa ye ima~n-ca loka.m para~n-ca loka.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedentiiti, tesam-eta.m paa.tika'nkha.m: yam-ida.m kaayasucarita.m vaciisucarita.m manosucarita.m ime tayo kusale dhamme abhinivajjetvaa yam-ida.m kaayaduccarita.m vaciiduccarita.m manoduccarita.m ime tayo akusale dhamme samaadaaya vattissati, ta.m kissa hetu: Na hi te bhonto sama.nabraahma.naa passanti akusalaana.m dhammaana.m aadiinava.m okaara.m sa'nkilesa.m, kusalaana.m dhammaana.m nekkhamme aanisa.msa.m vodaanapakkha.m.

Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: na-tthi paro loko ti 'ssa di.t.thi hoti, saa 'ssa hoti micchaadi.t.thi. Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: na-tthi paro loko ti sa'nkappeti, svaassa hoti micchaasa'nkappo. Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: natthi paro loko ti vaaca.m bhaasati, saa 'ssa hoti micchaavaacaa.

Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: na-tthi paro loko ti aaha, ye te arahanto paralokaviduno tesam-aya.m paccaniika.m karoti. Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: na-tthi paro loko ti para.m sa~n~napeti, saa 'ssa hoti asaddhammasa~n~natti, taaya ca pana asaddhammasa~n~nattiyaa attaan' ukka.mseti para.m vambheti. Iti pubbe va kho pan' assa susiilya.m pahiina.m hoti, dussiilya.m paccupa.t.thita.m; aya~n-ca micchaadi.t.thi micchaasa'nkappo micchaavaacaa ariyaana.m paccaniikataa asaddhammasa~n~natti attukka.msanaa paravambhanaa eva.m-s' ime aneke paapakaa akusalaa dhammaa sambhavanti micchaadi.t.thipaccayaa.

[page 403]

Tatra gahapatayo vi~n~nuu puriso iti pa.tisa~ncikkhati: Sace kho na-tthi paro loko evam-aya.m bhava.m purisapuggalo kaayassa bhedaa sotthim-attaana.m karissati, sace kho atthi paro loko evam-aya.m bhava.m purisapuggalo kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjissati. Kaama.m kho pana maa 'hu paro loko, hotu nesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m, atha ca panaaya.m bhava.m purisapuggalo di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m gaarayho: dussiilo purisapuggalo micchaadi.t.thi natthikavaado ti.

Sace kho atth' eva paro loko eva.m imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaliggaho: ya~n-ca di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m gaarayho, ya~n-ca kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjissati. Evamassaaya.m apa.n.nako dhammo dussamatto samaadi.n.no eka.msa.m pharitvaa ti.t.thati, ri~ncati kusala.m .thaana.m.

Tatra gahapatayo ye te sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Atthi dinna.m atthi yi.t.tha.m atthi huta.m, atthi suka.tadukka.taana.m kammaana.m phala.m vipaako, atthi aya.m loko atthi paro loko, atthi maataa atthi pitaa, atthi sattaa opapaatikaa, atthi loke sama.nabraahma.naa sammaggataa sammaapa.tipannaa ye ima~n-ca loka.m para~n-ca loka.m saya.m abhi~n~naa sacchikatvaa pavedentiiti, tesam-eta.m paa.tika'nkha.m: yam-ida.m kaayaduccarita.m vaciiduccarita.m manoduccarita.m ime tayo akusale dhamme abhinivajjetvaa yam-ida.m kaayasucarita.m vaciisucarita.m manosucarita.m ime tayo kusale dhamme samaadaaya vattissanti, ta.m kissa hetu: Passanti hi te bhonto sama.nabraahma.naa akusalaana.m dhammaana.m aadiinava.m okaara.m sa'nkilesa.m, kusalaana.m dhammaana.m nekkhamme aanisa.msa.m vodaanapakkha.m. Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: atthi paro loko ti 'ssa di.t.thi hoti, saa 'ssa hoti sammaadi.t.thi. Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: atthi paro loko ti sa'nkappeti, svaassa hoti sammaasa'nkappo. Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: atthi paro loko ti vaaca.m bhaasati, saa 'ssa hoti sammaavaacaa.

Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: atthi paro loko ti aaha, ye te arahanto paralokaviduno tesam-aya.m na paccaniika.m karoti.

Santa.m yeva kho pana para.m loka.m: atthi paro loko ti para.m sa~n~napeti,

[page 404]

saa 'ssa hoti saddhammasa~n~natti, taaya ca pana saddhammasa~n~nattiyaa n' ev' attaan' ukka.mseti na para.m vambheti. Iti pubbe va kho pan' assa dussiilya.m pahiina.m hoti, susiilya.m paccupa.t.thita.m; aya~n-ca sammaadi.t.thi sammaasa'nkappo sammaavaacaa ariyaana.m apaccaniikataa saddhammasa~n~natti anattukka.msanaa aparavambhanaa eva.m-s' ime aneke kusalaa dhammaa sambhavanti sammaadi.t.thipaccayaa.

Tatra gahapatayo vi~n~nuu puriso iti pa.tisa~ncikkhati: Sace kho atthi paro loko evam-aya.m bhava.m purisapuggalo kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjissati. Kaama.m kho pana maa 'hu paro loko, hotu nesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m, atha ca panaaya.m bhava.m purisapuggalo di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m paasa.mso: siilavaa purisapuggalo sammaadi.t.thi atthikavaado ti.

Sace kho atth' eva paro loko eva.m imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha ka.taggaho: ya~n-ca di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m paasa.mso, ya~n-ca kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjissati. Evam-assaaya.m apa.n.nako dhammo susamatto samaadi.n.no ubhaya.msa.m pharitvaa ti.t.thati, ri~ncati akusala.m .thaana.m.

Santi gahapatayo eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Karato kaarayato chindato chedaapayato pacato paacayato socayato kilamayato phandato phandaapayato paa.namatimaapayato adinna.m aadiyato sandhi.m chindato nillopa.m harato ekaagaarika.m karoto paripanthe ti.t.thato paradaara.m gacchato musaa bha.nato, karato na kariiyati paapa.m; khurapariyantena ce pi cakkena yo imissaa pa.thaviyaa paa.ne ekama.msakhala.m ekama.msapu~nja.m kareyya, na-tthi tatonidaana.m paapa.m, na-tthi paapassa aagamo; dakkhi.na~n-ce pi Ga'ngaaya tiira.m gaccheyya hananto ghaatento chindanto chedaapento pacanto paacento, na-tthi tatonidaana.m paapa.m, na-tthi paapassa aagamo; uttara~n-ce pi Ga'ngaaya tiira.m gaccheyya {dadanto} daapento yajanto yaajento, na-tthi tatonidaana.m pu~n~na.m, {na-tthi} pu~n~nassa aagamo; daanena damena sa.myamena saccavajjena na-tthi pu~n~na.m, na-tthi pu~n~nassa aagamo ti. Tesa.m yeva kho gahapatayo sama.nabraahma.naana.m eke sama.nabraahma.naa ujuvipaccaniikavaadaa,

[page 405]

te evam-aaha.msu: Karato kaarayato chindato chedaapayato pacato paacayato socayato kilamayato phandato phandaapayato paa.nam-atimaapayato adinna.m aadiyato sandhi.m chindato nillopa.m harato ekaagaarika.m karoto paripanthe ti.t.thato paradaara.m gacchato musaa bha.nato, karato kariiyati paapa.m; khurapariyantena ce pi cakkena yo imissaa pa.thaviyaa paa.ne ekama.msakhala.m ekama.msapu~nja.m kareyya, atthi tatonidaana.m paapa.m, atthi paapassa aagamo; dakkhi.na~nce pi Ga'ngaaya tiira.m gaccheyya hananto ghaatento chindanto chedaapento pacanto paacento, atthi tatonidaana.m paapa.m, atthi paapassa aagamo; uttara~n-ce pi Ga'ngaaya tiira.m gaccheyya dadanto daapento yajanto yaajento, atthi tatonidaana.m pu~n~na.m, atthi pu~n~nassa aagamo; daanena damena sa.myamena saccavajjena atthi pu~n~na.m, atthi pu~n~nassa aagamo ti. Ta.m kimma~n~natha gahapatayo: nanu 'me sama.nabraahma.naa a~n~nama~n~nassa ujuvipaccaniikavaadaa ti. - Eva.m bhante.

Tatra gahapatayo ye te sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Karato kaarayato - pe - na-tthi pu~n~nassa aagamo ti, tesam-eta.m paa.tika'nkha.m: yam-ida.m kaayasucarita.m vaciisucarita.m manosucarita.m ime tayo kusale dhamme abhinivajjetvaa yam-ida.m kaayaduccarita.m vaciiduccarita.m manoduccarita.m ime tayo akusale dhamme samaadaaya vattissanti, ta.m kissa hetu: Na hi te bhonto sama.nabraahma.naa passanti akusalaana.m dhammaana.m aadiinava.m okaara.m sa'nkilesa.m, kusalaana.m dhammaana.m nekkhamme aanisa.msa.m vodaanapakkha.m. Santa.m yeva kho pana kiriya.m: na-tthi kiriyaa ti 'ssa di.t.thi hoti, saa 'ssa hoti micchaadi.t.thi. Santa.m yeva kho pana kiriya.m: na-tthi kiriyaa ti sa'nkappeti, svaassa hoti micchaasa'nkappo. Santa.m yeva kho pana kiriya.m: na-tthi kiriyaa ti vaaca.m bhaasati, saa 'ssa hoti micchaavaacaa. Santa.m yeva kho pana kiriya.m: na-tthi kiriyaa ti aaha, ye te arahanto kiriyavaadaa tesam-aya.m paccaniika.m karoti. Santa.m yeva kho pana kiriya.m: na-tthi kiriyaa ti para.m sa~n~napeti, saa 'ssa hoti asaddhammasa~n~natti, taaya ca pana asaddhammasa~n~nattiyaa attaan' ukka.mseti para.m vambheti. Iti pubbe va kho pan' assa susiilya.m pahiina.m hoti, dussiilya.m paccupa.t.thita.m; aya~nca micchaadi.t.thi micchaasa'nkappo micchaavaacaa ariyaana.m paccaniikataa asaddhammasa~n~natti attukka.msanaa paravambhanaa eva.ms' ime aneke paapakaa akusalaa dhammaa sambhavanti micchaadi.t.thipaccayaa.

[page 406]

Tatra gahapatayo vi~n~nuu puriso iti pa.tisa~ncikkhati: Sace kho na-tthi kiriyaa evam-aya.m bhava.m purisapuggalo kaayassa bhedaa sotthim-attaana.m karissati, sace kho atthi kiriyaa evam-aya.m bhava.m purisapuggalo kaayassa bhedaa parammara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjissati.

Kaama.m kho pana maa 'hu kiriyaa, hotu nesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m, atha ca panaaya.m bhava.m purisapuggalo di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m gaarayho:

dussiilo purisapuggalo micchaadi.t.thi akiriyavaado ti. Sace kho atth' eva kiriyaa eva.m imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaliggaho: ya~n-ca di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m gaarayho, ya~n-ca kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjissati. Evam-assaaya.m apa.n.nako dhammo dussamatto samaadi.n.no eka.msa.m pharitvaa ti.t.thati, ri~ncati kusala.m .thaana.m.

Tatra gahapatayo ye te sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Karato kaarayato - pe - atthi pu~n~nassa aagamo ti, tesam-eta.m paa.tika'nkha.m: yam-ida.m kaayaduccarita.m vaciiduccarita.m manoduccarita.m ime tayo akusale dhamme abhinivajjetvaa yam-ida.m daayasucarita.m vaciisucarita.m manosucarita.m ime tayo kusale dhamme samaadaaya vattissanti, ta.m kissa hetu: Passanti hi te bhonto sama.nabraahma.naa akusalaana.m dhammaana.m aadiinava.m okaara.m sa'nkilesa.m, kusalaana.m dhammaana.m nekkhamme aanisa.msa.m vodaanapakkha.m. Santa.m yeva kho pana kiriya.m: atthi kiriyaa ti 'ssa di.t.thi hoti, saa ssa hoti sammaadi.t.thi. Santa.m yeva kho pana kiriya.m:

atthi kiriyaa ti sa'nkappeti, svaassa hoti sammaasa'nkappo. Santa.m yeva kho pana kiriya.m: atthi kiriyaa ti vaaca.m bhaasati, saa 'ssa hoti sammaavaacaa. Santa.m yeva kho pana kiriya.m:

atthi kiriyaa ti aaha, ye te arahanto kiriyavaadaa tesam-aya.m na paccaniika.m karoti. Santa.m yeva kho pana kiriya.m: atthi kiriyaa ti para.m sa~n~napeti, saa 'ssa hoti saddhammasa~n~natti, taaya ca pana saddhammasa~n~nattiyaa n' ev' attaan' ukka.mseti na para.m vambheti.

[page 407]

Iti pubbe va kho pan' assa dussiilya.m pahiina.m hoti, susiilya.m paccupa.t.thita.m; aya~n-ca sammaadi.t.thi sammaasa'nkappo sammaavaacaa ariyaana.m apaccaniikataa saddhammasa~n~natti anattukka.msanaa aparavambhanaa {eva.m}-s' ime aneke kusalaa dhammaa sambhavanti sammaadi.t.thipaccayaa.

Tatra gahapatayo vi~n~nuu puriso iti pa.tisa~ncikkhati: Sace kho atthi kiriyaa evam-aya.m bhava.m purisapuggalo kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjissati.

Kaama.m kho pana maa 'hu kiriyaa, hotu nesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m, atha ca panaaya.m bhava.m purisapuggalo di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m paasa.mso:

siilavaa purisapuggalo sammaadi.t.thi kiriyavaado ti. Sace kho atth' eva kiriyaa eva.m imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha ka.taggaho: ya~n-ca di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m paasa.mso, ya~n-ca kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjissati. Evam-assaaya.m apa.n.nako dhammo susamatto samaadi.n.no ubhaya.msa.m pharitvaa ti.t.thati, ri~ncati akusala.m .thaana.m.

Santi gahapatayo eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Na-tthi hetu na-tthi paccayo sattaana.m sa'nkilesaaya, ahetu appaccayaa sattaa sa'nkilissanti; na-tthi hetu na-tthi paccayo sattaana.m visuddhiyaa, ahetu appaccayaa sattaa visujjhanti; na-tthi bala.m na-tthi viriya.m na-tthi purisatthaamo na-tthi purisaparakkamo, sabbe sattaa sabbe paa.naasabbe bhuutaa sabbe jiivaa avasaa abalaa aviriyaa niyatisa'ngatibhaavapari.nataa chass-evaabhijaatisu sukhadukkha.m pa.tisa.mvedentiiti. Tesa.m yeva kho gahapatayo sama.nabraahma.naana.m eke sama.nabraahma.naa ujuvipaccaniikavaadaa, te evam-aaha.msu:

Atthi hetu atthi paccayo sattaana.m sa'nkilesaaya, sahetu sappaccayaa sattaa sa'nkilissanti; atthi hetu atthi paccayo sattaana.m visuddhiyaa, sahetu sappaccayaa sattaa visujjhanti; atthi bala.m atthi viriya.m atthi purisatthaamo atthi purisaparakkamo, na sabbe sattaa sabbe paa.naa sabbe bhuutaa sabbe jiivaa avasaa abalaa aviriyaa niyatisa'ngatibhaavapari.nataa chass-evaabhijaatisu sukhadukkha.m pa.tisa.mvedentiiti. Ta.m kim-ma~n~natha gahapatayo:

[page 408]

nanu 'me sama.nabraahma.naa a~n~nama~n~nassa ujuvipaccaniikavaadaa ti. - Eva.m bhante.

Tatra gahapatayo ye te sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Na-tthi hetu na-tthi paccayo - pe - sukhadukkha.m pa.tisa.mvedentiiti, tesam-eta.m paa.tika'nkha.m: yamida.m kaayasucarita.m vaciisucarita.m manosucarita.m ime tayo kusale dhamme abhinivajjetvaa yam-ida.m kaayaduccarita.m vaciiduccarita.m manoduccarita.m ime tayo akusale dhamme samaadaaya vattissanti, ta.m kissa hetu: Na hi te bhonto sama.nabraahma.naa passanti akusalaana.m dhammaana.m aadiinava.m okaara.m sa'nkilesa.m, kusalaana.m dhammaana.m nekkhamme aanisa.msa.m vodaanapakkha.m. Santa.m yeva kho pana hetu.m:

na-tthi hetu ti 'ssa di.t.thi hoti, saa 'ssa hoti micchaadi.t.thi.

Santa.m yeva kho pana hetu.m: na-tthi hetuuti sa'nkappeti, svaassa hoti micchaasa'nkappo. Santa.m yeva kho pana hetu.m:

na-tthi hetuuti vaaca.m bhaasati, saa 'ssa hoti micchaavaacaa.

Santa.m yeva kho pana hetu.m: na-tthi hetuuti aaha, ye te arahanto hetuvaadaa tesam-aya.m paccaniika.m karoti. Santa.m yeva kho pana hetu.m: na-tthi hetuuti para.m sa~n~napeti, saa 'ssa hoti asaddhammasa~n~natti, taaya ca pana asaddhammasa~n~nattiyaa attaan' ukka.mseti para.m vambheti. Iti pubbe va kho pan' assa susiilya.m pahiina.m hoti, dussiilya.m paccupa.t.thita.m; aya~n-ca micchaadi.t.thi micchaasa'nkappo micchaavaacaa ariyaana.m paccaniikataa asaddhammasa~n~natti attukka.msanaa paravambhanaa eva.m-s' ime aneke paapakaa akusalaa dhammaa sambhavanti micchaadi.t.thipaccayaa.

Tatra gahapatayo vi~n~nuu puriso iti pa.tisa~ncikkhati: Sace kho na-tthi hetu evam-aya.m bhava.m purisapuggalo kaayassa bhedaa sotthim-attaana.m karissati, sace kho atthi hetu evam-aya.m bhava.m purisapuggalo kaayassa bhedaa parammara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjissati.

Kaama.m kho pana maa 'hu hetu, hotu nesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m, atha ca panaaya.m bhava.m purisapuggalo di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m gaarayho:

dussiilo purisapuggalo micchaadi.t.thi ahetuvaado ti. Sace kho atth' eva hetu eva.m imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha kaliggaho:

[page 409]

ya~n-ca di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m gaarayho, ya~n-ca kaayassa bhedaa param-mara.naa apaaya.m duggati.m vinipaata.m niraya.m upapajjissati. Evam-assaaya.m apa.n.nako dhammo dussamatto samaadi.n.no eka.msa.m pharitvaa ti.t.thati, ri~ncati kusala.m .thaana.m.

Tatra gahapatayo ye te sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Atthi hetu atthi paccayo - pe - sukhadukkha.m pa.tisa.mvedentiiti, tesam-eta.m paa.tika'nkha.m: yam-ida.m kaayaduccarita.m vaciiduccarita.m manoduccarita.m ime tayo akusale dhamme abhinivajjetvaa yam-ida.m kaayasucarita.m vaciisucarita.m manosucarita.m ime tayo kusale dhamme samaadaaya vattissanti, ta.m kissa hetu: Passanti hi te bhonto sama.nabraahma.naa akusalaana.m dhammaana.m aadiinava.m okaara.m sa'nkilesa.m, kusalaana.m dhammaana.m nekkhamme aanisa.msa.m vodaanapakkha.m. Santa.m yeva kho pana hetu.m: atthi hetu ti 'ssa di.t.thi hoti, saa 'ssa hoti sammaadi.t.thi. Santa.m yeva kho pana hetu.m: atthi hetuuti sa'nkappeti, svaassa hoti sammaasa'nkappo. Santa.m yeva kho pana hetu.m: atthi hetuuti vaaca.m bhaasati, saa 'ssa hoti sammaavaacaa. Santa.m yeva kho pana hetu.m: atthi hetuuti aaha, ye te arahanto hetuvaadaa tesam-aya.m na paccaniika.m karoti. Santa.m yeva kho pana hetu.m: atthi hetuuti para.m sa~n~napeti, saa 'ssa hoti saddhammasa~n~natti, taaya ca pana saddhammasa~n~nattiyaa n' ev' attaan' ukka.mseti na para.m vambheti. Iti pubbe va kho pan' assa dussiilya.m pahiina.m hoti, susiilya.m paccupa.t.thita.m; aya~n-ca sammaadi.t.thi sammaasa'nkappo sammaavaacaa ariyaana.m apaccaniikataa saddhammasa~n~natti anattukka.msanaa aparavambhanaa eva.m-s' ime aneke kusalaa dhammaa sambhavanti sammaadi.t.thipaccayaa.

Tatra gahapatayo vi~n~nuu puriso iti pa.tisa~ncikkhati: Sace kho atthi hetu evam-aya.m bhava.m parisapuggalo kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjissati.

Kaama.m kho pana maa 'hu hetu, hotu nesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m, atha ca panaaya.m bhava.m purisapuggalo di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m paasa.mso: siilavaa purisapuggalo sammaadi.t.thi hetuvaado ti. Sace kho atth' eva hetu eva.m imassa bhoto purisapuggalassa ubhayattha ka.taggaho:

[page 410]

ya~n-ca di.t.the va dhamme vi~n~nuuna.m paasa.mso, ya~n-ca kaayassa bhedaa param-mara.naa sugati.m sagga.m loka.m upapajjissati. Evam-assaaya.m apa.n.nako dhammo susamatto samaadi.n.no ubhaya.msa.m pharitvaa ti.t.thati, ri~ncati akusala.m .thaana.m.

Santi gahapatayo eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Na-tthi sabbaso aaruppaa ti. Tesa.m yeva kho gahapatayo sama.nabraahma.naana.m eke sama.nabraahma.naa ujuvipaccaniikavaadaa, te evam-aaha.msu: Atthi sabbaso aaruppaa ti. Ta.m kim-ma~n~natha gahapatayo: nanu 'me sama.nabraahma.naa a~n~nama~n~nassa ujuvipaccaniikavaadaa ti. - Eva.m bhante. - Tatra gahapatayo vi~n~nuu puriso iti pa.tisa~ncikkhati:

Ye kho te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: na-tthi sabbaso aaruppaa ti, idam-me adi.t.tha.m; ye pi te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino:

atthi sabbaso aaruppaa ti, idam-me avidita.m. Aha~n-c' eva kho pana ajaananto apassanto eka.msena aadaaya vohareyya.m:

idam-eva sacca.m, mogham-a~n~nan-ti, na me ta.m assa patiruupa.m. Ye kho te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: na-tthi sabbaso aaruppaa ti, sace tesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m .thaanam-eta.m vijjati ye te devaa ruupino manomayaa apa.n.nakam-me tatruupapatti bhavissati; ye pana te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: atthi sabbaso aaruppaa ti, sace tesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m .thaanam-eta.m vijjati ye te devaa aruupino sa~n~naamayaa apa.n.nakam-me tatruupapatti bhavissati. Dissante kho pana ruupaadhikara.na.m da.n.daadaana-satthaadaana-kalaha-viggaha-vivaada-tuva.mtuvapesu~n~na-musaavaadaa, na-tthi kho pan' eta.m sabbaso aruupe ti.

So iti pa.tisa'nkhaaya ruupaana.m yeva nibbidaaya viraagaaya nirodhaaya pa.tipanno hoti.

Santi gahapatayo eke sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: Na-tthi sabbaso bhavanirodho ti. Tesa.m yeva kho gahapatayo sama.nabraahma.naana.m eke sama.nabraahma.naa ujuvipaccaniikavaadaa, te evam-aaha.msu: Atthi sabbaso bhavanirodho ti.

[page 411]

Ta.m kim-ma~n~natha gahapatayo:

nanu 'me sama.nabraahma.naa a~n~nama~n~nassa ujuvipaccaniikavaadaa ti. - Eva.m bhante. - Tatra gahapatayo vi~n~nuu puriso iti pa.tisa~ncikkhati: Ye kho te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: na-tthi sabbaso bhavanirodho ti, idamme adi.t.tha.m; ye pi te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: atthi sabbaso bhavanirodho ti, idam-me avidita.m. Aha~n-c' eva kho pana ajaananto apassanto eka.msena aadaaya vohareyya.m: idam-eva sacca.m, mogham-a~n~nan-ti, na me ta.m assa patiruupa.m. Ye kho te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: na-tthi sabbaso bhavanirodho ti, sace tesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m .thaanam-eta.m vijjati ye te devaa aruupino sa~n~naamayaa apa.n.nakam-me tatruupapatti bhavissati; ye pana te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: atthi sabbaso bhavanirodho ti, sace tesa.m bhavata.m sama.nabraahma.naana.m sacca.m vacana.m .thaanam-eta.m vijjati ya.m di.t.the va dhamme parinibbaayissaami. Ye kho te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: na-tthi sabbaso bhavanirodho ti, tesam-aya.m di.t.thi saaraagaaya santike sa.myogaaya santike abhinandanaaya santike ajjhosaanaaya santike upaadaanaaya santike; ye pana te bhonto sama.nabraahma.naa eva.mvaadino eva.mdi.t.thino: atthi sabbaso bhavanirodho ti, tesam-aya.m di.t.thi asaaraagaaya santike asa.myogaaya santike anabhinandanaaya santike anajjhosaanaaya santike anupaadaanaaya santike ti. So iti pa.tisa'nkhaaya bhavaana.m yeva nibbidaaya viraagaaya nirodhaaya pa.tipanno hoti.

Cattaaro 'me gahapatayo puggalaa santo sa.mvijjamaanaa lokasmi.m, katame cattaaro: Idha gahapatayo ekacco puggalo attantapo hoti attaparitaapanaanuyoga.m anuyutto. Idha gahapatayo ekacco puggalo parantapo hoti paraparitaapanaanuyoga.m anuyutto. Idha gahapatayo ekacco puggalo attantapo ca hoti attaparitaapanaanuyoga.m anuyutto parantapo ca paraparitaapanaanuyoga.m anuyutto. Idha gahapatayo ekacco puggalo n' ev' attantapo hoti naattaparitaapanaanuyoga.m anuyutto na parantapo na paraparitaapanaanuyoga.m anuyutto, so anattantapo aparantapo di.t.the ve dhamme nicchaato nibbuto siitibhuuto sukhapa.tisa.mvedii brahmabhuutena attanaa viharati.

[page 412]

Katamo ca gahapatayo puggalo attantapo attaparitaapanaanuyoga.m anuyutto: Idha gahapatayo ekacco puggalo acelako hoti muttaacaaro hatthaapalekhano - yathaa Kandarakasuttanta.m tathaa vitthaaro - iti evaruupa.m anekavihita.m kaayassa aataapanaparitaapanaanuyoga.m anuyutto viharati. Aya.m vuccati gahapatayo puggalo attantapo attaparitaapanaanuyoga.m anuyutto.

Katamo ca gahapatayo puggalo parantapo paraparitaapanaanuyoga.m anuyutto: Idha gahapatayo ekacco puggalo orabbhiko hoti suukariko - pe - ye vaa pan' a~n~ne pi keci kuruurakammantaa. Aya.m vuccati gahapatayo puggalo parantapo paraparitaapanaanuyoga.m anuyutto. Katamo ca gahapatayo puggalo attantapo ca attaparitaapanaanuyoga.m anuyutto parantapo ca paraparitaapanaanuyoga.m anuyutto: Idha gahapatayo ekacco puggalo raajaa vaa hoti khattiyo muddhaavasitto --pe-te pi da.n.datajjitaa bhayatajjitaa assumukhaa rudamaanaa parikammaani karonti. Aya.m vuccati gahapatayo puggalo attantapo ca attaparitaapanaanuyoga.m anuyutto parantapo ca paraparitaapanaanuyoga.m anuyutto. Katamo ca gahapatayo puggalo n' ev' attantapo naattaparitaapanaanuyoga.m anuyutto na parantapo na paraparitaapanaanuyoga.m anuyutto, so anattantapo aparantapo di.t.the va dhamme nicchaato nibbuto siitibhuuto sukhapa.tisa.mvedii brahmabhuutena attanaa viharati:

Idha gahapatayo Tathaagato loke uppajjati araha.m sammaasambuddho --pe--. So ime pa~nca niivara.ne pahaaya cetaso upakkilese pa~n~naaya dubbaliikara.ne vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m - dutiya.m jhaana.m - tatiya.m jhaana.m - catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte pubbenivaasaanussati~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m: ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo - pe - iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati. So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte sattaana.m cutuupapaata~naa.naaya citta.m abhininnaameti.

[page 413]

So dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate - pe - yathaakammuupage satte pajaanaati. So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte aasavaana.m khaya~n~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So: ida.m dukkhan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati - pe - aya.m aasavanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati. Tassa eva.m jaanato eva.m passato kaamaasavaa pi citta.m vimuccati, bhavaasavaa pi citta.m vimuccati, avijjaasavaa pi citta.m vimuccati; vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m hoti; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati. Aya.m vuccati gahapatayo puggalo n' ev' attantapo naattaparitaapanaanuyoga.m anuyutto na parantapo na paraparitaapanaanuyoga.m anuyutto, so anattantapo aparantapo di.t.the va dhamme nicchaato nibbuto siitibhuuto sukhapa.tisamvedii brahmabhuutena attanaa viharatiiti.

Eva.m vutte Saaleyyakaa braahma.nagahapatikaa Bhagavanta.m etad-avocu.m: Abhikkanta.m bho Gotamo, abhikkanta.m bho Gotama. Seyyathaa pi bho Gotama nikujjita.m vaa ukkujjeyya, pa.ticchanna.m vaa vivareyya, muu.lhassa vaa magga.m aacikkheyya, andhakaare vaa telapajjota.m dhaareyya: cakkhumanto ruupaani dakkhintiiti, evam-eva.m bhotaa Gotamena anekapariyaayena dhammo pakaasito. Ete maya.m bhavanta.m Gotama.m sara.na.m gacchaama dhamma~n-ca bhikkhusa'ngha~n-ca. Upaasake no bhava.m Gotamo dhaaretu ajjatagge paa.nupete sara.nagate ti.

APA.N.NAKASUTTANTA.M DASAMA.M.

GAHAPATIVAGGO PA.THAMO.

[page 414]

 


 

2. Bhikkhu Vagga

LXI. Ambala.t.thikaa-Raahul'ovaada Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Raajagahe viharati Ve.luvane Kalandakanivaape. Tena kho pana samayena aayasmaa Raahulo Ambala.t.thikaaya.m viharati. Atha kho Bhagavaa saayanhasamaya.m pa.tisallaa.naa vu.t.thito yen' Ambala.t.thikaa yen' aayasmaa Raahulo ten' upasa'nkami. Addasaa kho aayasmaa Raahulo Bhagavanta.m duurato va aagacchanta.m, disvaana aasana.m pa~n~naapesi udaka~n-ca paadaana.m. Nisiidi Bhagavaa pa~n~natte aasane, nisajja paade pakkhaalesi. Aayasmaa pi kho Raahulo Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.

Atha kho Bhagavaa paritta.m udakaavasesa.m udakaadhaane .thapetvaa aayasmanta.m Raahula.m aamantesi: Passasi no tva.m Raahula ima.m paritta.m udakaavasesa.m udakaadhaane .thapitanti. - Evam-bhante. - Eva.m paritta.m kho Raahula tesa.m saama~n~na.m yesa.m na-tthi sampajaanamusaavaade lajjaa ti. Atha kho Bhagavaa ta.m paritta.m udakaavasesa.m cha.d.detvaa aayasmanta.m Raahula.m aamantesi: Passasi no tva.m Raahula ta.m paritta.m udakaavasesa.m cha.d.ditan-ti. - Evam-bhante. -Eva.m cha.d.dita.m kho Raahula tesa.m saama~n~na.m yesa.m natthi sampajaanamusaavaade lajjaa ti. Atha kho Bhagavaa ta.m udakaadhaana.m nikujjitvaa aayasmanta.m Raahula.m aamantesi:

Passasi no tva.m Raahula ima.m udakaadhaana.m nikujjitan-ti.

-- Evam-bhante. - Eva.m nikujjita.m kho Raahula tesa.m saama~n~na.m yesa.m na-tthi sampajaanamusaavaade lajjaa ti. Atha kho Bhagavaa ta.m udakaadhaana.m ukkujjitvaa aayasmanta.m Raahula.m aamantesi: Passasi no tva.m Raahula ima.m udakaadhaana.m ritta.m tucchan-ti. - Evam-bhante. - Eva.m ritta.m tuccha.m kho Raahula tesa.m saama~n~na.m yesa.m na-tthi sampajaanamusaavaade lajjaa.

Seyyathaa pi Raahula ra~n~no naago iisaadanto ubbuu.lhavaa 'bhijaato sa'ngaamaavacaro, so sa'ngaamagato purimehi pi paadehi kamma.m karoti pacchimehi pi paadehi kamma.m karoti, purimena pi kaayena kamma.m karoti pacchimena pi kaayena kamma.m karoti, siisena pi kamma.m karoti, ka.n.nehi pi kamma.m karoti, dantehi pi kamma.m karoti, na'ngu.t.thena pi kamma.m karoti,

[page 415]

rakkhat' eva so.n.da.m; tattha hatthaarohassa eva.m hoti: Aya.m kho ra~n~no naago iisaadanto ubbuu.lhavaa 'bhijaato sa'ngaamaavacaro sa'ngaamagato purimehi pi paadehi kamma.m karoti pacchimehi pi paadehi kamma.m karoti purimena pi kaayena kamma.m karoti pacchimena pi kaayena kamma.m karoti, siisena pi kamma.m karoti, ka.n.nehi pi kamma.m karoti, dantehi pi kamma.m karoti, na'ngu.t.thena pi kamma.m karoti, rakkhat' eva so.n.da.m; apariccatta.m kho ra~n~no naagassa jiivitan-ti.

Yato kho Raahula ra~n~no naago iisaadanto ubbuu.lhavaa 'bhijaato sa'ngaamaavacaro sa'ngaamagato - pe - na'ngu.t.thena pi kamma.m karoti, so.n.daaya pi kamma.m karoti; tattha hatthaarohassa eva.m hoti: Aya.m kho ra~n~no naago iisaadanto ubbuu.lhavaa 'bhijaato sa'ngaamaavacaro sa'ngaamagato - pe - na'ngu.t.thena pi kamma.m karoti, so.n.daaya pi kamma.m karoti; pariccatta.m kho ra~n~no naagassa jiivita.m, na-tthi daani ki~nci ra~n~no naagassa akara.niiyan-ti. Evam-eva kho Raahula yassa kassaci sampajaanamusaavaade na-tthi lajjaa naahan-tassa ki~nci paapa.m akara.niiyan-ti vadaami. Tasmaatiha te Raahula: hassaa pi na musaa bha.nissaamiiti eva.m hi te Raahula sikkhitabba.m.

Ta.m kim-ma~n~nasi Raahula: kimatthiyo aadaaso ti. -paccavekkhanattho bhante ti. - Evam-eva kho Raahula paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa kaayena kamma.m kattabba.m, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa vaacaaya kamma.m kattabba.m, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa manasaa kamma.m kattabba.m.

Yad-eva tva.m Raahula kaayena kamma.m kattukaamo hosi tad-eva te kaayakamma.m paccavekkhitabba.m: Ya.m nu kho aha.m ida.m kaayena kamma.m kattukaamo idam-me kaayakamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya parabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya, akusala.m ida.m kaayakamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti. Sace tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m kaayena kamma.m kattukaamo idam-me kaayakamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya parabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya, akusala.m ida.m kaayakamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti, evaruupan-te Raahula kaayena kamma.m sasakka.m na kara.niiya.m.

[page 416]

Sace pana tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi:

Ya.m kho aha.m ida.m kaayena kamma.m kattukaamo idam-me kaayakamma.m n' ev' attabyaabaadhaaya sa.mvatteyya na parabyaabaadhaaya sa.mvatteyya na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvatteyya, kusala.m ida.m kaayakamma.m sukhudraya.m sukhavipaakan-ti, evaruupan-te Raahula kaayena kamma.m kara.niiya.m. Karontena pi te Raahula kaayena kamma.m tad-eva te kaayakamma.m paccavekkhitabba.m: Ya.m nu kho aha.m ida.m kaayena kamma.m karomi idam-me kaayakamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvattati parabyaabaadhaaya pi sa.mvattati ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvattati, akusala.m ida.m kaayakamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti. Sace tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m kaayena kamma.m karomi idam-me kaayakamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvattati parabyaabaadhaaya pi sa.mvattati ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvattati, akusala.m ida.m kaayakamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti, pa.tisa.mhareyyaasi tva.m Raahula evaruupa.m kaayakamma.m. Sace pana tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m kaayena kamma.m karomi idam-me kaayakamma.m n' ev' attabyaabaadhaaya sa.mvattati na parabyaabaadhaaya sa.mvattati na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvattati, kusala.m ida.m kaayakamma.m sukhudraya.m sukhavipaakan-ti, anupadajjeyyaasi tva.m Raahula evaruupa.m kaayakamma.m. Katvaa pi te Raahula kaayena kamma.m tad-eva te kaayakamma.m paccavekkhitabba.m: Ya.m nu kho aha.m ida.m kaayena kamma.m akaasi.m idam-me kaayakamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvatti parabyaabaadhaaya pi sa.mvatti ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatti, akusala.m ida.m kaayakamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti. Sace tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m kaayena kamma.m akaasi.m idam-me kaayakamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvatti parabyaabaadhaaya pi sa.mvatti ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatti, akusala.m ida.m kaayakamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti, evaruupan-te Raahula kaayakamma.m satthari vaa vi~n~nuusu vaa sabrahmacaarisu desetabba.m vivaritabba.m uttaanikaatabba.m, desetvaa vivaritvaa uttaanikatvaa aayati.m sa.mvara.m aapajjitabba.m.

[page 417]

Sace pana tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m kaayena kamma.m akaasi.m idam-me kaayakamma.m n' ev' attabyaabaadhaaya sa.mvatti na parabyaabaadhaaya sa.mvatti na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvatti, kusala.m ida.m kaayakamma.m sukhudraya.m sukhavipaakan-ti, ten' eva tva.m Raahula piitipaamujjena vihareyyaasi ahorattaanusikkhii kusalesu dhammesu.

Yad-eva tva.m Raahula vaacaaya kamma.m kattukaamo hosi tad-eva te vaciikamma.m paccavekkhitabba.m: Ya.m nu kho aha.m ida.m vaacaaya kamma.m kattukaamo idam-me vaciikamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya parabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya, akusala.m ida.m vaciikamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti. Sace tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m vaacaaya kamma.m kattukaamo idam-me vaciikamma.m - pe - ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya, akusala.m ida.m vaciikamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti, evaruupan-te Raahula vaacaaya kamma.m sasakka.m na kara.niiya.m. Sace pana tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m vaacaaya kamma.m kattukaamo idam-me vaciikamma.m n' ev' attabyaabaadhaaya - pe - na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvatteyya, kusala.m ida.m vaciikamma.m sukhudraya.m sukhavipaakan-ti, evaruupan-te Raahula vaacaaya kamma.m kara.niiya.m.

Karontena pi te Raahula vaacaaya kamma.m tad-eva te vaciikamma.m paccavekkhitabba.m: Ya.m nu kho aha.m ida.m vaacaaya kamma.m karomi idam-me vaciikamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvattati parabyaabaadhaaya pi sa.mvattati ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvattati, akusala.m ida.m vaciikamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti. Sace tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m vaacaaya kamma.m karomi idam-me vaciikamma.m - pe - ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvattati, akusala.m ida.m vaciikamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti, pa.tisa.mhareyyaasi tva.m Raahula evaruupa.m vaciikamma.m. Sace pana tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m vaacaaya kamma.m karomi idam-me vaciikamma.m n' ev' attabyaabaadhaaya --pe--

[page 418]

na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvattati, kusala.m ida.m vaciikamma.m sukhudraya.m sukhavipaakan-ti, anupadajjeyyaasi tva.m Raahula evaruupa.m vaciikamma.m. Katvaa pi te Raahula vaacaaya kamma.m tad-eva te vaciikamma.m paccavekkhitabba.m: Ya.m nu kho aha.m ida.m vaacaaya kamma.m akaasi.m idam-me vaciikamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvatti parabyaabaadhaaya pi sa.mvatti ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatti, akusala.m ida.m vaciikamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti. Sace tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m vaacaaya kamma.m akaasi.m idam-me vaciikamma.m --pe-ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatti, akusala.m ida.m vaciikamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti, evaruupan-te Raahula vaciikamma.m satthari vaa vi~n~nuusu vaa sabrahmacaarisu desetabba.m vivaritabba.m uttaanikaatabba.m, desetvaa vivaritvaa uttaanikatvaa aayati.m sa.mvara.m aapajjitabba.m. Sace pana tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m vaacaaya kamma.m akaasi.m idam-me vaciikamma.m n' ev' attabyaabaadhaaya - pe - na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvatti, kusala.m ida.m vaciikamma.m sukhudraya.m sukhavipaakan-ti, ten' eva tva.m Raahula piitipaamujjena vihareyyaasi ahorattaanusikkhii kusalesu dhammesu.

Yad-eva tva.m Raahula manasaa kamma.m kattukaamo hosi tad-eva te manokamma.m paccavekkhitabba.m: Ya.m nu kho aha.m ida.m manasaa kamma.m kattukaamo idam-me manokamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya parabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya, akusala.m ida.m manokamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti. Sace tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m manasaa kamma.m kattukaamo idam-me manokamma.m - pe - ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatteyya, akusala.m ida.m manokamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti, evaruupan-te Raahula manasaa kamma.m sasakka.m na kara.niiya.m.

Sace pana tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi:

Ya.m kho aha.m ida.m manasaa kamma.m kattukaamo idam-me vaciikamma.m n' ev' attabyaabaadhaaya - pe - na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvatteyya, kusala.m ida.m manokamma.m sukhudraya.m sukhavipaakan-ti,

[page 419]

evaruupan-te Raahula manasaa kamma.m kara.niiya.m. Karontena pi te Raahula manasaa kamma.m tad-eva te manokamma.m paccavekkhitabba.m: Ya.m nu kho aha.m ida.m manasaa kamma.m karomi idam-me manokamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvattati parabyaabaadhaaya pi sa.mvattati ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvattati, akusala.m ida.m manokamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti. Sace tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m manasaa kamma.m karomi idam-me manokamma.m --pe-ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvattati, akusala.m ida.m manokamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti, pa.tisa.mhareyyaasi tva.m Raahula evaruupa.m manokamma.m. Sace pana tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m manasaa kamma.m karomi idam-me manokamma.m n' ev' attabyaabaadhaaya - pe - na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvattati, kusala.m ida.m manokamma.m sukhudraya.m sukhavipaakan-ti, anupadajjeyyaasi tva.m Raahula evaruupa.m manokamma.m.

Katvaa pi te Raahula manasaa kamma.m tad-eva te manokamma.m paccavekkhitabba.m: Ya.m nu kho aha.m ida.m manasaa kamma.m akaasi.m idam-me manokamma.m attabyaabaadhaaya pi sa.mvatti parabyaabaadhaaya pi sa.mvatti ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatti, akusala.m ida.m manokamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti. Sace tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m manasaa kamma.m akaasi.m idam-me manokamma.m - pe - ubhayabyaabaadhaaya pi sa.mvatti, akusala.m ida.m manokamma.m dukkhudraya.m dukkhavipaakan-ti, evaruupe te Raahula manokamme a.t.tiyitabba.m haraayitabba.m jigucchitabba.m, a.t.tiyitvaa haraayitvaa jigucchitvaa aayati.m sa.mvara.m aapajjitabba.m. Sace pana tva.m Raahula paccavekkhamaano eva.m jaaneyyaasi: Ya.m kho aha.m ida.m manasaa kamma.m akaasi.m idam-me manokamma.m n' ev' attabyaabaadhaaya sa.mvatti na parabyaabaadhaaya sa.mvatti na ubhayabyaabaadhaaya sa.mvatti, kusala.m ida.m manokamma.m sukhudraya.m sukhavipaakan-ti, ten' eva tva.m Raahula piitipaamujjena vihareyyaasi ahorattaanusikkhii kusalesu dhammesu.

[page 420]

Ye hi keci Raahula atiitam-addhaana.m sama.naa vaa braahma.naa vaa kaayakamma.m parisodhesu.m vaciikamma.m parisodhesu.m manokamma.m parisodhesu.m, sabbe te evam-eva.m paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa kaayakamma.m parisodhesu.m, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa vaciikamma.m parisodhesu.m, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa manokamma.m parisodhesu.m.

Ye hi pi keci Raahula anaagatam-addhaana.m sama.naa vaa braahma.naa vaa kaayakamma.m parisodhessanti vaciikamma.m parisodhessanti manokamma.m parisodhessanti, sabbe te evam-eva.m paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa kaayakamma.m parisodhessanti, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa vaciikamma.m parisodhessanti, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa manokamma.m parisodhessanti.

Ye hi pi keci Raahula etarahi sama.naa vaa braahma.naa vaa kaayakamma.m parisodhenti vaciikamma.m parisodhenti manokamma.m parisodhenti, sabbe te evam-eva.m paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa kaayakamma.m parisodhenti, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa vaciikamma.m parisodhenti, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa manokamma.m parisodhenti. Tasmaatiha Raahula:

paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa kaayakamma.m parisodhessaama, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa vaciikamma.m parisodhessaama, paccavekkhitvaa paccavekkhitvaa manokamma.m parisodhessaamaati.

eva.m hi vo Raahula sikkhitabban-ti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Raahulo Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

AMBALA.T.THIKAa-RAaHULOVAaDASUTTANTA.M PA.THAMA.M.

 


 

LXII. Mahaa-Raahul'ovaada Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Atha kho Bhagavaa pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Saavatthi.m pi.n.daaya paavisi. Aayasmaa pi kho Raahulo pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Bhagavanta.m pi.t.thito pi.t.thito anubandhi.

[page 421]

Atha kho Bhagavaa apaloketvaa aayasmanta.m Raahula.m aamantesi: Ya.m ki~nci Raahula ruupa.m atiitaanaagatapaccuppanna.m, ajjhatta.m vaa bahiddhaa vaa, o.laarika.m vaa sukhuma.m vaa, hiina.m vaa pa.niita.m vaa, ya.m duure santike vaa, sabba.m ruupa.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabbanti. - Ruupam-eva nu kho Bhagavaa, ruupam-eva nu kho Sugataati. - Ruupam-pi Raahula, vedanaa pi Raahula, sa~n~naa pi Raahula, sa'nkhaaraa pi Raahula, vi~n~naa.nam-pi Raahulaati.

Atha kho aayasmaa Raahulo: ko n' ajja Bhagavataa sammukhaa ovaadena ovadito gaama.m pi.n.daaya pavisissatiiti tato pa.tinivattitvaa a~n~natarasmi.m rukkhamuule nisiidi palla'nka.m aabhujitvaa uju.m kaaya.m pa.nidhaaya parimukha.m sati.m upa.t.thapetvaa. Addasaa kho aayasmaa Saariputto aayasmanta.m Raahula.m a~n~natarasmi.m rukkhamuule nisinna.m palla'nka.m aabhujitvaa uju.m kaaya.m pa.nidhaaya parimukha.m sati.m upa.t.thapetvaa, disvaana aayasmanta.m Raahula.m aamantesi: Aanaapaanasati.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, aanaapaanasati Raahula bhaavitaa bahuliikataa mahapphalaa hoti mahaanisa.msaa ti. Atha kho aayasmaa Raahulo saayanhasamaya.m pa.tisallaa.naa vu.t.thito yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Raahulo Bhagavanta.m etad-avoca: Katha.m bhaavitaa nu kho bhante aanaapaanasati katha.m bahuliikataa mahapphalaa hoti mahaanisa.msaa ti.

Ya.m ki~nci Raahula ajjhatta.m paccatta.m kakkha.la.m kharigata.m upaadi.n.na.m, seyyathiida.m kesaa lomaa nakhaa dantaa taco ma.msa.m nahaaru a.t.thii a.t.thimi~njaa vakka.m hadaya.m yakana.m kilomaka.m pihaka.m papphaasa.m anta.m antagu.na.m udariya.m kariisa.m, ya.m vaa pan' a~n~nam-pi ki~nci ajjhatta.m paccatta.m kakkha.la.m kharigata.m upaadi.n.na.m, aya.m vuccati Raahula ajjhattikaa pa.thaviidhaatu. Yaa c' eva kho pana ajjhattikaa pa.thaviidhaatu yaa ca baahiraa pa.thaviidhaatu pa.thaviidhaatur-ev' esaa. Ta.m: n' eta.m mama, n' eso ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m.

[page 422]

Evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa pa.thaviidhaatuyaa nibbindati, pa.thaviidhaatuyaa citta.m viraajeti.

Katamaa ca Raahula aapodhaatu: aapodhaatu siyaa ajjhattikaa siyaa baahiraa. Katamaa ca Raahula ajjhattikaa aapodhaatu: ya.m ajjhatta.m paccatta.m aapo aapogata.m upaadi.n.na.m, seyyathiida.m pitta.m semha.m pubbo lohita.m sedo medo assu vasaa khe.lo si'nghaa.nikaa lasikaa mutta.m, ya.m vaa pan' a~n~nam-pi ki~nci ajjhatta.m paccatta.m aapo aapogata.m upaadi.n.na.m, aya.m vuccati Raahula ajjhattikaa aapodhaatu. Yaa c' eva kho pana ajjhattikaa aapodhaatu yaa ca baahiraa aapodhaatu aapodhaatur-ev' esaa Ta.m:

n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evameta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m. Evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa aapodhaatuyaa nibbindati, aapodhaatuyaa citta.m viraajeti.

Katamaa ca Raahula tejodhaatu: tejodhaatu siyaa ajjhattikaa siyaa baahiraa. Katamaa ca Raahula ajjhattikaa tejodhaatu: ya.m ajjhatta.m paccatta.m tejo tejogata.m upaadi.n.na.m, seyyathiida.m yena ca santappati yena ca jiriyati yena ca pari.dayhati yena ca asitapiitakhaayitasaayita.m sammaa pari.naama.m gacchati, ya.m vaa pan' a~n~nam-pi ki~nci ajjhatta.m paccatta.m tejo tejogata.m upaadi.n.na.m, aya.m vuccati Raahula ajjhattikaa tejodhaatu. Yaa c' eva kho pana ajjhattikaa tejodhaatu yaa ca baahiraa tejodhaatu tejodhaatur-ev' esaa. Ta.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m. Evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa tejodhaatuyaa nibbindati, tejodhaatuyaa citta.m viraajeti.

Katamaa ca Raahula vaayodhaatu: vaayodhaatu siyaa ajjhattikaa siyaa baahiraa. Katamaa ca Raahula ajjhattikaa vaayodhaatu: ya.m ajjhatta.m paccatta.m vaayo vaayogata.m upaadi.n.na.m, seyyathiida.m uddha'ngamaa vaataa, adhogamaa vaataa, kucchisayaa vaataa, ko.t.thasayaa vaataa, a'ngama'ngaanusaarino vaataa, assaaso passaaso iti, ya.m vaa pan' a~n~nam-pi ki~nci ajjhatta.m paccatta.m vaayo vaayogata.m upaadi.n.na.m, aya.m vuccati Raahula ajjhattikaa vaayodhaatu. Yaa c' eva kho pana ajjhattikaa vaayodhaatu yaa ca baahiraa vaayodhaatu vaayodhaatur-ev' esaa. Ta.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m.

[page 423]

Evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa vaayodhaatuyaa nibbindati, vaayodhaatuyaa citta.m viraajeti.

Katamaa ca Raahula aakaasadhaatu: aakaasadhaatu siyaa ajjhattikaa siyaa baahiraa. Katamaa ca Raahula ajjhattikaa aakaasadhaatu: ya.m ajjhatta.m paccatta.m aakaasa.m aakaasagata.m upaadi.n.na.m, seyyathiida.m ka.n.nacchidda.m naasacchidda.m mukhadvaara.m, yena ca asitapiitakhaayitasaayita.m ajjhoharati, yattha ca asitapiitakhaayitasaayita.m santi.t.thati, yena ca asitapiitakhaayitasaayita.m adhobhaagaa nikkhamati, ya.m vaa pan' a~n~nam-pi ki~nci ajjhatta.m paccatta.m aakaasa.m aakaasagata.m upaadi.n.na.m, aya.m vuccati Raahula ajjhattikaa aakaasadhaatu. Yaa c' eva kho pana ajjhattikaa aakaasadhaatu yaa ca baahiraa aakaasadhaatu aakaasadhaatur-ev' esaa.

Ta.m: n' eta.m mama, n' eso 'ham-asmi, na {me^so} attaa ti evam-eta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya da.t.thabba.m. Evameta.m yathaabhuuta.m sammappa~n~naaya disvaa aakaasadhaatuyaa nibbindati, aakaasadhaatuyaa citta.m viraajeti.

Pa.thaviisama.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, pa.thaviisama.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato uppannaa manaapaamanaapaa phassaa citta.m na pariyaadaaya .thassanti. Seyyathaa pi Raahula pa.thaviyaa sucim-pi nikkhipanti asucim-pi nikkhipanti guuthagatam-pi nikkhipanti muttagatam-pi nikkhipanti khe.lagatam-pi nikkhipanti pubbagatam-pi nikkhipanti lohitagatam-pi nikkhipanti, na ca tena pa.thavii a.t.tiiyati vaa haraayati vaa jigucchati vaa, evam-eva kho tva.m Raahula pa.thaviisama.m bhaavana.m bhaavehi, pa.thaviisama.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato uppannaa manaapaamanaapaa phassaa citta.m na pariyaadaaya .thassanti.

Aaposama.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, aaposama.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato uppannaa manaapaamanaapaa phassaa citta.m na pariyaadaaya .thassanti. Seyyathaa pi Raahula aapasmi.m sucim-pi dhovanti asucim-pi dhovanti guuthagatam-pi dhovanti muttagatam-pi dhovanti khe.lagatam-pi dhovanti pubbagatam-pi dhovanti lohitagatam-pi dhovanti, na ca tena aapo a.t.tiiyati vaa haraayati vaa jigucchati vaa, evam-eva kho tva.m Raahula aaposama.m bhaavana.m bhaavehi --pe-.thassanti.

[page 424]

Tejosama.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, tejosama.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato uppannaa manaapaamanaapaa phassaa citta.m na pariyaadaaya .thassanti. Seyyathaa pi Raahula tejo sucim-pi .dahati asucim-pi .dahati guuthagatam-pi .dahati muttagatam-pi .dahati khe.lagatam-pi .dahati pubbagatam-pi .dahati lohitagatam-pi .dahati, na ca tena tejo attiiyati vaa haraayati vaa jigucchati vaa, evam-eva kho tva.m Raahula tejosama.m bhaavana.m bhaavehi - pe - .thassanti.

Vaayosama.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, vaayosama.m hi te Raahula citta.m bhaavayato uppannaa manaapaamanaapaa phassaa citta.m na pariyaadaaya .thassanti. Seyyathaa pi Raahula vaayo sucim-pi upavaayati asucim-pi upavaayati guuthagatam-pi upavaayati muttagatam-pi upavaayati khe.lagatam-pi upavaayati pubbagatam-pi upavaayati lohitagatam-pi upaavaayati, na ca tena vaayo a.t.tiiyati vaa haraayati vaa jigucchati vaa, evameva kho tva.m Raahula vaayosama.m bhaavana.m bhaavehi --pe-.thassanti.

Aakaasasama.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, aakaasasama.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato uppannaa manaapaamanaapaa phassaa citta.m na pariyaadaaya .thassanti. Seyyathaa pi Raahula aakaaso na katthaci pati.t.thito, evam-eva kho tva.m Raahula aakaasasama.m bhaavana.m bhaavehi, aakaasasama.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato uppannaa manaapaamanaapaa phassaa citta.m na pariyaadaaya .thassanti.

Metta.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, metta.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato yo byaapaado so pahiiyissati. Karu.na.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, karu.na.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato yaa vihesaa saa pahiiyissati. Mudita.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, mudita.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato yaa arati saa pahiiyissati. Upekkha.m Raahula bhaavana.m bhaavehi upekkha.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato yo pa.tigho so pahiiyissati. Asubha.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, asubha.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato yo raago so pahiiyissati. Aniccasa~n~na.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, aniccasa~n~na.m hi te Raahula bhaavana.m bhaavayato yo asmimaano so pahiiyissati.

[page 425]

Aanaapaanasati.m Raahula bhaavana.m bhaavehi, aanaapaanasati Raahula bhaavitaa bahuliikataa mahapphalaa hoti mahaanisa.msaa.

Katha.m bhaavitaa ca Raahula aanaapaanasati katha.m bahuliikataa mahapphalaa hoti mahaanisa.msaa: Idha Raahula bhikkhu ara~n~nagato vaa rukkhamuulagato vaa su~n~naagaaragato vaa nisiidati palla'nka.m aabhujitvaa uju.m kaaya.m pa.nidhaaya parimukha.m sati.m upa.t.thapetvaa. So sato va assasati, sato passasati.

Diigha.m vaa assasanto: diigha.m assasaamiiti pajaanaati, diigha.m vaa passasanto: diigha.m passasaamiiti pajaanaati; rassa.m vaa assasanto: rassa.m assasaamiiti pajaanaati, rassa.m vaa passasanto:

rassa.m passasaamiiti pajaanaati. Sabbakaayapa.tisa.mvedii assasissaamiiti sikkhati, sabbakaayapa.tisa.mvedii passasissaamiiti sikkhati. Passambhaya.m kaayasa'nkhaara.m assasissaamiiti sikkhati, passambhaya.m kaayasa'nkhaara.m passasissaamiiti sikkhati. Piitipa.tisa.mvedii assasissaamiiti sikkhati, piitipa.tisa.mvedii passasissaamiiti sikkhati. Sukhapa.tisa.mvedii assasissaamiiti sikkhati, sukhapa.tisa.mvedii passasissaamiiti sikkhati. Cittasa'nkhaarapa.tisa.mvedii assasissaamiiti sikkhati, cittasa'nkhaarapa.tisa.mvedii passasissaamiiti sikkhati. Passambhaya.m cittasa'nkhaara.m assasissaamiiti sikkhati, passambhaya.m cittasa'nkhaara.m passasissaamiiti sikkhati. Cittapa.tisa.mvedii assasissaamiiti sikkhati, cittapa.tisa.mvedii passasissaamiiti sikkhati. Abhippamodaya.m citta.m assasissaamiiti sikkhati, abhippamodaya.m citta.m passasissaamiiti sikkhati. Samaadaha.m citta.m assasissaamiiti sikkhati, samaadaha.m citta.m passasissaamiiti sikkhati. Vimocaya.m citta.m assasissaamiiti sikkhati, vimocaya.m citta.m passasissaamiiti sikkhati. Aniccaanupassii assasissaamiiti sikkhati, aniccaanupassii passasissaamiiti sikkhati. Viraagaanupassii assasissaamiiti sikkhati, viraagaanupassii passasissaamiiti sikkhati. Nirodhaanupassii assasissaamiiti sikkhati, nirodhaanupassii passasissaamiiti sikkhati. Pa.tinissaggaanupassii assasissaamiiti sikkhati, pa.tinissaggaanupassii passasissaamiiti sikkhati. Eva.m bhaavitaa kho Raahula aanaapaanasati eva.m bahuliikataa mahapphalaa hoti mahaanisa.msaa. Eva.m bhaavitaaya kho Raahula aanaapaanasatiyaa eva.m bahuliikataaya ye pi te carimakaa assaasapassaasaa te pi viditaa va nirujjhanti no aviditaa ti.

[page 426]

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Raahulo Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

MAHAa-RAaHULOVAaDASUTTANTA.M DUTIYA.M.

 


 

LXIII. Cuu.la Maalu'nkya Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Atha kho aayasmato Maalu'nkyaaputtassa rahogatassa pa.tisalliinassa eva.m cetaso parivitakko udapaadi: Yaan' imaani di.t.thigataani Bhagavataa abyaakataani .thapitaani pa.tikkhittaani: Sassato loko iti pi, asassato loko iti pi, antavaa loko iti pi, anantavaa loko iti pi, ta.m jiiva.m ta.m sariira.m iti pi, a~n~na.m jiiva.m a~n~na.m sariira.m iti pi, hoti tathaagato param-mara.naa iti pi, na hoti tathaagato param-mara.naa iti pi, hoti ca na ca hoti tathaagato param-mara.naa iti pi, n' eva hoti na na ho tathaagato param-mara.naa iti pi, taani me Bhagavaa na byaakaroti; yaani me Bhagavaa na byaakaroti tam-me na ruccati, tam-me na khamati, so 'ha.m Bhagavanta.m upasa'nkamitvaa etam-attha.m pucchissaami. Sace me Bhagavaa byaakarissati: Sassato loko ti vaa, asassato loko ti vaa, antavaa loko ti vaa, anantavaa loko ti vaa, ta.m jiiva.m ta.m sariiran-ti vaa, a~n~na.m jiiva.m a~n~na.m sariiran-ti vaa, hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa, na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa, hoti ca na ca hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa, n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa, evaaha.m Bhagavati brahmacariya.m carissaami. No ce me Bhagavaa byaakarissati: Sassato loko ti vaa, asassato loko ti vaa - pe - n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa, evaaha.m sikkha.m paccakkhaaya hinaay' aavattissaamiiti.

[page 427]

Atha kho aayasmaa Maalu'nkyaaputto saayanhasamaya.m pa.tisallaa.naa vu.t.thito yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Maalu'nkyaaputto Bhagavanta.m etadavoca: Idha mayha.m bhante rahogatassa pa.tisalliinassa eva.m cetaso parivitakko udapaadi: Yaan' imaani di.t.thigataani Bhagavataa abyaakataani .thapitaani pa.tikkhittaani: Sassato loko iti pi, asassato loko iti pi - pe - n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa iti pi, taani me Bhagavaa na byaakaroti; yaani me Bhagavaa na byaakaroti tam-me na ruccati, tam-me na khamati, so 'ha.m Bhagavanta.m upasa'nkamitvaa etam-attha.m pucchissaami; sace me Bhagavaa byaakarissati: Sassato loko ti vaa, asassato loko ti vaa - pe - n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa, evaaha.m Bhagavati brahmacariya.m carissaami; no ce me Bhagavaa byaakarissati: Sassato loko ti vaa, asassato loko ti vaa - pe - n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa, evaaha.m sikkha.m paccakkhaaya hiinaay' aavattissaamiiti. Sace Bhagavaa jaanaati: sassato loko ti, sassato loko ti me Bhagavaa byaakarotu; sace Bhagavaa jaanaati: asassato loko ti, asassato loko ti me Bhagavaa byaakarotu. No ce Bhagavaa jaanaati: sassato loko ti vaa asassato loko ti vaa, ajaanato kho pana apassato etad-eva ujuka.m hoti yadida.m: na jaanaami na passaamiiti. Sace Bhagavaa jaanaati:

antavaa loko ti, antavaa loko ti me Bhagavaa byaakarotu; sace Bhagavaa jaanaati: anantavaa loko ti, anantavaa loko ti me Bhagavaa byaakarotu. No ca Bhagavaa jaanaati: antavaa loko ti vaa anantavaa loko ti vaa, ajaanato kho pana apassato etad-eva ujuka.m hoti yadida.m: na jaanaami na passaamiiti. Sace Bhagavaa jaanaati: ta.m jiiva.m ta.m sariiran-ti, ta.m jiiva.m ta.m sariiran-ti me Bhagavaa byaakarotu; sace Bhagavaa jaanaati: a~n~na.m jiiva.m a~n~na.m sariiran-ti, a~n~na.m jiiva.m a~n~na.m sariiran-ti me Bhagavaa byaakarotu. No ce Bhagavaa jaanaati: ta.m jiiva.m ta.m sariiran-ti vaa a~n~na.m jiiva.m a~n~na.m sariiran-ti vaa, ajaanato kho pana apassato etad-eva ujuka.m hoti yadida.m: na jaanaami na passaamiiti. Sace Bhagavaa jaanaati: hoti tathaagato param-mara.naa ti, hoti tathaagato param-mara.naa ti me Bhagavaa byaakarotu;

[page 428]

sace Bhagavaa jaanaati: na hoti tathaagato param-mara.naa ti, na hoti tathaagato param-mara.naa ti me Bhagavaa byaakarotu. No ce Bhagavaa jaanaati: hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa. ajaanato kho pana apassato etad-eva ujuka.m hoti yadida.m: na jaanaami na passaamiiti. Sace Bhagavaa jaanaati:

hoti ca na ca hoti tathaagato param-mara.naa ti, hoti ca na ca hoti tathaagato param-mara.naa ti me Bhagavaa byaakarotu; sace Bhagavaa jaanaati: n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti, n' eva hoti na na hoti tathaagato parammara.naa ti me Bhagavaa byaakarotu. No ce Bhagavaa jaanaati:

hoti ca na ca hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa, ajaanato kho pana apassato etad-eva ujuka.m hoti yadida.m: na jaanaami na passaamiiti.

Kin-nu taaha.m Maalu'nkyaaputta eva.m avaca.m: ehi tva.m Maalu'nkyaaputta mayi brahmacariya.m cara, aha.m te byaakarissaami: sassato loko ti vaa asassato loko ti vaa - pe - n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa ti. - No h' eta.m bhante. - Tva.m vaa pana ma.m eva.m avaca: aha.m bhante Bhagavati brahmacariya.m carissaami, Bhagavaa me byaakarissati: sassato loko ti vaa asassato loko ti vaa --pe-n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa ti. -No h' eta.m bhante. - Iti kira Maalu'nkyaaputta n' evaahanta.m vadaami: ehi tva.m Maalu'nkyaaputta mayi brahmacariya.m cara, aha.m te byaakarissaami: sassato loko ti vaa asassato loko ti vaa - pe - n' eva hoti na na hoti tathaagato parammara.naa ti vaa ti; na pi kira ma.m tva.m vadesi: aha.m bhante Bhagavati brahmacariya.m carissaami, Bhagavaa me byaakarissati: sassato loko ti vaa asassato loko ti vaa - pe - n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa ti. Eva.m sante moghapurisa ko santo ka.m paccaacikkhasi.

Yo kho Maalu'nkyaaputta eva.m vadeyya: Na taavaaha.m Bhagavati brahmacariya.m carissaami yaava me Bhagavaa na byaakarissati: sassato loko ti vaa asassato loko ti vaa --pe-n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa ti; abyaakatam-eva ta.m Maalu'nkyaaputta Tathaagatena assa atha so puggalo kaala.m kareyya.

[page 429]

Seyyathaa pi Maalu'nkyaaputta puriso sallena viddho assa savisena gaa.lhapalepanena, tassa mittaamaccaa ~naatisaalohitaa bhisakka.m sallakatta.m upa.t.thapeyyu.m. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m purisa.m {jaanaami} yen' amhi {viddho}:

khattiyo vaa braahma.no vaa vesso vaa suddo vaa ti. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m purisa.m jaanaami yen' amhi viddho: eva.mnaamo eva.mgotto iti vaa ti. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m purisa.m jaanaami yen' amhi viddho:

diigho vaa rasso vaa majjhimo vaa ti. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m purisa.m jaanaami yen' amhi viddho: kaa.lo vaa saamo vaa ma'nguracchavi vaa ti. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m purisa.m jaanaami yen' amhi viddho:

asukasmi.m gaame vaa nigame vaa nagare vaa ti. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m dhanu.m jaanaami yen' amhi viddho yadi vaa caapo yadi vaa koda.n.do ti. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m jiya.m jaanaami yaay' amhi viddho yadi vaa akkassa yadi vaa sa.n.thassa yadi vaa nahaarussa yadi vaa maruvaaya yadi vaa khiirapa.n.nino ti. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m ka.n.da.m jaanaami yen' amhi viddho yadi vaa kaccha.m yadi vaa ropimanti. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m ka.n.da.m jaanaami yen' amhi viddho yassa pattehi vaajita.m, yadi vaa gijjhassa yadi vaa ka'nkassa yaadi vaa kulalassa yadi vaa morassa yadi vaa sithilahanuno ti. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m ka.n.da.m jaanaami yen' amhi viddho yassa nahaarunaa parikkhitta.m, yadi vaa gavassa yadi vaa mahisassa yadi vaa roruvassa yadi vaa semhaarassaati. So eva.m vadeyya: na taavaaha.m ima.m salla.m aaharissaami yaava na ta.m salla.m jaanaami yen' amhi viddho yadi vaa salla.m yadi vaa khurappa.m yadi vaa veka.n.da.m yadi vaa naaraaca.m yadi vaa vacchadanta.m yadi vaa karaviirapattan-ti.

[page 430]

A~n~naatam-eva ta.m Maalu'nkyaaputta tena purisena assa atha so puriso kaala.m kareyya. Evam-eva kho Maalu'nkyaaputta yo eva.m vadeyya: Na taavaaha.m Bhagavati brahmacariya.m carissaami yaava me Bhagavaa na byaakarissati: sassato loko ti vaa asassato loko ti vaa - pe - n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa ti, abyaakatam-eva ta.m Maalu'nkyaaputta Tathaagatena assa atha so puggalo kaala.m kareyya.

Sassato loko ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati eva.m no. Asassato loko ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati evam-pi no. Sassato loko ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati asassato loko ti vaa di.t.thiyaa sati atth' eva jaati atthi jaraa atthi mara.na.m santi sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa yesaaha.m di.t.the va dhamme nighaata.m pa~n~napemi. Antavaa loko ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati eva.m no.

Anantavaa loko ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati evam-pi no. Antavaa loko ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati anantavaa loko ti vaa di.t.thiyaa sati atth' eva jaati atthi jaraa atthi mara.na.m santi sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa yesaaha.m di.t.the va dhamme nighaata.m pa~n~napemi. Ta.m jiiva.m ta.m sariiran-ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati eva.m no. A~n~na.m jiiva.m a~n~na.m sariiran-ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati evam-pi no. Ta.m jiiva.m ta.m sariiran-ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati a~n~na.m jiiva.m a~n~na.m sariiran-ti vaa di.t.thiyaa sati atth' eva jaati atthi jaraa atthimara.na.m santi sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa yesaaha.m di.t.the va dhamme nighaata.m pa~n~napemi. Hoti tathaagato param-mara.naa ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati eva.m no. Na hoti tathaagato parammara.naa ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati evam-pi no. Hoti tathaagato param-mara.naa ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa di.t.thiyaa sati atth' eva jaati atthi jaraa atthi mara.na.m santi sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa yesaaha.m di.t.the va dhamme nighaata.m pa~n~napemi.

[page 431]

Hoti ca na ca hoti tathaagato param-mara.naa ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati eva.m no. N' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati brahmacariyavaaso abhavissaati evam-pi no. Hoti ca na ca hoti tathaagato param-mara.naa ti Maalu'nkyaaputta di.t.thiyaa sati n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti vaa di.t.thiyaa sati atth' eva jaati atthi jaraa atthi mara.na.m santi sokaparidevadukkhadomanassupaayaasaa yesaaha.m di.t.the va dhamme nighaata.m pa~n~napemi.

Tasmaatiha Maalu'nkyaaputta abyaakata~n-ca me abyaakatato dhaaretha, byaakata~n-ca me byaakatato dhaaretha. Ki~n-ca Maalu'nkyaaputta mayaa abyaakata.m: Sassato loko ti Maalu'nkyaaputta mayaa abyaakata.m, asassato loko ti mayaa abyaakata.m, antavaa loko ti mayaa abyaakata.m, anantavaa loko ti mayaa abyaakata.m, ta.m jiiva.m ta.m sariiran-ti mayaa abyaakata.m, a~n~na.m jiiva.m a~n~na.m sariiran-ti mayaa abyaakata.m, hoti tathaagato param-mara.naa ti mayaa abyaakata.m, na hoti tathaagato param-mara.naa ti mayaa abyaakata.m, hoti ca na ca hoti tathaagato param-mara.naa ti mayaa abyaakata.m, n' eva hoti na na hoti tathaagato param-mara.naa ti mayaa abyaakata.m. Kasmaa c' eta.m Maalu'nkyaaputta mayaa abyaakata.m:

Na h' eta.m Maalu'nkyaaputta atthasa.mhita.m n' aadibrahmacariyika.m, na nibbidaaya na viraagaaya na nirodhaaya na upasamaaya na abhi~n~naaya na sambodhaaya na nibbaanaaya sa.mvattati, tasmaa ta.m mayaa abyaakata.m. Ki~n-ca Maalu'nkyaaputta mayaa byaakata.m: Ida.m dukkhan-ti Maalu'nkyaaputta mayaa byaakata.m, aya.m dukkhasamudayo ti mayaa byaakata.m, aya.m dukkhanirodho ti mayaa byaakata.m, aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti mayaa byaakata.m. Kasmaa c' eta.m Maalu'nkyaaputta mayaa byaakata.m: Eta.m hi Maalu'nkyaaputta atthasa.mhita.m, eta.m aadibrahmacariyika.m, eta.m nibbidaaya viraagaaya nirodhaaya upasamaaya abhi~n~naaya sambodhaaya nibbaanaaya sa.mvattati, tasmaa ta.m mayaa byaakata.m. Tasmaatiha Maalu'nkyaaputta abyaakata~n-ca me abyaakatato dhaaretha,

[page 432]

byaakata~n-ca me byaakatato dhaarethaati.

Idam-avoca Bhagava. Attamano aayasmaa Maalu'nkyaaputto Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

CUu.LA-MAaLU'NKYASUTTANTA.M TATIYA.M.

 


 

LXIV. Mahaa Maalu'nkya Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca:

Dhaaretha no tumhe bhikkhave mayaa desitaani pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaaniiti. Eva.m vutte aayasmaa Maalu'nkyaaputto Bhagavanta.m etad-avoca: Aha.m kho bhante dhaaremi Bhagavataa desitaani pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaaniiti. -Yathaakatha.m pana tva.m Maalu'nkyaaputta dhaaresi mayaa desitaani pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaaniiti. - Sakkaayadi.t.thi.m kho aha.m bhante Bhagavataa orambhaagiya.m sa.myojana.m desita.m dhaaremi. Vicikiccha.m kho aha.m bhante Bhagavataa orambhaagiya.m sa.myojana.m desita.m dhaaremi. Siilabbataparaamaasa.m kho aha.m bhante Bhagavataa orambhaagiya.m sa.myojana.m desita.m dhaaremi. Kaamacchanda.m kho aha.m bhante Bhagavataa orambhaagiya.m sa.myojana.m desita.m dhaaremi. Byaapaada.m kho aha.m bhante Bhagavataa orambhaagiya.m sa.myojana.m desita.m dhaaremi. Eva.m kho aha.m bhante dhaaremi Bhagavataa desitaani pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaaniiti.

Kassa kho naama tva.m Maalu'nkyaaputta mayaa eva.m pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaani desitaani dhaaresi. Nanu Maalu'nkyaaputta a~n~natitthiyaa paribbaajakaa iminaa taru.nuupamena upaarambhena {upaarambhissanti}: Daharassa hi Maalu'nkyaaputta kumaarassa mandassa uttaanaseyyakassa sakkaayo ti pi na hoti, kuto pan' assa uppajjissati sakkaayadi.t.thi;

[page 433]

anuseti tv-ev' assa sakkaayadi.t.thaanusayo. Daharassa hi Maalu'nkyaaputta kumaarassa mandassa uttaanaseyyakassa dhammaa ti pi na hoti, kuto. pan' assa uppajjissati dhammesu vicikicchaa; anuseti tv-ev' assa vicikicchaanusayo. Daharassa hi Maalu'nkyaaputta kumaarassa mandassa uttaanaseyyakassa siilaa ti pi na hoti, kuto pan' assa uppajjissati siilesu siilabbataparaamaaso; anuseti tv-ev' assa siilabbataparaamaasaanusayo. Daharassa hi Maalu'nkyaaputta kumaarassa mandassa uttaanaseyyakassa kaamaa ti pi na hoti, kuto pan' assa uppajjissati kaamesu kaamacchando; anuseti tv-ev' assa kaamaraagaanusayo. Daharassa hi Maalu'nkyaaputta kumaarassa mandassa uttaanaseyyakassa sattaa ti pi na hoti, kuto pan' assa uppajjissati sattesu byaapaado; anuseti tvev' assa byaapaadaanusayo. Nanu Maalu'nkyaaputta a~n~natitthiyaa paribbaajakaa iminaa taru.nuupamena upaarambhena upaarambhissantiiti. Eva.m vutte aayasmaa Aanando Bhagavanta.m etad-avoca: Etassa Bhagavaa kaalo, etassa Sugata kaalo, ya.m Bhagavaa pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaani deseyya, Bhagavato sutvaa bhikkhuu dhaaressantiiti. - Tena h' Aananda su.nohi saadhuka.m manasikarohi, bhaasissaamiiti. Eva.m bhante ti kho aayasmaa Aanando Bhagavato paccassosi. Bhagavaa etad-avoca:

Idh' Aananda assutavaa puthujjano ariyaana.m adassaavii ariyadhammassa akovido ariyadhamme aviniito, sappurisaana.m adassaavii sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme aviniito, sakkaayadi.t.thipariyu.t.thitena cetasaa viharati sakkaayadi.t.thiparetena, uppannaaya ca sakkaayadi.t.thiyaa nissara.na.m yathaabhuuta.m na-ppajaanaati; tassa saa sakkaayadi.t.thi thaamagataa appa.tiviniitaa orambhaagiya.m sa.myojana.m. Vicikicchaapariyu.t.thitena cetasaa viharati vicikicchaaparetena, uppannaaya ca vicikicchaaya nissara.na.m yathaabhuuta.m na-ppajaanaati; tassa saa vicikicchaa thaamagataa appa.tiviniitaa orambhaagiya.m sa.myojana.m. Siilabbataparaamaasapariyu.t.thitena cetasaa viharati siilabbataparaamaasaparetena, uppannassa ca siilabbataparaamaasassa nissara.na.m yathaabhuuta.m na-ppajaanaati; tassa so siilabbataparaamaaso thaamagato appa.tiviniito orambhaagiya.m sa.myojana.m. Kaamaraagapariyu.t.thitena cetasaa viharati kaamaraagaparetena,

[page 434]

uppannassa ca kaamaraagassa nissara.na.m yathaabhuuta.m na-ppajaanaati; tassa so kaamaraago thaamagato appa.tiviniito orambhaagiya.m sa.myojana.m. Byaapaadapariyu.t.thitena cetasaa viharati byaapaadaparetena, uppannassa ca byaapaadassa nissara.na.m yathaabhuuta.m na-ppajaanaati; tassa so byaapaado thaamagato appa.tiviniito orambhaagiya.m sa.myojana.m. Sutavaa ca kho Aananda ariyasaavako ariyaana.m dassaavii ariyadhammassa kovido ariyadhamme suviniito, sappurisaana.m dassaavii sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suviniito, na sakkaayadi.t.thipariyu.t.thitena cetasaa viharati na sakkaayadi.t.thiparetena, uppannaaya ca sakkaayadi.t.thiyaa nissara.na.m yathaabhuuta.m pajaanaati; tassa saa sakkaayadi.t.thi saanusayaa pahiiyati. Na vicikicchaapariyu.t.thitena cetasaa viharati na vicikicchaaparetena, uppannaaya ca vicikicchaaya nissara.na.m yathaabhuuta.m pajaanaati; tassa saa vicikicchaa saanusayaa pahiiyati. Na siilabbataparaamaasapariyu.t.thitena cetasaa viharati na siilabbataparaamaasaparetena, uppannassa ca siilabbataparaamaasassa nissara.na.m yathaabhuuta.m pajaanaati; tassa so siilabbataparaamaaso {saanusayo} pahiiyati. Na kaamaraagapariyu.t.thitena cetasaa viharati na kaamaraagaparetena, uppannassa ca kaamaraagassa nissara.na.m yathaabhuuta.m pajaanaati; tassa so kaamaraago saanusayo pahiiyati. Na byaapaadapariyu.t.thitena cetasaa viharati na byaapaadaparetena, uppannassa ca byaapaadassa nissara.na.m yathaabhuuta.m pajaanaati; tassa so byaapaado saanusayo pahiiyati.

Yo Aananda maggo yaa pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaaya ta.m magga.m ta.m pa.tipada.m anaagamma pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaani ~nassati vaa dakkhiiti va pajahissati vaa ti n' eta.m .thaana.m vijjati. Seyyathaa pi Aananda mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato taca.m acchetvaa pheggu.m acchetvaa saaracchedo bhavissatiiti n' eta.m .thaana.m vijjati, evam-eva kho Aananda yo maggo yaa pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaaya ta.m magga.m ta.m pa.tipada.m anaagamma pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaani ~nassati vaa dakkhiiti vaa pajahissati vaa ti n' eta.m .thaana.m vijjati. Yo ca kho Aananda maggo yaa pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaaya ta.m magga.m ta.m pa.tipada.m aagamma pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaani ~nassati vaa dakkhiiti vaa pajahissati vaa ti .thaanameta.m vijjati.

[page 435]

Seyyathaa pi Aananda mahato rukkhassa ti.t.thato saaravato taca.m chetvaa pheggu.m chetvaa saaracchedo bhavissatiiti .thaanam-eta.m vijjati, evam-eva kho Aananda yo maggo yaa pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaaya ta.m magga.m ta.m pa.tipada.m aagamma pa~nc' orambhaagiyaani sa.myojanaani ~nassati vaa dakkhiiti vaa pajahissati vaa ti .thaanam-eta.m vijjati. Seyyathaa pi Aananda Ga'ngaa nadii puuraa udakassa samatittikaa kaakapeyyaa, atha dubbalako puriso aagaccheyya: aha.m imissaa Ga'ngaaya nadiyaa tiriya.m baahaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m gacchaamiiti, so na sakku.neyya Ga'ngaaya nadiyaa tiriya.m baahaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m gantu.m, evam-eva kho Aananda yassa kassaci sakkaayanirodhaaya dhamme desiyamaane citta.m na pakkhandati na-ppasiidati na santi.t.thati na vimuccati seyyathaa pi so dubbalako puriso evam-ete da.t.thabbaa. Seyyathaa pi Aananda Ga'ngaa nadii puuraa udakassa samatittikaa kaakapeyyaa, atha balavaa puriso aagaccheyya: aha.m imissaa Ga'ngaaya nadiyaa tiriya.m baahaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m gacchaamiiti, so sakku.neyya Ga'ngaaya nadiyaa tiriya.m baahaaya sota.m chetvaa sotthinaa paara.m gantu.m, evam-eva kho Aananda yassa kassaci sakkaayanirodhaaya dhamme desiyamaane citta.m pakkhandati pasiidati santi.t.thati vimuccati seyyathaa pi so balavaa puriso evam-ete da.t.thabbaa.

Katamo c' Aananda maggo katamaa pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaaya: Idh' Aananda bhikkhu upadhivivekaa akusalaana.m dhammaana.m pahaanaa sabbaso kaayadu.t.thullaana.m pa.tippassaddhiyaa vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. So yad-eva tattha hoti ruupagata.m vedanaagata.m sa~n~naagata.m sa'nkhaaragata.m vi~n~naa.nagata.m te dhamme aniccato dukkhato rogato ga.n.dato sallato aghato aabaadhato parato palokato su~n~nato anattato samanupassati. So tehi dhammehi citta.m pa.tivaapeti, so tehi dhammehi citta.m pa.tivaapetvaa amataaya dhaatuyaa citta.m upasa.mharati:

[page 436]

eta.m santa.m eta.m pa.niita.m yadida.m sabbasa'nkhaarasamatho sabbuupadhipa.tinissaggo ta.nhakkhayo viraago nirodho nibbaanan-ti. So tatha-.t.thito aasavaana.m khaya.m paapu.naati; no ce aasavaana.m khaya.m paapu.naati ten' eva dhammaraagena taaya dhammanandiyaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m parikkhayaa opapaatiko hoti tatthaparinibbaayii anaavattidhammo tasmaa lokaa. Ayam-pi kho Aananda maggo aya.m pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaaya.

Puna ca para.m Aananda bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m - tatiya.m jhaana.m - catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati.

So yad-eva tattha hoti ruupagata.m vedanaagata.m sa~n~naagata.m sa'nkhaaragata.m vi~n~naa.nagata.m - pe - anaavattidhammo tasmaa lokaa. Ayam-pi kho Aananda maggo aya.m pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaaya.

Puna ca para.m Aananda bhikkhu sabbaso ruupasa~n~naana.m samatikkamaa pa.tighasa~n~naana.m atthagamaa naanattasa~n~naana.m amanasikaaraa ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m upasampajja viharati. So yad-eva tattha hoti vedanaagatam sa~n~naagata.m sa'nkhaaragata.m vi~n~naa.nagata.m - pe - anaavattidhammo tasmaa lokaa. Ayam-pi kho Aananda maggo aya.m pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaaya.

Puna ca para.m Aananda bhikkhu sabbaso aakaasaana~ncaayatana.m samatikkamma ananta.m vi~n~naa.nan-ti vi~n~naa.na~ncaayatana.m upasampajja viharati - pe - sabbaso vi~n~naa.na~ncaayatana.m samatikkamma na-tthi ki~nciiti aaki~nca~n~naayatana.m upasampajja viharati. So yad-eva tattha hoti vedanaagata.m sa~n~naagata.m sa'nkhaaragata.m vi~n~naa.nagata.m te dhamme aniccato dukkhato rogato ga.n.dato sallato aghato aabaadhato parato palokato su~n~nato anattato samanupassati. So tehi dhammehi citta.m pa.tivaapeti, so tehi dhammehi citta.m pa.tivaapetvaa amataaya dhaatuyaa citta.m upasa.mharati: eta.m santa.m eta.m pa.niita.m yadida.m sabbasa'nkhaarasamatho sabbuupadhipa.tinissaggo ta.nhakkhayo viraago nirodho nibbaanan-ti. So tattha-.t.thito aasavaana.m khaya.m paapu.naati;

[page 437]

no ce aasavaana.m khaya.m paapu.naati ten' eva dhammaraagena taaya dhammanandiyaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m parikkhayaa opapaatiko hoti tatthaparinibbaayii anaavattidhammo tasmaa lokaa. Aya.m kho Aananda maggo aya.m pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaayaati.

Eso ce bhante maggo esaa pa.tipadaa pa~ncanna.m orambhaagiyaana.m sa.myojanaana.m pahaanaaya, atha ki~n-carahi idh' ekacce bhikkhuu cetovimuttino ekacce pa~n~naavimuttino ti. -Ettha kho tesaaha.m Aananda indriyavemattata.m vadaamiiti.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Aanando Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

MAHAa-MAaLU'NKYASUTTANTA.M CATUTTHA.M.

 


 

LXV. Bhaddaali Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa Saavatthiya.m viharati Jetavane Anaathapi.n.dikassa aaraame. Tatra kho Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhuu Bhagavato paccassosu.m. Bhagavaa etad-avoca: Aha.m kho bhikkhave ekaasanabhojana.m bhu~njaami; ekaasanabhojana.m kho aha.m bhikkhave bhu~njamaano appaabaadhata~n-ca sa~njaanaami appaata'nkata~n-ca lahu.t.thaana~n-ca bala~n-ca phaasuvihaara~n-ca.

Etha tumhe pi bhikkhave ekaasanabhojana.m bhu~njatha; ekaasanabhojana.m kho bhikkhave tumhe pi bhu~njamaanaa appaabaadhata~n-ca sa~njanissatha appaata'nkata~n-ca lahu.t.thaana~n-ca bala~n-ca phaasuvihaara~n-caati. Eva.m vutte aayasmaa Bhaddaali Bhagavanta.m etad-avoca: Aha.m kho bhante na ussahaami ekaasanabhojana.m bhu~njitu.m; ekaasanabhojana.m hi me bhante bhu~njato siyaa kukkucca.m siyaa vippatisaaro ti. -Tena hi tva.m Bhaddaali yattha nimantito assasi tattha ekadesa.m bhu~njitvaa ekadesa.m niiharitvaa pi bhu~njeyyaasi; evam-pi kho tva.m Bhaddaali bhu~njamaano yaapessasiiti.

[page 438]

- Eva.m-pi kho aha.m bhante na ussahaami bhu~njitu.m; evam-pi hi me bhante bhu~njato siyaa kukkucca.m siyaa vippa.tisaaro ti. Atha kho aayasmaa Bhaddaali Bhagavataa sikkhaapade pa~n~naapiyamaane bhikkhusa'nghe sikkha.m samaadiyamaane anussaaha.m pavedesi.

Atha kho aayasmaa Bhaddaali sabban-ta.m temaasa.m na Bhagavato sammukhiibhaava.m adaasi yathaa ta.m satthusaasane sikkhaaya aparipuurakaarii.

Tena kho pana samayena sambahulaa bhikkhuu Bhagavato ciivarakamma.m karonti: ni.t.thitaciivaro Bhagavaa temaasaccayena caarika.m pakkamissatiiti. Atha kho aayasmaa Bhaddaali yena te bhikkhuu ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa tehi bhikkhuuhi saddhi.m sammodi, sammodaniiya.m katha.m saaraa.niiya.m viitisaaretvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinna.m kho aayasmanta.m Bhaddaali.m te bhikkhuu etad-avoca.m: Ida.m kho aavuso Bhaddaali Bhagavato ciivarakamma.m kariiyati: ni.t.thitaciivaro Bhagavaa temaasaccayena caarika.m pakkamissatiiti.

I'ngh' aavuso Bhaddaali eta.m desaka.m saadhuka.m manasikarohi, maa te pacchaa dukkaratara.m ahosiiti. Evam-aavuso ti kho aayasmaa Bhaddaali tesa.m bhikkhuuna.m pa.tissutvaa yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi. Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Bhaddaali Bhagavanta.m etad-avoca: Accayo ma.m bhante accagamaa yathaa baala.m yathaa muu.lha.m yathaa akusala.m, yo 'ha.m Bhagavataa sikkhaapade pa~n~naapiyamaane bhikkhusa'nghe sikkha.m samaadiyamaane anussaaha.m pavedesi.m. Tassa me bhante Bhagavaa accaya.m accayato patiga.nhaatu aayati.m sa.mvaraayaati. - Taggha tva.m Bhaddaali accayo accagamaa yathaa baala.m yathaa muu.lha.m yathaa akusala.m, ya.m tva.m mayaa sikkhaapade pa~n~naapiyamaane bhikkhusa'nghe sikkha.m samaadiyamaane anussaaha.m pavedesi.

Samayo pi kho te Bhaddaali appa.tividdho ahosi: Bhagavaa kho Saavatthiya.m viharati, Bhagavaa pi ma.m jaanissati:

Bhaddaali naama bhikkhu satthusaasane sikkhaaya aparipuurakaarii ti. Ayam-pi kho te Bhaddaali samayo appa.tividdho ahosi.

Samayo pi kho te Bhaddaali appa.tividdho ahosi: sambahulaa kho bhikkhuu Saavatthiya.m vassa.m upagataa,

[page 439]

te pi ma.m jaanissanti: Bhaddaali naama bhikkhu satthusaasane-sikkhaaya aparipuurakaarii ti. Ayam-pi kho te Bhaddaali samayo appa.tividdho ahosi. Samayo pi kho te Bhaddaali appa.tividdho ahosi: sambahulaa kho bhikkhuniyo Saavatthiya.m vassa.m upagataa, taa pi ma.m jaanissati - pe - sambahulaa kho upaasakaa Saavatthiya.m pa.tivasanti, te pi ma.m jaanissanti - sambahulaa kho upaasikaa Saavatthiya.m pa.tivasanti, taa pi ma.m jaanissanti:

Bhaddaali naama bhikkhu satthusaasane sikkhaaya aparipuurakaarii ti. Ayam-pi kho te Bhaddaali samayo appa.tividdho ahosi.

Samayo pi kho te Bhaddaali appa.tividdho ahosi: sambahulaa kho naanaatitthiyaa sama.nabraahma.naa Saavatthiya.m vassa.m upagataa, te pi ma.m jaanissanti: Bhaddaali naama bhikkhu sama.nassa Gotamassa saavako thera~n~nataro satthu saasane sikkhaaya aparipuurakaarii ti. Ayam-pi kho te Bhaddaali samayo appa.tividdho ahosiiti. - Accayo ma.m bhante Accagamaa yathaa baala.m yathaa muu.lha.m yathaa akusala.m, yo 'ha.m Bhagavataa sikkhaapade pa~n~naapiyamaane bhikkhusa'nghe sikkha.m samaadiyamaane anussaaha.m pavedesi.m. Tassa me bhante Bhagavaa accaya.m accayato pa.tiga.nhaatu aayati.m sa.mvaraayaati. -Taggha tva.m Bhaddaali accayo accagamaa yathaa baala.m yathaa muu.lha.m yathaa akusala.m, ya.m tva.m mayaa sikkhaapade pa~n~naapiyamaane bhikkhusa'nghe sikkha.m samaadiyamaane anussaaha.m pavedesi.

Ta.m kim-ma~n~nasi Bhaddaali: idh' assa bhikkhu ubhatobhaagavimutto, tam-aha.m eva.m vadeyya.m: Ehi me tva.m bhikkhu pa'nke sa'nkamo hohiiti. Api nu so sa'nkameyya vaa, a~n~nena vaa kaaya.m sannaameyya, no ti vaa vadeyyaati. -No h' eta.m bhante. - Ta.m kim-ma~n~nasi Bhaddaali:

idh' assa bhikkhu pa~n~naavimutto - kaayasakkhii - di.t.thippatto - saddhaavimutto - dhammaanusaarii - saddhaanusaariitam-aha.m eva.m vadeyya.m: Ehi me tva.m bhikkhu pa'nke sa'nkamo hohiiti. Api nu so sa'nkameyya vaa, a~n~nena vaa kaaya.m sannaameyya, no ti vaa vadeyyaati. - No h' eta.m bhante. - Ta.m kim-ma~n~nasi Bhaddaali: api nu tva.m Bhaddaali tasmi.m samaye ubhatobhaagavimutto vaa hosi pa~n~naavimutto vaa kaayasakkhii vaa di.t.thippatto vaa saddhaavimutto vaa dhammaanusaarii vaa saddhaanusaarii vaa ti.

[page 440]

- No h' eta.m bhante.

-- Nanu tva.m Bhaddaali tasmi.m samaye ritto tuccho aparaddho ti. - Eva.m bhante. Accayo ma.m bhante accagamaa yathaa baala.m yathaa muu.lha.m yathaa akusala.m, yo 'ha.m Bhagavataa sikkhaapade pa~n~naapiyamaane bhikkhusa'nghe sikkha.m samaadiyamaane anussaaha.m pavedesi.m. Tassa me bhante Bhagavaa accaya.m accayato patiga.nhaatu aayati.m sa.mvaraayaati.

-- Taggha tva.m Bhaddaali accayo accagamaa yathaa baala.m yathaa muu.lha.m yathaa akusala.m, ya.m tva.m mayaa sikkhaapade pa~n~naapiyamaane bhikkhusa'nghe sikkha.m samaadiyamaane anussaaha.m pavedesi. Yato ca kho tva.m Bhaddaali accaya.m accayato disvaa yathaadhamma.m pa.tikarosi, ta.m te maya.m patiga.nhaama. Vuddhi h' esaa Bhaddaali ariyassa vinaye yo accaya.m accayato disvaa yathaadhamma.m pa.tikaroti aayati.m sa.mvara.m aapajjati.

Idha Bhaddaali ekacco bhikkhu satthusaasane aparipuurakaarii hoti; tassa eva.m hoti: yan-nuunaaha.m vivitta.m senaasana.m bhajeyya.m, ara~n~na.m rukkhamuula.m pabbata.m kandara.m giriguha.m susaana.m vanapattha.m abbhokaasa.m palaalapu~nja.m app-eva naamaaha.m uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanavisesa.m sacchikareyyan-ti. So vivitta.m senaasana.m bhajati, ara~n~na.m rukkhamuula.m pabbata.m kandara.m giriguha.m susaana.m vanapattha.m abbhokaasa.m palaalapu~nja.m. Tassa tathaa vuupaka.t.thassa viharato satthaa pi upavadati, anuvicca vi~n~nuu sabrahmacaarii upavadanti, devataa pi upavadanti, attaa pi attaana.m upavadati. So satthaaraa pi upavadito anuvicca vi~n~nuuhi sabrahmacaariihi upavadito devataahi pi upavadito attanaa pi attaana.m upavadito na uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanavisesa.m sacchikaroti; ta.m kissa hetu:

Eva.m h' eta.m Bhaddaali hoti yathaa ta.m satthusaasane sikkhaaya aparipuurakaarissa.

Idha pana Bhaddaali ekacco bhikkhu satthusaasane sikkhaaya paripuurakaarii hoti; tassa eva.m hoti: yan-nuunaaha.m vivitta.m senaasana.m bhajeyya.m, ara~n~na.m rukkhamuula.m pabbata.m kandara.m giriguha.m susaana.m vanapattha.m abbhokaasa.m palaalapu~nja.m,

[page 441]

app-eva naamaaha.m uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanavisesa.m sacchikareyyan-ti. So vivitta.m senaasana.m bhajati, ara~n~na.m rukkhamuula.m pabbata.m kandara.m giriguha.m susaana.m vanapattha.m abbhokaasa.m palaalapu~nja.m. Tassa tathaa vuupaka.t.thassa viharato satthaa pi na upavadati, anuvicca vi~n~nuu sabrahmacaarii na upavadanti, devataa pi na upavadanti, attaa pi attaana.m na upavadati. So satthaaraa pi anupavadito anuvicca vi~n~nuuhi sabrahmacaariihi anupavadito devataahi pi anupavadito attanaa pi attaana.m anupavadito uttari.m manussadhammaa alamariya~naa.nadassanavisesa.m sacchikaroti. So vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati; ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m Bhaddaali hoti yathaa ta.m satthusasaane sikkhaaya paripuurakaarissa. Puna ca para.m Bhaddaali bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati; ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m Bhaddaali hoti yathaa ta.m satthusaasane sikkhaaya paripuurakaarissa.

Puna ca para.m Bhaddaali bhikkhu piitiyaa ca viraagaa upekhako ca viharati sato ca sampajaano sukha~n-ca kaayena pa.tisa.mvedeti yan-ta.m ariyaa aacikkhanti: upekhako satimaa sukhavihaarii ti tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati; ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m Bhaddaali hoti yathaa ta.m satthusaasane sikkhaaya paripuurakaarissa. Puna ca para.m Bhaddaali bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa pubbe va somanassadomanassaana.m atthagamaa adukkha.m asukha.m upekhaasatipaarisuddhi.m catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati; ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m Bhaddaali hoti yathaa ta.m satthusaasane sikkhaaya paripuurakaarissa.

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte pubbenivaasaanussati~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati, seyyathiida.m ekam-pi jaati.m dve pi jaatiyo - pe - iti saakaara.m sauddesa.m anekavihita.m pubbenivaasa.m anussarati; ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m Bhaddaali hoti yathaa ta.m satthusaasane sikkhaaya paripuurakaarissa.

[page 442]

So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte sattaana.m cutuupapaata~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So dibbena cakkhunaa visuddhena atikkantamaanusakena satte passati cavamaane upapajjamaane hiine pa.niite suva.n.ne dubba.n.ne sugate duggate - pe - yathaakammuupage satte pajaanaati; ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m Bhaddaali hoti yathaa ta.m satthusaasane sikkhaaya paripuurakaarissa. So eva.m samaahite citte parisuddhe pariyodaate ana'nga.ne vigatuupakkilese mudubhuute kammaniye .thite aanejjappatte aasavaana.m khaya~naa.naaya citta.m abhininnaameti. So: ida.m dukkhan-ti yathaabhuuta.m pajaanaati - pe - aya.m dukkhanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati; ime aasavaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati - pe - aya.m aasavanirodhagaaminii pa.tipadaa ti yathaabhuuta.m pajaanaati. Tassa eva.m jaanato eva.m passato kaamaasavaa pi citta.m vimuccati, bhavaasavaa pi citta.m vimuccati, avijjaasavaa pi citta.m vimuccati, vimuttasmi.m vimuttam-iti ~naa.na.m hoti; khii.naa jaati, vusita.m brahmacariya.m, kata.m kara.niiya.m naapara.m itthattaayaati pajaanaati. Ta.m kissa hetu: Eva.m h' eta.m Bhaddaali hoti yathaa ta.m satthusaasane sikkhaaya paripuurakaarissaati.

Eva.m vutte aayasmaa Bhaddaali Bhagavanta.m etad-avoca:

Ko nu kho bhante hetu ko paccayo yena-m-idh' ekacca.m bhikkhu.m pavayha pavayha kaara.na.m karonti; ko pana bhante hetu ko paccayo yena-m-idh' ekacca.m bhikkhu.m no tathaa pavayha pavayha kaara.na.m karontiiti. - Idha Bhaddaali ekacco bhikkhu abhi.nhaapattiko hoti aapattibahulo, so bhikkhuuhi vuccamaano a~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, bahiddhaa katha.m apanaameti, kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti, na sammaa vattati, na loma.m paateti, na nitthaara.m vattati, yena sa'ngho attamano hoti ta.m karomiiti n' aaha. Tatra Bhaddaali bhikkhuuna.m eva.m hoti: Aya.m kho aavuso bhikkhu abhi.nhaapattiko aapattibahulo, so bhikkhuuhi vuccamaano a~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, bahiddhaa katha.m apanaameti, kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti, na sammaa vattati, na loma.m paateti, na nitthaara.m vattati, yena sa'ngho attamano hoti ta.m karomiiti n' aaha.

[page 443]

Saadhu vat' aayasmanto imassa bhikkhuno tathaa tathaa upaparikkhatha yathaa 'ss' ida.m adhikara.na.m na khippam-eva vuupasammeyyaati. Tassa kho eta.m Bhaddaali bhikkhuno bhikkhuu tathaa tathaa upaparikkhanti yathaa 'ss' ida.m adhikara.na.m na khippam-eva vuupasammati.

Idha pana Bhaddaali ekacco bhikkhu abhi.nhaapattiko hoti aapattibahulo, so bhikkhuuhi vuccamaano naa~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, na bahiddhaa katha.m apanaameti, na kopa~n-ca dosa~nca appaccaya~n-ca paatukaroti, sammaa vattati, loma.m paateti, nitthaara.m vattati, yena sa'ngho attamano hoti ta.m karomiiti aaha. Tatra Bhaddaali bhikkhuuna.m eva.m hoti: Aya.m kho aavuso bhikkhu abhi.nhaapattiko aapattibahulo, so bhikkhuuhi vuccamaano naa~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, na bahiddhaa katha.m apanaameti, na kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti, sammaa vattati, loma.m paateti, nitthaara.m vattati, yena sa'ngho attamano hoti ta.m karomiiti aaha. Saadhu vat' aayasmanto imassa bhikkhuno tathaa tathaa upaparikkhatha yathaa 'ss' ida.m adhikara.na.m khippam-eva vuupasammeyyaati. Tassa kho eta.m Bhaddaali bhikkhuno bhikkhuu tathaa tathaa upaparikkhanti yathaa 'ss' ida.m adhikara.na.m khippam-eva vuupasammati.

Idha Bhaddaali ekacco bhikkhu adhiccaapattiko hoti anaapattibahulo, so bhikkhuuhi vuccamaano a~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, bahiddhaa katha.m apanaameti, kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti, na sammaa vattati, na loma.m paateti, na nitthaara.m vattati, yena sa'ngho attamano hoti ta.m karomiiti n' aaha. Tatra Bhaddaali bhikkhuuna.m eva.m hoti:

Aya.m kho aavuso bhikkhu adhiccaapattiko anaapattibahulo, so bhikkhuuhi vuccamaano a~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, bahiddhaa katha.m apanaameti, kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti, na sammaa vattati, na loma.m paateti, na nitthaara.m vattati, yena sa'ngho attamano hoti ta.m karomiiti n' aaha.

Saadhu vat' aayasmanto imassa bhikkhuno tathaa tathaa upaparikkhatha yathaa 'ss' ida.m adhikara.na.m na khippam-eva vuupasammeyyaati. Tassa kho eta.m Bhaddaali bhikkhuno bhikkhuu tathaa tathaa upaparikkhanti yathaa 'ss' ida.m adhikara.na.m na khippam-eva vuupasammati.

[page 444]

Idha pana Bhaddaali ekacco bhikkhu adhiccaapattiko hoti anaapattibahulo, so bhikkhuuhi vuccamaano naa~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, na bahiddhaa katha.m apanaameti, na kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti, sammaa vattati, loma.m paateti, nitthaara.m vattati, yena sa'ngho attamano hoti ta.m karomiiti aaha. Tatra Bhaddaali bhikkhuuna.m eva.m hoti: Aya.m kho aavuso bhikkhu adhiccaapattiko anaapattibahulo, so bhikkhuuhi vuccamaano naa~n~nen' a~n~na.m pa.ticarati, na bahiddhaa katha.m apanaameti, na kopa~n-ca dosa~n-ca appaccaya~n-ca paatukaroti, sammaa vattati, loma.m paateti, nitthaara.m vattati, yena sa'ngho attamano hoti ta.m karomiiti aaha. Saadhu vat' aayasmanto imassa bhikkhuno tathaa tathaa upaparikkhatha yathaa 'ss' ida.m adhikara.na.m khippam-eva vuupasammeyyaati. Tassa kho eta.m Bhaddaali bhikkhuno bhikkhuu tathaa tathaa upaparikkhanti yathaa 'ss' ida.m adhikara.na.m khippam-eva vuupasammati.

Idha Bhaddaali ekacco bhikkhu saddhaamattakena vahati pemamattakena. Tatra Bhaddaali bhikkhuuna.m eva.m hoti:

Aya.m kho aavuso bhikkhu saddhaamattakena vahati pemamattakena; sace maya.m ima.m bhikkhu.m pavayha pavayha kaara.na.m karissaama, maa ya.m pi 'ssa ta.m saddhaamattaka.m pemamattaka.m tamhaa pi parihaayiiti. Seyyathaa pi Bhaddaali purisassa eka.m cakkhu.m, tassa mittaamaccaa ~naatisaalohitaa ta.m eka.m cakkhu.m rakkheyyu.m: maa ya.m pi 'ssa ta.m eka.m cakkhu.m tamhaa pi parihaayiiti; evam-eva kho Bhaddaali idh' ekacco bhikkhu saddhaamattakena vahati pemamattakena; tatra Bhaddaali bhikkhuuna.m eva.m hoti: Aya.m kho aavuso bhikkhu saddhaamattakena vahati pemamattakena; sace maya.m ima.m bhikkhu.m pavayha pavayha kaarana.m karissaama, maa ya.m pi 'ssa ta.m saddhaamattaka.m pemamattaka.m tamhaa pi parihaayiiti.

Aya.m kho Bhaddaali hetu aya.m paccayo yena-m-idh' ekacca.m bhikkhu.m pavayha pavayha kaara.na.m karonti; aya.m pana Bhaddaali hetu aya.m paccayo yena-m idh' ekacca.m bhikkhu.m no tathaa pavayha pavayha kaara.na.m karontiiti.

Ko nu kho bhante hetu ko paccayo yena pubbe appataraani c' eva sikkhaapadaani ahesu.m bahutaraa ca bhikkhuu a~n~naaya sa.n.thahi.msu;

[page 445]

ko pana bhante hetu ko paccayo yen' etarahi bahutaraani c' eva sikkhaapadaani honti appataraa ca bhikkhuu a~n~naaya sa.n.thahantiiti. - Eva.m h' eta.m Bhaddaali hoti: sattesu haayamaanesu saddhamme antaradhaayamaane bahutaraani c' eva sikkhaapadaani honti appataraa ca bhikkhuu a~n~naaya sa.n.thahanti. Na taava Bhaddaali satthaa saavakaana.m sikkhaapada.m pa~n~naapeti yaava na idh' ekacce aasava.t.thaaniyaa dhammaa sa'nghe paatubhavanti. Yato ca kho Bhaddaali idh' ekacce aasava.t.thaaniyaa dhammaa sa'nghe paatubhavanti, atha satthaa saavakaana.m sikkhaapada.m pa~n~naapeti tesa.m yeva aasava.t.thaaniyaana.m dhammaana.m pa.tighaataaya. Na taava Bhaddaali idh' ekacce aasava.t.thaaniyaa dhammaa sa'nghe paatubhavanti yaava na sa'ngho mahatta.m patto hoti. Yato ca kho Bhaddaali sa'ngho mahatta.m patto hoti atha idh' ekacce aasava.t.thaaniyaa dhammaa sa'nghe paatubhavanti, atha satthaa saavakaana.m sikkhaapada.m pa~n~naapeti tesa.m yeva aasava.t.thaaniyaana.m dhammaana.m pa.tighaataaya. Na taava Bhaddaali idh' ekacce aasava.t.thaaniyaa dhammaa sa'nghe paatubhavanti yaava na sa'ngho laabhagga.m patto hoti - pe - yasagga.m patto hoti - baahusacca.m patto hoti - ratta~n~nuuta.m patto hoti. Yato ca kho Bhaddaali sa'ngho ratta~n~nuuta.m patto hoti atha idh' ekacce aasava.t.thaaniyaa dhammaa sa'nghe paatubhavanti, atha satthaa saavakaana.m sikkhaapada.m pa~n~naapeti tesa.m yeva aasava.t.thaaniyaana.m dhammaana.m pa.tighaataaya.

Appakaa kho tumhe Bhaddaali tena samayena ahuvattha yadaa vo aha.m aajaaniiyasusuupama.m dhammapariyaaya.m desesi.m; sarasi tva.m Bhaddaaliiti. - No h' eta.m bhante. - Tatra Bhaddaali ka.m hetu.m paccesiiti. - So hi nuunaaha.m bhante diigharatta.m satthusaasane sikkhaaya aparipuurakaarii ahosin-ti.

-- Na kho Bhaddaali es' eva hetu esa paccayo; api ca me tva.m Bhaddaali diigharatta.m cetasaa ceto paricca vidito: na vaaya.m moghapuriso mayaa dhamme desiyamaane a.t.thikatvaa manasikatvaa sabbacetaso samannaaharitvaa ohitasoto dhamma.m su.naatiiti. Api ca te aha.m Bhaddaali aajaaniiyasusuupama.m dhammapariyaaya.m desissaami, ta.m su.naahi saadhuka.m manasikarohi,

[page 446]

bhaasissaamiiti. Eva.m bhante ti kho aayasmaa Bhaddaali Bhagavato paccassosi. Bhagavaa etad-avoca:

Seyyathaa pi Bhaddaali dakkho assadamako bhadra.m assaajaaniiya.m labhitvaa pa.thamen' eva mukhaadhaane kaara.na.m kaareti, tassa mukhaadhaane kaara.na.m kaariyamaanassa honti yeva visuukaayitaani visevitaani vipphanditaani kaanici kaanici yathaa ta.m akaaritapubba.m kaara.na.m kaariyamaanassa, so abhi.nhakaara.naa anupubbakaara.naa tasmi.m .thaane parinibbaayati. Yato kho Bhaddaali bhadro assaajaaniiyo abhi.nhakaara.naa anupubbakaara.naa tasmi.m .thaane parinibbuto hoti, tam-ena.m assadamako uttari.m kaara.na.m kaareti yugaadhaane, tassa yugaadhaane kaara.na.m kaariyamaanassa honti yeva visuukaayitaani visevitaani vipphanditaani kaanici kaanici yathaa ta.m akaaritapubba.m kaara.na.m kaariyamaanassa, so abhi.nhakaara.naa anupubbakaara.naa tasmi.m .thaane parinibbaayati. Yato kho Bhaddaali bhadro assaajaaniiyo abhi.nhakaara.naa anupubbakaara.naa tasmi.m .thaane parinibbuto hoti, tamena.m assadamako uttari.m kaara.na.m kaareti anukkame ma.n.dale khurakaaye dhaave ravatthe raajagu.ne raajava.mse uttame jave uttame haye uttame saakhalye, tassa uttame jave uttame haye uttame saakhalye kaara.na.m kaariyamaanassa honti yeva visuukaayitaani visevitaanii vipphanditaani kaanici kaanici yathaa ta.m akaaritapubba.m kaara.na.m kaariyamaanassa, so abhi.nhakaara.naa anupubbakaara.naa tasmi.m .thaane parinibbaayati. Yato ca kho Bhaddaali bhadro assaajaaniiyo abhi.nhakaara.naa anupubbakaara.naa tasmi.m .thaane parinibbuto hoti, tam-ena.m assadamako uttari.m va.n.niya~n-ca valiya~n-ca anuppavecchati. Imehi kho Bhaddaali dasah' a'ngehi samannaagato bhadro assaajaaniiyo raajaaraho hoti raajabhoggo ra~n~no a'ngan-t' eva sa'nkha.m gacchati.

Evam-eva kho Bhaddaali dasahi dhammehi samannaagato bhikkhu aahuneyyo hoti paahuneyyo dakkhi.neyye a~njalikara.niiyo anuttara.m pu~n~nakkhetta.m lokassa; katamehi dasahi: Idha Bhaddaali bhikkhu asekhaaya sammaadi.t.thiyaa samannaagato hoti, asekhena sammaasa'nkhappena samannaagato hoti, asekhaaya sammaavaacaaya samannaagato hoti, asekhena sammaakammantena samannaagato hoti, asekhena sammaaaajiivena samannaagato hoti, asekhena sammaavaayaamena samannaagato hoti, asekhaaya sammaasatiyaa samannaagato hoti,

[page 447]

asekhena sammaasamaadhinaa samannaagato hoti, asekhena sammaa~naa.nena samannaagato hoti, asekhaaya sammaavimuttiyaa samannaagato hoti. Imehi kho Bhaddaali dasahi dhammehi samannaagato bhikkhu aahuneyyo hoti paahuneyyo dakkhi.neyyo a~njalikara.niiyo anuttara.m pu~n~nakkhetta.m lokassaati.

Idam-avoca Bhagavaa. Attamano aayasmaa Bhaddaali Bhagavato bhaasita.m abhinandiiti.

BHADDAaLISUTTANTA.M PA~NCAMA.M.

 


 

LXVI. La.tukikopama Suttanta.m

Evam-me suta.m. Eka.m samaya.m Bhagavaa A'nguttaraapesu viharati; Aapa.na.m naama A'nguttaraapaana.m nigamo.

Atha kho Bhagavaa pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Aapa.na.m pi.n.daaya paavisi, Aapa.ne pi.n.daaya caritvaa pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto yen' a~n~nataro vanasa.n.do ten' upasa'nkami divaavihaaraaya, ta.m vanasa.n.da.m ajjhogaahitvaa a~n~natarasmi.m rukkhamuule divaavihaara.m nisiidi. Aayasmaa pi kho Udaayii pubbanhasamaya.m nivaasetvaa pattaciivara.m aadaaya Aapa.na.m pi.n.daaya paavisi, Apa.ne pi.n.daaya caritvaa pacchaabhatta.m pi.n.dapaatapa.tikkanto yena so vanasa.n.do ten' upasa'nkami divaavihaaraaya, ta.m vanasa.n.da.m ajjhogaahitvaa a~n~natarasmi.m rukkhamuule divaavihaara.m nisiidi. Atha kho aayasmato Udaayissa rahogatassa patisalliinassa eva.m cetaso parivitakko udapaadi: Bahunna.m vata no Bhagavaa dukkhadhammaana.m apahattaa, bahunna.m vata no Bhagavaa sukhadhammaana.m upahattaa; bahunna.m vata no Bhagavaa akusalaana.m dhammaana.m apahattaa, bahunna.m vata no Bhagavaa kusalaana.m dhammaana.m upahattaa ti. Atha kho aayasmaa Udaayii saayanhasamaya.m patisallaa.naa vu.t.thito yena Bhagavaa ten' upasa'nkami, upasa'nkamitvaa Bhagavanta.m abhivaadetvaa ekamanta.m nisiidi.

[page 448]

Ekamanta.m nisinno kho aayasmaa Udaayii Bhagavanta.m etad-avoca:

Idha mayha.m bhante rahogatassa patisalliinassa eva.m cetaso parivitakko udapaadi: bahunna.m vata no Bhagavaa ... kusalaana.m dhammaana.m upahattaa ti. Maya.m hi bhante pubbe saaya~n-c' eva bhu~njaama paato ca divaa ca vikaale. Ahu kho so bhante samayo ya.m Bhagavaa bhikkhuu aamantesi:

I'ngha tumhe bhikkhave eta.m divaa vikaalabhojana.m pajahathaati. Tassa mayha.m bhante ahud-eva a~n~nathatta.m ahu domanassa.m: yam-pi no saddhaa gahapatikaa divaa vikaale pa.niita.m khaadaniya.m bhojaniya.m denti, tassa pi no Bhagavaa pahaanam-aaha, tassa pi no Sugato pa.tinissaggam-aahaati.

Te maya.m bhante Bhagavati pema~n-ca gaarava~n-ca hiri~nca ottappa~n-ca sampassamaanaa evan-ta.m divaa vikaalabhojana.m pajahimhaa. Te maya.m bhante saaya~n-c' eva bhu~njaama paato ca. Ahu kho so bhante samayo ya.m Bhagavaa bhikkhuu aamantesi: I'ngha tumhe bhikkhave eta.m ratti.m vikaalabhojana.m pajahathaati. Tassa mayha.m bhante ahud-eva a~n~nathatta.m ahu domanassa.m: yam-pi no imesa.m dvinna.m bhattaana.m pa.niitasa'nkhaatatara.m, tassa pi no Bhagavaa pahaanamaaha, tassa pi no Sugato pa.tinissaggam-aahaati. Bhuutapubba.m bhante a~n~nataro puriso divaa suupeyya.m labhitvaa evam-aaha:

Handa ca ima.m nikkhipatha, saaya.m sabbe va samaggaa bhu~njissaamaati. Yaa kaaci bhante sa'nkhatiyo sabbaa taa ratti.m, appaa divaa. Te maya.m bhante Bhagavati pema~n-ca gaarava~nca hiri~n-ca ottappa~n-ca sampassamaanaa evan-ta.m ratti.m vikaalabhojana.m pajahimhaa. Bhuutapubba.m bhante bhikkhuu rattandhakaaratimisaaya.m pi.n.daaya carantaa candanikam-pi pavisanti, o.ligalle pi papatanti, ka.n.takava.t.tam-pi aarohanti, suttam-pi gaavi.m aarohanti, maanavehi pi samaagacchanti katakammehi pi akatakammehi pi, maatugaamo pi te asaddhammena nimanteti. Bhuutapubbaaha.m bhante rattandhakaaratimisaaya.m pi.n.daaya caraami. Addasaa kho ma.m bhante a~n~nataraa itthii vijjantarikaaya bhaajana.m dhovantii, disvaa ma.m bhiitaa vissaramakaasi: Abbhu.m me, pisaaco vata man-ti. Eva.m vutte aha.m bhante ta.m itthi.m etad-avoca.m: Na bhagini pisaaco, bhikkhu pi.n.daaya .thito ti.

[page 449]

Bhikkhussa aatu maari, bhikkhussa maatu maari, varan-te bhikkhu ti.nhena govikattanena kucchi parikatto na tv-eva yaa rattandhakaaratimisaaya.m kucchihetu pi.n.daaya carasaa ti. Tassa mayha.m bhante tad-anussarato eva.m hoti:

Bahunna.m vata no Bhagavaa dukkhadhammaana.m apahattaa, bahunna.m vata no Bhagavaa sukhadhammaana.m upahattaa; bahunna.m vata no Bhagavaa akusalaana.m dhammaana.m apahattaa, bahunna.m vata no Bhagavaa kusalaana.m dhammaana.m upahattaa ti.

Evam-eva pan' Udaayi idh' ekacce moghapurisaa: idam pajahathaati mayaa vuccamaanaa te evam-aaha.msu: Ki.m pan' imassa appamattakassa oramattakassa, adhisallikhat' evaaya.m sama.no ti; te ta~n-c' eva na-ppajahanti mayi ca appaccaya.m upa.t.thaapenti ye ca bhikkhuu sikkhaakaamaa. Tesan-ta.m Udaayi hoti balava.m bandhana.m da.lha.m bandhana.m thira.m bandhana.m apuutika.m bandhana.m thuulo ka.li'ngaro. Seyyathaa pi Udaayi la.tukikaa saku.nikaa puutilataaya bandhanena baddhaa tatth' eva vadha.m vaa bandha.m vaa mara.na.m vaa aagameti; yo nu kho Udaayi eva.m vadeyya: yena saa la.tukikaa saku.nikaa puutilataaya bandhanena baddhaa tatth' eva vadha.m vaa bandha.m vaa mara.na.m vaa aagameti, ta.m hi tassaa abala.m bandhana.m dubbala.m bandhana.m puutika.m bandhana.m asaaraka.m bandhanan-ti, samman-nu kho so Udaayi vadamaano vadeyyaati.

-- No h' eta.m bhante. Yena saa bhante la.tukikaa saku.nikaa puutila.taaya bandhanena baddhaa tatth' eva vadha.m vaa bandha.m vaa mara.na.m vaa aagameti, ta.m hi tassaa balava.m bandhana.m da.lha.m bandhana.m thira.m bandhana.m apuutika.m bandhana.m thuulo kali'ngaro ti. - Evam-eva kho Udaayi idh' ekacce moghapurisaa: ida.m pajahathaati mayaa vuccamaanaa te evam-aaha.msu: Ki.m pan' imassa appamattakassa oramattakassa, adhisallikhat' evaaya.m sama.no ti; te ta~n-c' eva nappajahanti mayi ca appaccaya.m upa.t.thaapenti ye ca bhikkhuu sikkhaakaamaa. Tesan-ta.m Udaayi hoti balava.m bandhana.m da.lha.m bandhana.m thira.m bandhana.m apuutika.m bandhana.m thuulo ka.li'ngaro.

Idha pan' Udaayi ekacce kulaputtaa: ida.m pajahathaati mayaa vuccamaanaa te evam-aaha.msu:

[page 450]

Ki.m pan' imassa appamattakassa oramattakassa 'pahaatabbassa yassa no Bhagavaa pahaanam-aaha, yassa no Sugato pa.tinissaggam-aahaati; te ta~n-c' eva pajahanti mayi ca na appaccaya.m upa.t.thaapenti ye ca bhikkhuu sikkhaakaamaa. Te ta.m pahaaya appossukkaa pannalomaa paradavuttaa migabhuutena cetasaa viharanti. Tesanta.m Udaayi hoti abala.m bandhana.m dubbala.m bandhana.m puutika.m bandhana.m asaaraka.m bandhana.m. Seyyathaa pi Udaayi ra~n~no naago iisaadanto ubbuu.lhavaa 'bhijaato sa'ngaamaavacaro da.lhehi vaarattehi bandhanehi baddho iisaka.m yeva kaaya.m sannaametvaa taani bandhanaani sa~nchinditvaa sampadaaletvaa yenakaama.m pakkamati; yo nu kho Udaayi eva.m vadeyya:

yehi so ra~n~no naago iisaadanto ubbuu.lhavaa 'bhijaato sa'ngaamaavacaro da.lhehi vaarattehi bandhanehi baddho iisaka.m yeva kaaya.m sannaametvaa taani bandhanaani sa~nchinditvaa sampadaaletvaa yenakaama.m pakkamati, ta.m hi tassa balava.m bandhana.m da.lha.m bandhana.m thira.m bandhana.m apuutika.m bandhana.m thuulo ka.li'ngaro ti, samman-nu kho su Udaayi vadamaano vadeyyaati. - No h' eta.m bhante. Yehi so bhante ra~n~no naago iisaadanto ubbuu.lhavaa 'bhijaato sa'ngaamaavacaro da.lhehi vaarattehi bandhanehi baddho iisaka.m yeva kaaya.m sannaametvaa taani bandhanaani sa~nchinditvaa sampadaaletvaa yenakaama.m pakkamati, ta.m hi tassa abala.m bandhana.m dubbala.m bandhana.m puutika.m bandhana.m asaaraka.m bandhananti. - Evam-eva kho Udaayi idh' ekacce kulaputtaa: ida.m pajahathaati mayaa vuccamaanaa te evam-aaha.msu: Ki.m pan' imassa appamattakassa oramattakassa pahaatabbassa yassa no Bhagavaa pahaanam-aaha, yassa no Sugato pa.tinassaggamaahaati; te ta~n-c' eva pajahanti mayi ca na appaccaya.m upa.t.thaapenti ye ca bhikkhuu sikkhaakaamaa. Te ta.m pahaaya appossukkaa pannalomaa paradavuttaa migabhuutena cetasaa viharanti. Tesan-ta.m Udaayi hoti abala.m bandhana.m dubbala.m bandhana.m puutika.m bandhana.m asaaraka.m bandhana.m.

Seyyathaa pi Udaayi puriso da.liddo assako anaa.lhiyo, tass' assa eka.m agaaraka.m oluggavilugga.m kaakaatidaayi.m na paramaruupa.m, ekaa kha.topikaa oluggaviluggaa na paramaruupaa, ekissaa kumbhiyaa dha~n~nasamavaapaka.m na paramaruupa.m,

[page 451]

ekaa jaayikaa na paramaruupaa; so aaraamagata.m bhikkhu.m passeyya sudhotahatthapaada.m manu~n~na.m bhojana.m bhuttaavi.m siitaaya chaayaaya nisinna.m adhicitte yutta.m. Tassa evam-assa: Sukha.m vata bho saama~n~na.m, aaruugya.m vata bho saama~n~na.m; so vat' assa.m yo 'ha.m kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajeyyan-ti. So na sakku.neyya eka.m agaaraka.m oluggavilugga.m kaakaatidaayi.m na paramaruupa.m pahaaya eka.m kha.topika.m oluggavilugga.m na paramaruupa.m pahaaya ekissaa kumbhiyaa dha~n~nasamavaapaka.m na paramaruupa.m pahaaya eka.m jaayika.m na paramaruupa.m pahaaya kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitu.m. Yo nu kho Udaayi eva.m vadeyya:

yehi so puriso bandhanehi baddho na sakkoti eka.m agaaraka.m oluggavilugga.m ... eka.m jaayika.m na paramaruupa.m pahaaya kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitu.m, ta.m hi tassa abala.m bandhana.m dubbala.m bandhana.m puutika.m bandhana.m asaaraka.m bandhanan-ti, samman-nu kho so Udaayi vadamaano vadeyyaati.

-- No h' eta.m bhante. Yehi so bhante puriso bandhanehi baddho na sakkoti eka.m agaaraka.m oluggavilugga.m kaakaatidaayi.m na paramaruupa.m pahaaya eka.m kha.topika.m oluggavilugga.m na paramaruupa.m pahaaya ekissaa kumbhiyaa dha~n~nasamavaapaka.m na paramaruupa.m pahaaya eka.m jaayika.m na paramaruupa.m pahaaya kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitu.m, ta.m hi tassa balava.m bandhana.m da.lha.m bandhana.m thira.m bandhana.m apuutika.m bandhana.m thuulo ka.li'ngaro ti. - Evam-eva kho Udaayi idh' ekacce moghapurisaa: ida.m pajahathaati mayaa vuccamaanaa te evam-aaha.msu: Ki.m pan' imassa appamattakassa oramattakassa, adhisallikhat' evaaya.m sama.no ti; te ta~n-c' eva na-ppajahanti mayi ca appaccaya.m upa.t.thaapenti ye ca bhikkhuu sikkhaakaamaa. Tesan-ta.m Udaayi hoti balava.m bandhana.m da.lha.m bandhana.m thira.m bandhana.m apuutika.m bandhana.m thuulo ka.li'ngaro.

Seyyathaa pi Udaayi gahapati vaa gahapatiputto vaa a.d.dho mahaddhano mahaabhogo,

[page 452]

nekaana.m nikkhaga.naana.m cayo nekaana.m dha~n~naga.naana.m cayo nekaana.m khettaga.naana.m cayo nekaana.m vatthuga.naana.m cayo nekaana.m bhariyaaga.naana.m cayo nekaana.m daasaga.naana.m cayo nekaana.m daasiga.naana.m cayo; so aaraamagata.m bhikkhu.m passeyya sudhotahatthapaada.m manu~n~na.m bhojana.m bhuttaavi.m siitaaya chaayaaya nisinna.m adhicitte yutta.m. Tassa evam-assa: Sukha.m vata bho saama~n~na.m, aaruugya.m vata bho saama~n~na.m; so vat' assa.m yo 'ha.m kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajeyyan-ti. So sakkuneyya nekaani nikkhaga.naani pahaaya nekaani dha~n~naga.naani pahaaya nekaani khettaga.naani pahaaya nekaani vatthuga.naani pahaaya nekaani bhariyaaga.naani pahaaya nekaani daasaga.naani pahaaya nekaani daasiga.naani pahaaya kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitu.m. Yo nu kho Udaayi eva.m vadeyya: yehi so gahapati vaa gahapatiputto vaa bandhanehi baddho sakkoti nekaani nikkhaga.naani pahaaya ... nekaani daasiga.naani pahaaya kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitu.m, ta.m hi tassa balava.m bandhana.m da.lha.m bandhana.m thira.m bandhana.m apuutika.m bandhana.m thuulo ka.li'ngaro ti, samman-nu kho so Udaayi vadamaano vadeyyaati. - No h' eta.m bhante. Yehi so bhante gahapati vaa gahapatiputto vaa bandhanehi baddho sakkoti nekaani nikkhaga.naani pahaaya nekaani dha~n~naga.naani pahaaya nekaani khettaga.naani pahaaya nekaani vatthuga.naani pahaaya nekaani bhariyaaga.naani pahaaya nekaani daasaga.naani pahaaya nekaani daasiga.naani pahaaya kesamassu.m ohaaretvaa kaasaayaani vatthaani acchaadetvaa agaarasmaa anagaariya.m pabbajitu.m, ta.m hi tassa abala.m bandhana.m dubbala.m bandhana.m puutika.m bandhana.m asaaraka.m bandhanan-ti. - Evam-eva kho Udaayi idh' ekacce kulaputtaa:

ida.m pajahathaati mayaa vuccamaanaa te evam-aaha.msu: Ki.m pan' imassa appamattakassa oramattakassa pahaatabbassa yassa no Bhagavaa pahaanam-aaha, yassa no Sugato pa.tinissaggam-aahaati; te ta~n-c' eva pajahanti mayi ca na appaccaya.m upa.t.thaapenti ye ca bhikkhuu sikkhaakaamaa. Te ta.m pahaaya appossukkaa pannalomaa paradavuttaa migabhuutena cetasaa viharanti.

[page 453]

Tesan-ta.m Udaayi hoti abala.m bandhana.m dubbala.m bandhana.m puutika.m bandhana.m asaaraka.m bandhana.m.

Cattaaro 'me Udaayi puggalaa santo sa.mvijjamaanaa lokasmi.m, katame cattaaro: Idh' Udaayi ekacco puggalo upadhipahaanaaya pa.tipanno hoti upadhipa.tinissaggaaya, tam-ena.m upadhipahaanaaya pa.tipanna.m upadhipa.tinissaggaaya upadhipa.tisa.myuttaa sarasa'nkappaa samudaacaranti, so te adhivaaseti, na-ppajahati na vinodeti na byantikaroti naanabhaava.m gameti. Ima.m kho aha.m Udaayi puggala.m sa.myutto ti vadaami no visa.myutto, ta.m kissa hetu: Indriyavemattataa hi me Udaayi imasmi.m puggale viditaa. Idha pan' Udaayi ekacco puggalo upadhipaahaanaaya pa.tipanno hoti upadhipa.tinissaggaaya, tam-ena.m upadhipahaanaaya pa.tipanna.m upadhipa.tinissaggaaya upadhipa.tisa.myuttaa sarasa'nkappaa samudaacaranti, so te naadhivaaseti, pajahati vinodeti byantikaroti anabhaava.m gameti. Imam-pi kho aha.m Udaayi puggala.m sa.myutto ti vadaami no visa.myutto, ta.m kissa hetu: Indriyavemattataa hi me Udaayi imasmi.m puggale viditaa. Idha pan' Udaayi ekacco puggalo upadhipahaanaaya pa.tipanno hoti upadhipa.tinissaggaaya, tam-ena.m upadhipahaanaaya pa.tipanna.m upadhipa.tinissaggaaya kadaaci karahaci satisammosaa upadhipa.tisa.myuttaa sarasa'nkappaa samudaacaranti. Dandho Udaayi satuppaado, atha kho na.m khippam-eva pajahati vinodeti byantikaroti anabhaava.m gameti. Seyyathaa pi Udaayi puriso divasasantatte ayoka.taahe dve vaa tii.ni vaa udakaphusitaani nipaateyya; dandho Udaayi udakaphusitaana.m nipaato, atha kho na.m khippam-eva parikkhaya.m pariyaadaana.m gaccheyya. Evam-eva kho Udaayi idh' ekacco puggalo upadhipahaanaaya pa.tipanno hoti upadhipa.tinissaggaaya, tam-ena.m upadhipahaanaaya pa.tipanna.m upadhipa.tinissaggaaya kadaaci karahaci satisammosaa upadhipa.tisa.myuttaa sarasa'nkappaa samudaacaranti. Dandho Udaayi satuppaado, atha kho na.m khippam-eva pajahati vinodeti byantikaroti anabhaava.m gameti. Imam-pi kho aha.m Udaayi puggala.m sa.myutto ti vadaami no visa.myutto, ta.m kissa hetu:

[page 454]

Indriyavemattataa hi me Udaayi imasmi.m puggale viditaa. Idha pan' Udaayi ekacco puggalo: upadhi dukkhassa muulan-ti iti viditvaa nirupadhi hoti upadhisa'nkhaye vimutto. Ima.m kho aha.m Udaayi puggala.m visa.myutto ti vadaami no sa.myutto, ta.m kissa hetu: Indriyavemattataa hi me Udaayi imasmi.m puggale viditaa.

Pa~nca kho ime Udaayi kaamagu.naa, katame pa~nca: cakkhuvi~n~neyyaa ruupaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa, sotavi~n~neyyaa saddaa - ghaanavi~n~neyyaa gandhaa -jivhaavi~n~neyyaa rasaa - kaayavi~n~neyyaa pho.t.thabbaa i.t.thaa kantaa manaapaa piyaruupaa kaamuupasa.mhitaa rajaniiyaa. Ime kho Udaayi pa~nca kaamagu.naa. Ya.m kho Udaayi ime pa~nca kaamagu.ne pa.ticca uppajjati sukha.m somanassa.m ida.m vuccati kaamasukha.m mii.lhasukha.m puthujjanasukha.m anariyasukha.m; na aasevitabba.m na bhaavetabba.m na bahuliikaatabba.m, bhaayitabba.m etassa sukhassaati vadaami. Idh' Udaayi bhikkhu vivicc' eva kaamehi vivicca akusalehi dhammehi savitakka.m savicaara.m vivekaja.m piitisukha.m pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Vitakkavicaaraana.m vuupasamaa ajjhatta.m sampasaadana.m cetaso ekodibhaava.m avitakka.m avicaara.m samaadhija.m piitisukha.m dutiya.m jhaana.m - pe - tatiya.m jhaana.m - catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Ida.m vuccati nekkhammasukha.m pavivekasukha.m upasamasukha.m sambodhasukha.m; aasevitabba.m bhaavetabba.m bahuliikaatabba.m, na bhaayitabba.m etassa sukhassaati vadaami.

Idh' Udaayi bhikkhu vivicc' eva kaamehi - pe - pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Ida.m kho aha.m Udaayi i~njitasmi.m vadaami, ki~n-ca tattha i~njitasmi.m: yad-eva tattha vitakkavicaaraa aniruddhaa honti ida.m tattha i~njitasmi.m. Idh' Udaayi bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa - pe - dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Idam-pi kho aha.m Udaayi i~njitasmi.m vadaami, ki~n-ca tattha i~njitasmi.m: yad-eva tattha piitisukha.m aniruddha.m hoti ida.m tattha i~njitasmi.m. Idh' Udaayi bhikkhu piitiyaa ca viraagaa - pe - tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati. Idam-pi kho aha.m Udaayi i~njitasmi.m vadaami, ki~n-ca tattha i~njitasmi.m: yad-eva tattha upekhaasukha.m aniruddha.m hoti ida.m tattha i~njitasmi.m.

[page 455]

Idh' Udaayi bhikkhu sukhassa ca pahaanaa dukkhassa ca pahaanaa --pe-catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati. Ida.m kho aha.m Udaayi ani~njitasmi.m vadaami.

Idh' Udaayi bhikkhu vivicc' eva kaamehi - pe - pa.thama.m jhaana.m upasampajja viharati. Ida.m kho aha.m Udaayi analan-ti vadaami, pajahathaati vadaami, samatikkamathaati vadaami; ko ca tassa samatikkamo: Idh' Udaayi bhikkhu vitakkavicaaraana.m vuupasamaa - pe - dutiya.m jhaana.m upasampajja viharati, aya.m tassa samatikkamo. Idam-pi kho aha.m Udaayi analan-ti vadaami, pajahathaati vadaami, samatikkamathaati vadaami; ko ca tassa samatikkamo: Idh' Udaayi bhikkhu piitiyaa ca viraagaa - pe - tatiya.m jhaana.m upasampajja viharati, aya.m tassa samatikkamo. Idam-pi kho aha.m Udaayi analan-ti vadaami, pajahathaati vadaami, samatikkamathaati vadaami; ko ca tassa samatikkamo: Idh' Udaayi bhikkhu sukhassa ca pahaanaa - pe - catuttha.m jhaana.m upasampajja viharati, aya.m tassa samatikkamo. Idam-pi kho aha.m Udaayi analan-ti vadaami, pajahathaati vadaami, samatikkamathaati vadaami; ko ca tassa samatikkamo: Idh' Udaayi bhikkhu sabbaso ruupasa~n~naana.m samatikkamaa pa.tighasa~n~naana.m atthagamaa naanattasa~n~naana.m amanasikaaraa ananto aakaaso ti aakaasaana~ncaayatana.m upasampajja viharati, aya.m tassa samatikkamo. Idam-pi kho aha.m Udaayi analan-ti vadaami, pajahathaati vadaami, samatikkamathaati vadaami; ko ca tassa samatikkamo: Idh' U